Działania niepożądane leku Paclitaxelum Accord

Paclitaxelum Accord 6 mg/ml zawiera paklitaksel – substancję cytotoksyczną stosowaną w leczeniu nowotworów. Podobnie jak wszystkie leki przeciwnowotworowe, również paklitaksel może powodować szereg działań niepożądanych, które wymagają stałego monitorowania i odpowiedniego postępowania medycznego. Profil bezpieczeństwa leku został dobrze scharakteryzowany na podstawie danych z badań klinicznych oraz doświadczenia porejestracyjnego.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej występujących działań niepożądanych po podaniu paklitakselu należy zahamowanie czynności szpiku kostnego, co przejawia się głównie jako neutropenia. Ciężka neutropenia (<500 komórek/mm³) występowała u 28% pacjentów, choć rzadko wiązała się z występowaniem gorączki neutropenicznej. U większości pacjentów ciężka neutropenia trwała krócej niż 7 dni.²

Innymi częstymi działaniami niepożądanymi związanymi z krwią są małopłytkowość (występująca u 11% pacjentów) oraz niedokrwistość (obserwowana u 64% pacjentów). Ciężki przebieg niedokrwistości (stężenie hemoglobiny <5 mmol/l) odnotowano jedynie u 6% pacjentów.³

Bardzo często obserwuje się także neurotoksyczność, głównie w postaci neuropatii obwodowej. Jej występowanie i nasilenie zależy od dawki i sposobu podania leku. Podawanie dawki 175 mg/m² w 3-godzinnym wlewie wiąże się z wyższą częstością występowania neuropatii (85% wszystkich przypadków neurotoksyczności, w tym 15% o ciężkim przebiegu).⁴

Ból stawów lub ból mięśni jest również bardzo częstym działaniem niepożądanym paklitakselu, występującym u 60% pacjentów, przy czym u 13% pacjentów ma charakter ciężki.⁵

Łysienie o nagłym początku występuje u 78% pacjentów, przy czym u większości pacjentów, u których występuje łysienie, dochodzi do utraty włosów w zakresie ≥50%.⁶

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości są istotnym zagrożeniem związanym ze stosowaniem paklitakselu. Ciężkie reakcje nadwrażliwości zagrażające życiu (definiowane jako niedociśnienie tętnicze wymagające leczenia, obrzęk naczynioruchowy, zaburzenia oddychania wymagające leczenia rozszerzającego oskrzela lub uogólniona pokrzywka) wystąpiły u mniej niż 1% pacjentów. Natomiast łagodne reakcje nadwrażliwości, głównie w postaci uderzeń gorąca i wysypki, które nie wymagały interwencji lekarskiej ani przerwania leczenia paklitakselem, wystąpiły u 34% pacjentów.⁷

Reakcje w miejscu podania

Reakcje w miejscu podania występujące podczas wlewu dożylnego mogą prowadzić do miejscowego obrzęku, bolesności, rumienia i stwardnienia. W rzadkich przypadkach wynaczynienie może prowadzić do zapalenia tkanki łącznej, oddzielania się skóry martwiczej i/lub złuszczania się skóry. Mogą występować zmiany barwy skóry. Sporadycznie w miejscu poprzedniego podania paklitakselu z wynaczynieniem, obserwowano nawroty skórnych objawów miejscowych po podaniu kolejnych dawek leku w innym miejscu wstrzyknięcia.⁸

Szczególne grupy pacjentów

U pacjentek z rakiem piersi otrzymujących paklitaksel jako leczenie uzupełniające po podaniu AC (antracyklina z cyklofosfamidem), w porównaniu do pacjentek leczonych tylko AC, częściej występowała neurotoksyczność, reakcje nadwrażliwości, bóle stawów i/lub mięśni, niedokrwistość, zakażenia, gorączka, nudności i/lub wymioty oraz biegunka.⁹

U pacjentów z mięsakiem Kaposiego w przebiegu AIDS zahamowanie czynności krwiotwórczej szpiku jest głównym czynnikiem toksycznym ograniczającym dawkę leku. Najważniejszym rodzajem hematologicznego działania toksycznego jest neutropenia, występująca u znacznie większego odsetka pacjentów i z większym nasileniem niż u pacjentów z guzami litymi.¹⁰

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane według częstości występowania i układów narządów. Dane pochodzą z badań klinicznych, w których uczestniczyło 812 pacjentów z guzami litymi leczonych paklitakselem w monoterapii, podawanym w 3-godzinnym wlewie, oraz ze zgłoszeń po wprowadzeniu produktu do obrotu.¹¹

Częstość występowania określono jako: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (<1/10 000); nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).¹²

Działania niepożądane w leczeniu skojarzonym

Profil bezpieczeństwa paklitakselu zmienia się, gdy lek jest stosowany w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi. Przykładowo, w przypadku leczenia skojarzonego paklitakselu z cisplatyną u pacjentek z rakiem jajnika działania neurotoksyczne, bóle mięśni i/lub stawów oraz reakcje uczuleniowe notowano częściej niż u pacjentek leczonych cyklofosfamidem, a następnie cisplatyną.¹³

U pacjentek z rakiem piersi z przerzutami otrzymujących paklitaksel w skojarzeniu z doksorubicyną, w porównaniu do standardowego schematu FAC, następujące działania niepożądane występowały częściej i miały cięższy przebieg: neutropenia, niedokrwistość, neuropatia obwodowa, bóle stawów i/lub mięśni, osłabienie, gorączka i biegunka.¹⁴

Szczególnie istotne jest ryzyko kardiotoksyczności przy stosowaniu paklitakselu w skojarzeniu z antracyklinami. Jeśli doksorubicynę podawano w skojarzeniu z paklitakselem u pacjentek z rakiem piersi z przerzutami, zaburzenia kurczliwości serca (≥20% zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory) obserwowano u 15% pacjentek.¹⁵

W przypadku stosowania paklitakselu w skojarzeniu z trastuzumabem u pacjentek z rakiem piersi z przerzutami, obserwowano zwiększoną częstość oraz nasilenie działań niepożądanych, szczególnie w zakresie układu sercowo-naczyniowego. Niewydolność serca klasy I/II wg NYHA występowała u 10% pacjentek otrzymujących leczenie skojarzone, w porównaniu do 0% w grupie monoterapii paklitakselem.¹⁶

Działania niepożądane u pacjentów z mięsakiem Kaposiego

U pacjentów z mięsakiem Kaposiego w przebiegu AIDS obserwuje się większą częstość występowania i nasilenie hematologicznych działań niepożądanych niż u pacjentów z guzami litymi. Ciężka neutropenia (<500 komórek/mm³) występowała u 20% pacjentów podczas pierwszego kursu leczenia, a w całym okresie leczenia u 39% pacjentów.¹⁷

Małopłytkowość obserwowano u 50% pacjentów, a w 9% przypadków miała ona ciężki przebieg (<50 000 komórek/mm³). Niedokrwistość (stężenie hemoglobiny <11 g/dl) występowała u 61% pacjentów, z czego 10% miało ciężki przebieg (stężenie hemoglobiny <8 g/dl). Transfuzja krwinek czerwonych była konieczna u 21% pacjentów.¹⁸

U pacjentów z mięsakiem Kaposiego w przebiegu AIDS często obserwuje się również zaburzenia czynności wątroby. Wśród pacjentów (>50% leczonych inhibitorami proteazy) z prawidłowymi wyjściowymi parametrami czynności wątroby, u 28% stwierdzono zwiększenie stężenia bilirubiny, u 43% fosfatazy zasadowej a u 44% – AspAT.¹⁹

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na potencjalnie poważne działania niepożądane związane ze stosowaniem paklitakselu, pacjenci powinni być dokładnie monitorowani podczas leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na parametry hematologiczne, objawy neurotoksyczności oraz reakcje nadwrażliwości, zwłaszcza podczas pierwszego kursu leczenia.

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁰