Działania niepożądane
Ranolazyna

Działania niepożądane ranolazyny

Ranolazyna, aktywna substancja zawarta w produktach leczniczych Ralik i Ranozek, może powodować szereg działań niepożądanych o zróżnicowanym nasileniu. Większość z tych działań ma charakter łagodny do umiarkowanego i najczęściej pojawia się w ciągu pierwszych dwóch tygodni terapii. Informacje te uzyskano podczas badań klinicznych III fazy, obejmujących łącznie 1030 pacjentów z przewlekłą dławicą piersiową leczonych ranolazyną.¹²

Profil bezpieczeństwa ogólnego

Profil działań niepożądanych ranolazyny został szczegółowo zbadany w ramach długoterminowego badania MERLIN-TIMI 36, a także badania RIVER-PCI, które obejmowało pacjentów z niepełną rewaskularyzacją po przezskórnej interwencji wieńcowej (post-PCI). W badaniu RIVER-PCI pacjenci otrzymywali do 1000 mg ranolazyny dwa razy na dobę lub placebo przez około 70 tygodni, co pozwoliło na obserwację zwiększonej częstości występowania niektórych działań niepożądanych.³⁴

W badaniu RIVER-PCI odnotowano szczególnie zwiększoną częstość występowania zastoinowej niewydolności serca w grupie pacjentów otrzymujących ranolazynę (2,2% vs 1,0% w grupie placebo) oraz większą częstość występowania przemijającego napadu niedokrwiennego (1,0% vs 0,2% w grupie placebo). Warto jednak zauważyć, że częstość występowania udaru była podobna w obu grupach (1,7% u pacjentów otrzymujących ranolazynę vs 1,5% u pacjentów otrzymujących placebo).⁵⁶

Działania niepożądane w grupach ryzyka

Szczególną uwagę należy zwrócić na występowanie działań niepożądanych u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami czynności nerek oraz z małą masą ciała. W tych populacjach częstość występowania działań niepożądanych jest zazwyczaj wyższa, choć profil działań niepożądanych pozostaje podobny do obserwowanego w populacji ogólnej.⁷⁸

U pacjentów w podeszłym wieku (≥75 lat) w porównaniu z młodszymi pacjentami (<75 lat) częściej występowały następujące działania niepożądane (częstości po odjęciu częstości w grupie placebo):

• Zaparcie (8% vs 5%)
• Nudności (6% vs 3%)
• Niedociśnienie tętnicze (5% vs 1%)
• Wymioty (4% vs 1%)

<sup data-drug="Ralik" data-section="Działania niepożądane" title="Spośród najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych następujące działania występowały częściej u pacjentów stosujących produkt Ralik (częstości po odjęciu częstości w grupie placebo) u pacjentów w podeszłym wieku (≥ 75 lat) niż u młodszych pacjentów (9

U pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny ≥30–80 ml/min) w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością nerek (klirens kreatyniny >80 ml/min) najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były:

• Zaparcie (8% vs 4%)
• Zawroty głowy (7% vs 5%)
• Nudności (4% vs 2%)

^{80 ml/min), do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych i częstości po odjęciu placebo należały: zaparcie (8% w porównaniu do 4%), zawroty głowy (7% w porównaniu do 5%) i nudności (4% w porównaniu do 2%).”>10 80 ml/min), do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych i częstości po odjęciu placebo należały: zaparcie (8% w porównaniu do 4%), zawroty głowy (7% w porównaniu do 5%) i nudności (4% w porównaniu do 2%).”>11}

Pacjenci z małą masą ciała (≤60 kg) w porównaniu z pacjentami o większej masie ciała (>60 kg) doświadczali podobnych typów działań niepożądanych, jednak z większą częstością występowały u nich:

• Nudności (14% vs 2%)
• Wymioty (6% vs 1%)
• Niedociśnienie (4% vs 2%)

^{60 kg); jednak częstości po odjęciu placebo następujących wspólnych działań niepożądanych były wyższe u pacjentów z mniejszą masą ciała niż u pacjentów z większą masą ciała: nudności (14% w porównaniu do 2%), wymioty (6% w porównaniu do 1%) i niedociśnienie (4% w porównaniu do 2%).”>12 60 kg); jednak częstości po odjęciu placebo następujących wspólnych działań niepożądanych były wyższe u pacjentów z mniejszą masą ciała niż u pacjentów z większą masą ciała: nudności (14% w porównaniu do 2%), wymioty (6% w porównaniu do 1%) i niedociśnienie (4% w porównaniu do 2%).”>13}

Wpływ na wyniki laboratoryjne

U zdrowych ochotników i pacjentów leczonych produktami zawierającymi ranolazynę obserwowano niewielkie, niemające znaczenia klinicznego, odwracalne zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy. Te zmiany nie wiązały się z toksycznym wpływem na nerki. Badania czynności nerek u zdrowych ochotników wykazały zmniejszenie klirensu kreatyniny bez zmiany szybkości filtracji kłębuszkowej, co jest zgodne z mechanizmem zahamowania wydzielania kreatyniny przez kanaliki nerkowe.¹⁴¹⁵

Szczegółowa tabela działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono zestawienie wszystkich działań niepożądanych zgłaszanych podczas stosowania ranolazyny, według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania.

Szczególne grupy pacjentów i ryzyko działań niepożądanych

Oceny przeprowadzone u pacjentów, których może dotyczyć większe ryzyko wystąpienia działań niepożądanych podczas leczenia innymi lekami przeciwdławicowymi, np. pacjentów z cukrzycą, pacjentów z niewydolnością krążenia klasy I lub II lub pacjentów z obturacyjną chorobą płuc, potwierdziły, że te choroby nie wiązały się ze zwiększeniem częstości działań niepożądanych o znaczeniu klinicznym.¹⁶¹⁷

Niebezpieczeństwa związane ze szczególnymi działaniami niepożądanymi

Podczas stosowania ranolazyny należy zwrócić szczególną uwagę na następujące poważne działania niepożądane, które mogą zagrażać zdrowiu lub życiu pacjenta:

• Obrzęk naczynioruchowy – stan zagrożenia życia, który wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniego postępowania ratunkowego
• Ostra niewydolność nerek – poważne powikłanie występujące z częstością mniejszą niż 1%, wymagające szybkiej diagnozy i leczenia
• Drgawki kloniczne – mogą prowadzić do urazów i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej
• Zapalenie trzustki – stwarza ryzyko poważnych powikłań, w tym martwicy trzustki
• Wydłużenie odstępu QT – zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca, w tym potencjalnie śmiertelnych arytmii

¹⁸¹⁹

Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie u pacjentów z grup wysokiego ryzyka, zaleca się regularne monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, zwłaszcza w pierwszych dwóch tygodniach leczenia, kiedy częstość występowania działań niepożądanych jest największa. Wskazane jest także regularne kontrolowanie parametrów laboratoryjnych, zwłaszcza stężenia kreatyniny i mocznika we krwi oraz aktywności enzymów wątrobowych.²⁰

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²¹