Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego Gemsol

Podczas leczenia produktem Gemsol (gemcytabina) należy przestrzegać określonych środków ostrożności i monitorować stan pacjenta ze względu na potencjalne zagrożenia związane z terapią. Gemcytabina jako substancja cytotoksyczna wymaga szczególnej uwagi w zakresie dawkowania, sposobu podawania oraz monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych.¹

Przygotowanie i podawanie produktu

Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji Gemsol bezwzględnie wymaga rozcieńczenia przed podaniem zgodnie z wytycznymi dawkowania i przygotowania. W celu zapobieżenia uszkodzeniu naczynia krwionośnego i ryzyku wynaczynienia, zaleca się podawanie produktu do dużej żyły.²

Ciężkie skórne działania niepożądane (SCARs)

W trakcie leczenia gemcytabiną raportowano występowanie ciężkich skórnych działań niepożądanych (SCARs), które mogą stanowić zagrożenie dla życia pacjenta lub prowadzić do zgonu. Do tych reakcji zalicza się:

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• Ostrą uogólnioną osutkę krostkową (AGEP)

Pacjenci muszą być poinformowani o możliwych objawach przedmiotowych i podmiotowych takich reakcji, a także ściśle monitorowani pod kątem wystąpienia zmian skórnych. W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na SCARs, należy natychmiast przerwać podawanie gemcytabiny.³

Toksyczność hematologiczna

Gemcytabina może powodować zahamowanie czynności szpiku kostnego, co manifestuje się:

• Leukopenią
• Małopłytkowością
• Niedokrwistością

U pacjentów otrzymujących gemcytabinę konieczne jest regularne kontrolowanie parametrów hematologicznych, w tym liczby płytek krwi, leukocytów i granulocytów przed podaniem każdej dawki leku. W przypadku stwierdzenia hamowania czynności szpiku kostnego, należy rozważyć modyfikację dawkowania lub czasowe wstrzymanie leczenia. Należy podkreślić, że supresja szpiku zwykle nie trwa długo i rzadko jest powodem całkowitego przerwania terapii, natomiast często nie wymaga redukcji dawki. Liczba komórek krwi może się nadal zmniejszać po przerwaniu podawania gemcytabiny.

Przy rozpoczynaniu leczenia u pacjentów z uprzednio zaburzoną czynnością szpiku kostnego wymagana jest szczególna ostrożność. Podobnie jak przy stosowaniu innych leków cytotoksycznych, należy uwzględnić ryzyko kumulacji mielosupresji przy łączeniu gemcytabiny z innymi chemioterapeutykami.⁴

Zaburzenia czynności wątroby i nerek

Stosowanie gemcytabiny u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek wymaga szczególnej ostrożności. W badaniach klinicznych nie uzyskano danych wystarczających do jednoznacznego określenia wytycznych dawkowania w tej grupie pacjentów.⁵

U pacjentów z przerzutami do wątroby lub z zapaleniem wątroby, alkoholizmem czy marskością wątroby w wywiadzie, zastosowanie gemcytabiny może nasilić już istniejące zaburzenia czynności wątroby. Konieczne jest okresowe monitorowanie laboratoryjnych parametrów czynności wątroby i nerek, włączając w to badania wirusologiczne.⁶

Jednoczesne stosowanie radioterapii

Przy stosowaniu gemcytabiny w skojarzeniu z radioterapią (równocześnie lub w odstępie do 7 dni) obserwowano zwiększoną toksyczność. Szczegółowe informacje dotyczące postępowania i zalecenia należy rozpatrywać zgodnie z wytycznymi dotyczącymi interakcji lekowych.⁷

Żywe szczepionki

U pacjentów otrzymujących gemcytabinę przeciwwskazane jest podawanie szczepionki przeciwko żółtej gorączce oraz innych żywych atenuowanych szczepionek, ze względu na potencjalne ryzyko poważnych powikłań.⁸

Zespół odwracalnej tylnej encefalopatii

U pacjentów otrzymujących gemcytabinę, zarówno w monoterapii jak i w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi, raportowano zespół odwracalnej tylnej encefalopatii (PRES – posterior reversible encephalopathy syndrome) i związane z nim możliwe ciężkie powikłania. Do najczęstszych objawów PRES należą:

• Ostre nadciśnienie tętnicze
• Napady drgawek
• Ból głowy
• Letarg
• Dezorientacja
• Utrata wzroku

Najlepszą metodą potwierdzenia diagnozy PRES jest badanie rezonansem magnetycznym. Zespół ten zwykle ustępuje po wdrożeniu odpowiedniego leczenia podtrzymującego. W przypadku wystąpienia PRES podczas terapii gemcytabiną, należy definitywnie przerwać jej stosowanie i wdrożyć leczenie podtrzymujące, obejmujące między innymi kontrolę ciśnienia tętniczego oraz leczenie przeciwdrgawkowe.⁹

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Ze względu na możliwość wystąpienia zaburzeń serca i/lub zaburzeń naczyniowych, podczas stosowania gemcytabiny należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi w wywiadzie.¹⁰

Zespół przesiąkania włośniczek

U pacjentów leczonych gemcytabiną (w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi) zgłaszano przypadki zespołu przesiąkania włośniczek. Zaburzenie to charakteryzuje się ogólnoustrojową nadmierną przepuszczalnością włośniczek, prowadzącą do przesiąkania płynu i białek z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do tkanki śródmiąższowej. Objawy kliniczne zespołu obejmują:

• Uogólniony obrzęk
• Zwiększenie masy ciała
• Hipoalbuminemię
• Ciężkie niedociśnienie tętnicze
• Ostre zaburzenia czynności nerek
• Obrzęk płuc

Zespół przesiąkania włośniczek jest zwykle uleczalny, jeżeli zostanie wcześnie rozpoznany i wdrożone będzie odpowiednie postępowanie, jednak odnotowano przypadki zakończone zgonem. W przypadku wystąpienia tego zespołu należy przerwać podawanie gemcytabiny i zastosować leczenie wspomagające. Należy pamiętać, że zespół przesiąkania włośniczek może wystąpić podczas kolejnych cykli leczenia i, według danych literaturowych, może wiązać się z zespołem ostrej niewydolności oddechowej u dorosłych.¹¹

Wpływ na płuca

W trakcie leczenia gemcytabiną u pacjentów obserwowano powikłania płucne, które w niektórych przypadkach miały charakter ciężki, takie jak:

• Obrzęk płuc
• Śródmiąższowe zapalenie płuc
• Zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych (ARDS)

W przypadku wystąpienia takich powikłań należy rozważyć przerwanie terapii gemcytabiną. Wczesne wdrożenie leczenia wspomagającego może wpłynąć na poprawę stanu pacjenta.¹²

Wpływ na czynność nerek

Zespół hemolityczno-mocznicowy (ZHM) był rzadko obserwowany u pacjentów otrzymujących gemcytabinę (dane z okresu po wprowadzeniu leku do obrotu). ZHM jest zaburzeniem potencjalnie zagrażającym życiu. Przy wystąpieniu pierwszych objawów mikroangiopatycznej niedokrwistości hemolitycznej, takich jak:

• Gwałtowne zmniejszenie stężenia hemoglobiny z jednoczesną małopłytkowością
• Zwiększenie stężenia bilirubiny w surowicy
• Zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy
• Zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi
• Zwiększenie aktywności dehydrogenazy mleczanowej (LDH)

należy natychmiast przerwać podawanie gemcytabiny. Należy mieć na uwadze, że niewydolność nerek może być nieodwracalna nawet po odstawieniu leczenia, a pacjenci mogą wymagać dializoterapii.¹³

Wpływ na płodność

W badaniach wpływu na płodność przeprowadzonych na samcach myszy wykazano, że gemcytabina powoduje zaburzenia spermatogenezy. Z tego powodu mężczyznom leczonym gemcytabiną odradza się poczęcie dziecka w trakcie terapii oraz przez 3 miesiące po jej zakończeniu. Ze względu na potencjalne ryzyko niepłodności, zaleca się, aby przed rozpoczęciem leczenia pacjenci płci męskiej rozważyli zamrożenie nasienia.¹⁴