Działania niepożądane
Gemsol 40 mg/ml
Gemsol, zawierający gemcytabinę w stężeniu 40 mg/ml, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, z częstością występowania zależną od dawki, szybkości infuzji oraz odstępów między dawkami. Najczęstsze objawy to nudności i wymioty (≥60%), podwyższone aminotransferazy (AspAT, AlAT) i fosfataza zasadowa (≥60%), białkomocz i krwiomocz (około 50%), duszność (10-40%), oraz alergiczne wysypki skórne (25%). Hematologiczne działania niepożądane, takie jak leukopenia (neutropenia 3. stopnia u 19,3%, 4. stopnia u 6%), małopłytkowość i niedokrwistość, stanowią ograniczenie dawki. Dodatkowo obserwuje się gorączkę neutropeniczną, bóle głowy, zaburzenia rytmu serca, śródmiąższowe zapalenie płuc, ciężką hepatotoksyczność oraz reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona, choć te występują rzadziej.
Działania niepożądane leku Gemsol (gemcytabina)
Gemsol, produkt leczniczy zawierający gemcytabinę w stężeniu 40 mg/ml w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji, wywołuje szereg działań niepożądanych, które są charakterystyczne dla tej substancji czynnej. Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd profilu bezpieczeństwa, uwzględniający rodzaje, częstość występowania oraz nasilenie objawów niepożądanych.1
Najczęściej występujące działania niepożądane
Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych związanych z leczeniem gemcytabiną należą:
- Nudności z wymiotami lub bez wymiotów, zwiększona aktywność aminotransferaz (AspAT i AlAT) i fosfatazy zasadowej – występują u około 60% pacjentów
- Białkomocz i krwiomocz – obserwowane u około 50% pacjentów
- Duszność – występuje u 10-40% pacjentów (najczęściej u pacjentów z rakiem płuc)
- Alergiczne wysypki skórne – odnotowywane u około 25% pacjentów, z towarzyszącym świądem u 10% pacjentów
2
Częstość i nasilenie działań niepożądanych są zależne od dawki, szybkości infuzji oraz odstępów między dawkami. Działaniami niepożądanymi, które ograniczają wielkość dawki, są zmniejszenie liczby płytek krwi, leukocytów i granulocytów.3
Klasyfikacja częstości występowania
Częstość działań niepożądanych definiuje się następująco:
- Bardzo często: ≥1/10 (więcej niż 1 na 10 pacjentów)
- Często: ≥1/100 do <1/10 (od 1 na 100 do mniej niż 1 na 10 pacjentów)
- Niezbyt często: ≥1/1000 do <1/100 (od 1 na 1000 do mniej niż 1 na 100 pacjentów)
- Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1000 (od 1 na 10 000 do mniej niż 1 na 1000 pacjentów)
- Bardzo rzadko: <1/10 000 (mniej niż 1 na 10 000 pacjentów)
- Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych
4
Szczegółowe działania niepożądane wg klasyfikacji układów i narządów
Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd działań niepożądanych w podziale na poszczególne układy i narządy:5
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze
- Często: zakażenia
- Częstość nieznana: posocznica
6
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
- Bardzo często:
- Leukopenia (neutropenia 3. stopnia u 19,3%; 4. stopnia u 6%) – zahamowanie czynności szpiku kostnego jest zwykle lekkie do umiarkowanego i dotyczy przeważnie granulocytów
- Małopłytkowość
- Niedokrwistość
- Często: gorączka neutropeniczna
