Właściwości farmakodynamiczne leku Excedrin Duo

Excedrin Duo należy do grupy farmakoterapeutycznej: Środki przeciwbólowe; Inne leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe; paracetamol, produkty złożone bez psycholeptyków (kod ATC: N02BE51). Lek zawiera dwie substancje czynne: paracetamol (500 mg) oraz ibuprofen (200 mg), które poprzez komplementarne mechanizmy działania zapewniają synergiczny efekt przeciwbólowy i przeciwgorączkowy.¹

Mechanizmy działania składników aktywnych

Mechanizm działania ibuprofenu

Ibuprofen jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ), którego skuteczność przeciwzapalna została potwierdzona w badaniach na eksperymentalnych modelach zwierzęcych. Jego działanie opiera się głównie na hamowaniu syntezy prostaglandyn, które uwrażliwiają zakończenia nocyceptywne nerwów czuciowych na przekaźniki bólu, takie jak bradykinina. Działanie przeciwbólowe ibuprofenu wynika przede wszystkim z obwodowego hamowania aktywności izoenzymu cyklooksygenazy-2 (COX-2), co prowadzi do zmniejszenia wrażliwości zakończeń nerwów nocyceptywnych.²

Dodatkowym mechanizmem działania ibuprofenu jest hamowanie indukowanej migracji leukocytów do miejsc objętych stanem zapalnym. Wykazano również, że ibuprofen działa na poziomie rdzenia kręgowego, co częściowo wynika z hamowania aktywności COX w tym obszarze. Działanie przeciwgorączkowe ibuprofenu jest natomiast związane z ośrodkowym hamowaniem prostaglandyn w podwzgórzu.³

Ibuprofen hamuje również w sposób odwracalny agregację płytek krwi. U ludzi substancja ta wykazuje zdolność do zmniejszania bólu, obrzęku i gorączki związanych ze stanem zapalnym.⁴

Istotne znaczenie kliniczne ma fakt, że dane doświadczalne wskazują na możliwość kompetycyjnego hamowania przez ibuprofen wpływu niskich dawek kwasu acetylosalicylowego na agregację płytek krwi, gdy te dwa leki są stosowane jednocześnie. Niektóre badania farmakodynamiczne wykazały, że po podaniu pojedynczych dawek 400 mg ibuprofenu w ciągu 8 godzin przed podaniem kwasu acetylosalicylowego w postaci preparatu o natychmiastowym uwalnianiu (81 mg) lub 30 minut po jego podaniu, występowało osłabienie wpływu kwasu acetylosalicylowego na powstawanie tromboksanu lub agregację płytek krwi.⁵

Należy jednak zaznaczyć, że choć istnieją wątpliwości co do ekstrapolacji tych danych na warunki kliniczne, nie można wykluczyć, że regularne, długotrwałe stosowanie ibuprofenu może zmniejszać działanie kardioprotekcyjne niskich dawek kwasu acetylosalicylowego. W przypadku sporadycznego stosowania ibuprofenu nie przewiduje się wystąpienia klinicznie istotnych efektów w tym zakresie.⁶

Mechanizm działania paracetamolu

Dokładny mechanizm działania paracetamolu nie został jeszcze w pełni wyjaśniony, jednak istnieją istotne dowody wskazujące na jego ośrodkowe działanie przeciwbólowe. Badania biochemiczne wskazują na hamowanie aktywności ośrodkowej cyklooksygenazy-2 (COX-2). Ponadto paracetamol może stymulować aktywność zstępujących szlaków 5-hydroksytryptaminy (serotoniny), które hamują przekaźnictwo sygnałów nocyceptywnych w rdzeniu kręgowym.⁷

Warto podkreślić, że w przeciwieństwie do ibuprofenu, paracetamol jest bardzo słabym inhibitorem obwodowych izoenzymów COX-1 i COX-2, co wyjaśnia jego minimalne właściwości przeciwzapalne oraz korzystny profil bezpieczeństwa w zakresie działań niepożądanych typowych dla NLPZ.⁸

Skuteczność kliniczna leku Excedrin Duo

Skuteczność kliniczna kombinacji ibuprofenu i paracetamolu została potwierdzona w leczeniu różnych rodzajów bólu, w tym bólu głowy, bólu zęba i bolesnego miesiączkowania oraz gorączki. Dodatkowo wykazano skuteczność u pacjentów z bólem i gorączką związanymi z przeziębieniem i grypą, a także w różnych modelach bólowych, takich jak ból gardła, ból mięśni, uraz tkanek miękkich czy ból pleców.⁹

Excedrin Duo jest szczególnie odpowiedni do łagodzenia bólu wymagającego silniejszego działania przeciwbólowego niż działanie ibuprofenu w dawce 400 mg lub paracetamolu w dawce 1000 mg stosowanych w monoterapii, a także gdy oczekiwane jest szybsze złagodzenie bólu niż po zastosowaniu samego ibuprofenu.¹⁰

Dane z badań klinicznych

Ból ostry – pooperacyjny ból zęba

Przeprowadzono randomizowane badania prowadzone metodą podwójnie ślepej próby z grupą kontrolną otrzymującą placebo, oceniające skuteczność skojarzenia ibuprofenu i paracetamolu w modelu ostrego bólu pooperacyjnego związanego z ekstrakcją zęba. Badania te wykazały następujące efekty:¹¹

• Excedrin Duo wykazuje istotnie statystycznie i klinicznie skuteczniejsze działanie przeciwbólowe niż paracetamol w dawce 1000 mg (p<0,0001) oraz ibuprofen w dawce 400 mg (p<0,05).¹²
• Produkt charakteryzuje się szybkim początkiem działania – „potwierdzone odczuwalne złagodzenie bólu” osiągane jest w ciągu 18,3 minuty (mediana), co jest istotnie szybciej niż w przypadku ibuprofenu w dawce 400 mg (23,8 minuty, p=0,0015).¹³
• „Znaczące złagodzenie bólu” dla Excedrin Duo osiągane jest po upływie czasu, którego mediana wynosi 44,6 minuty, co jest istotnie szybciej niż w przypadku ibuprofenu w dawce 400 mg (70,5 minuty, p<0,0001).¹⁴
• Czas trwania działania przeciwbólowego jest istotnie dłuższy po podaniu Excedrin Duo (9,1 godziny) w porównaniu z paracetamolem w dawce 500 mg (4 godziny) lub 1000 mg (5 godzin).¹⁵

Ogólna ocena badanego leku dokonana przez uczestników badania wykazała wysoki poziom zadowolenia, przy czym 93,2% uczestników oceniło produkt jako „dobry”, „bardzo dobry” lub „doskonały” w łagodzeniu bólu. Excedrin Duo działał istotnie lepiej niż paracetamol w dawce 1000 mg (p<0,0001).¹⁶

Ból przewlekły – ból kolana

Przeprowadzono również randomizowane badanie kliniczne metodą podwójnie ślepej próby z grupą kontrolną, oceniające skuteczność Excedrin Duo w leczeniu przewlekłego bólu kolana. Wyniki tego badania wykazały, że:¹⁷

• Excedrin Duo zapewnia skuteczniejsze złagodzenie bólu niż paracetamol w dawce 1000 mg zarówno przy krótkotrwałym (p<0,01), jak i długotrwałym stosowaniu (p<0,01).¹⁸

Ogólna ocena produktu dokonana przez uczestników badania wykazała wysoki poziom zadowolenia, przy czym 60,2% uczestników oceniło produkt jako „dobry” lub „doskonały” w długotrwałym leczeniu bólu kolana. Excedrin Duo działał istotnie lepiej niż paracetamol w dawce 1000 mg (p<0,001).¹⁹