sekrecja prolaktyny
Sekrecja prolaktyny to proces wydzielania hormonu prolaktyny przez komórki laktotropowe przedniego płata przysadki mózgowej. Prolaktyna jest hormonem peptydowym, który odgrywa kluczową rolę w laktacji, stymulując produkcję mleka w gruczołach sutkowych po porodzie.
Wydzielanie prolaktyny podlega głównie kontroli hamującej poprzez dopaminę uwalnianą z podwzgórza. Czynnikami stymulującymi sekrecję są m.in. TRH (hormon uwalniający tyreotropinę), estrogeny, sen, stres, hipoglikemia oraz drażnienie brodawek sutkowych. Fizjologicznie poziom prolaktyny wykazuje rytm dobowy z najwyższymi stężeniami podczas snu.
Zaburzenia sekrecji prolaktyny mogą prowadzić do hiperprolaktynemii, której objawami są m.in. mlekotok, zaburzenia miesiączkowania u kobiet oraz impotencja u mężczyzn. Przyczynami nadmiernego wydzielania prolaktyny mogą być gruczolaki przysadki (prolaktynoma), leki (szczególnie przeciwpsychotyczne, przeciwwymiotne), niedoczynność tarczycy czy przewlekła niewydolność nerek.
Diagnostyka zaburzeń sekrecji prolaktyny obejmuje oznaczenie stężenia hormonu w surowicy, badania obrazowe przysadki (MRI) oraz wykluczenie innych przyczyn wtórnych. Leczenie hiperprolaktynemii opiera się głównie na stosowaniu agonistów dopaminy, które hamują wydzielanie prolaktyny, a w przypadku makrogruczolaków także zmniejszają rozmiar guza.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kabergolina – Właściwości farmakodynamiczne
Kabergolina, pochodna ergoliny o silnej aktywności dopaminergicznej, działa jako inhibitor prolaktyny poprzez stymulację receptorów dopaminowych D2 w przednim płacie przysadki mózgowej, co prowadzi do długotrwałego i znaczącego obniżenia stężenia prolaktyny w surowicy. W badaniach na zwierzętach dawki skuteczne w redukcji prolaktyny wynosiły 3-25 μg/kg, a w warunkach in vitro efekt obserwowano przy stężeniu 45 pg/ml. Po podaniu doustnym pojedynczej dawki w zakresie 0,3-1,5 mg u zdrowych ochotników, kobiet w połogu oraz pacjentów z hiperprolaktynemią, efekt terapeutyczny pojawia się już po 3 godzinach i utrzymuje się od 7 do 28 dni, a u kobiet w połogu od 14 do 21 dni. Działanie kabergoliny jest ściśle zależne od dawki, co wpływa zarówno na intensywność, jak i czas trwania obniżenia prolaktyny. Substancja cechuje się wysoką selektywnością, nie wpływając na wydzielanie innych hormonów przysadkowych ani kortyzolu, co minimalizuje ryzyko zaburzeń hormonalnych podczas terapii.
aktywność dopaminergiczna, ciśnienie tętnicze krwi, działanie antyprolaktynowe, działanie dopaminergiczne, działanie hipotensyjne, efekt hipotensyjny, efekt terapeutyczny, hamowanie wydzielania prolaktyny, hiperprolaktynemia, inhibitor prolaktyny, kabergolina, okres półtrwania, pochodna ergoliny, przedni płat przysadki mózgowej, receptor dopaminowy D2, sekrecja prolaktyny, właściwość farmakodynamiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tiaprid PMCS 100 mg
Badania przedkliniczne tiaprydu wykazały brak specyficznej toksyczności narządowej oraz mutagenności, co jest istotne dla oceny bezpieczeństwa długotrwałego stosowania leku. Zaobserwowane działania niepożądane u zwierząt, takie jak hiperprolaktynemia, wynikały z farmakologicznego efektu tiaprydu. W badaniach karcinogenności u wybranych gatunków gryzoni stwierdzono powstawanie guzów związanych z nadmierną sekrecją prolaktyny, jednak dostępne dane nie pozwalają na jednoznaczne wykluczenie ryzyka nowotworowego u ludzi. Badania teratogenności nie wykazały działania szkodliwego na zarodek i płód u gryzoni, natomiast u królików zaobserwowano embriotoksyczność przy dawkach 80 i 160 mg/kg/dobę.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tiapridal 100 mg
Przedkliniczne badania na zwierzętach laboratoryjnych wykazały, że tiapryd nie wykazuje działania teratogennego ani embriofetotoksycznego u gryzoni, natomiast u królików zaobserwowano embriotoksyczność przy dawkach 80 i 160 mg/kg mc./dobę. Mechanizm działania tiaprydu opiera się na antagonizmie receptorów dopaminowych D2, co prowadzi do hiperprolaktynemii – podwyższenia stężenia prolaktyny w osoczu. W badaniach kancerogenności stwierdzono rozwój guzów endokrynnych u niektórych gatunków gryzoni, co jest konsekwencją farmakologicznego działania leku i nadmiernej sekrecji prolaktyny.
działanie embriofetotoksyczne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, guz endokrynny, guz hormonozależny, hiperprolaktynemia, nowotwór, potencjał kancerogenny, potencjał teratogenny, prolaktyna, przysadka mózgowa, receptor dopaminowy D2, sekrecja prolaktyny, tiapryd, toksyczność zarodkowa, zaburzenia neurorozwojowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Norprolac 25 mcg; 50 mcg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa chinagolidu wykazały, że dawki letalne (LD50) po podaniu doustnym różnią się w zależności od gatunku: myszy 357 do >500 mg/kg, szczury >500 mg/kg, króliki >150 mg/kg. Toksydność przewlekła u samic szczurów objawiała się zmniejszeniem stężenia cholesterolu oraz odwracalnymi zmianami narządowymi, takimi jak powiększenie jajników, wodomacicze i zapalenie błony śluzowej macicy, co wiązało się z farmakodynamicznym hamowaniem sekrecji prolaktyny i zaburzeniem luteolizy. W badaniach mutagenności chinagolid nie wykazał działania mutagennego in vitro ani in vivo. Długoterminowe badania rakotwórczości u gryzoni ujawniły powstawanie guzów komórek Leydiga u szczurów (już przy dawkach 0,01 mg/kg) oraz guzów mezenchymalnych macicy u myszy, jednak zmiany te nie mają istotnego znaczenia klinicznego ze względu na różnice międzygatunkowe w regulacji układu endokrynnego.
badanie przedkliniczne, chinagolid, cholesterol, ciałko żółte, dawka letalna, działanie embriotoksyczne, działanie farmakodynamiczne, działanie teratogenne, funkcja reprodukcyjna, guz komórek Leydiga, guz mezenchymalny macicy, hormon luteinizujący, lek dopaminergiczny, luteoliza, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, powiększenie jajnika, prolaktyna, sekrecja prolaktyny, toksyczność ostra i przewlekła, wodomacicze, zapalenie błony śluzowej macicy - Leksykon substancji czynnych
Tiapryd – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tiaprydu nie wykazały specyficznej toksyczności narządowej ani działania teratogennego u gryzoni, co wspiera bezpieczeństwo długotrwałego stosowania leków zawierających tę substancję. Jednakże, u królików zaobserwowano działanie embriotoksyczne przy wysokich dawkach 80 i 160 mg/kg/dobę, co wskazuje na gatunkową różnicę w odpowiedzi na lek. Ponadto, tiapryd indukuje hiperprolaktynemię, która jest mechanizmem odpowiedzialnym za obserwowane zmiany biologiczne, w tym rozwój guzów u niektórych gatunków gryzoni, co rodzi wątpliwości co do potencjalnego ryzyka kancerogennego u ludzi. Badania mutagenności wykazały brak potencjału mutagennego, co jest korzystne z punktu widzenia bezpieczeństwa genetycznego.
badanie przedkliniczne, działanie embriotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, działanie toksyczne, hiperprolaktynemia, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, rozwój embrionalny, rozwój układu nerwowego, rozwój zarodkowo-płodowy, sekrecja prolaktyny, tiapryd, toksyczność narządowa, uszkodzenie materiału genetycznego, wada wrodzona, zaburzenie neurorozwojowe