Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Excedrin Duo

Excedrin Duo (500 mg paracetamolu + 200 mg ibuprofenu) wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na możliwe działania niepożądane związane z obydwoma substancjami czynnymi. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania oraz środki ostrożności, które należy zachować podczas leczenia tym produktem leczniczym.¹

Ostrzeżenia dotyczące paracetamolu

Paracetamol zawarty w leku Excedrin Duo może powodować poważne działania niepożądane, szczególnie przy przedawkowaniu. U pacjentów z alkoholową chorobą wątroby bez marskości występuje podwyższone ryzyko przedawkowania. W przypadku zażycia nadmiernej dawki, nawet jeśli pacjent nie odczuwa dolegliwości, konieczne jest natychmiastowe uzyskanie pomocy medycznej ze względu na ryzyko opóźnionego, ciężkiego uszkodzenia wątroby.²

Należy zachować szczególną ostrożność podając paracetamol jednocześnie z flukloksacyliną, ponieważ zwiększa to ryzyko wystąpienia kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową (HAGMA). Szczególnie narażeni są pacjenci z:

• Ciężkimi zaburzeniami czynności nerek – mogą mieć zaburzoną zdolność eliminacji metabolitów obu leków³
• Posocznicą – stan zapalny może wpływać na metabolizm leków⁴
• Niedożywieniem – upośledza zdolność detoksykacyjne organizmu⁵
• Niedoborami glutationu (np. związanymi z przewlekłą chorobą alkoholową) – zmniejszona zdolność detoksykacji metabolitów paracetamolu⁶
• Przyjmującymi maksymalne dawki dobowe paracetamolu – większe obciążenie szlaków metabolicznych⁷

W takich przypadkach zaleca się uważne monitorowanie pacjenta, w tym wykonywanie pomiaru 5-oksoproliny w moczu.⁸

Ostrzeżenia dotyczące ibuprofenu

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku występuje zwiększone ryzyko działań niepożądanych związanych ze stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), szczególnie dotyczących powikłań ze strony przewodu pokarmowego jak perforacje i krwawienia, które mogą prowadzić do zgonu. W tej grupie pacjentów należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć stosowanie najmniejszych skutecznych dawek.⁹

Zaburzenia układu oddechowego

U pacjentów z astmą oskrzelową (występującą obecnie lub w przeszłości) lub innymi chorobami alergicznymi należy zachować szczególną ostrożność, gdyż NLPZ, w tym ibuprofen, mogą wywoływać skurcz oskrzeli, zaostrzając przebieg choroby.¹⁰

Choroby autoimmunologiczne

Pacjenci z toczniem rumieniowatym układowym (TRU) oraz mieszaną chorobą tkanki łącznej są narażeni na zwiększone ryzyko rozwoju jałowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych podczas stosowania NLPZ. W tej grupie pacjentów należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed zastosowaniem leku Excedrin Duo.¹¹

Zaburzenia układu krążenia i naczyń mózgowych

Podczas leczenia ibuprofenem należy monitorować pacjentów z:

• Nadciśnieniem tętniczym – może nastąpić pogorszenie kontroli ciśnienia¹²
• Zastoinową niewydolnością serca o nasileniu łagodnym do umiarkowanego – NLPZ mogą powodować zatrzymanie płynów i obrzęki¹³

Badania kliniczne i epidemiologiczne wskazują, że stosowanie ibuprofenu, szczególnie w wysokich dawkach (2400 mg/dobę), może być związane z niewielkim zwiększeniem ryzyka wystąpienia tętniczych incydentów zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu. Natomiast stosowanie niskich dawek ibuprofenu (≤1200 mg/dobę) generalnie nie wykazuje takiego zwiększonego ryzyka.¹⁴

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• Niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym – zwiększone ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych¹⁵
• Zastoinową niewydolnością serca (klasy II-III wg NYHA) – ryzyko pogorszenia funkcji serca¹⁶
• Rozpoznaną chorobą niedokrwienną serca – może zwiększyć ryzyko incydentów wieńcowych¹⁷
• Chorobą tętnic obwodowych – ryzyko pogorszenia perfuzji obwodowej¹⁸
• Chorobą naczyń mózgowych – ryzyko incydentów mózgowo-naczyniowych¹⁹

U tych pacjentów należy stosować ibuprofen wyłącznie po starannym rozważeniu korzyści i ryzyka, unikając wysokich dawek (2400 mg/dobę). Podobnie należy postępować przy rozpoczynaniu długotrwałego leczenia u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takimi jak nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca czy palenie tytoniu.²⁰

Zaburzenia czynności układu krążenia, nerek i wątroby

NLPZ, w tym ibuprofen, mogą powodować zależne od dawki zmniejszenie wytwarzania prostaglandyn, co może prowadzić do niewydolności nerek. Szczególnie narażeni są pacjenci z:²¹

• Zaburzeniami czynności nerek – ograniczona zdolność eliminacji leku²²
• Zaburzeniami czynności serca – zmniejszony przepływ nerkowy²³
• Zaburzeniami czynności wątroby – zaburzony metabolizm leku²⁴
• Przyjmujący leki moczopędne – ryzyko odwodnienia i pogorszenia funkcji nerek²⁵
• W podeszłym wieku – fizjologicznie obniżona funkcja nerek²⁶

U tych pacjentów należy regularnie kontrolować czynność nerek. Leczenie należy przerwać u pacjentów, u których wystąpiła ciężka niewydolność nerek.²⁷

W przypadku pacjentów z objawami pogorszenia czynności wątroby zaleca się zmniejszenie dawki. Leczenie należy bezwzględnie przerwać u pacjentów, u których wystąpiła ciężka niewydolność wątroby.²⁸

Wpływ na układ pokarmowy

Stosowanie NLPZ, w tym ibuprofenu, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie, takimi jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna, ponieważ może dojść do zaostrzenia tych chorób.²⁹

Podczas stosowania wszystkich NLPZ istnieje ryzyko wystąpienia powikłań ze strony przewodu pokarmowego, takich jak krwawienie, owrzodzenie lub perforacja, które mogą prowadzić do zgonu. Powikłania te mogą wystąpić w dowolnym momencie leczenia, nawet bez wcześniejszych objawów ostrzegawczych lub poważnych zdarzeń dotyczących przewodu pokarmowego w wywiadzie.³⁰

Czynniki zwiększające ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego to:

• Stosowanie wysokich dawek NLPZ – większe obciążenie błony śluzowej przewodu pokarmowego³¹
• Przebyta choroba wrzodowa, zwłaszcza powikłana krwawieniem lub perforacją – zwiększone ryzyko nawrotu³²
• Podeszły wiek – zwiększona wrażliwość błony śluzowej przewodu pokarmowego³³

U pacjentów z podwyższonym ryzykiem powikłań żołądkowo-jelitowych leczenie należy rozpoczynać od najniższej dostępnej dawki. Należy rozważyć jednoczesne stosowanie leków o działaniu ochronnym, takich jak mizoprostol lub inhibitory pompy protonowej, szczególnie u pacjentów:³⁴

• Wymagających jednoczesnego stosowania niskich dawek kwasu acetylosalicylowego³⁵
• Stosujących inne leki zwiększające ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego³⁶

Pacjenci z działaniami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego w wywiadzie, szczególnie osoby w podeszłym wieku, powinni zgłaszać wszelkie nietypowe objawy brzuszne (zwłaszcza krwawienie z przewodu pokarmowego), szczególnie w początkowym okresie leczenia.³⁷

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki, które mogą zwiększać ryzyko owrzodzeń lub krwawień, takie jak:³⁸

• Doustne kortykosteroidy – osłabiają barierę ochronną błony śluzowej żołądka³⁹
• Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna) – zwiększają ryzyko krwawienia⁴⁰
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny – mogą wpływać na krzepnięcie krwi⁴¹
• Leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy) – hamują agregację płytek krwi⁴²

Jeśli u pacjenta stosującego Excedrin Duo wystąpi krwawienie z przewodu pokarmowego lub owrzodzenie, należy natychmiast przerwać leczenie.⁴³

Wpływ na skórę i błony śluzowe

W związku ze stosowaniem NLPZ bardzo rzadko zgłaszano występowanie ciężkich reakcji skórnych, niektórych kończących się zgonem, takich jak:⁴⁴

• Złuszczające zapalenie skóry – charakteryzujące się uogólnionym złuszczaniem naskórka⁴⁵
• Zespół Stevensa-Johnsona – ciężka nadwrażliwość skórno-śluzówkowa⁴⁶
• Toksyczna nekroliza naskórka – rozległa martwica i złuszczanie naskórka⁴⁷

Ryzyko tych reakcji wydaje się być największe w początkowej fazie leczenia, zazwyczaj w pierwszym miesiącu stosowania leku. W związku ze stosowaniem produktów zawierających ibuprofen zgłaszano również przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGEP).⁴⁸

W przypadku wystąpienia pierwszych objawów wysypki skórnej, zmian w obrębie błon śluzowych lub jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie leku Excedrin Duo.⁴⁹

Zaburzenia płodności u kobiet

Stosowanie leku Excedrin Duo może mieć wpływ na płodność u kobiet i nie jest zalecane u kobiet, które planują ciążę. U kobiet, które mają trudności z zajściem w ciążę lub są w trakcie diagnostyki niepłodności, należy rozważyć odstawienie leku.⁵⁰

Maskowanie objawów zakażenia

Excedrin Duo może maskować objawy zakażenia, co może opóźnić wdrożenie właściwego leczenia i prowadzić do pogorszenia przebiegu infekcji. Zjawisko to obserwowano w przypadkach:⁵¹

• Pozaszpitalnego bakteryjnego zapalenia płuc – maskowanie gorączki i bólu może opóźnić diagnostykę⁵²
• Powikłań bakteryjnych ospy wietrznej – obniżenie gorączki może utrudnić rozpoznanie nadkażenia⁵³

Jeśli Excedrin Duo jest stosowany z powodu gorączki lub bólu związanych z zakażeniem, zaleca się monitorowanie przebiegu infekcji. Pacjent powinien skonsultować się z lekarzem, jeżeli objawy utrzymują się lub nasilają pomimo leczenia.⁵⁴

Zawartość sodu

Excedrin Duo zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, co oznacza, że lek uznaje się za praktycznie „wolny od sodu” i jest odpowiedni dla osób na diecie niskosodowej.⁵⁵