Działania niepożądane
Lizynopryl

Działania niepożądane lizynoprylu – wprowadzenie

Lizynopryl jest inhibitorem konwertazy angiotensyny (ACE) stosowanym w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca oraz w profilaktyce powikłań po zawale mięśnia sercowego. Jak każdy lek, lizynopryl może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Działania niepożądane lizynoprylu są zazwyczaj łagodne, przemijające i rzadko stanowią przyczynę przerwania leczenia.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych jest klasyfikowana według następującego schematu:²³

• Bardzo często: występują u więcej niż 1 na 10 pacjentów
• Często: występują u 1 do 10 na 100 pacjentów
• Niezbyt często: występują u 1 do 10 na 1000 pacjentów
• Rzadko: występują u 1 do 10 na 10 000 pacjentów
• Bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

⁴

Najczęstsze działania niepożądane lizynoprylu

Do najczęściej występujących działań niepożądanych lizynoprylu należą: kaszel (5%), zawroty głowy, ból głowy (8%) oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka i wymioty.⁵⁶

Kaszel związany z przyjmowaniem lizynoprylu jest charakterystyczny dla całej grupy inhibitorów ACE. Jest to zwykle suchy, uporczywy kaszel, który może utrzymywać się przez cały okres leczenia i ustępuje po odstawieniu leku.⁷

Szczegółowa tabela działań niepożądanych lizynoprylu

Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą szczegółowe informacje o działaniach niepożądanych lizynoprylu, ich częstości występowania oraz opisie:

Obrzęk naczynioruchowy – szczególnie niebezpieczne działanie niepożądane

Obrzęk naczynioruchowy (angioedema) stanowi jedno z najpoważniejszych i potencjalnie zagrażających życiu działań niepożądanych związanych ze stosowaniem lizynoprylu i innych inhibitorów ACE. Częstość występowania szacuje się jako rzadką, ale konsekwencje mogą być bardzo poważne.⁸

Objawy obrzęku naczynioruchowego

Obrzęk naczynioruchowy związany z lizynoprylem może manifestować się jako:⁹

• Obrzęk twarzy, powiek, warg
• Obrzęk języka
• Obrzęk kończyn
• Obrzęk głośni i krtani – najniebezpieczniejsza lokalizacja
• Obrzęk naczynioruchowy jelit, powodujący ból brzucha

Obrzęk naczynioruchowy górnych dróg oddechowych (obejmujący głośnię, krtań) może prowadzić do zagrożenia życia poprzez niedrożność dróg oddechowych. Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.¹⁰

Zaburzenia hematologiczne związane z lizynoprylem

Lizynopryl może wywoływać różne zaburzenia hematologiczne, z których najpoważniejszym jest agranulocytoza. Zaburzenia te występują bardzo rzadko, ale mogą mieć poważne konsekwencje.¹¹

Rodzaje zaburzeń hematologicznych

• Agranulocytoza – drastyczne zmniejszenie liczby granulocytów, zwiększające ryzyko infekcji
• Neutropenia – zmniejszenie liczby neutrofili
• Leukopenia – zmniejszenie liczby leukocytów
• Małopłytkowość – zmniejszenie liczby płytek krwi, zwiększające ryzyko krwawień
• Niedokrwistość hemolityczna – rozpad krwinek czerwonych
• Zmniejszenie stężenia hemoglobiny i wartości hematokrytu

Pacjenci przyjmujący lizynopryl powinni być świadomi możliwości wystąpienia zaburzeń hematologicznych i niezwłocznie zgłaszać lekarzowi objawy takie jak niewyjaśniona gorączka, ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej czy nietypowe krwawienia.¹²

Zaburzenia wątroby

Bardzo rzadkim, ale potencjalnie poważnym działaniem niepożądanym lizynoprylu są zaburzenia wątroby. Obejmują one:¹³

• Zapalenie wątroby – może mieć charakter wątrobowokomórkowy lub cholestatyczny
• Żółtaczka – zażółcenie skóry i białkówek oczu
• Niewydolność wątroby – najpoważniejsze zaburzenie, mogące zagrażać życiu

Objawy uszkodzenia wątroby, które powinny skłonić pacjenta do natychmiastowego kontaktu z lekarzem to: zażółcenie skóry i białkówek oczu, ciemne zabarwienie moczu, jasne stolce, ból lub dyskomfort w prawym podżebrzu, utrata apetytu, nudności i wymioty, zmęczenie.¹⁴

Zaburzenia czynności nerek

Lizynopryl może powodować zaburzenia czynności nerek, zwłaszcza u osób z już istniejącymi chorobami nerek, niewydolnością serca czy zwężeniem tętnicy nerkowej. Zaburzenia te obejmują:¹⁵

• Zaburzenia czynności nerek (często)
• Mocznica – zwiększone stężenie mocznika we krwi (rzadko)
• Ostra niewydolność nerek (rzadko)
• Skąpomocz lub bezmocz – zmniejszone wydalanie moczu lub jego brak (bardzo rzadko)

Regularne monitorowanie parametrów nerkowych (stężenie kreatyniny, mocznika) jest zalecane u pacjentów leczonych lizynoprylem, zwłaszcza na początku terapii oraz po zwiększeniu dawki.¹⁶

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego związane ze stosowaniem lizynoprylu obejmują:¹⁷

• Niedociśnienie tętnicze, w tym niedociśnienie ortostatyczne (często)
• Kołatanie serca i tachykardia (niezbyt często)
• Objaw Raynauda – napadowe zblednięcie palców rąk i stóp (niezbyt często)
• Zawał mięśnia sercowego lub incydent naczyniowo-mózgowy, zwłaszcza u pacjentów z grupy dużego ryzyka (niezbyt często)

Szczególnie niebezpieczne jest nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego u pacjentów z już istniejącą chorobą niedokrwienną serca lub naczyń mózgowych, gdyż może prowadzić do zawału serca lub udaru mózgu.¹⁸

Zaburzenia układu oddechowego

Najczęstszym działaniem niepożądanym ze strony układu oddechowego jest suchy, uporczywy kaszel, który występuje u około 5% pacjentów. Inne zaburzenia oddechowe obejmują:¹⁹

• Kaszel (często) – suchy, uporczywy, niereagujący na leki przeciwkaszlowe
• Zapalenie błony śluzowej nosa (niezbyt często)
• Skurcz oskrzeli (bardzo rzadko) – szczególnie niebezpieczny u pacjentów z astmą lub POChP
• Zapalenie zatok (bardzo rzadko)
• Alergiczne/eozynofilowe zapalenie płuc (bardzo rzadko)

Kaszel związany z przyjmowaniem lizynoprylu jest charakterystyczny dla całej grupy inhibitorów ACE i wynika z gromadzenia się bradykininy w płucach. Zwykle ustępuje po odstawieniu leku.²⁰

Ciężkie reakcje skórne

Lizynopryl może wywoływać ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne, które występują bardzo rzadko, ale wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Należą do nich:²¹

• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) – obumieranie i złuszczanie się naskórka na znacznych obszarach ciała
• Zespół Stevensa-Johnsona – ciężka reakcja pęcherzowa skóry i błon śluzowych
• Rumień wielopostaciowy – charakterystyczne zmiany skórne w kształcie „tarczy strzelniczej”
• Pęcherzyca – autoimmunologiczna choroba skóry powodująca powstawanie pęcherzy

Pierwsze objawy ciężkich reakcji skórnych to często wysypka, gorączka, świąd, złe samopoczucie. W przypadku ich wystąpienia pacjent powinien natychmiast przerwać przyjmowanie leku i skontaktować się z lekarzem.²²

Zespół chorobowy przypominający chorobę autoimmunologiczną

U pacjentów przyjmujących lizynopryl opisywano zespół chorobowy, który może przypominać chorobę autoimmunologiczną. Zespół ten może obejmować kilka lub wszystkie spośród następujących objawów:²³

• Gorączka
• Zapalenie naczyń krwionośnych
• Ból mięśni
• Ból stawów i/lub zapalenie stawów
• Dodatnie miano przeciwciał przeciwjądrowych (ANA)
• Przyspieszone OB (odczyn Biernackiego)
• Eozynofilia i leukocytoza
• Wysypka
• Nadwrażliwość na światło lub inne objawy skórne

W przypadku wystąpienia tych objawów należy skonsultować się z lekarzem, który podejmie decyzję o kontynuacji lub zmianie leczenia.²⁴

Bezpieczeństwo stosowania w specjalnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Dane z badań klinicznych wskazują, że lizynopryl jest ogólnie dobrze tolerowany u dzieci i młodzieży z nadciśnieniem tętniczym. Profil bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej jest porównywalny do profilu bezpieczeństwa u pacjentów dorosłych.²⁵

Znaczenie monitorowania bezpieczeństwa leku

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁶