Przedawkowanie
Excedrin Duo 200 mg + 500 mg

Przedawkowanie leku Excedrin Duo (500 mg paracetamolu + 200 mg ibuprofenu)

Przedawkowanie leku Excedrin Duo stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, które wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Ze względu na zawartość dwóch substancji czynnych – paracetamolu (500 mg) i ibuprofenu (200 mg) – obraz kliniczny przedawkowania może być złożony, a potencjalne zagrożenia obejmują uszkodzenie wielu narządów, zwłaszcza wątroby i nerek.¹

Dawki toksyczne

W przypadku paracetamolu dawka toksyczna u osób dorosłych wynosi 10 g (odpowiednik 20 tabletek leku Excedrin Duo) lub więcej. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na fakt, że przyjęcie zaledwie 5 g paracetamolu (10 tabletek leku) może prowadzić do uszkodzenia wątroby u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak:²

• Długotrwałe leczenie lekami indukującymi enzymy wątrobowe (karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, ziele dziurawca)
• Regularne nadużywanie alkoholu
• Prawdopodobny niedobór glutationu występujący w zaburzeniach odżywiania, mukowiscydozie, zakażeniu HIV, stanach wygłodzenia lub wyniszczenia

W przypadku ibuprofenu dawka toksyczna jest mniej jednoznacznie określona u dorosłych. U dzieci za dawkę toksyczną uważa się przyjęcie powyżej 400 mg/kg masy ciała.³

Mechanizm toksyczności

Paracetamol po przedawkowaniu powoduje gromadzenie toksycznych metabolitów w wątrobie, które prowadzą do nekrozy hepatocytów. Okres półtrwania ibuprofenu po przedawkowaniu wynosi 1,5-3 godziny, co należy uwzględnić przy planowaniu strategii terapeutycznej.⁴

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania Excedrin Duo odzwierciedlają toksyczne działanie obu składników. Ważne jest, aby pamiętać, że wczesne objawy przedawkowania mogą być niespecyficzne, a brak poważnych symptomów w początkowym okresie nie wyklucza rozwoju ciężkiego zatrucia w późniejszym czasie.⁵

W przypadku przedawkowania paracetamolu, pierwsze objawy pojawiają się zwykle w ciągu 24 godzin i obejmują bladość, nudności, wymioty, jadłowstręt oraz ból brzucha. Następnie, po 12-48 godzinach, może ujawnić się uszkodzenie wątroby, które manifestuje się nieprawidłowymi wynikami badań laboratoryjnych.⁶

W ciężkich przypadkach mogą wystąpić:⁷

• Zaburzenia metabolizmu glukozy
• Kwasica metaboliczna
• Niewydolność wątroby prowadząca do encefalopatii
• Krwotoki
• Hipoglikemia
• Obrzęk mózgu
• Ostra niewydolność nerek z ostrą martwicą cewek nerkowych (objawia się bólem w okolicy lędźwiowej, krwiomoczem i białkomoczem)
• Zaburzenia rytmu serca
• Zapalenie trzustki

Przedawkowanie ibuprofenu wywołuje zazwyczaj nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, a rzadziej biegunkę. Mogą również wystąpić szumy uszne, ból głowy oraz krwawienie z przewodu pokarmowego.⁸

W cięższych przypadkach zatrucia ibuprofenem można zaobserwować:⁹

• Toksyczny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (ospałość, pobudzenie, dezorientacja, śpiączka)
• Drgawki (występują sporadycznie)
• Kwasica metaboliczna
• Wydłużenie czasu protrombinowego/INR (prawdopodobnie wynika z wpływu na aktywność krążących czynników krzepnięcia krwi)
• Ostra niewydolność nerek (szczególnie w przypadku jednoczesnego odwodnienia)
• Uszkodzenie wątroby
• Zaostrzenie objawów astmy oskrzelowej u osób chorujących na astmę

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania produktu Excedrin Duo powinno uwzględniać toksyczność obu substancji czynnych.¹⁰

Postępowanie ogólne

Niezależnie od czasu, jaki upłynął od przedawkowania, pacjent powinien być natychmiast skierowany do szpitala, nawet przy braku wyraźnych objawów. Kluczowe jest podkreślenie, że wczesne symptomy mogą być ograniczone do nudności i wymiotów, które nie odzwierciedlają ciężkości zatrucia i ryzyka uszkodzenia narządów.¹¹

Jeżeli od przedawkowania upłynęła mniej niż godzina, należy rozważyć podanie węgla aktywowanego, który może ograniczyć wchłanianie zarówno paracetamolu, jak i ibuprofenu.¹²

Postępowanie w przedawkowaniu paracetamolu

1. Oznaczenie stężenia paracetamolu w osoczu – konieczne co najmniej 4 godziny po przedawkowaniu (wcześniejsze stężenia nie są miarodajne).¹³
2. Podanie antidotum – N-acetylocysteiny – preferowane dożylnie według ustalonego schematu dawkowania. Maksymalną skuteczność osiąga się przy podaniu do 8 godzin od przedawkowania, ale można ją stosować do 24 godzin po spożyciu paracetamolu. Po tym czasie skuteczność antidotum gwałtownie spada.¹⁴
3. W przypadku braku możliwości podania dożylnego i przy braku wymiotów, alternatywą jest doustne podanie metioniny, szczególnie w ośrodkach oddalonych od szpitala.¹⁵
4. Postępowanie u pacjentów z objawami ciężkiej niewydolności wątroby, które wystąpiły po upływie 24 godzin od przedawkowania, powinno być zgodne z aktualnymi wytycznymi.¹⁶

Postępowanie w przedawkowaniu ibuprofenu

Leczenie przedawkowania ibuprofenu jest głównie objawowe i podtrzymujące:¹⁷

1. Utrzymanie drożności dróg oddechowych
2. Monitorowanie czynności serca i podstawowych parametrów życiowych do czasu ich ustabilizowania
3. W przypadku drgawek – podanie dożylne diazepamu lub lorazepamu, zwłaszcza przy drgawkach częstych lub przedłużających się¹⁸
4. U pacjentów z astmą należy zastosować leki rozszerzające oskrzela¹⁹

Ze względu na złożoność obrazu klinicznego w przypadku przedawkowania preparatu zawierającego dwie substancje czynne o różnych mechanizmach działania, wskazane jest wdrożenie kompleksowego postępowania terapeutycznego pod nadzorem specjalistów z doświadczeniem w leczeniu zatruć.²⁰