- Bardzo rzadko: trombocytoza, mikroangiopatia zakrzepowa
7
Zaburzenia układu immunologicznego
- Bardzo rzadko: reakcja rzekomoanafilaktyczna
8
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
- Często: jadłowstręt
9
Zaburzenia układu nerwowego
- Często: ból głowy, bezsenność, senność
- Niezbyt często: udar naczyniowy mózgu
- Bardzo rzadko: zespół odwracalnej tylnej encefalopatii
10
Zaburzenia serca
- Niezbyt często: zaburzenia rytmu serca (głównie nadkomorowe), niewydolność serca
- Rzadko: zawał mięśnia sercowego
11
Zaburzenia naczyniowe
- Rzadko: niedociśnienie tętnicze, kliniczne objawy zapalenia naczyń obwodowych i zgorzel
- Bardzo rzadko: zespół przesiąkania włośniczek
12
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia
- Bardzo często: duszność, zazwyczaj lekka i szybko ustępuje bez leczenia
- Często: kaszel, zapalenie błony śluzowej nosa
- Niezbyt często: śródmiąższowe zapalenie płuc, skurcz oskrzeli – zazwyczaj lekki i przemijający, ale może wymagać leczenia pozajelitowego
- Rzadko: obrzęk płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych
13
Zaburzenia żołądka i jelit
- Bardzo często: wymioty, nudności
- Często: biegunka, zapalenie i owrzodzenie jamy ustnej, zaparcie
- Bardzo rzadko: niedokrwienne zapalenie okrężnicy
14
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
- Bardzo często: zwiększenie aktywności aminotransferaz (AspAT i AlAT) i fosfatazy zasadowej
- Często: zwiększone stężenie bilirubiny
- Niezbyt często: ciężka hepatotoksyczność, w tym niewydolność wątroby i zgon
- Rzadko: zwiększona aktywność γ-glutamylotransferazy (GGT)
15
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
- Bardzo często: alergiczna wysypka skórna, często ze świądem, łysienie
- Często: świąd, pocenie się
- Rzadko: ciężkie reakcje skórne, w tym zmiany złuszczające i pęcherzowe, owrzodzenie, powstawanie pęcherzyków i owrzodzeń, złuszczanie naskórka
- Bardzo rzadko: toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona
- Częstość nieznana: rzekome zapalenie tkanki łącznej, ostra uogólniona osutka krostkowa
16
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
- Często: ból pleców, ból mięśni
17
Zaburzenia nerek i dróg moczowych
- Bardzo często: krwiomocz, łagodny białkomocz
- Niezbyt często: niewydolność nerek, zespół hemolityczno-mocznicowy
18
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
- Bardzo często:
- Objawy grypopodobne – do najczęściej opisywanych należą: gorączka, ból głowy, dreszcze, ból mięśni, osłabienie i jadłowstręt. Opisywano również kaszel, zapalenie błony śluzowej nosa, złe samopoczucie, pocenie się i trudności ze snem.
- Obrzęki/obrzęki obwodowe, w tym obrzęk twarzy. Obrzęk zazwyczaj przemija po przerwaniu leczenia.
- Często: gorączka, osłabienie, dreszcze
- Rzadko: reakcje w miejscu wstrzyknięcia, przeważnie lekkie
19
Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach
- Rzadko: uszkodzenia popromienne, nawrót objawów popromiennych
20
Działania niepożądane w terapii skojarzonej
Leczenie skojarzone raka piersi
