śródmiąższowe zapalenie płuc

Śródmiąższowe zapalenie płuc (ILD – Interstitial Lung Disease) to grupa heterogenicznych chorób charakteryzujących się zapaleniem i/lub włóknieniem tkanki śródmiąższowej płuc. Schorzenie prowadzi do upośledzenia wymiany gazowej i stopniowego pogarszania funkcji oddechowej.

Etiologia ILD jest zróżnicowana – może być związana z chorobami układowymi (np. choroby tkanki łącznej), ekspozycją na czynniki środowiskowe (np. pyły organiczne i nieorganiczne), reakcjami na leki, czy też mieć charakter idiopatyczny. Najczęstszą postacią idiopatyczną jest idiopatyczne włóknienie płuc (IPF).

Objawy kliniczne obejmują postępującą duszność wysiłkową, suchy kaszel oraz trzeszczenia przypodstawne w badaniu osłuchowym. W diagnostyce kluczową rolę odgrywa tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości (HRCT), badania czynnościowe płuc oraz w wybranych przypadkach biopsja płuca.

Leczenie zależy od rodzaju śródmiąższowego zapalenia płuc i obejmuje leki przeciwzapalne (glikokortykosteroidy), immunosupresyjne, przeciwfibrotyczne (nintedanib, pirfenidon) oraz tlenoterapię. W zaawansowanych stadiach choroby rozważa się kwalifikację do przeszczepu płuc. Rokowanie jest zróżnicowane w zależności od typu schorzenia, ale generalnie poważne, szczególnie w przypadku IPF.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Furaginum Hasco Forte

Furazydyna, będąca pochodną nitrofuranu, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko wystąpienia polineuropatii obwodowej, która w ciężkich przypadkach może być nieodwracalna i zagrażać życiu. Objawy neuropatii, takie jak parestezje, stanowią wskazanie do natychmiastowego przerwania terapii. Szczególnie narażeni są pacjenci z cukrzycą, zaburzeniami czynności nerek i wątroby, niedokrwistością, zaburzeniami elektrolitowymi, niedoborem witamin z grupy B i kwasu foliowego, chorobami płuc oraz zaburzeniami neurologicznymi. Ponadto, terapia furazydyną może wywoływać różne reakcje płucne (ostre, podostre, przewlekłe), a u osób starszych istnieje zwiększone ryzyko zwłóknienia płuc i śródmiąższowego zapalenia płuc, co wymaga regularnej obserwacji pacjenta podczas długotrwałego leczenia.
cukrzyca, dziedziczna nietolerancja fruktozy, Furaginum, furazydyna, morfologia krwi, niedobór witamin z grupy B, niedokrwistość, parametry czynności nerek, parametry czynności wątroby, parestezja, pochodna nitrofuranu, polineuropatia obwodowa, przewlekłe zapalenie wątroby, śródmiąższowe zapalenie płuc, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie neurologiczne, żółtaczka cholestatyczna, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Interakcje leku – Vinorelbine Zentiva 20 mg

Winorelbina, jako cytotoksyczny alkaloid Vinca, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do stosowania szczepionki przeciwko żółtej febrze oraz szczepionek zawierających osłabione żywe drobnoustroje ze względu na ryzyko śmiertelnej, ogólnoustrojowej choroby poszczepiennej. Współistniejące leczenie doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi wymaga częstszego monitorowania INR z powodu zmienności układu krzepnięcia u pacjentów onkologicznych. Interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, takimi jak silne inhibitory (itrakonazol, ketokonazol) i induktory (ryfampicyna, fenytoina), mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać stężenie winorelbiny, wpływając na jej skuteczność i toksyczność. Ponadto, jednoczesne stosowanie winorelbiny z fenytoiną może prowadzić do nasilenia drgawek i obniżenia skuteczności terapii, a z itrakonazolem do zwiększenia neurotoksyczności.
alkaloidy Vinca, antagonista receptora 5HT3, choroba poszczepienna, cisplatyna, cyklofosfamid, cyklosporyna, docetaksel, doustny antykoagulant, działanie niepożądane, farmakokinetyka winorelbiny, glikoproteina p, granisetron, granulocytopenia, immunosupresja, induktor CYP 3A4, inhibitor CYP 3A4, International Normalised Ratio, itrakonazol, izoenzym CYP 3A4, kapecytabina, ketokonazol, lapatynib, leczenie przeciwzakrzepowe, lek cytotoksyczny, metabolizm fenytoiny, mielosupresja, mitomycyna C, neutropenia, ondansetron, ośrodkowy układ nerwowy, paklitaksel, poliomyelitis, rozrost tkanki limfatycznej, ryfampicyna, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, szczepionka inaktywowana, takrolimus, toksyczność szpiku kostnego, układ krzepnięcia, winorelbina, wskaźnik INR, żółta febra
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rosufy

Produkt leczniczy Rosufy, zawierający rozuwastatynę, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza przy dawce 40 mg. U pacjentów stosujących tę dawkę obserwowano przemijającą proteinurię kanalikową, jednak bez związku z ostrą chorobą nerek. Zaleca się regularne monitorowanie czynności nerek u tych pacjentów. Rozuwastatyna, szczególnie powyżej 20 mg, może powodować bóle mięśni, miopatię oraz rzadko rabdomiolizę, zwłaszcza w połączeniu z ezetymibem lub lekami z grupy fibratów. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być oceniana z uwzględnieniem wykluczenia innych przyczyn jej wzrostu; nie należy rozpoczynać terapii, jeśli CK przekracza 5 × GGN. Czynniki predysponujące do miopatii, takie jak zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, wiek >70 lat, czy jednoczesne stosowanie fibratów, wymagają szczególnej uwagi i ścisłej kontroli pacjenta.
antybiotyk makrolidowy, cyklosporyna, fibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hiperglikemia, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczny, miopatia, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, proteinuria, rabdomioliza, sepsa, śródmiąższowe zapalenie płuc, zapalenie mięśni, zespół nerczycowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gemcitabine SUN

Gemcitabina SUN wymaga szczególnej ostrożności podczas leczenia ze względu na ryzyko mielosupresji, w tym leukopenii, trombocytopenii i niedokrwistości, co wymaga regularnego monitorowania liczby płytek krwi, leukocytów i granulocytów przed każdą dawką. Przedłużenie czasu wlewu lub zwiększenie częstości podawania zwiększa toksyczność leku. U pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek dawkowanie powinno być ostrożnie dostosowane, a czynność tych narządów monitorowana. Gemcytabina może nasilać niewydolność wątroby u chorych z przerzutami, marskością lub zapaleniem wątroby. Współistniejące stosowanie radioterapii (≤7 dni) zwiększa ryzyko toksyczności. Nie zaleca się podawania żywych atenuowanych szczepionek, w tym przeciw żółtej febrze, podczas terapii.
drgawka, działanie mielosupresyjne, hipoalbuminemia, kriokonserwacja nasienia, leukopenia, marskość wątroby, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, ostre nadciśnienie, przerzut do wątroby, rezonans magnetyczny, splątanie, śródmiąższowe zapalenie płuc, terapia przeciwdrgawkowa, toksyczność hematologiczna, trombocytopenia, uszkodzenie szpiku kostnego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie spermatogenezy, zahamowanie czynności szpiku, zapalenie wątroby, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, zespół przesiąkania włośniczek
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ossmiq 100 mg

Bezpieczeństwo stosowania pozakonazolu w postaci tabletek dojelitowych (Ossmiq 100 mg) zostało ocenione w badaniach klinicznych obejmujących 230 pacjentów z upośledzoną odpornością, w tym chorych na nowotwory hematologiczne, neutropenię po chemioterapii oraz po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych. Mediana czasu terapii wynosiła 28 dni, z dawkowaniem początkowym 2x dziennie, a następnie 200 mg lub 300 mg na dobę. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były nudności (bardzo często), wymioty, biegunka, gorączka oraz podwyższone stężenie bilirubiny. Profil bezpieczeństwa potwierdzono także u 104 zdrowych ochotników oraz 127 pacjentów leczonych z powodu aspergilozy. Po podaniu tabletek dojelitowych stężenie leku było wyższe niż po zawiesinie doustnej, mimo krótszego czasu ekspozycji.
aspergiloza, cholestatyczne zapalenie wątroby, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, eozynofilia, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hipomagnezemia, koagulopatia, leukopenia, limfadenopatia, małopłytkowość, nadciśnienie płucne, nerkowa kwasica cewkowa, neutropenia, neutropenia po chemioterapii, niedokrwistość, nowotwór hematologiczny, pancytopenia, podwyższone stężenie bilirubiny, pozakonazol, profilaktyka przeciwgrzybicza, przeszczepienie macierzystych komórek krwiotwórczych, pseudoaldosteronizm, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, torsade de pointes, zaburzenia elektrolitowe, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie trzustki, zespół długiego odstępu QT, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrochlorothiazide Orion 12,5 mg

Hydrochlorothiazide Orion (hydrochlorotiazyd) jest lekiem moczopędnym, którego długotrwałe stosowanie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, głównie wynikającymi z zaburzeń równowagi elektrolitowej. Najczęściej obserwuje się hipokaliemię, hiponatremię, hiperglikemię, hiperurykemię oraz zasadowicę metaboliczną. Hipokaliemia manifestuje się zmęczeniem, osłabieniem mięśni, parestezjami i w ciężkich przypadkach może prowadzić do porażennej niedrożności jelit czy śpiączki. Nadmierna diureza może powodować odwodnienie, hipowolemię, co u osób starszych lub z chorobami żył zwiększa ryzyko zakrzepicy. Hydrochlorotiazyd wpływa również na metabolizm węglowodanów i lipidów, prowadząc do hiperglikemii, cukromoczu, zaostrzenia cukrzycy oraz podwyższenia cholesterolu i triglicerydów. Ponadto, lek może wywoływać reakcje skórne od łagodnych (świąd, pokrzywka) po ciężkie (martwicze zapalenie naczyń, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka) oraz zwiększa ryzyko nieczerniakowych nowotworów skóry, w tym raka podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego, co koreluje z łączną dawką leku.
agranulocytoza, cholestaza wewnątrzwątrobowa, cukromocz, diureza, dna moczanowa, gorączka polekowa, hiperamylazemia, hiperglikemia, hiperurykemia, hipochloremia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolemia, hydrochlorotiazyd, jaskra zamkniętego kąta, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk płuc, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, triglicerydy, xanthopsia, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica metaboliczna, zespół ostrej niewydolności oddechowej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gemcitabinum Accord

Gemcitabinum Accord jest dostępny jako koncentrat o stężeniu 100 mg/ml, który wymaga rozcieńczenia do końcowego stężenia 0,1–9 mg/ml w sterylnym roztworze chlorku sodu 0,9%. Nierozcieńczony preparat może prowadzić do zagrażającego życiu przedawkowania. Podczas terapii należy monitorować morfologię krwi ze względu na ryzyko mielotoksyczności manifestującej się leukopenią, trombocytopenią i niedokrwistością. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z zaburzeniami czynności szpiku, wątroby i nerek oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków cytotoksycznych. Gemcytabina może wywoływać poważne reakcje skórne (SCAR), takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka i ostra uogólniona osutka krostkowa, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Ponadto, preparat zawiera 206 mg sodu w maksymalnej dawce dobowej oraz 440 mg bezwodnego etanolu na 1 ml koncentratu, co należy uwzględnić u pacjentów z chorobami wątroby i alkoholizmem.
bezpłodność, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, ciężkie skórne działanie niepożądane, hamowanie szpiku kostnego, hipoalbuminemia, lek cytotoksyczny, leukopenia, marskość wątroby, mielotoksyczność, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, morfologia krwi, naczynie krwionośne, napad padaczkowy, niedociśnienie, niedokrwistość, obrzęk płuc, ogniskowy objaw neurologiczny, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre nadciśnienie, płytki krwi, posocznica, przerzut do wątroby, przewlekła niewydolność nerek, przewlekłe nadciśnienie, radioterapia, rzucawka, śródmiąższowe zapalenie płuc, stan przedrzucawkowy, szczepionka przeciw żółtej gorączce, terapia przeciwdrgawkowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, utrata przytomności, wstrząs septyczny, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zaburzenie serca, zaburzenie spermatogenezy, zaburzenie widzenia, zapalenie wątroby, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół ostrego wyczerpania oddechowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, zespół przesiąkania włośniczek, zespół Stevensa-Johnsona, żywa atenuowana szczepionka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Rosuvastatin Medical Valley 20 mg

Rozuwastatyna, substancja czynna leku Rosuvastatin Medical Valley, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla inhibitorów reduktazy HMG-CoA, z działaniami niepożądanymi zależnymi od dawki. Dawka 40 mg wiąże się z wyższym ryzykiem rabdomiolizy oraz poważnych zaburzeń nerkowych i wątrobowych, w tym istotnym wzrostem aktywności aminotransferaz. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu mięśniowo-szkieletowego (bóle mięśni, miopatia, rabdomioliza), układu pokarmowego (nudności, zaparcia, zapalenie trzustki), skóry (wysypka, świąd) oraz nerek (proteinuria, krwiomocz). Proteinuria, głównie kanalikowa, występuje u mniej niż 1% pacjentów przy dawkach 10-20 mg i u około 3% przy dawce 40 mg, zwykle ustępuje podczas kontynuacji terapii i nie poprzedza ostrej choroby nerek. Zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej powyżej 5 x GGN wymaga przerwania leczenia.
aminotransferaza, aminotransferaza wątrobowa, ból brzucha, ból mięśni, choroba nerek, choroba wątroby, ginekomastia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwiomocz, małopłytkowość, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, obrzęk naczynioruchowy, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią, rozuwastatyna, śródmiąższowe zapalenie płuc, zaburzenie pamięci, zaburzenie snu, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Rosufy 20 mg

Rozuwastatyna (Rosufa) wykazuje profil działań niepożądanych głównie łagodnych i przemijających, z koniecznością przerwania terapii u mniej niż 4% pacjentów w badaniach klinicznych. Częstość działań niepożądanych jest zależna od dawki, z wyższym ryzykiem przy dawce 40 mg. Najczęściej obserwowane działania obejmują bóle mięśni, zaparcia, nudności, bóle głowy oraz zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej i aminotransferaz wątrobowych. Rzadziej występują miopatia, rabdomioliza, zapalenie trzustki, reakcje alergiczne, zaburzenia psychiczne (depresja, zaburzenia snu), a także proteinuria i hematuria. W populacji pediatrycznej zaobserwowano częstsze zwiększenie kinazy kreatyniny >10 x GGN oraz objawy mięśniowe po wysiłku fizycznym.
aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, ból mięśni, ginekomastia, hematuria, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwiomocz, małopłytkowość, miopatia, neuropatia obwodowa, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, polineuropatia, postępująca choroba nerek, proteinuria, rabdomioliza, rozuwastatyna, śródmiąższowe zapalenie płuc, upośledzenie pamięci, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół podobny do tocznia, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Cylostazol – Działania niepożądane

Cylostazol, stosowany w leczeniu chromania przestankowego, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z których najczęstsze to bóle głowy (>30% pacjentów) oraz biegunka i nieprawidłowe stolce (>15%). Ból głowy był jedynym działaniem prowadzącym do przerwania terapii u ≥3% pacjentów, natomiast kołatanie serca i biegunka powodowały odstawienie leku u około 1,1% chorych. Działania niepożądane klasyfikuje się według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Do istotnych działań należą m.in. wybroczyny (często), niedokrwistość (niezbyt często), wydłużony czas krwawienia i trombocytoza (rzadko), a także poważne zaburzenia hematologiczne o nieznanej częstości, takie jak agranulocytoza, małopłytkowość, pancytopenia i niedokrwistość aplastyczna.
agranulocytoza, biegunka, bloker kanału wapniowego, ból głowy, chromanie przestankowe, cylostazol, częstomocz, częstoskurcz komorowy, częstoskurcz nadkomorowy, dławica piersiowa, dusznica bolesna, ekstrasystolia komorowa, granulocytopenia, hiperglikemia, kołatanie serca, krwiomocz, krwotok mózgowy, krwotok płucny, leukopenia, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niestrawność, niewydolność nerek, pancytopenia, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytoza, wybroczyna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Rosutrox 10 mg

Rozuwastatyna (Rosutrox) wykazuje profil działań niepożądanych zależny od dawki, z mniej niż 4% pacjentów przerywających terapię z powodu niepożądanych efektów. Najczęściej obserwuje się łagodne i przemijające objawy, jednak dawka 40 mg wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym rabdomiolizy, proteinurii (do 3% przy dawce 40 mg vs. <1% przy 10-20 mg), oraz istotnego wzrostu aktywności aminotransferaz. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza przy wzroście >5 x górna granica normy, co wymaga przerwania leczenia. U dzieci i młodzieży obserwowano częstsze zwiększenie stężenia CK >10 x GGN oraz objawy mięśniowe po wysiłku, choć ogólny profil bezpieczeństwa jest zbliżony do dorosłych.
aminotransferaza, bezsenność, ból mięśni, choroba nerek, cukrzyca, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, miastenia, miopatia, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, rozuwastatyna, śródmiąższowe zapalenie płuc, upośledzenie pamięci, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie seksualne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Rosuvastatin Medical Valley 10 mg

Rozuwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, wykazuje profil działań niepożądanych zależny od dawki, z ryzykiem wzrostu przy dawkach powyżej 20 mg, a szczególnie 40 mg. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu mięśniowo-szkieletowego (ból mięśni, miopatia, rabdomioliza) oraz przewodu pokarmowego (zaparcia, nudności, ból brzucha). Wzrost aktywności kinazy kreatynowej, zwykle łagodny i przemijający, wymaga przerwania terapii przy wartości >5 x GGN. Rzadziej obserwuje się immunozależną miopatię martwiczą, zespół toczniopodobny, choroby ścięgien, a także podwyższenie aminotransferaz, żółtaczkę i zapalenie wątroby, szczególnie przy dawce 40 mg. Proteinuria kanalikowa występuje u <1% pacjentów przy dawkach 10-20 mg i u około 3% przy 40 mg, zwykle ustępując mimo kontynuacji leczenia. W badaniu u dzieci i młodzieży zaobserwowano częstsze zwiększenie kinazy kreatyniny >10 x GGN oraz objawy mięśniowe po wysiłku, jednak profil bezpieczeństwa był zbliżony do dorosłych.
aminotransferazy, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, choroba ścięgien, cukrzyca, DRESS, ginekomastia, hematuria, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwiomocz, małopłytkowość, miastenia, miastenia oczna, neuropatia obwodowa, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, rozuwastatyna, śródmiąższowe zapalenie płuc, świąd, wysypka, zaburzenia pamięci, zaburzenia seksualne, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy, zerwanie mięśnia, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, żółtaczka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Adamed

Bortezomib, stosowany dożylnie lub podskórnie w dawce 2,5 mg, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na specyficzny profil toksyczności. Należy unikać podania dooponowego, które wiąże się z ryzykiem zgonu. Terapia często powoduje toksyczność hematologiczną, w tym małopłytkowość, neutropenię i niedokrwistość, z najniższym poziomem płytek i neutrofili w 11. dniu cyklu. Spadek liczby płytek poniżej 25 000/μl (lub ≤30 000/μl przy terapii skojarzonej z melfalanem i prednizonem) wymaga wstrzymania leczenia i rozważenia przetoczenia płytek. W badaniu LYM-3002 u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza (MCL) trombocytopenia stopnia ≥3 wystąpiła u 56,7% leczonych schematem BR-CAP, w porównaniu do 5,8% w grupie R-CHOP. Profilaktyka przeciwwirusowa jest wskazana ze względu na ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca, które wynosiło 14% w grupie bortezomib+melfalan+prednizon oraz 6,7% u pacjentów z MCL w schemacie BR-CAP.
amyloidoza, ból neuropatyczny, bortezomib, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, drgawki, frakcja wyrzutowa lewej komory serca, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, inhibitor CYP3A4, małopłytkowość, morfologia krwi, naciek w płucach, neuropatia cukrzycowa, neuropatia obwodowa, neuropatia układu autonomicznego, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, ostra białaczka szpikowa, parestezja, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, reaktywacja wirusa półpaśca, śródmiąższowe zapalenie płuc, substrat CYP3A4, szpiczak mnogi, trombocytopenia, uczucie pieczenia, wirus Johna Cunninghama, wirus WZW typu B, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie OUN, zakażenie wirusem półpaśca, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii
Leksykon leków
Działania niepożądane – Leflunomid Bluefish 20 mg

Leflunomid Bluefish, dostępny w dawkach 10 mg i 20 mg, jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym w terapii reumatologicznej, którego profil bezpieczeństwa wymaga szczegółowego monitorowania. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia (>2 G/l, często) oraz łagodna trombocytopenia (<100 G/l, niezbyt często), a także hepatotoksyczność manifestująca się częstym wzrostem aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, GGTP, fosfataza zasadowa, bilirubina). Istotne jest monitorowanie parametrów biochemicznych i morfologii krwi, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków mielotoksycznych. Ponadto, leflunomid zwiększa ryzyko zakażeń, w tym oportunistycznych i ciężkich infekcji (rzadko posocznica), oraz nowotworów złośliwych, zwłaszcza zaburzeń limfoproliferacyjnych. Wśród działań niepożądanych układu nerwowego często występują parestezje, ból głowy, zawroty głowy i neuropatia obwodowa, a także łagodne reakcje alergiczne i rzadkie ciężkie reakcje anafilaktyczne.
aftowe zapalenie jamy ustnej, agranulocytoza, AlAT, cholestaza, dehydrogenaza mleczanowa, DRESS, eozynofilia, fosfataza zasadowa, gammaglutamylotransferaza, hiperlipidemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipourykemia, kinaza kreatynowa, kolagenowe zapalenie okrężnicy, leflunomid, lek immunosupresyjny, leukopenia, mikroskopowe zapalenie okrężnicy, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra martwica wątroby, parestezja, posocznica, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie płuc, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, zaburzenie limfoproliferacyjne, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie okrężnicy, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon substancji czynnych
Propylotiouracyl – Działania niepożądane

Propylotiouracyl, stosowany w leczeniu nadczynności tarczycy, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, z których najistotniejszą jest agranulocytoza o częstości 0,3-0,6%, zwykle pojawiająca się w ciągu pierwszych 1-3 miesięcy terapii. Agranulocytoza może wystąpić nagle i wymaga natychmiastowego odstawienia leku oraz rozważenia podania G-CSF (filgrastimu) po konsultacji hematologicznej. Inne hematologiczne powikłania obejmują neutropenię, trombocytopenię, pancytopenię, hemolizę oraz niedokrwistości hemolityczne i aplastyczne. Często obserwuje się reakcje nadwrażliwości i alergiczne wysypki skórne, a rzadziej gorączkę polekową i uszkodzenia wątroby, w tym zapalenie i niewydolność wątroby, szczególnie przy dużych dawkach. U pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa może wystąpić zapalenie naczyń związane z obecnością przeciwciał ANCA, które manifestuje się objawami wielonarządowymi i wymaga natychmiastowego odstawienia leku.
ageusia, agranulocytoza, aminotransferaza, bilirubina, cholestaza, choroba Gravesa-Basedowa, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, dysgeusia, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, gorączka polekowa, hemoliza, kłębuszkowe zapalenie nerek, krwawienie pęcherzykowe, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, mieloperoksydaza, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, oczopląs, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, powiększenie węzłów chłonnych, propylotiouracyl, proteinaza 3, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, przedwczesne dojrzewanie płciowe, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowe zapalenie płuc, test Coombsa, toczeń rumieniowaty, trombocytopenia, uszkodzenie nerwów obwodowych, uszkodzenie wątroby, utrata słuchu, zaburzenia nerwowo-mięśniowe, zaburzenie erytropoezy, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie wątroby, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Cefazolin Dali Pharma 1 g

Cefazolina, stosowana w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Do najczęstszych należą infekcje grzybicze, takie jak kandydoza jamy ustnej (częstość ≥1/100 do <1/10) oraz kandydoza narządów płciowych i zapalenie pochwy (niezbyt często, ≥1/1 000 do <1/100). Rzadko obserwuje się zaburzenia morfologii krwi (leukopenia, neutropenia, trombocytopenia) oraz zaburzenia glikemii (hiperglikemia lub hipoglikemia). Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić poważne zaburzenia krzepnięcia krwi, szczególnie u pacjentów z niedoborem witaminy K1, niewydolnością wątroby lub nerek. Reakcje alergiczne obejmują wysypki, obrzęk naczynioruchowy, a w bardzo rzadkich przypadkach ciężkie reakcje skórne (zespół Lyella, Stevens-Johnsona) oraz wstrząs anafilaktyczny z objawami takimi jak obrzęk krtani, tachykardia i hipotensja. Neurologicznie mogą wystąpić drgawki, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek leczonych wysokimi dawkami, a także zawroty głowy, zaburzenia snu i widzenia barw.
bazofilia, biegunka, cefazolina, drgawki, drożdżyca, duszność, enzymy wątrobowe, eozynofilia, gorączka polekowa, granulocytopenia, granulocytoza, hiperglikemia, kandydoza jamy ustnej, kandydoza narządów płciowych, leukocytoza, leukopenia, limfocytopenia, monocytoza, morfologia krwi, nefropatia, nefrotoksyczność, neutropenia, niedobór witaminy K1, niewydolność oddechowa, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, proteinuria, reakcja anafilaktyczna, roztwór do wstrzykiwań, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, splątanie, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zaburzenia krzepnięcia krwi, zapalenie pochwy, zapalenie wątroby, zapalenie zakrzepowe żył, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon chorób i schorzeń
Pneumonitis – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Pneumonitis, w tym przewlekłe nadwrażliwe zapalenie płuc (cHP), charakteryzuje się zróżnicowanym przebiegiem i rokowaniem, gdzie kluczowe jest wczesne rozpoznanie czynników predykcyjnych niekorzystnego przebiegu. Do najważniejszych czynników prognostycznych należą: starszy wiek, płeć męska, brak identyfikacji antygenu wywołującego, palenie tytoniu oraz obecność włóknienia w badaniach histopatologicznych lub radiologicznych. Parametry funkcji płuc, takie jak DLco < 50% wartości należnej, SpO2 < 85% po 6-minutowym teście marszu (6-MWT), wynik GAP ≥ 4 punkty oraz powiększenie prawego przedsionka ≥ 18 mm², również silnie korelują z gorszym rokowaniem. Choroby współistniejące, zwłaszcza nadciśnienie płucne, cukrzyca i dysfunkcja rozkurczowa serca, dodatkowo pogarszają przeżycie. Radiologiczne markery niekorzystne to m.in. wzorzec UIP, włóknienie typu plastra miodu, poszerzenie oskrzeli z pociągania oraz rozszerzenie żył płucnych (PVV).
badanie histopatologiczne, biomarker KL-6, choroby sercowo-naczyniowe, desaturacja, nadciśnienie płucne, niewydolność oddechowa, popromienne zapalenie płuc, powiększenie prawego przedsionka, saturacja tlenu, śródmiąższowe zapalenie płuc, test 6-minutowego marszu, włóknienie płuc, wzorzec UIP, zapalenie płuc COVID-19, zapalenie śródmiąższowe płuc, zdolność dyfuzyjna płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Eugia

Bortezomib podaje się wyłącznie dożylnie lub podskórnie, z absolutnym zakazem podawania dooponowego ze względu na ryzyko zgonu. Terapia często wiąże się z toksycznością przewodu pokarmowego (nudności, biegunka, wymioty, zaparcia) oraz poważnymi zaburzeniami hematologicznymi, w tym cykliczną trombocytopenią z najniższą liczbą płytek krwi około 11. dnia cyklu. U pacjentów z zaawansowanym szpiczakiem mnogim, gdy wyjściowa liczba płytek jest <75 000/μl, aż 90% doświadcza spadku do ≤25 000/μl, a 14% poniżej 10 000/μl. W przypadku chłoniaka z komórek płaszcza (MCL) stosowanie schematu BzR-CAP wiąże się z wysoką częstością trombocytopenii stopnia ≥3 (56,7% vs 5,8% w R-CHOP). Konieczne jest monitorowanie morfologii krwi przed każdym podaniem, wstrzymanie terapii przy liczbie płytek <25 000/μl (lub ≤30 000/μl przy skojarzeniu z melfalanem i prednizonem) oraz rozważenie przetoczenia płytek. Neutropenia wymaga monitorowania zakażeń i ewentualnego stosowania G-CSF. Profilaktyka przeciwwirusowa jest zalecana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (14% w terapii bortezomib+melfalan+prednizon vs 4% bez bortezomibu). Przy skojarzeniu z rytuksymabem należy wykonać badanie HBV i rozważyć profilaktykę przeciwwirusową.
ból neuropatyczny, bortezomib, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, czynnik stymulujący kolonię granulocytów, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, inhibitor CYP3A4, małopłytkowość, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedrożność jelit, niewydolność wątroby, parestezja, podanie dooponowe, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, profilaktyka przeciwwirusowa, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, reaktywacja wirusa półpaśca, śródmiąższowe zapalenie płuc, substrat CYP3A4, szpiczak mnogi, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zakażenie HBV, zakażenie wirusem półpaśca, zapalenie wątroby, zapalenie wielostawowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii
Leksykon chorób i schorzeń
Włóknienie płuc idiopatyczne – Etiologia i przyczyny

Idiopatyczne włóknienie płuc (IPF) to przewlekła, postępująca choroba śródmiąższowa płuc, charakteryzująca się nieodwracalnym włóknieniem i bliznowaceniem tkanki płucnej, prowadzącym do upośledzenia wymiany gazowej. Etiologia IPF pozostaje nieznana, jednak patogeneza opiera się na nieprawidłowej odpowiedzi naprawczej uszkodzenia nabłonka pęcherzyków płucnych, skutkującej nadmierną aktywacją fibroblastów i miofibroblastów. Czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę, z mutacjami w genach MUC5B, TERT, TERC oraz genach kodujących białka surfaktantu (SFTPA1, SFTPA2, SFTPC) identyfikowanymi u pacjentów, zwłaszcza w 5-20% przypadków rodzinnych. Ekspozycja zawodowa na pyły metalowe (OR 1,83, 95% CI 1,15-2,91), pyły drewna (OR 1,62, 95% CI 1,04-2,53), pestycydy (OR 2,07, 95% CI 1,24-3,45) oraz krzemionkę (OR 3,9, 95% CI 1,2-12,7) znacząco zwiększa ryzyko rozwoju IPF. Palenie tytoniu, obecne lub przeszłe, występuje u około 75% pacjentów i podwaja ryzyko choroby (OR 1,39, 95% CI 1,01-1,91), a także pogarsza rokowanie.
bezdech senny, białka surfaktantu, choroba śródmiąższowa płuc, choroby współistniejące, cytokiny prozapalne, cytomegalowirus, idiopatyczne włóknienie płuc, macierz pozakomórkowa, mutacje genów, nadciśnienie płucne, niewydolność serca, odma opłucnowa, płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe, progresja choroby, refluks żołądkowo-przełykowy, śródmiąższowe zapalenie płuc, telomeraza, wirus Epsteina-Barr, włóknienie tkanki płucnej, wzorzec UIP, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zwykłe śródmiąższowe zapalenie płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aporoza

Rozuwastatyna, szczególnie w dawce 40 mg, wiąże się z ryzykiem wystąpienia białkomoczu kanalikowego oraz zwiększonym odsetkiem ciężkich działań niepożądanych ze strony nerek, co wymaga regularnej kontroli funkcji nerek u pacjentów leczonych tą dawką. Działania niepożądane mięśniowe, takie jak bóle mięśni, miopatia i rabdomioliza, obserwowane są zwłaszcza przy dawkach powyżej 20 mg, a ryzyko to wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu ezetymibu lub leków z grupy fibratów, w tym gemfibrozylu, którego kojarzenie z rozuwastatyną jest przeciwwskazane. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być monitorowana zgodnie z zaleceniami, unikając badań po wysiłku fizycznym, a leczenie nie powinno być rozpoczynane lub powinno być przerwane, jeśli CK przekracza 5 × górną granicę normy (GGN). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, niedoczynnością tarczycy, genetycznymi chorobami mięśni, nadużywających alkoholu, w wieku powyżej 70 lat oraz przy współistniejących zaburzeniach funkcji narządów lub interakcjach lekowych.
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, białkomocz, ból mięśni, choroba mięśni, fibrat, hiperglikemia, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczy azolowy, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, osłabienie mięśniowe, posocznica, rabdomioliza, rozuwastatyna, skurcz mięśni, śródmiąższowe zapalenie płuc, statyna, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Furaginum US Pharmacia 50 mg

Furaginum US Pharmacia zawiera 50 mg furazydyny i jest skutecznym lekiem, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się nudności (8%), bóle głowy (6%) oraz nadmierne oddawanie gazów (1,5%). Rzadziej (<1%) mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak methemoglobinemia prowadząca do sinicy, niedokrwistość megaloblastyczna lub hemolityczna u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, a także neuropatia obwodowa, szczególnie u osób z niewydolnością nerek, cukrzycą czy niedoborem witaminy B. Ponadto, furazydyna może wywoływać ostre i przewlekłe reakcje nadwrażliwości płucnej, w tym zwłóknienie i śródmiąższowe zapalenie płuc, zwłaszcza u pacjentów starszych stosujących lek powyżej 6 miesięcy.
anafilaksja, Candida, działanie niepożądane, Furagina, furazydyna, martwica miąższu wątroby, methemoglobinemia, neuropatia obwodowa, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość megaloblastyczna, obrzęk naczynioruchowy, pałeczka Pseudomonas, pochodne nitrofuranu, polekowe zapalenie wątroby, przewlekła reakcja płucna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, śródmiąższowe zapalenie płuc, układ krwiotwórczy, zapalenie ślinianek, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka cholestatyczna, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – Furaginum Hasco Forte 100 mg/5 ml

Furaginum Hasco Forte w postaci zawiesiny doustnej (100 mg/5 ml) zawiera furazydynę, pochodną nitrofuranu, stosowaną w terapii zakażeń. Profil działań niepożądanych obejmuje reakcje immunologiczne (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy, świąd, pokrzywka), zaburzenia hematologiczne (methemoglobinemia, niedokrwistość megaloblastyczna i hemolityczna, szczególnie u pacjentów z niedoborem G-6-PD), neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy, neuropatia obwodowa, zwłaszcza u osób z niewydolnością nerek, cukrzycą, niedokrwistością, zaburzeniami elektrolitowymi i niedoborem witamin B), oddechowe (reakcje astmatyczne, ostre i przewlekłe nadwrażliwości, w tym zwłóknienie płuc po >6 miesiącach terapii), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, zapalenie trzustki, rzekomobłoniaste zapalenie jelit), hepatotoksyczne (polekowe zapalenie wątroby, żółtaczka cholestatyczna, martwica miąższu) oraz skórne (złuszczające zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona). Częstość występowania działań niepożądanych jest zróżnicowana, od często (≥1/100 do <1/10) do rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz częstość nieznana.
anafilaksja, cukrzyca, duszność, eozynofilia, furazydyna, martwica miąższu wątroby, methemoglobinemia, neuropatia obwodowa, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór witaminy B, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość megaloblastyczna, obrzęk naczynioruchowy, pochodna nitrofuranu, polekowe zapalenie wątroby, reakcja astmatyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, sinica, śródmiąższowe zapalenie płuc, wysięk opłucnowy, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie ślinianek, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka cholestatyczna, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – uroFuraginum 50 mg

Furazydyna, substancja czynna leku uroFuraginum 50 mg, wykazuje szereg działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się nudności (8%), bóle głowy (6%) oraz nadmierne oddawanie gazów (1,5%). Istotne są ryzyka hematologiczne, takie jak methemoglobinemia i niedokrwistość megaloblastyczna lub hemolityczna, szczególnie u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Neuropatia obwodowa, mogąca mieć ostry lub nieodwracalny przebieg, występuje u mniej niż 1% pacjentów, zwłaszcza przy współistniejącej niewydolności nerek, cukrzycy czy niedoborze witaminy B. Ponadto, stosowanie furazydyny może wywoływać ostre i przewlekłe reakcje nadwrażliwości płucnej, w tym zwłóknienie i śródmiąższowe zapalenie płuc, szczególnie u osób starszych. W obrębie przewodu pokarmowego obserwuje się zaparcia, biegunkę, zapalenia ślinianek, trzustki oraz rzekomobłoniaste zapalenie jelit związane z Clostridioides difficile.
anafilaksja, Candida, Clostridioides difficile, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, drobnoustrój oporny, eozynofilia, furazydyna, hepatotoksyczność, martwica miąższu wątroby, methemoglobinemia, nadmierne oddawanie gazów, neuropatia, neuropatia obwodowa, niedokrwistość hemolityczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, polekowe zapalenie wątroby, przewlekła reakcja płucna, Pseudomonas, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, śródmiąższowe zapalenie płuc, wysięk opłucnowy, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie spermatogenezy, zapalenie ślinianek, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka cholestatyczna, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – Posaconazole Mylan 40 mg/ml

Bezpieczeństwo stosowania pozakonazolu w zawiesinie doustnej oceniono w badaniach klinicznych na ponad 2400 pacjentach oraz w obserwacjach postmarketingowych. Najczęściej zgłaszanymi ciężkimi działaniami niepożądanymi są nudności (bardzo często, ≥1/10), wymioty, biegunka, gorączka oraz wzrost stężenia bilirubiny. Szczególną uwagę należy zwrócić na hepatotoksyczność – odnotowano przypadek ciężkiego uszkodzenia wątroby zakończonego zgonem, co podkreśla konieczność monitorowania funkcji wątroby podczas terapii. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Wśród działań hematologicznych często występuje neutropenia, a rzadziej poważne powikłania jak zespół hemolityczno-mocznicowy czy zakrzepowa plamica małopłytkowa. Zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia i hipomagnezemia, występują często, a hiperglikemia i hipoglikemia niezbyt często.
cholestatyczne zapalenie wątroby, ciężkie działanie niepożądane, encefalopatia, eozynofilia, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, krwotok z przewodu pokarmowego, leukopenia, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nerkowa kwasica cewkowa, neuropatia, neutropenia, niedoczulica, niedoczynność nadnerczy, niedokrwistość, niedrożność jelita, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, parestezja, pozakonazol, pseudoaldosteronizm, reakcja alergiczna, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, terapia przeciwgrzybicza, torsade de pointes, trombocytopenia, udar naczyniowy mózgu, układ narządów, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator płucny, zawiesina doustna, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wydłużonego QT, żółtaczka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gemsol

Gemcytabina (produkt Gemsol) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym supresji szpiku kostnego manifestującej się leukopenią, małopłytkowością i niedokrwistością. Przed każdą dawką konieczna jest kontrola parametrów hematologicznych. Preparat należy podawać do dużej żyły po odpowiednim rozcieńczeniu, aby zapobiec wynaczynieniu. Istotne jest także monitorowanie funkcji wątroby i nerek, zwłaszcza u pacjentów z ich zaburzeniami, gdyż brak jest jednoznacznych wytycznych dawkowania w tej grupie. W trakcie terapii obserwowano ryzyko ciężkich reakcji skórnych (SCARs), takich jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz ostra uogólniona osutka krostkowa, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia po pojawieniu się objawów.
ARDS, ciężkie skórne działania niepożądane, gemcytabina, hipoalbuminemia, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, napady drgawkowe, niedokrwistość, obrzęk płuc, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre nadciśnienie tętnicze, PRES, przerzuty do wątroby, rezonans magnetyczny, roztwór do infuzji, spermatogeneza, śródmiąższowe zapalenie płuc, substancja cytotoksyczna, supresja szpiku, szczepionka przeciwko żółtej gorączce, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wynaczynienie, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, zespół przesiąkania włośniczek, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Crosuvo 10 mg

Rozuwastatyna charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa, w którym działania niepożądane mają najczęściej łagodny i przemijający charakter, a mniej niż 4% pacjentów musiało przerwać terapię z tego powodu. Częstość występowania działań niepożądanych jest zależna od dawki, co jest typowe dla inhibitorów reduktazy HMG-CoA. Do najczęstszych działań należą bóle mięśni, zaparcia, nudności, bóle głowy oraz zawroty głowy. Rzadziej obserwuje się miopatię, rabdomiolizę, zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) – w większości przypadków łagodne i przemijające – oraz podwyższenie aminotransferaz wątrobowych. Proteinuria, głównie kanalikowa, występuje u mniej niż 1% pacjentów przy dawkach 10-20 mg i u około 3% przy dawce 40 mg, zwykle ustępując podczas kontynuacji leczenia. W przypadku wzrostu CK powyżej 5 x GGN zaleca się przerwanie terapii.
aminotransferaza wątrobowa, ból mięśni, choroba nerek, choroba ścięgna, ginekomastia, hematuria, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwiomocz, małopłytkowość, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią, rozuwastatyna, śródmiąższowe zapalenie płuc, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Ewerolimus – Działania niepożądane

Ewerolimus, inhibitor mTOR stosowany w immunosupresji po przeszczepach narządów oraz w terapii onkologicznej, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania. Najczęstsze działania niepożądane (≥1/10) obejmują zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zakażenia (bakteryjne, wirusowe, grzybicze), niedokrwistość, hiperglikemię, hipercholesterolemię, wysypkę, świąd, biegunki, nudności, nieinfekcyjne zapalenie płuc, zmęczenie, astenia oraz obrzęki obwodowe. Działania niepożądane 3.-4. stopnia (≥1/100 do <1/10) to m.in. ciężkie zapalenie błony śluzowej, neutropenia, małopłytkowość, hiperglikemia prowadząca do cukrzycy, infekcyjne zapalenie płuc, białkomocz, niewydolność nerek oraz krwotoki. Szczególnie istotne jest ryzyko ciężkich zakażeń, w tym reaktywacji wirusowego zapalenia wątroby typu B oraz zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii (PJP/PCP), które mogą prowadzić do zgonu. Wśród powikłań pulmonologicznych wymienia się śródmiąższowe zapalenie płuc, krwawienia z nosa, kaszel, duszność, krwioplucie, zator płucny oraz zespół ostrej niewydolności oddechowej.
aftowe zapalenie jamy ustnej, ageuzja, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aplazja czysto czerwonokrwinkowa, azoospermia, białkomocz, dysfagia, dysgeuzja, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia, infekcyjne zapalenie płuc, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor mTOR, krwioplucie, leczenie immunosupresyjne, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, nieinfekcyjne zapalenie płuc, niewydolność nerek, obrzęk limfatyczny, obrzęk naczynioruchowy, oligospermia, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, półpasiec, posocznica, proteinoza pęcherzyków płucnych, reaktywacja WZW typu B, śródmiąższowe zapalenie płuc, wirusowe zapalenie mięśnia sercowego, wtórny brak miesiączki, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica żył głębokich, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zator płucny, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vortemyel

Bortezomib, substancja czynna leku Vortemyel, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na liczne działania niepożądane i potencjalne powikłania. Podawany wyłącznie dożylnie (1 mg proszku do sporządzania roztworu), nie może być stosowany dooponowo z powodu ryzyka zgonu. Terapia często wiąże się z toksycznością hematologiczną, w tym małopłytkowością (nadir około 40% wartości początkowej w monoterapii szpiczaka mnogiego, 50% w chłoniaku z komórek płaszcza), neutropenią i niedokrwistością. Trombocytopenia jest cykliczna, z najniższą liczbą płytek około 11. dnia cyklu, co wymaga monitorowania i wstrzymania leczenia przy spadku poniżej 25 000/μl (lub 30 000/μl przy skojarzeniu z melfalanem i prednizonem). Neutropenia zwiększa ryzyko infekcji, dlatego zaleca się obserwację, szybkie leczenie zakażeń oraz stosowanie czynników stymulujących kolonie granulocytów (G-CSF). Profilaktyka przeciwwirusowa jest wskazana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca i HBV, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu rytuksymabu.
amyloidoza, bortezomib, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, czynnik stymulujący kolonię granulocytów, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, inhibitor CYP3A4, ketokonazol, małopłytkowość, neuropatia autonomiczna, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, ostra białaczka szpikowa, parestezja, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, reaktywacja wirusa półpaśca, rytonawir, rytuksymab, śródmiąższowe zapalenie płuc, substrat CYP3A4, szpiczak mnogi, talidomid, toksyczność hematologiczna, toksyczność żołądkowo-jelitowa, wirus Johna Cunninghama, wydłużenie odstępu QT, zakażenie HBV, zapalenie wielostawowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Romazic

Rozuwastatyna (produkt Romazic) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych dotyczących nerek, mięśni i wątroby. Dawka 40 mg wiąże się z większą częstością występowania proteinurii kanalikowej oraz ciężkich działań niepożądanych nerkowych. Miopatia, bóle mięśni, rabdomioliza (zwłaszcza przy dawkach >20 mg) oraz immunozależna miopatia martwicza (IMNM) to potencjalne powikłania, które wymagają monitorowania aktywności kinazy kreatynowej (CK). Nie należy rozpoczynać terapii, jeśli CK przekracza 5-krotność górnej granicy normy (GGN). Ryzyko miotoksyczności zwiększają m.in. zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, wiek >70 lat, nadużywanie alkoholu oraz jednoczesne stosowanie fibratów, kwasu nikotynowego czy inhibitorów proteaz. W przypadku wystąpienia objawów uszkodzenia mięśni lub znacznego wzrostu CK (>5 x GGN) leczenie należy przerwać. Po ustąpieniu objawów możliwe jest ponowne wprowadzenie leku w najmniejszej dawce pod ścisłą kontrolą.
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, brak laktazy, cukrzyca, cyklosporyna, gemfibrozyl, genetycznie uwarunkowana choroba mięśni, hipercholesterolemia, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek przeciwgrzybiczy z grupy azoli, lek z grupy fibratów, miopatia, niedociśnienie, niedoczynność tarczycy, niekontrolowana padaczka, nietolerancja galaktozy, posocznica, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi, śródmiąższowe zapalenie płuc, zaburzenie czynności nerek, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon substancji czynnych
Oksaliplatyna – Przedawkowanie

Oksaliplatyna, dostępna w formie koncentratu do infuzji o stężeniu 5 mg/ml (fiolki 10 ml, 20 ml, 40 ml odpowiadające dawkom 50 mg, 100 mg i 200 mg), nie posiada specyficznego antidotum w przypadku przedawkowania. Przedawkowanie prowadzi do nasilenia typowych działań niepożądanych, które mogą zagrażać życiu pacjenta. Do najważniejszych objawów należą nasilona mielosupresja (agranulocytoza, neutropenia, trombocytopenia, anemia), zaostrzenie neuropatii obwodowej, ciężkie zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nefrotoksyczność, hepatotoksyczność, reakcje alergiczne (w tym anafilaksja), zaburzenia układu oddechowego oraz sercowo-naczyniowego. Wymagana jest szczegółowa ocena kliniczna i laboratoryjna, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania parametrów hematologicznych, nerkowych, wątrobowych, oddechowych oraz hemodynamicznych.
agranulocytoza, anafilaksja, anemia, antidotum, arytmia, cytostatyk, działanie niepożądane, hepatotoksyczność, koncentrat do sporządzania roztworu, leczenie objawowe, leczenie przeciwnowotworowe, leukopenia, mielosupresja, morfologia krwi, nefrotoksyczność, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, neutropenia, niedociśnienie, oksaliplatyna, ostra niewydolność nerek, parametr hematologiczny, parestezja, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowe zapalenie płuc, trombocytopenia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie hemodynamiczne, zapalenie śluzówek, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gemcitabine Kabi

Gemcytabina, jako lek cytotoksyczny, wymaga ścisłego monitorowania pod kątem toksyczności hematologicznej (leukopenia, trombocytopenia, niedokrwistość) oraz poważnych działań niepożądanych, takich jak ciężkie reakcje skórne (SCAR: SJS, TEN, AGEP), zespół odwracalnej tylnej encefalopatii (PRES), zespół przesiąkania włośniczek oraz powikłania pulmonologiczne (obrzęk płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, ARDS). Zaleca się regularne badania morfologii krwi przed każdą dawką, kontrolę parametrów funkcji wątroby i nerek, szczególnie u pacjentów z ich dysfunkcją, oraz unikanie szczepień żywymi atenuowanymi szczepionkami. W przypadku wystąpienia objawów wskazujących na powyższe powikłania, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego. Prędkość infuzji i schemat dawkowania muszą być ściśle przestrzegane, aby zminimalizować ryzyko toksyczności.
ciężkie skórne działanie niepożądane, gemcytabina, hipoalbuminemia, hipospermatogeneza, kriokonserwacja nasienia, marskość wątroby, mielosupresja, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, morfologia krwi obwodowej, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk płuc, ostra uogólniona osutka krostkowa, przerzut do wątroby, rezonans magnetyczny, śródmiąższowe zapalenie płuc, supresja szpiku kostnego, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, toksyczność hematologiczna, zapalenie wątroby, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, zespół przesiąkania włośniczek, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Glenmark

Podczas terapii bortezomibem (Bortezomib Glenmark) konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów ze względu na liczne działania niepożądane, w tym bardzo częstą toksyczność hematologiczną (małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość). Małopłytkowość osiąga najniższe wartości około 11. dnia cyklu, z liczbą płytek spadającą do średnio 40% wartości wyjściowej u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i około 50% u chorych na chłoniaka z komórek płaszcza (MCL). W przypadku liczby płytek poniżej 25 000/μl (lub ≤30 000/μl przy terapii skojarzonej z melfalanem i prednizonem) zaleca się wstrzymanie leczenia. Należy także uwzględnić ryzyko zakażeń, w tym aktywacji wirusa półpaśca (częstość do 14% w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem) oraz konieczność profilaktyki przeciwwirusowej. U pacjentów z grup ryzyka zakażenia HBV wskazane jest badanie przed terapią i monitorowanie podczas leczenia, a w razie potrzeby zastosowanie profilaktyki przeciwwirusowej. W trakcie terapii obserwuje się również neuropatię obwodową (często nasilającą się do 5. cyklu), neuropatię autonomiczną, niedociśnienie ortostatyczne, a także rzadkie przypadki zespołu tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) i zakażeń wirusem JC prowadzących do PML.
ból neuropatyczny, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, inhibitor CYP3A4, małopłytkowość, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedrożność jelit, ostra białaczka szpikowa, parestezja, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpiczak mnogi, toksyczność hematologiczna, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia przemijająca, wirus Johna Cunninghama, wirus półpaśca, wirus zapalenia wątroby typu B, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii
Leksykon leków
Działania niepożądane – Pegorel 75 mg

Klopidogrel, substancja czynna leku Pegorel 75 mg, został oceniony w badaniach klinicznych obejmujących ponad 44 000 pacjentów, z czego ponad 12 000 leczono przez co najmniej rok. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, szczególnie w pierwszym miesiącu terapii. W badaniu CAPRIE częstość krwawień wynosiła 9,3%, porównywalnie do ASA. W badaniu CURE ryzyko poważnych krwawień nie wzrosło u pacjentów, którzy przerwali leczenie na ponad 5 dni przed pomostowaniem tętnic wieńcowych, natomiast u kontynuujących terapię w ciągu 5 dni przed zabiegiem częstość krwawień wynosiła 9,6% (klopidogrel + ASA) vs 6,3% (placebo + ASA). W badaniu ACTIVE-A poważne krwawienia występowały u 6,7% pacjentów leczonych klopidogrelem z ASA, w porównaniu do 4,3% w grupie placebo z ASA, z przewagą krwawień pozaczaszkowych (5,3% vs 3,5%) i przewodu pokarmowego (3,5% vs 1,8%). Krwawienia wewnątrzczaszkowe były częstsze w grupie klopidogrelu (1,4% vs 0,8%), jednak bez istotnej różnicy w śmiertelności (1,1% vs 0,7%).
agranulocytoza, alergiczna dławica piersiowa, alergiczny zawał mięśnia sercowego, choroba posurowicza, eozynofilia, ginekomastia, granulocytopenia, incydent krwotoczny, klopidogrel, krwawienie, krwawienie do skóry, krwawienie dostawowe, krwawienie pozamózgowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zakończone zgonem, krwiomocz, krwioplucie, krwotok płucny, krwotok pozaotrzewnowy, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, leukopenia, limfocytowe zapalenie jelita grubego, liszaj płaski, małopłytkowość, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nabyta hemofilia A, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność wątroby, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, plamica, pomostowanie tętnic wieńcowych, prasugrel, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz naczyń wieńcowych, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, tienopirydyna, tyklopidyna, udar krwotoczny, wrzód żołądka i dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie kłębuszkowe nerek, zapalenie naczyń, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół nadwrażliwości indukowany lekami, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Amiodaron hameln

Amiodaron Hameln 50 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/infuzji, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na obecność alkoholu benzylowego (22,2 mg/ml), który może wywoływać reakcje toksyczne, zwłaszcza u noworodków i niemowląt poniżej 3 lat. Produkt jest przeciwwskazany u noworodków i powinien być stosowany ostrożnie w ciąży oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. Amiodaron podaje się wyłącznie w warunkach intensywnej opieki z monitorowaniem EKG i ciśnienia tętniczego, preferując infuzję dożylną nad bolusem ze względu na ryzyko zapaści krążeniowej. Preparat nie powinien być mieszany z innymi lekami w tym samym wlewie, a roztwór musi być klarowny i wolny od kryształów. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko proarytmii, zwłaszcza w obecności czynników wydłużających odstęp QT, oraz na możliwość wystąpienia ciężkiej bradykardii i zaburzeń przewodzenia, które mogą wymagać przerwania terapii i zastosowania beta-adrenomimetyków lub glukagonu.
alkohol benzylowy, beta-adrenomimetyk, blok serca, bradykardia, chlorowodorek amiodaronu, ciężka bradykardia, glukagon, hipokaliemia, infuzja dożylna, kardiomiopatia, kwasica metaboliczna, nadczynność tarczycy, neuropatia nerwu wzrokowego, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, niewydolność wątroby, pierwotna dysfunkcja przeszczepu, powikłania oddechowe, rytm komorowy, sofosbuwir, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczna rozpływna martwica naskórka, toksyczność płucna, torsade de pointes, wkłucie centralne, zapalenie nerwu wzrokowego, zapaść sercowo-naczyniowa, zapis EKG, zespół gasping, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib medac

Bortezomib medac (3,5 mg) jest podawany wyłącznie dożylnie lub podskórnie, z zakazem podawania dooponowego ze względu na ryzyko zgonu. Terapia często powoduje toksyczność hematologiczną, w tym małopłytkowość, neutropenię i niedokrwistość. Małopłytkowość osiąga najniższe wartości około 11. dnia cyklu, z normalizacją w kolejnym cyklu; w monoterapii szpiczaka mnogiego spadek płytek wynosi średnio do 40% wartości wyjściowej, a w chłoniaku z komórek płaszcza (MCL) do 50%. W przypadku liczby płytek <25 000/μl leczenie należy wstrzymać, a przy terapii skojarzonej z melfalanem i prednizonem – przy ≤30 000/μl. Neutropenia u pacjentów z MCL jest przemijająca, z najniższą liczbą neutrofili również około 11. dnia cyklu. Zaleca się monitorowanie morfologii krwi, rozważenie przetoczenia płytek oraz stosowanie czynników stymulujących kolonie granulocytów w razie potrzeby. W trakcie terapii obserwuje się także częste objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, biegunka, wymioty, zaparcia) oraz zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (14% w schemacie bortezomib + melfalan + prednizon vs. 4% bez bortezomibu).
ból neuropatyczny, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, czynnik stymulujący kolonię granulocytów, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, krwawienie śródmózgowe, krwawienie żołądkowo-jelitowe, małopłytkowość, neuropatia autonomicznego układu nerwowego, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedrożność jelit, ostra białaczka szpikowa, parestezja, podanie dooponowe, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, reaktywacja wirusa półpaśca, reaktywacja wirusa WZW typu B, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpiczak mnogi, toksyczność hematologiczna, wirus Johna Cunninghama, wydłużenie odstępu QT, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Azithromycin Teva 500 mg

Azithromycin Teva, dostępny w formie tabletek do sporządzania zawiesiny doustnej o mocy 250 mg i 500 mg, jest antybiotykiem makrolidowym o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Wskazany jest w leczeniu zakażeń górnych i dolnych dróg oddechowych, takich jak zapalenie zatok przynosowych, gardła, migdałków (z zastrzeżeniem, że nie jest lekiem pierwszego wyboru w zakażeniach paciorkowcowych), ostrego zapalenia ucha środkowego, ostrego i zaostrzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli, pozaszpitalnego zapalenia płuc o nasileniu łagodnym do umiarkowanego oraz śródmiąższowego zapalenia płuc. Ponadto, lek jest stosowany w zakażeniach skóry i tkanek miękkich, takich jak zapalenie mieszków włosowych, cellulitis i róża, a także w leczeniu rumienia wędrującego (borelioza z Lyme) wyłącznie przy przeciwwskazaniach do antybiotyków pierwszego wyboru (doksycyklina, amoksycylina, cefuroksymu aksetyl). W terapii niepowikłanych zakażeń dróg moczowo-płciowych wywołanych przez Chlamydia trachomatis stosuje się jednorazową dawkę 1 g, co stanowi istotną zaletę terapeutyczną.
amoksycyklina, antybiotyk makrolidowy, borelioza z Lyme, cefuroksym aksetyl, Chlamydia trachomatis, doksycyklina, dysfagia, fenyloketonuria, lek przeciwbakteryjny, nietolerancja glukozy, odkrztuszanie wydzieliny, ostre zapalenie oskrzeli, ostre zapalenie ucha środkowego, pozaszpitalne zapalenie płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli, róża, rumień wędrujący, śródmiąższowe zapalenie płuc, tkanka śródmiąższowa płuc, wrażliwość drobnoustrojów, zakażenie dróg moczowo-płciowych, zakażenie paciorkowcowe, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zapalenie cewki moczowej, zapalenie gardła, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie migdałków, zapalenie szyjki macicy, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie zatok przynosowych, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Karbagen 600 mg

Karbagen, zawierający okskarbazepinę w dawkach 150 mg, 300 mg oraz 600 mg, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥10%) to senność, bóle i zawroty głowy, podwójne widzenie, nudności, wymioty oraz zmęczenie. Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia (≥0,1% do <1%), a także rzadkie, ale poważne powikłania, w tym hamowanie czynności szpiku kostnego, niedokrwistość aplastyczną, agranulocytozę, pancytopenię i neutropenię. Hiponatremia występuje często (≥1/100 do <1/10), z odnotowanym stężeniem sodu w surowicy poniżej 125 mmol/l u 2,7% pacjentów, zwykle bezobjawowo i bez konieczności modyfikacji dawki, choć w rzadkich przypadkach może prowadzić do poważnych objawów neurologicznych. Inne istotne działania niepożądane obejmują zaburzenia psychiczne (pobudzenie, chwiejność afektu, stan splątania, depresja), zaburzenia endokrynologiczne (częste zwiększenie masy ciała, niezbyt często niedoczynność tarczycy) oraz reakcje skórne, od wysypki po bardzo rzadkie ciężkie zespoły, takie jak zespół Stevensa-Johnsona.
agranulocytoza, amnezja, astma, ataksja, białkomocz, blok przedsionkowo-komorowy, chwiejność afektu, depresja, drgawki, drżenie mięśni, dyzartria, encefalopatia, eozynofilia, hamowanie szpiku kostnego, hiponatremia, leukopenia, limfadenopatia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość wielonarządowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, okskarbazepina, osteopenia, osteoporoza, osutka krostkowa uogólniona, pancytopenia, podwójne widzenie, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, senność, skurcz oskrzeli, splątanie, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół nieprawidłowego wydzielania wazopresyny, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Leflunomid Egis 10 mg

Leflunomid Egis (10 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które obejmują zaburzenia hematologiczne (leukopenia > 2 G/l, trombocytopenia < 100 G/l, niedokrwistość, a rzadko agranulocytoza), hepatotoksyczność (często podwyższone aminotransferazy, rzadko ciężkie uszkodzenia wątroby), reakcje skórne (wysypka, świąd, rzadko zespół Stevensa-Johnsona), oraz zwiększoną podatność na infekcje, w tym oportunistyczne i ciężkie zakażenia jak posocznica. Częstość występowania działań niepożądanych jest zróżnicowana, od bardzo często do bardzo rzadko, co wymaga systematycznego monitorowania parametrów hematologicznych, funkcji wątroby oraz objawów infekcji u pacjentów leczonych leflunomidem. Dodatkowo obserwuje się zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (np. zapalenie okrężnicy, biegunka), układu nerwowego (parestezje, neuropatia obwodowa), układu sercowo-naczyniowego (łagodny wzrost ciśnienia tętniczego), a także rzadkie, ale poważne powikłania pulmonologiczne, takie jak śródmiąższowe zapalenie płuc i nadciśnienie płucne.
aftowe zapalenie jamy ustnej, agranulocytoza, aminotransferaza, cholestaza, eozynofilia, hepatotoksyczność, hiperlipidemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipourykemia, infekcja oportunistyczna, kinaza kreatynowa, kolagenowe zapalenie okrężnicy, lek immunosupresyjny, leukopenia, limfocytowe zapalenie okrężnicy, łuszczyca krostkowa, mikroskopowe zapalenie okrężnicy, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, parestezja, posocznica, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, wyprysk, zaburzenia hematologiczne, zapalenie naczyń, zapalenie okrężnicy, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zerwanie ścięgna, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Metotreksat Accord 100 mg/ml

Metotreksat Accord, stosowany do infuzji, może wywoływać liczne działania niepożądane, których częstość i nasilenie zależą od dawki, czasu ekspozycji oraz drogi podania. Najczęściej obserwuje się wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, leukopenię, nudności i wzdęcia, a także objawy ogólne takie jak gorączka, dreszcze i zmęczenie. Wysokie dawki metotreksatu wymagają stosowania kwasu folinowego w celu łagodzenia toksyczności. W przypadku leukopenii zaleca się tymczasowe przerwanie terapii, a wznowienie leczenia powinno odbywać się z dużą ostrożnością. Metotreksat może powodować poważne powikłania hematologiczne (np. pancytopenia, agranulocytoza), zakażenia oportunistyczne, zaburzenia neurologiczne (w tym leukoencefalopatię), uszkodzenia wątroby (w tym marskość po dawce skumulowanej >1,5 g) oraz nefrotoksyczność, wymagającą monitorowania czynności nerek i stężenia leku w surowicy. Działania niepożądane mogą wystąpić w każdym momencie terapii i są w większości odwracalne przy wczesnym rozpoznaniu.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie naczyń, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, azotemia, białkomocz, chłoniak, dyzartria, encefalopatia, hematopoeza, hepatotoksyczność, herpes zoster, hiperurykemia, hipogammaglobulinemia, immunosupresja, kwas folinowy, leukoencefalopatia, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, martwica kości szczęki, mielopatia, niedokrwistość aplastyczna, odczyn oponowy, oligospermia, pancytopenia, pleocytoza, Pneumocystis jirovecii, posocznica, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja rzekomoanafilaktyczna, retinopatia, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie pęcherzyków płucnych, śródmiąższowe zapalenie płuc, tamponada serca, toksyczna martwica naskórka, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, wirus cytomegalii, włóknienie płuc, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, wstrząs anafilaktyczny, wysięk osierdziowy, zaburzenie limfoproliferacyjne, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Imuran 50 mg

Azatiopryna, substancja czynna leku Imuran dostępna w tabletkach 25 mg i 50 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najpoważniejsze to zahamowanie czynności szpiku kostnego (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość), zakażenia (wirusowe, grzybicze, bakteryjne), uszkodzenie wątroby oraz reakcje nadwrażliwości, w tym zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥ 1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), z zakażeniami i leukopenią jako najczęstszymi. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko rozwoju nowotworów (w tym chłoniaków, czerniaków, mięsaka Kaposiego, ostrej białaczki szpikowej) oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML) związanej z wirusem JC, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków immunosupresyjnych.
agranulocytoza, azatiopryna, chłoniak T-komórkowy, cholestaza ciążowa, choroba zapalna jelit, choroba zarostowa żył wątrobowych, hipoplazja układu czerwonokrwinkowego, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mielodysplazja, mięsak Kaposiego, nadwrażliwość na światło, niedobór metylotransferazy tiopuryny, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość megaloblastyczna, ostra białaczka szpikowa, ostra gorączkowa dermatoza neutrofilowa, pancytopenia, pelagra, perforacja jelit, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak szyjki macicy in situ, reakcja nadwrażliwości, reaktywacja wirusa półpaśca, rumień guzowaty, śródmiąższowe zapalenie płuc, uszkodzenie wątroby, wirus JC, wirus zapalenia wątroby typu B, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie uchyłków, zastój żółci, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Sweeta
Leksykon substancji czynnych
Gemcytabina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Gemcytabina, stosowana w terapii przeciwnowotworowej, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko mielosupresji manifestującej się leukopenią, trombocytopenią i niedokrwistością. Przed każdą dawką należy ocenić parametry hematologiczne, a w przypadku toksyczności szpikowej rozważyć modyfikację lub przerwanie leczenia. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek konieczna jest ostrożność, a także regularna kontrola funkcji tych narządów. Gemcytabina może wywoływać ciężkie reakcje skórne (SCAR), w tym SJS, TEN i AGEP, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu odwracalnej tylnej encefalopatii (PRES), zespołu przesiąkania włośniczek (CLS), powikłań płucnych (np. ARDS) oraz zespołu hemolityczno-mocznicowego (HUS), które mogą zagrażać życiu i wymagają natychmiastowej interwencji. W trakcie terapii zaleca się unikanie szczepień żywymi atenuowanymi szczepionkami, w tym szczepionki przeciwko żółtej gorączce, ze względu na immunosupresję.
ciężkie skórne działania niepożądane, dehydrogenaza mleczanowa, działanie cytotoksyczne, gemcytabina, hipoalbuminemia, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kriokonserwacja, lek cytotoksyczny, leukopenia, marskość wątroby, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk płuc, obrzęk płucny, ostra uogólniona osutka krostkowa, parametry hematologiczne, radioterapia, rezonans magnetyczny, śródmiąższowe zapalenie płuc, substancja przeciwnowotworowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, toksyczność hematologiczna, toksyczność szpikowa, trombocytopenia, uszkodzenie szpiku kostnego, zaburzenie spermatogenezy, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, zespół przesiąkania włośniczek, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rosuvastatin Medical Valley

Stosowanie rozuwastatyny, zwłaszcza w dawkach 40 mg, wiąże się z ryzykiem wystąpienia proteinurii kanalikowej oraz zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych ze strony nerek, co wymaga monitorowania funkcji nerek podczas terapii. Dawkowanie powyżej 20 mg zwiększa ryzyko miopatii, bólów mięśniowych oraz rzadkich przypadków rabdomiolizy, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu ezetymibu lub innych leków takich jak fibraty, cyklosporyna, kwas nikotynowy, azolowe leki przeciwgrzybicze, inhibitory proteazy i antybiotyki makrolidowe. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być oceniana ostrożnie, unikając badań po intensywnym wysiłku; leczenie nie powinno być rozpoczynane przy CK >5 × GGN, a w trakcie terapii przerwane w przypadku CK >5 × GGN lub nasilonych objawów mięśniowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, niedoczynnością tarczycy, genetycznymi chorobami mięśni, wcześniejszym uszkodzeniem mięśni po statynach lub fibratach, nadużywających alkoholu, w wieku >70 lat oraz przy sytuacjach zwiększających stężenie leku w surowicy.
aminotransferazy wątrobowe, antybiotyki makrolidowe, azolowe leki przeciwgrzybicze, cyklosporyna, duszność, gemfibrozyl, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitory proteazy, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia, miopatia, niedoczynność tarczycy, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią, śródmiąższowe zapalenie płuc, wtórna hipercholesterolemia, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Cytosar 20 mg/ml

Cytarabina (Cytosar) w stężeniu 20 mg/ml wykazuje istotną mielosupresję, prowadzącą do niedokrwistości, leukopenii, małopłytkowości oraz megaloblastozy, z charakterystycznym dwufazowym spadkiem liczby leukocytów – pierwszy spadek obserwowany jest do 7-9 dnia, a drugi, głębszy, między 15. a 24. dniem po podaniu dawki 50-600 mg/m². Hamowanie produkcji płytek krwi osiąga maksimum między 12. a 15. dniem, po czym następuje szybka regeneracja. Cytarabina zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych, co wynika z immunosupresji komórkowej i humoralnej. Charakterystyczny zespół cytarabinowy objawia się gorączką, bólami mięśni i kości, wysypką oraz zapaleniem spojówek, pojawiającymi się 6-12 godzin po podaniu leku, skutecznie leczonymi kortykosteroidami. Działania niepożądane obejmują także toksyczne uszkodzenia nerwów, zapalenie osierdzia, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błon śluzowych, zaburzenia czynności wątroby i skóry (łysienie, wysypka), a także objawy nefrotoksyczności i reakcje miejscowe w miejscu podania.
bradykardia zatokowa, cytarabina, cytostatyk, hiperbilirubinemia, kardiomiopatia, klasyfikacja MedDRA, kortykosteroid, krew obwodowa, lek immunosupresyjny, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie jelit, megaloblastoza, mielosupresja, neuropatia czuciowa, neuropatia ruchowa, neurotoksyczność, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, obrzęk alergiczny, obrzęk płuc, odporność komórkowa i humoralna, paraplegia, podanie dokanałowe, pokrzywka, porażenie poprzeczne, posocznica, reakcja anafilaktyczna, retikulocyt, ropień wątroby, rozmaz szpiku kostnego, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczne uszkodzenie nerwów, wlew dożylny, wysypka plamisto-grudkowa, zaburzenia rogówki, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie nerwów, zapalenie osierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zapalenie spojówek, zapalenie tkanki podskórnej, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół cytarabinowy, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Romazic

Rozuwastatyna (Romazic) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza przy dawce 40 mg, gdzie obserwowano przemijającą proteinurię kanalikową oraz zwiększoną częstość ciężkich działań niepożądanych nerkowych. Monitorowanie czynności nerek jest zalecane podczas rutynowych wizyt kontrolnych u pacjentów na dawce 40 mg. Miopatia, bóle mięśni oraz rzadko rabdomioliza występują częściej przy dawkach powyżej 20 mg, a ryzyko wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu ezetymibu, fibratów, kwasu nikotynowego, cyklosporyny, leków przeciwgrzybiczych azolowych, inhibitorów proteazy i makrolidów. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być oceniana z uwzględnieniem czynników mogących ją podwyższać, a leczenie nie powinno być rozpoczynane, jeśli CK przekracza 5× GGN. W przypadku objawów miopatii lub CK >5× GGN, leczenie należy przerwać, a po ustąpieniu objawów można rozważyć ponowne wprowadzenie leku w najmniejszej dawce pod ścisłą kontrolą.
antybiotyk makrolidowy, białkomocz, brak laktazy, cukrzyca, cyklosporyna, gemfibrozyl, genetycznie uwarunkowana choroba mięśni, hipercholesterolemia, hiperglikemia, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, lek z grupy fibratów, martwicza miopatia immunologiczna, miopatia, nadużywanie alkoholu, niedociśnienie, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, pochodna kwasu fibrynowego, posocznica, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi, śródmiąższowe zapalenie płuc, zaburzenie czynności nerek, zapalenie mięśni, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Reseligo 3,6 mg

Lek Reseligo zawiera 3,6 mg gosereliny w postaci octanu i może powodować szeroki zakres działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania. Do bardzo często obserwowanych należą uderzenia gorąca, nadmierna potliwość, trądzik, zaburzenia wzwodu oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Często występują także zmiany nastroju, depresja, parestezje, niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, nieprawidłowe ciśnienie tętnicze, ból kości, ginekomastia, a także zmniejszenie gęstości kości i przyrost masy ciała. Rzadziej obserwuje się reakcje anafilaktyczne, krwotok do przysadki, torbiele jajnika, niedrożność moczowodów oraz zaburzenia psychotyczne. W trakcie leczenia mogą pojawić się także zmiany w morfologii krwi, zaburzenia czynności wątroby, zatorowość płucna i śródmiąższowe zapalenie płuc.
analog LHRH, ból głowy, ból stawu, ginekomastia, goserelina, guz przysadki, hiperkalcemia, krwotok przysadki, łysienie, menopauza, nadmierna potliwość, niedrożność moczowodu, nietolerancja glukozy, niewydolność serca, obniżona gęstość kości, osteoporoza, parestezja, reakcja anafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, śródmiąższowe zapalenie płuc, torbiel jajnika, trądzik, ucisk rdzenia kręgowego, uderzenie gorąca, układ nerwowy, upławy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zaburzenia erekcji, zaburzenia morfologii krwi, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie snu, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hiperstymulacji jajników
Leksykon leków
Działania niepożądane – Paclitaxelum Accord 6 mg/ml

Paklitaksel w stężeniu 6 mg/ml (Paclitaxelum Accord) jest cytotoksycznym lekiem przeciwnowotworowym, którego profil bezpieczeństwa został dobrze scharakteryzowany na podstawie badań klinicznych i doświadczenia porejestracyjnego. Najczęstsze działania niepożądane obejmują hematologiczne zaburzenia, takie jak ciężka neutropenia (<500 komórek/mm³) u 28% pacjentów, niedokrwistość u 64% (ciężka u 6%), oraz małopłytkowość u 11%. Neurotoksyczność, głównie neuropatia obwodowa, występuje bardzo często, szczególnie przy dawce 175 mg/m² podawanej w 3-godzinnym wlewie (85% przypadków neurotoksyczności, w tym 15% ciężkich). Bóle stawów i mięśni dotyczą 60% pacjentów, a łysienie pojawia się u 78%, z utratą włosów ≥50% u większości z nich. Reakcje nadwrażliwości, w tym ciężkie zagrażające życiu, występują rzadko (<1%), natomiast łagodne reakcje pojawiają się u 34% pacjentów. Miejscowe reakcje w miejscu podania mogą prowadzić do obrzęku, rumienia i w rzadkich przypadkach martwicy skóry.
encefalopatia wątrobowa, gorączka neutropeniczna, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, martwica naskórka, martwica wątroby, mięsak Kaposiego, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neurotoksyczność, neutropenia, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość, niedrożność jelit, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, ototoksyczność, paklitaksel, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, substancja cytotoksyczna, toczeń rumieniowaty układowy, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie trzustki, zator płucny, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ridlip

Rozuwastatyna (Ridlip) wiąże się z ryzykiem ciężkich działań niepożądanych, w tym zespołu Stevensa-Johnsona (SJS) oraz reakcji DRESS, które mogą zagrażać życiu. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów skórnych i natychmiast przerwać leczenie w przypadku ich wystąpienia, bez ponownego wdrażania leku u pacjentów z historią tych reakcji. Dawka 40 mg wiąże się z większym ryzykiem proteinurii kanalikowej oraz działań niepożądanych ze strony nerek i mięśni, w tym miopatii i rabdomiolizy. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być oceniana z uwzględnieniem czynników zakłócających, a leczenie nie powinno być rozpoczynane lub powinno być przerwane, jeśli CK przekracza 5 × GGN. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z predyspozycjami do miopatii, takimi jak zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, wiek >70 lat, nadużywanie alkoholu czy stosowanie leków fibratowych.
antybiotyk makrolidowy, ból mięśni, ciężkie skórne działanie niepożądane, cukrzyca, gemfibrozyl, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia wtórna, hiperglikemia, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciwgrzybiczy z grupy azoli, martwicza miopatia o podłożu immunologicznym, miastenia, miastenia oczna, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, proteinuria, rabdomioliza, reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, rozuwastatyna, sepsa, śródmiąższowe zapalenie płuc, statyna, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Działania niepożądane – neoFuragina 50 mg

Furazydyna, substancja czynna neoFuragina 50 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, typowych dla pochodnych nitrofuranu. Najczęściej obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności i nadmierne oddawanie gazów (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadkie, ale poważne reakcje obejmują anafilaksję, obrzęk naczynioruchowy oraz methemoglobinemię, szczególnie u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, co może prowadzić do niedokrwistości megaloblastycznej lub hemolitycznej. Neuropatia obwodowa, możliwa do wystąpienia z nieznaną częstością, może mieć ostry lub nieodwracalny przebieg, zwłaszcza u osób z niewydolnością nerek, cukrzycą czy niedoborem witaminy B. Ponadto, częstość występowania bólu głowy jest wysoka, a inne objawy neurologiczne, takie jak zawroty głowy, senność i zaburzenia widzenia, mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
anafilaksja, biegunka, ból brzucha, ból głowy, cukrzyca, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, drobnoustrój oporny, dyspepsja, furazydyna, łysienie, martwica miąższu wątroby, methemoglobinemia, neuropatia obwodowa, niedobór witaminy B, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość megaloblastyczna, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pałeczka Pseudomonas, pochodna nitrofuranu, pokrzywka, polekowe zapalenie wątroby, reakcja astmatyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, senność, sinica, śródmiąższowe zapalenie płuc, świąd, utrata łaknienia, wymioty, wysypka, wzdęcia, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie widzenia, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie ślinianek, zapalenie trzustki, zaparcie, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka cholestatyczna, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Neocitec

Produkt leczniczy Neocitec zawierający winorelbiny winian (10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) wymaga podawania wyłącznie dożylnie pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w chemioterapii. Kluczowe jest monitorowanie parametrów hematologicznych przed każdą infuzją, w tym stężenia hemoglobiny, liczby leukocytów, neutrofili oraz płytek krwi, ze szczególnym uwzględnieniem neutropenii, która osiąga najniższy poziom (nadir) między 7. a 14. dniem po podaniu i ustępuje w ciągu 5-7 dni. Leczenie należy wstrzymać, jeśli liczba granulocytów obojętnochłonnych spadnie poniżej 1500/mm³ lub liczba płytek poniżej 100 000/mm³. W przypadku objawów zakażenia konieczne jest pilne przeprowadzenie diagnostyki.
Podczas terapii winorelbiny obserwowano toksyczność płucną, w tym ciężki ostry skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc oraz zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), który pojawia się średnio po 7 dniach (zakres 3-8 dni). W przypadku niewyjaśnionej duszności lub innych objawów toksyczności płucnej infuzję należy natychmiast przerwać i wdrożyć odpowiednie leczenie. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów japońskich oraz u osób z chorobą niedokrwienną serca w wywiadzie. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania Neocitec z radioterapią obejmującą wątrobę ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Ponadto, należy unikać kontaktu leku z oczami oraz stosowania z silnymi inhibitorami lub induktorami CYP3A4 (np. fenytoiną, itrakonazolem). Produkt jest przeciwwskazany do stosowania z żywymi szczepionkami, zwłaszcza przeciw żółtej febrze. Nie ma konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
chemioterapia, choroba niedokrwienna serca, duszność, fenytoina, granulocyty obojętnochłonne, hemoglobina, inhibitory CYP3A4, itrakonazol, leukocyty, neutrofile, neutropenia, owrzodzenie rogówki, płytki krwi, podanie dożylne, podrażnienie rogówki, radioterapia, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, szczepionka przeciw żółtej febrze, toksyczność płucna, układ krwiotwórczy, winorelbiny winian, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie, zespół ostrej niewydolności oddechowej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Holoxan

Ifosfamid (Holoxan) jest lekiem cytotoksycznym o szerokim spektrum działań niepożądanych, wymagającym ścisłego monitorowania pacjentów podczas terapii. Najważniejszymi powikłaniami są mielosupresja, neurotoksyczność, nefrotoksyczność oraz toksyczne działanie na serce i pęcherz moczowy. Mielosupresja objawia się znacznym spadkiem leukocytów, szczególnie w 2. tygodniu po podaniu, co zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, w tym sepsy. Zaleca się kontrolę liczby białych krwinek, płytek i hemoglobiny przed każdą dawką, z przeciwwskazaniem do podania ifosfamidu przy leukocytach <2500/μl. Neurotoksyczność może manifestować się encefalopatią z objawami od splątania po drgawki, zwykle ustępującą po 48-72 godzinach od przerwania leczenia, ale z ryzykiem zgonu. Czynniki ryzyka obejmują hipoalbuminemię, niewydolność nerek, zły stan ogólny oraz stosowanie leków nefrotoksycznych. Wskazane jest rozważenie błękitu metylenowego w leczeniu encefalopatii. Kardiotoksyczność, zależna od dawki, może prowadzić do arytmii, kardiomiopatii i niewydolności serca, szczególnie u pacjentów z wcześniejszym leczeniem antracyklinami lub radioterapią okolicy serca.
atrofia jąder, azoospermia, choroba wenookluzyjna wątroby, czynnik wzrostu kolonii, encefalopatia, erytropoeza, glukoza w surowicy, hematopoeza, hipoalbuminemia, immunosupresja, kardiomiopatia toksyczna, kardiotoksyczność, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, leukocyty, mesna, mielosupresja, migotanie przedsionków, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, nudności i wymioty, objawy pozapiramidowe, oligospermia, omamy, ostra białaczka, parametry hematologiczne, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczność płucna, wstrząs septyczny, zakażenie grzybicze, zapalenie płuc, zespół mielodysplastyczny, zespół SIADH, zwłóknienie płuc