W przypadku stosowania gemcytabiny w skojarzeniu z paklitakselem w leczeniu raka piersi, obserwuje się zwiększoną częstość toksyczności hematologicznej stopnia 3. i 4., zwłaszcza neutropenii. Jednakże zwiększenie częstości tych działań niepożądanych nie wiąże się ze zwiększeniem częstości zakażeń lub objawów krwotocznych. Zmęczenie i gorączka neutropeniczna występują częściej podczas terapii skojarzonej. Zmęczenie, które nie jest związane z niedokrwistością, ustępuje przeważnie po pierwszym cyklu leczenia.21
Tabela działań niepożądanych
| Działania niepożądane stopnia 3. i 4. – paklitaksel vs. gemcytabina z paklitakselem | ||||
|---|---|---|---|---|
| Rodzaj działania niepożądanego | Paklitaksel (n=259) | Gemcytabina z paklitakselem (n=262) | ||
| Stopień 3. | Stopień 4. | Stopień 3. | Stopień 4. | |
| Badania laboratoryjne | ||||
| Niedokrwistość | 5 (1,9%) | 1 (0,4%) | 15 (5,7%) | 3 (1,1%) |
| Małopłytkowość | 0 | 0 | 14 (5,3%) | 1 (0,4%) |
| Neutropenia* | 11 (4,2%) | 17 (6,6%) | 82 (31,3%) | 45 (17,2%) |
| Inne działania niepożądane | ||||
| Gorączka neutropeniczna | 3 (1,2%) | 0 | 12 (4,6%) | 1 (0,4%) |
| Uczucie zmęczenia | 3 (1,2%) | 1 (0,4%) | 15 (5,7%) | 2 (0,8%) |
| Biegunka | 5 (1,9%) | 0 | 8 (3,1%) | 0 |
| Neuropatia nerwów ruchowych | 2 (0,8%) | 0 | 6 (2,3%) | 1 (0,4%) |
| Neuropatia nerwów czuciowych | 9 (3,5%) | 0 | 14 (5,3%) | 1 (0,4%) |
| * Neutropenia stopnia 4. trwająca dłużej niż 7 dni występowała u 12,6% pacjentów w ramieniu leczenia skojarzonego i u 5% pacjentów w ramieniu paklitakselu. | ||||
22
Leczenie skojarzone raka pęcherza moczowego
| Działania niepożądane stopnia 3. i 4. – MVAC vs. gemcytabina z cisplatyną | ||||
|---|---|---|---|---|
| Rodzaj działania niepożądanego | MVAC (n=196) | Gemcytabina z cisplatyną (n=200) | ||
| Stopień 3. | Stopień 4. | Stopień 3. | Stopień 4. | |
| Badania laboratoryjne | ||||
| Niedokrwistość | 30 (16%) | 4 (2%) | 47 (24%) | 7 (4%) |
| Małopłytkowość | 15 (8%) | 25 (13%) | 57 (29%) | 57 (29%) |
| Inne działania niepożądane | ||||
| Nudności i wymioty | 37 (19%) | 3 (2%) | 44 (22%) | 0 (0%) |
| Biegunka | 15 (8%) | 1 (1%) | 6 (3%) | 0 (0%) |
| Zakażenie | 19 (10%) | 10 (5%) | 4 (2%) | 1 (1%) |
| Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej | 34 (18%) | 8 (4%) | 2 (1%) | 0 (0%) |
23
Leczenie skojarzone raka jajnika
| Działania niepożądane stopnia 3. i 4. – karboplatyna vs. gemcytabina z karboplatyną | ||||
|---|---|---|---|---|
| Rodzaj działania niepożądanego | Karboplatyna (n=174) | Gemcytabina z karboplatyną (n=175) | ||
| Stopień 3. | Stopień 4. | Stopień 3. | Stopień 4. | |
| Badania laboratoryjne | ||||
| Niedokrwistość | 10 (5,7%) | 4 (2,3%) | 39 (22,3%) | 9 (5,1%) |
| Neutropenia | 19 (10,9%) | 2 (1,1%) | 73 (41,7%) | 50 (28,6%) |
| Małopłytkowość | 18 (10,3%) | 2 (1,1%) | 53 (30,3%) | 8 (4,6%) |
| Leukopenia | 11 (6,3%) | 1 (0,6%) | 84 (48,0%) | 9 (5,1%) |
| Inne działania niepożądane | ||||
| Krwotok | 0 (0,0%) | 0 (0,0%) | 3 (1,8%) | 0 (0,0%) |
| Gorączka neutropeniczna | 0 (0,0%) | 0 (0,0%) | 2 (1,1%) | 0 (0,0%) |
| Zakażenie bez neutropenii | 0 (0,0%) | 0 (0,0%) | 0 (0,0%) | 1 (0,6%) |
24
Neuropatia nerwów czuciowych występowała również częściej w przypadku leczenia skojarzonego gemcytabiną z karboplatyną niż w monoterapii karboplatyną.25
Zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl26
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.27
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania