blok przedsionkowo-komorowy
Blok przedsionkowo-komorowy (AV block) to zaburzenie przewodzenia impulsów elektrycznych z przedsionków do komór serca. Klasyfikuje się go na trzy stopnie: I stopień charakteryzuje się wydłużeniem odstępu PR powyżej 200 ms, II stopień oznacza przerwanie przewodzenia niektórych impulsów przedsionkowych do komór (typ Mobitz I i Mobitz II), a III stopień to całkowite przerwanie przewodzenia między przedsionkami a komorami.
Przyczyny bloku przedsionkowo-komorowego są różnorodne i obejmują m.in. chorobę niedokrwienną serca, zawał mięśnia sercowego, kardiomiopatię, zapalenie mięśnia sercowego, choroby zwyrodnieniowe układu przewodzącego, wady wrodzone, zaburzenia elektrolitowe oraz działania niepożądane leków (zwłaszcza beta-blokerów, blokerów kanału wapniowego i glikozydów nasercowych).
Objawy bloku AV zależą od stopnia zaburzenia i wynikającej z niego bradykardii. Pacjenci mogą doświadczać zawrotów głowy, omdleń, duszności, zmęczenia czy bólu w klatce piersiowej. W przypadku bloku III stopnia z wolnym rytmem zastępczym może dojść do zatrzymania krążenia. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu EKG, które pozwala określić stopień bloku.
Leczenie zależy od przyczyny, stopnia bloku i objawów klinicznych. W przypadku bloku I stopnia i II stopnia typu Mobitz I często wystarczy obserwacja. Przy objawowym bloku II stopnia typu Mobitz II oraz bloku III stopnia zazwyczaj konieczna jest implantacja stymulatora serca. W przypadkach ostrych można zastosować leki chronotropowe dodatnie (atropina, izoproterenol) lub czasową stymulację.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ecugra
Przed zastosowaniem tikagreloru (Ecugra) konieczna jest szczegółowa ocena stosunku korzyści do ryzyka u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawień, zwłaszcza u osób z zaburzeniami krzepnięcia, aktywnymi krwawieniami, po zabiegach chirurgicznych oraz stosujących jednocześnie leki zwiększające ryzyko krwawień (np. NLPZ, doustne antykoagulanty). Tikagrelor jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym krwawieniem, krwotokiem śródczaszkowym w wywiadzie oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. W przypadku krwawienia transfuzja płytek nie odwraca działania tikagreloru, natomiast leczenie przeciwfibrynolityczne i rekombinowanym czynnikiem VIIa może poprawić hemostazę. Zaleca się przerwanie tikagreloru na 5 dni przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi, a u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby stosowanie leku wymaga ostrożności. W badaniu PLATO wykazano, że tikagrelor może być stosowany do 12 miesięcy u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym po przebytym niedokrwiennym udarze mózgu, jednak nie zaleca się dłuższego leczenia u pacjentów z zawałem serca w wywiadzie.
antagonista receptora angiotensyny, antagonista wapnia, astma, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, bradykardia, desmopresyna, digoksyna, diltiazem, dnawe zapalenie stawów, działanie przeciwpłytkowe, hiperurykemia, krwotok śródczaszkowy, kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy, leczenie przeciwfibrynolityczne, lek fibrynolityczny, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość zależna od heparyny, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nefropatia moczanowa, niedokrwienny udar mózgu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oddychanie Cheyne’a-Stokesa, ośrodkowy bezdech senny, ostry zespół wieńcowy, patologiczne krwawienie, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rekombinowany czynnik VIIa, skłonność do krwawień, tikagrelor, transfuzja płytek, werapamil, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Symtrend 6,25 mg
Karwedylol, beta-adrenolityk stosowany w leczeniu niewydolności serca, nadciśnienia i innych schorzeń sercowo-naczyniowych, wiąże się z występowaniem licznych działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się na początku terapii. Do najczęstszych należą zawroty głowy, ból głowy, bradykardia, niewydolność serca oraz niedociśnienie, z których ryzyko wzrasta wraz ze zwiększeniem dawki. U pacjentów z zastoinową niewydolnością serca podczas titracji dawki może dojść do pogorszenia niewydolności i zatrzymania płynów. W badaniach klinicznych częstość niewydolności serca wynosiła 15,4% u leczonych karwedylolem i 14,5% u pacjentów z placebo (u osób z zaburzeniami czynności lewej komory po zawale). Ponadto, u pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca, niskim ciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną i niewydolnością nerek obserwowano przemijające pogorszenie funkcji nerek. Karwedylol może również maskować objawy hipoglikemii i utrudniać kontrolę glikemii u chorych na cukrzycę, a u kobiet może powodować odwracalne nietrzymanie moczu.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, chromanie przestankowe, cukrzyca utajona, dławica piersiowa, gamma-glutamylotranspeptydaza, hipoglikemia, karwedylol, leukopenia, małopłytkowość, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, ostry zawał mięśnia sercowego, parestezja, przewlekła niewydolność serca, receptor beta-adrenergiczny, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, stężenie glukozy we krwi, toksyczna nekroliza naskórka, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia erekcji, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lackepila 200 mg
Lek Lackepila (lakozamid) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, co może prowadzić do reakcji alergicznych od łagodnych wysypek po ciężkie reakcje anafilaktyczne. Drugim bezwzględnym przeciwwskazaniem jest obecność bloku przedsionkowo-komorowego II lub III stopnia, ze względu na ryzyko pogorszenia przewodnictwa sercowego, co może skutkować bradykardią, asystolią lub nagłym zatrzymaniem krążenia. Przed rozpoczęciem terapii wskazane jest wykonanie EKG w celu wykluczenia tych zaburzeń przewodzenia. Tabletki Lackepila dostępne są w dawkach 50 mg, 100 mg, 150 mg i 200 mg, a każda zawiera specyficzne substancje pomocnicze, które mogą wywołać reakcje alergiczne u predysponowanych pacjentów.
asystolia, badanie EKG, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy I stopnia, blok przedsionkowo-komorowy II stopnia, blok przedsionkowo-komorowy III stopnia, bradykardia, lakozamid, lek przeciwpadaczkowy, nadwrażliwość na lakozamid, nagłe zatrzymanie krążenia, napad padaczkowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, reakcja alergiczna, substancja czynna, układ bodźcotwórczo-przewodzący serca, wstrząs anafilaktyczny, wywiad alergologiczny, zaburzenie przewodnictwa elektrycznego - Leksykon substancji czynnych
Cyzapryd – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem terapii cyzaprydem (Gasprid) konieczna jest szczegółowa ocena stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami predysponującymi do zaburzeń rytmu serca, takimi jak choroby kardiologiczne (w tym komorowe zaburzenia rytmu, blok przedsionkowo-komorowy II/III stopnia, choroba niedokrwienna serca, niewydolność krążenia), niewydolność nerek, ciężkie choroby płuc, zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, wymioty, przewlekła biegunka) oraz historia nagłej śmierci w rodzinie. Przed i w trakcie leczenia wskazane jest monitorowanie EKG oraz badań biochemicznych krwi w celu wczesnego wykrycia nieprawidłowości, które mogą zwiększać ryzyko groźnych arytmii, w tym torsade de pointes. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z odstępem QT >450 ms oraz niewyrównanymi zaburzeniami elektrolitowymi. U chorych z niewydolnością wątroby lub nerek zaleca się redukcję dawki dobowej o 50% w celu zmniejszenia ryzyka kumulacji i działań niepożądanych.
badania biochemiczne krwi, badanie EKG, biegunka przewlekła, blok przedsionkowo-komorowy, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, cyzapryd, działanie przeciwzakrzepowe, hipokaliemia, laktoza jednowodna, lek przeciwzakrzepowy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, odstęp QT, torsade de pointes, zaburzenia czynności węzła zatokowego, zaburzenia równowagi elektrolitowej, zaburzenia rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Orabloc (40 mg + 0,01 mg)/ml
Lek Orabloc, zawierający artykainę (40 mg/ml) oraz adrenalinę (0,01 mg/ml) w roztworze do wstrzykiwań, posiada liczne przeciwwskazania wymagające szczegółowej oceny przed zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki leku, w tym na pirosiarczyn sodu (0,5 mg/ml), który może wywoływać reakcje alergiczne, zwłaszcza u pacjentów z astmą oskrzelową i nadwrażliwością na siarczyny. Podawanie dożylne jest zakazane ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego. Artykaina jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na amidowe środki znieczulające, ciężkimi zaburzeniami rytmu serca (blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, znaczna bradykardia), ostrą niewyrównaną niewydolnością serca, ciężkim niedociśnieniem oraz u dzieci poniżej 4 roku życia z powodu braku danych bezpieczeństwa.
adrenalina, anafilaksja, artykaina, astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciężka bradykardia, ciężkie nadciśnienie, ciężkie niedociśnienie, ciśnienie tętnicze, działanie chronotropowe, działanie kardiotoksyczne, guz chromochłonny, inhibitor MAO, interakcja farmakodynamiczna, jaskra z wąskim kątem przesączania, martwica, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na siarczyny, nadwrażliwość na substancję czynną, napadowy częstoskurcz, niedokrwienie tkanek, nieselektywny beta-adrenolityk, niewyrównana niewydolność serca, perfuzja tkankowa, pirosiarczyn sodu, przełom nadciśnieniowy, reakcja alergiczna, rozszerzenie źrenicy, skurcz oskrzeli, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, tyreotoksykoza, układ sercowo-naczyniowy, wszczepienie pomostów aortalno-wieńcowych, zaburzenie czynności węzła zatokowego, zaburzenie rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie zakończeń nerwowych - Leksykon leków
Interakcje leku – Kelicardina –
Produkt leczniczy Kelicardina w postaci kropli doustnych zawiera wyciągi z ziela konwalii, kwiatostanu głogu oraz trokserutynę, a istotnym składnikiem są glikozydy nasercowe pochodzące z konwalii. Ze względu na obecność glikozydów nasercowych, stosowanie Kelicardiny jest przeciwwskazane z innymi lekami zawierającymi glikozydy oraz beta-blokerami, ze względu na ryzyko nasilenia działania inotropowego dodatniego i bradykardii, co może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z chinidyną, preparatami wapnia, diuretykami pętlowymi i tiazydowymi, środkami przeczyszczającymi oraz glikokortykosteroidami, które mogą zwiększać toksyczność glikozydów poprzez mechanizmy takie jak hipokaliemia czy zwiększenie stężenia glikozydów w surowicy. Zalecane jest ścisłe monitorowanie elektrolitów, zwłaszcza potasu, oraz czynności serca podczas terapii.
amiodaron, antagonista wapnia, beta-bloker, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chinidyna, depresja OUN, digitoksyna, digoksyna, diltiazem, diuretyk pętlowy i tiazydowy, działanie inotropowe dodatnie, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hiperkalcemia, hipokaliemia, lek przeciwarytmiczny, monitorowanie EKG, ośrodkowy układ nerwowy, saleretyk, sole wapnia, środek przeczyszczający, trokserutyna, werapamil, wyciąg z głogu, wyciąg z konwalii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tonicard 300 mg
Stosowanie chlorowodorku propafenonu (Tonicard) wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, szczególnie ze strony układu sercowo-naczyniowego. Najczęściej obserwuje się zawroty głowy (≥1/10), zaburzenia przewodzenia (blok zatokowo-przedsionkowy, przedsionkowo-komorowy, śródkomorowy) oraz kołatanie serca (≥1/100 do <1/10). Propafenon może indukować proarytmie, w tym tachykardię, trzepotanie przedsionków, tachykardię komorową oraz arytmie, które mogą zagrażać życiu i wymagać natychmiastowej interwencji. Działania niepożądane obejmują także objawy neurologiczne (bóle i zawroty głowy, ataksja, parestezje), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka) oraz nieprawidłowości w funkcji wątroby, manifestujące się podwyższonymi wartościami aminotransferaz i fosfatazy zasadowej. Rzadziej występują małopłytkowość, agranulocytoza, leukopenia, a także reakcje skórne, takie jak pokrzywka i wysypka.
agranulocytoza, arytmia, ataksja, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, blok śródkomorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, ból brzucha, ból głowy, bradykardia, bradykardia zatokowa, chlorowodorek propafenonu, cholestaza, drgawki, duszność, działanie proarytmiczne, granulocytopenia, kołatanie serca, lek przeciwarytmiczny, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niepokój ruchowy, nieprawidłowa czynność wątroby, niewydolność serca, nudności, objawy pozapiramidowe, omdlenie, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, pokrzywka, rumień, suchość w jamie ustnej, świąd, tachykardia, tachykardia komorowa, trzepotanie przedsionków, uszkodzenie komórek wątroby, wymioty, wysypka, wzdęcie brzucha, zaburzenia erekcji, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia smaku, zapalenie wątroby, zaparcia, zawroty głowy, zespół toczeniopodobny, zmniejszenie liczby plemników, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Nebinad 5 mg
Nebiwolol (Nebinad, 5 mg) jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, przewlekłej niewydolności serca oraz choroby wieńcowej, z dawkowaniem dostosowanym do wskazań i indywidualnych potrzeb pacjenta. W nadciśnieniu tętniczym standardowa dawka wynosi 5 mg/dobę, przyjmowana o stałej porze, z efektem terapeutycznym pojawiającym się po 1-2 tygodniach, a optymalnym po 4 tygodniach. U pacjentów z niewydolnością nerek początkowa dawka to 2,5 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 5 mg. W przewlekłej niewydolności serca i chorobie wieńcowej stosuje się stopniowe zwiększanie dawki od 1,25 mg do maksymalnie 10 mg/dobę co 1-2 tygodnie, pod ścisłym nadzorem lekarskim, monitorując parametry hemodynamiczne i objawy kliniczne. Nebiwolol jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością wątroby oraz niezalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat.
antagonista receptora angiotensyny II, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia objawowa, choroba wieńcowa, ciśnienie tętnicze, częstość akcji serca, digoksyna, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, kreatynina, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, nadciśnienie tętnicze, nebiwolol, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, ostra niewydolność, populacja pediatryczna, przewlekła niewydolność serca, stabilna choroba wieńcowa, stabilna przewlekła niewydolność serca, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie przewodzenia - Leksykon leków
Interakcje leku – Concoram 10 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Concoram, zawierający bisoprolol fumaran oraz amlodypinę bezylan, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Inhibitory CYP3A4 (np. indynawir, flukonazol, erytromycyna, werapamil, diltiazem) zwiększają stężenie amlodypiny, co podnosi ryzyko niedociśnienia, zwłaszcza u osób starszych, wymagając monitorowania i ewentualnej korekty dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, ziele dziurawca) obniżają stężenie amlodypiny, osłabiając jej efekt hipotensyjny. Spożycie grejpfruta jest przeciwwskazane ze względu na wzrost biodostępności amlodypiny. Dantrolen dożylny w połączeniu z amlodypiną może wywołać hiperkaliemię, migotanie komór i zapaść sercowo-naczyniową, co wymaga unikania takiego skojarzenia u pacjentów z ryzykiem hipertermii złośliwej. Ponadto, amlodypina zwiększa stężenie takrolimusu i cyklosporyny (wzrost do 40%), co wymaga monitorowania i dostosowania dawek. Symwastatyna w dawce 80 mg podawana z amlodypiną 10 mg powoduje wzrost ekspozycji o 77%, dlatego dawkę symwastatyny należy ograniczyć do 20 mg/dobę.
amlodypina, antagonista wapnia, antybiotyk makrolidowy, azol przeciwgrzybiczny, bisoprolol, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, cyklosporyna, glikozyd naparstnicy, hiperkaliemia, hipertermia złośliwa, hipoglikemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, lek beta-sympatykomimetyczny, lek parasympatykomimetyczny, lek przeciwarytmiczny klasy I, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwnadciśnieniowy, lek sympatykomimetyczny, migotanie komór, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, przełom nadciśnieniowy, symwastatyna, takrolimus, zapaść sercowo-naczyniowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Fingolimod Reddy 0,5 mg
Przedawkowanie fingolimodu (chlorowodorek fingolimodu, 0,5 mg kapsułki twarde) stanowi poważne zagrożenie kardiologiczne i pulmonologiczne, głównie ze względu na jego wpływ na układ sercowo-naczyniowy i układ oddechowy. Dawki nawet do 80-krotności zalecanej (40 mg) mogą wywołać łagodny ucisk w klatce piersiowej związany z reaktywnością drobnych oskrzeli oraz istotną bradykardię, która pojawia się zwykle w ciągu pierwszej godziny i osiąga maksimum do 6 godzin po podaniu. Przedawkowanie może prowadzić do zaburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego, w tym bloków II i III stopnia, które stanowią zagrożenie dla hemodynamiki i wymagają intensywnego monitorowania. Wartości progowe częstości akcji serca, przy których zaleca się przedłużone monitorowanie, to: <45/min u dorosłych, <55/min u dzieci i młodzieży ≥12 lat oraz <60/min u dzieci 10-12 lat. Dodatkowo, wydłużenie odstępu QTc ≥500 msec wymaga kontynuacji obserwacji.
blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, ciśnienie krwi, częstość akcji serca, czynność elektryczna serca, efekt chronotropowy ujemny, fingolimod, funkcja hemodynamiczna serca, monitorowanie elektrokardiograficzne, odstęp QTc, reaktywność drobnych oskrzeli, receptor sfingozyno-1-fosforanowy, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, wydłużenie odstępu QT, wymiana osocza, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ristidic
Rywastygmina w postaci kapsułek twardych Ristidic wymaga ostrożnego stosowania, zwłaszcza u pacjentów z chorobą Alzheimera i Parkinsona, ze względu na ryzyko działań niepożądanych nasilających się wraz ze wzrostem dawki. Po przerwie w leczeniu dłuższej niż kilka dni zaleca się wznowienie terapii dawką 1,5 mg dwa razy na dobę, aby ograniczyć ryzyko wymiotów. Należy monitorować objawy takie jak nadciśnienie tętnicze, omamy, nasilenie objawów pozapiramidowych (zwłaszcza drżenia) oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), które mogą prowadzić do odwodnienia i wymagają czasowego przerwania leczenia lub zmniejszenia dawki. Szczególną uwagę zwraca się na ryzyko bradykardii i torsade de pointes u pacjentów z chorobami serca, zaburzeniami elektrolitowymi lub stosujących leki wydłużające QT. U pacjentów z alergią na plastry rywastygminy konieczne jest wykonanie testu alergicznego przed podaniem formy doustnej.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradyarytmia, bradykardia, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, choroba wrzodowa, dyskineza, działanie niepożądane, hipokalemia, hipomagnezemia, inhibitor cholinoesterazy, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedrożność dróg moczowych, niewydolność serca, objawy pozapiramidowe, obturacyjna choroba płuc, odwodnienie, otępienie typu alzheimerowskiego, otępienie w chorobie Parkinsona, pęknięcie przełyku, rywastygmina, skórna reakcja nadwrażliwości, spowolnienie ruchowe, torsade de pointes, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie chodu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atram 25 25 mg
Lek Atram, zawierający karwedylol, jest beta-adrenolitykiem o licznych bezwzględnych przeciwwskazaniach, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Stosowanie leku jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na karwedylol lub substancje pomocnicze (m.in. sacharoza, laktoza jednowodna, sód), a także w stanach takich jak niestabilna lub niewyrównana niewydolność serca klasy NYHA IV, blok AV II i III stopnia bez stymulatora, ciężka bradykardia (<50/min), wstrząs kardiogenny, zespół chorego węzła zatokowego, ciężkie niedociśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe <85 mmHg), astma oskrzelowa oraz stany skurczowe oskrzeli w wywiadzie. Karwedylol jest metabolizowany w wątrobie, dlatego klinicznie objawowe zaburzenia czynności wątroby stanowią kolejne przeciwwskazanie do jego stosowania.
astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, choroba naczyń obwodowych, cukrzyca, galaktoza, hipoglikemia, karwedylol, klasyfikacja NYHA, lek inotropowy dodatni, nadwrażliwość na karwedylol, niedobór laktazy, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie, nietolerancja fruktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, POChP, receptor beta-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, stymulator serca, tachykardia, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności wątroby, zespół chorego węzła zatokowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dolomit VIS 64 mg Mg2+ + 108 mg Ca2+
Preparat Dolomit VIS zawiera 64 mg jonów magnezu (w postaci węglanu magnezu) oraz 108 mg jonów wapnia (w postaci węglanu wapnia) w jednej tabletce. Przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki aktywne lub substancje pomocnicze (w tym laktozę jednowodną), zaburzenia elektrolitowe takie jak hiperkalcemia i hipermagnezemia, a także schorzenia kardiologiczne (blok przedsionkowo-komorowy, znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego). Ponadto lek jest przeciwwskazany u pacjentów z bezmoczem, chorobami nerek z zaburzeniami filtracji, miastenią, obrzękiem śluzowatym oraz rozwijającymi się nowotworami złośliwymi ze względu na ryzyko kumulacji jonów i potencjalne nasilenie objawów chorobowych.
anuria, blok przedsionkowo-komorowy, gospodarka wapniowo-magnezowa, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hipotonia, jony magnezu, jony wapnia, laktoza jednowodna, miastenia, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, nowotwór złośliwy, obrzęk śluzowaty, przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe, przewodnictwo elektryczne serca, węglan magnezu, węglan wapnia, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rivastigmin NeuroPharma
Produkt Rivastigmin NeuroPharma w postaci kapsułek twardych (dawki 1,5 mg, 3,0 mg, 4,5 mg i 6,0 mg) wymaga szczególnej uwagi w zakresie bezpieczeństwa stosowania, zwłaszcza przy wznawianiu terapii po przerwie dłuższej niż 3 dni, kiedy to zaleca się rozpoczęcie leczenia od dawki 1,5 mg dwa razy na dobę w celu minimalizacji ryzyka działań niepożądanych, zwłaszcza wymiotów. Należy monitorować pacjentów pod kątem reakcji alergicznych, zwłaszcza u osób z historią alergii na plastry z rywastygminą, gdzie konieczne jest wykonanie testu alergicznego przed przejściem na formę doustną. W trakcie terapii obserwuje się często działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), które są dawkozależne i częstsze u kobiet, a także ryzyko odwodnienia wymagające szybkiej interwencji, w tym dożylnego nawodnienia i ewentualnej modyfikacji dawki. Ponadto, rywastygmina może nasilać objawy pozapiramidowe u pacjentów z otępieniem w przebiegu choroby Parkinsona oraz powodować nadciśnienie tętnicze i omamy u chorych z otępieniem Alzheimera.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, drżenie, dyskineza, inhibitor cholinoesterazy, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedrożność dróg moczowych, objawy pozapiramidowe, obturacyjna choroba płuc, omamy, otępienie w chorobie Alzheimera, otępienie w chorobie Parkinsona, pęknięcie przełyku, rywastygmina, spowolnienie ruchowe, uogólnione alergiczne zapalenie skóry, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie chodu, zespół chorego węzła zatokowego, zmniejszenie masy ciała - Leksykon leków
Przedawkowanie – Kivizidiale (40 mcg + 5 mg)/ml
Przedawkowanie leku Kivizidiale, zawierającego 40 µg/ml trawoprostu oraz 5 mg/ml tymololu maleinianu, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, głównie z powodu ogólnoustrojowych efektów beta-adrenolitycznych tymololu. Miejscowe przedawkowanie jest mało prawdopodobne nawet przy zwiększonej częstości aplikacji kropli do oczu. Objawy przedawkowania obejmują bradykardię (<60 uderzeń/min), niedociśnienie tętnicze, skurcz oskrzeli oraz niewydolność serca, wynikające z blokady receptorów beta-1 i beta-2 adrenergicznych. Szczególnie narażone są osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego, astmą oskrzelową, POChP, bradyarytmiami oraz cukrzycą, u których przedawkowanie może prowadzić do ciężkich powikłań, w tym zagrażających życiu stanów klinicznych.
astma oskrzelowa, beta-bloker, blok przedsionkowo-komorowy, blokada receptorów beta-adrenergicznych, bradyarytmia, bradykardia, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie tętnicze krwi, dializa, działanie ogólnoustrojowe, hipoglikemia, krople do oczu, leczenie objawowe, mięsień sercowy, niedociśnienie, niewydolność serca, POChP, przedawkowanie leku, skurcz oskrzeli, trawoprost i tymolol, tymolol maleinian - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cusimolol 0,5% 5 mg/ml
Lek Cusimolol 0,5% (5 mg/ml, krople do oczu) zawiera tymolol w postaci maleinianu tymololu, będący beta-adrenolitykiem. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na tymolol, inne beta-adrenolityki oraz substancje pomocnicze, takie jak chlorek benzalkoniowy i fosforany. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu oddechowego, w tym astmą oskrzelową (obecną lub w wywiadzie) oraz ciężką przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP), ze względu na ryzyko skurczu oskrzeli indukowanego przez beta-adrenolityki.
astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia zatokowa, chlorek benzalkoniowy, choroba obturacyjna dróg oddechowych, krople do oczu, maleinian tymololu, nadwrażliwość, niewydolność serca, ostra niewydolność krążenia, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reaktywna choroba dróg oddechowych, skurcz oskrzeli, wstrząs kardiogenny, zaburzenie przewodnictwa, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Trelema 100 mg
Trelema (lakozamid) jest lekiem przeciwpadaczkowym dostępnym w tabletkach powlekanych o dawkach 50 mg (różowe, 10,3 mm), 100 mg (żółte, 13,1 mm), 150 mg (brązowe, 15,1 mm) oraz 200 mg (niebieskie, 16,5 mm), wszystkie owalne, dwuwypukłe i z możliwością podziału na równe dawki. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania lakozamidu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze. Wystąpienie reakcji alergicznej w przeszłości na lakozamid lub związki strukturalnie podobne wyklucza jego podanie. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena pacjenta pod kątem tych przeciwwskazań, aby uniknąć ryzyka poważnych reakcji alergicznych.
- Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia nadkomorowa – Patofizjologia i mechanizm
Tachykardia nadkomorowa (SVT) to grupa zaburzeń rytmu serca charakteryzujących się przyspieszonym rytmem powyżej węzła przedsionkowo-komorowego, z wąskimi zespołami QRS (≤120 ms) i częstością rytmu powyżej 100 uderzeń/min u dorosłych oraz 180-220 u dzieci. Dominującym mechanizmem patofizjologicznym jest reentry, obejmujący dwie funkcjonalne drogi przewodzenia o różnych prędkościach i okresach refrakcji, co prowadzi do powstania pętli nawrotnej. Najczęstsze typy SVT to nawrotny częstoskurcz węzłowy (AVNRT, ~65% przypadków) oraz nawrotny częstoskurcz przedsionkowo-komorowy (AVRT, ~30%), z udziałem dodatkowej drogi przewodzenia w AVRT. Diagnostyka opiera się na badaniu elektrofizjologicznym i analizie EKG, gdzie kluczowe są cechy takie jak obecność podwójnej fizjologii węzła AV, reakcja na manewry wagalne oraz charakterystyka zespołu QRS. W zespole Wolffa-Parkinsona-White’a obserwuje się preekscytację z falą delta i wydłużonym QRS (≥100 ms), a leczenie wymaga unikania leków blokujących węzeł AV ze względu na ryzyko migotania przedsionków z preekscytacją.
ablacja cewnikowa, ablacja cewnikowa o częstotliwości radiowej, aktywność wyzwalana, anomalia Ebsteina, badanie elektrofizjologiczne, blok lewej odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, blok VA, częstoskurcz nawrotny, droga dodatkowa, elektrofizjologiczne badanie serca, kardiomiopatia indukowana tachykardią, kardiomiopatia tachyarytmiczna, kardiomiopatia wywołana tachykardią, manewr wagalny, mechanizm reentry, migotanie przedsionków, nawrotny częstoskurcz przedsionkowo-komorowy, nawrotny częstoskurcz węzłowy, odstęp AH, odstęp VH, ogniskowy częstoskurcz przedsionkowy, pętla nawrotna, preekscytacja, przedwczesne pobudzenie przedsionkowe, stosunek neutrofili do limfocytów, szerokość rozkładu erytrocytów, tachykardia nadkomorowa, tachykardia przedsionkowa, trzepotanie przedsionków, układ His-Purkinjego, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, zapalenie mięśnia sercowego, zespół QRS, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a, zwiększony automatyzm - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Karbamazepina Tillomed 400 mg
Karbamazepina Tillomed w dawce 400 mg w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich nadwrażliwość na karbamazepinę, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne oraz substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (60 mg/tabletka). Przeciwwskazania obejmują również blok przedsionkowo-komorowy ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń przewodzenia, uszkodzenie lub zahamowanie czynności szpiku kostnego, a także porfirię wątrobową (ostra przerywana, mieszana, skórna późna) z uwagi na możliwość wywołania zagrażającego życiu ostrego napadu porfirii. Ponadto, jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko poważnych interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych.
blok przedsionkowo-komorowy, całkowity niedobór laktazy, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna i farmakokinetyczna, karbamazepina o przedłużonym uwalnianiu, laktoza jednowodna, lek przeciwpadaczkowy, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja galaktozy, ostry napad porfirii, porfiria mieszana, porfiria ostra przerywana, porfiria skórna późna, porfiria wątrobowa, powikłanie hematologiczne, powikłanie kardiologiczne, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ krwiotwórczy, uszkodzenie szpiku kostnego, zaburzenie przewodzenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Latanoprost – Przeciwwskazania stosowania
Latanoprost, stosowany głównie w leczeniu jaskry otwartego kąta oraz nadciśnienia ocznego, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Objawy nadwrażliwości mogą obejmować świąd, zaczerwienienie i obrzęk miejscowy. W monoterapii latanoprostem przeciwwskazania ograniczają się głównie do tych reakcji alergicznych oraz ostrożności u pacjentów z ciężkimi chorobami rogówki, noszących soczewki kontaktowe (zwłaszcza przy obecności benzalkoniowego chlorku) oraz z historią zapalenia tęczówki lub błony naczyniowej oka.
afakia, astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, blok węzła zatokowo-przedsionkowego, bradykardia zatokowa, chlorek benzalkoniowy, choroba Raynauda, choroba rogówki, cukrzyca, hipoglikemia, jaskra otwartego kąta, latanoprost, miastenia, nadciśnienie oczne, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność serca, obrzęk plamki żółtej, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, pseudofakia, reakcja alergiczna, reaktywna choroba dróg oddechowych, skurcz oskrzeli, soczewki kontaktowe, tymolol, wstrząs kardiogenny, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie tęczówki, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ondansetron Kalceks 2 mg/ml
Ondansetron Kalceks, dostępny w roztworze do wstrzykiwań o stężeniu 2 mg/ml, zawiera ondansetronu chlorowodorek dwuwodny i w przypadku przedawkowania stanowi poważne zagrożenie zdrowotne wymagające natychmiastowej interwencji. Przedawkowanie może prowadzić do szeregu objawów klinicznych, w tym zaburzeń widzenia, ciężkich zaparć, niedociśnienia tętniczego, epizodów wazowagalnych, przejściowego bloku przedsionkowo-komorowego II stopnia oraz wydłużenia odstępu QT, które jest zależne od dawki i zwiększa ryzyko arytmii. U dzieci w wieku 12 miesięcy do 2 lat po doustnym przedawkowaniu przekraczającym 4 mg/kg masy ciała opisano przypadki zespołu serotoninowego, objawiającego się zmianami stanu psychicznego, pobudzeniem autonomicznym i zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi. W leczeniu przedawkowania nie stosuje się ipekakuany ze względu na przeciwwymiotne działanie ondansetronu, które uniemożliwia skuteczne wywołanie wymiotów.
antidotum, blok przedsionkowo-komorowy, chlorowodorek ondansetronu, działanie przeciwwymiotne, hipertermia, ipekakuana, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, monitorowanie EKG, niedociśnienie tętnicze, odruch wazowagalny, ondansetron, ośrodek zatruć, pobudzenie autonomiczne, przedawkowanie ondansetronu, przewodzenie sercowe, roztwór do wstrzykiwań, tachykardia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia, zaparcie, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Borez 5 mg
Bisoprolol fumaran, substancja czynna leku Borez, wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych zależny od wskazań terapeutycznych, takich jak przewlekła niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze czy dławica piersiowa. Wśród najczęściej obserwowanych działań u pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca bardzo często występuje bradykardia oraz często zaostrzenie niewydolności serca. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i dławicą piersiową bradykardia pojawia się niezbyt często, podobnie jak zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Często obserwuje się zawroty i ból głowy, szczególnie na początku terapii, które ustępują zwykle w ciągu 1-2 tygodni. Niezbyt często występują zaburzenia snu, depresja, skurcz oskrzeli u pacjentów z astmą lub POChP, a także osłabienie i kurcze mięśni. Rzadko notuje się omdlenia, zapalenie wątroby, reakcje nadwrażliwości, zaburzenia erekcji oraz zmniejszone wydzielanie łez.
alergiczny nieżyt nosa, astenia, astma oskrzelowa, bezsenność, biegunka, bisoprolol, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, depresja, dławica piersiowa, enzymy wątrobowe, hipotensja, koszmary senne, kurcze mięśniowe, łuszczyca, łysienie, nadciśnienie tętnicze, niedosłuch, niewydolność serca, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, omdlenie, POChP, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, wymioty, zaburzenia erekcji, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy, zespół suchego oka, zmęczenie - Leksykon leków
Przedawkowanie – Bibloc 5 mg
Przedawkowanie bisoprololu, nawet w dawkach rzędu 15 mg (przy zalecanej 7,5 mg), może prowadzić do poważnych objawów klinicznych, takich jak bradykardia (<60 uderzeń/min), blok przedsionkowo-komorowy III° czy niedociśnienie tętnicze, które mogą zagrażać życiu pacjenta. W opisanych przypadkach dawki sięgały nawet 2000 mg, jednak odpowiednio wdrożone leczenie pozwoliło na pełny powrót do zdrowia. Szczególną grupą ryzyka są pacjenci z niewydolnością serca, u których wrażliwość na bisoprolol jest zwiększona, co wymaga stosowania protokołu stopniowego zwiększania dawki. Objawy przedawkowania obejmują także skurcz oskrzeli, ostrą niewydolność serca, hipoglikemię (maskowaną przez efekt beta-adrenolityczny) oraz zawroty głowy, co wymaga kompleksowej oceny klinicznej i monitorowania.
aminofilina, atropina, beta-2-sympatykomimetyk, bisoprolol, blok przedsionkowo-komorowy, blokada receptorów beta-adrenergicznych, bradykardia, choroba wieńcowa, dializa, działanie inotropowe dodatnie, EKG, glukagon, hipoglikemia, izoprenalina, lek beta-adrenolityczny, lek moczopędny, lek rozszerzający oskrzela, lek wazopresyjny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, ostra niewydolność serca, saturacja krwi, skurcz oskrzeli, stymulator serca, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Novidin 400 mg
Hydroksychlorochina, substancja czynna leku Novidin (400 mg), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle związane z dawką oraz stężeniem w osoczu, przekraczającym 250 μg/L. Najczęściej obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, ból brzucha u 10-20% pacjentów), a także objawy ze strony układu nerwowego (ból głowy, zawroty głowy) i psychiczne (chwiejność emocjonalna). Szczególną uwagę należy zwrócić na działania niepożądane dotyczące narządu wzroku, takie jak retinopatia, która może być odwracalna we wczesnym stadium, ale przy kontynuacji leczenia prowadzi do nieodwracalnych zmian, w tym makulopatii i zwyrodnienia plamki żółtej. Zalecane jest przestrzeganie dawki ≤6,5 mg/kg masy ciała/dobę oraz regularne badania okulistyczne. Rzadkie, ale poważne działania obejmują kardiomiopatię, zaburzenia przewodzenia serca, miopatie mięśni szkieletowych, a także reakcje skórne, zwłaszcza u pacjentów z łuszczycą, u których ryzyko ciężkich reakcji skórnych jest zwiększone.
agranulocytoza, akatyzja, bezsenność, biegunka, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, częstoskurcz komorowy, depresja, dyskineza, dystonia, eozynofilia, fosfolipidoza, hipoglikemia, hydroksychlorochina, jadłowstręt, kardiomiopatia, konwulsja, leukopenia, łuszczyca, makulopatia, mania, methemoglobinemia, miopatia, nadwrażliwość na światło, napad padaczkowy, neuromiopatia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk rogówki, omam, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, piorunująca niewydolność wątroby, pokrzywka, polekowe uszkodzenie wątroby, porfiria, psychoza, retinopatia, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, szpik kostny, szumy uszne, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsades de pointes, trombocytopenia, urojenie, utrata słuchu, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wzdęcia, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia przewodu pokarmowego, zachowanie samobójcze, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zmętnienie rogówki, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia – Patofizjologia i mechanizm
Tachykardia definiowana jest jako częstość akcji serca >100 uderzeń/min w spoczynku i może wynikać z trzech głównych mechanizmów patofizjologicznych: reentry, wzmożonego automatyzmu oraz aktywności wyzwalanej. Reentry, najczęstszy mechanizm tachyarytmii, polega na krążeniu impulsu elektrycznego w zamkniętym obwodzie, z podtypami anatomicznym i czynnościowym, wymagającymi obecności jednokierunkowego bloku i odpowiedniego okresu refrakcji. Wzmożony automatyzm wynika ze spontanicznej depolaryzacji fazy 4 potencjału czynnościowego, często indukowany przez stymulację współczulną lub hipoksję. Aktywność wyzwalana obejmuje wczesne (EADs) i późne potencjały następcze (DADs), które są istotne w arytmiach związanych z zespołem długiego QT, digoksyną oraz tachykardią drogi odpływu. Tachykardie nadkomorowe (SVT) obejmują AVNRT (65% przypadków), AVRT (30%) oraz tachykardię przedsionkową (5%), z charakterystycznymi mechanizmami nawrotnymi i obecnością dróg dodatkowych, np. w zespole Wolff-Parkinson-White’a. Tachykardia komorowa (VT) definiowana jest jako ≥3 pobudzenia komorowe z częstością 110–250/min, najczęściej spowodowana reentry w obszarach bliznowatych po zawale mięśnia sercowego, ale także aktywnością wyzwalaną i nieprawidłowym automatyzmem. Szczególną formą jest torsade de pointes, powiązana z wydłużonym odstępem QT i mechanizmami mieszanymi.
ablacja przezskórna, aktywność wyzwalana, badanie elektrofizjologiczne, blok przedsionkowo-komorowy, częstość akcji serca, droga dodatkowa, entrainment, manewr wagalny, mechanizm reentry, migotanie komór, monomorficzna tachykardia komorowa, nawrotna tachykardia przedsionkowo-komorowa, nieadekwatna tachykardia zatokowa, ognisko ektopowe, okres refrakcji, pęczek Hisa, potencjał czynnościowy, retikulum sarkoplazmatyczne, tachykardia komorowa, tachykardia nadkomorowa, tachykardia przedsionkowa, torsade de pointes, wczesny potencjał następczy, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, wzmożony automatyzm, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Betaloc 1 mg/ml
Przedawkowanie metoprololu winianu (Betaloc) prowadzi do nadmiernej blokady receptorów β-adrenergicznych, co manifestuje się głównie objawami sercowo-naczyniowymi i oddechowymi, takimi jak niedociśnienie tętnicze, ostra niewydolność serca, bradykardia (<60 uderzeń/min, często <40/min), bradyarytmie, bloki przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz skurcz oskrzeli. Patofizjologia tych objawów wynika z redukcji pojemności minutowej serca, zahamowania automatyzmu węzła zatokowego i przewodzenia w układzie bodźcoprzewodzącym, a także blokady receptorów β2 w drogach oddechowych. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja na oddziale intensywnego nadzoru z monitorowaniem EKG, ciśnienia tętniczego (co 15-30 minut lub inwazyjnie), saturacji, diurezy oraz gazometrii i elektrolitów surowicy.
atropina, beta2-mimetyk, blok beta-adrenergiczny, blok przedsionkowo-komorowy, blokada adrenergiczna, bradyarytmia, bradykardia, dekompensacja krążenia, diureza, dobutamina, elektrokardiografia, elektrostymulacja serca, gazometria krwi, glikokortykosteroid, glukagon, lek adrenergiczny, lek antycholinergiczny, metoprolol winian, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, pulsoksymetria, receptor β-adrenergiczny, równowaga kwasowo-zasadowa, rozrusznik serca, salbutamol, saturacja krwi, skurcz oskrzeli, teofilina, układ bodźcoprzewodzący, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, wstrząs, zaburzenie przewodzenia serca, zastój w krążeniu płucnym - Leksykon leków
Działania niepożądane – Timo-COMOD 0,5 % 5 mg/ml
Maleinian tymololu, substancja czynna leku Timo-COMOD 0,5%, jest beta-adrenolitykiem stosowanym miejscowo w postaci kropli do oczu. Pomimo miejscowej aplikacji, tymolol może ulegać wchłanianiu ogólnoustrojowemu, co wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych typowych dla beta-adrenolityków. Częstość tych działań jest jednak niższa niż przy podawaniu ogólnoustrojowym. Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych należą: bradykardia (często), podrażnienie oka i niewyraźne widzenie (często), zawroty głowy i ból głowy (często). Rzadziej występują blok przedsionkowo-komorowy (niezbyt często), niedociśnienie (niezbyt często), zapalenie rogówki (niezbyt często), niewydolność serca i skurcz oskrzeli (rzadko), a także reakcje alergiczne i depresja (rzadko). Warto podkreślić, że u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, oddechowego oraz cukrzycą konieczne jest szczegółowe monitorowanie ze względu na możliwość maskowania objawów hipoglikemii oraz nasilenia niewydolności serca czy astmy.
astma, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, cukrzyca, działanie niepożądane, hipoglikemia, krążenie ogólne, maleinian tymololu, niewydolność serca, niewyraźne widzenie, POChP, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, światłowstręt, układ sercowo-naczyniowy, wchłanianie ogólnoustrojowe, zapalenie rogówki, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atixarso 60 mg
Atixarso (tikagrelor) w dawkach 60 mg i 90 mg wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w dużych badaniach fazy 3 (PLATO, PEGASUS) obejmujących ponad 39 000 pacjentów. Częstość przerwania terapii z powodu działań niepożądanych była wyższa w grupach leczonych tikagrelorem (7,4% w PLATO, 16,1% w PEGASUS przy dawce 60 mg + ASA) w porównaniu do klopidogrelu lub monoterapii ASA. Najczęstsze działania niepożądane to krwawienia (bardzo często ≥1/10) i duszność (bardzo często ≥1/10). Krwawienia obejmują różne lokalizacje: układ oddechowy, przewód pokarmowy, skórę, układ moczowy, a także poważne powikłania jak krwotok śródczaszkowy (≥1/1000 do <1/100) czy krwotok zaotrzewnowy (≥1/1000 do <1/100). Występują również krwawienia pourazowe i po zabiegach (≥1/100 do <1/10), co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, duszność, hiperurykemia, krwawienie, krwawienie domięśniowe, krwawienie podskórne, krwawienie z układu moczowego, krwawienie z układu oddechowego, krwiomocz, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, krwotok zaotrzewnowy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, podwyższony poziom kreatyniny, splątanie, system MedDRA, tikagrelor, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zawroty głowy błędnikowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mięśnia sercowego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zapalenie mięśnia sercowego (myocarditis) charakteryzuje się zróżnicowanym przebiegiem klinicznym i rokowaniem, które zależy od obrazu klinicznego, stopnia dysfunkcji lewej komory oraz cech histopatologicznych. Ogólna śmiertelność wynosi około 4,4%, jednak w piorunującej postaci sięga 26,7% (p<0,001). W przypadku limfocytarnego zapalenia mięśnia sercowego śmiertelność wynosi około 20% w ciągu pierwszego roku i ponad 50% w ciągu 4 lat, natomiast olbrzymiokomórkowe zapalenie mięśnia sercowego wiąże się z najgorszym rokowaniem – mniej niż 20% pacjentów przeżywa 5 lat bez przeszczepu serca. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są klasa czynnościowa NYHA, obecność piorunującego przebiegu, niski poziom albuminy, a u dzieci wiek poniżej 7 lat (OR 10,1; p=0,003), płeć żeńska (OR 4,6; p=0,03), frakcja wyrzutowa 40-55% oraz podwyższony poziom LDH. Badania obrazowe (m.in. powiększenie lewej komory, nadciśnienie płucne, blok odnogi pęczka Hisa, późne wzmocnienie gadolinem w MRI) oraz EKG (rozszerzone zespoły QRS, blok AV, złośliwe arytmie) dostarczają istotnych informacji prognostycznych.
albumina, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, częstoskurcz komorowy, dehydrogenaza mleczanowa, dysfunkcja lewej komory, elektrokardiogram, frakcja wyrzutowa, immunoadsorpcja, kardiomiopatia rozstrzeniowa, klasa NYHA, ligand Fas, limfocytarne zapalenie mięśnia sercowego, migotanie komór, nadciśnienie płucne, nagła śmierć sercowa, niewydolność serca, obraz histopatologiczny, odstęp QT, olbrzymiokomórkowe zapalenie mięśnia sercowego, ostre zapalenie mięśnia sercowego, piorunujące zapalenie mięśnia sercowego, rezonans magnetyczny serca, terapia immunosupresyjna, wzmocnienie gadolinem, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zespół QRS - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Foradil
Formoterol, będący substancją czynną produktu Foradil, jest długo działającym agonistą receptorów β2-adrenergicznych (LABA) stosowanym jako lek dodatkowy w terapii astmy, nigdy jako lek pierwszego wyboru. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane, stosując najmniejszą skuteczną dawkę, z jednoczesnym podawaniem wziewnych kortykosteroidów, zwłaszcza u pacjentów, u których astma nie jest kontrolowana samym kortykosteroidem. Produkt nie jest zalecany u dzieci poniżej 6 roku życia, a u dzieci 6-12 lat preferowane są preparaty złożone LABA i kortykosteroidu. Przekraczanie maksymalnej dawki jest przeciwwskazane, a leczenie powinno być monitorowane pod kątem kontroli objawów i ewentualnego zaostrzenia astmy, które wymaga zmiany schematu terapeutycznego. W przypadku zaostrzeń należy stosować krótko działające β2-agonisty, a nie formoterol.
blok przedsionkowo-komorowy, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, guz chromochłonny, hiperglikemia, hipokaliemia, kardiomiopatia przerostowa, lek pierwszego wyboru, lek β2-adrenergiczny, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, paradoksalny skurcz oskrzeli, skurcz oskrzeli, tachyarytmia, terapia skojarzona, wydłużenie odstępu QT, wziewny kortykosteroid, zaostrzenie astmy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie aorty - Leksykon leków
Przedawkowanie – Propranolol Aurovitas 40 mg
Przedawkowanie propranololu stanowi poważne zagrożenie, z dawkami śmiertelnymi u dorosłych około 2 g oraz poważnymi zaburzeniami u dzieci przy dawce >40 mg. Objawy kliniczne obejmują głównie układ sercowo-naczyniowy (bradykardia, niedociśnienie tętnicze, blok przedsionkowo-komorowy I/II stopnia), ośrodkowy układ nerwowy (senność, dezorientacja, drgawki, halucynacje, śpiączka) oraz układ oddechowy (skurcz oskrzeli, depresja oddechowa, sinica). Szczególnie narażone są osoby starsze, z chorobą niedokrwienną serca, chorobami dróg oddechowych oraz przyjmujące inne leki kardioaktywne. Występują także rzadkie objawy, takie jak hipoglikemia, hipokalcemia i uogólniony skurcz.
aminofilina, antagonista wapnia, atropina, blok przedsionkowo-komorowy, blokada receptorów beta-adrenergicznych, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, depresja oddechowa, diazepam, digoksyna, dobutamina, dopamina, drgawka, glukagon, halucynacja, hipoglikemia, hipokalcemia, izoprenalina chlorowodorek, kardioselektywność, neuroleptyk, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, noradrenalina, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, propranolol, resuscytacja, rozrusznik serca, salbutamol, sinica, skurcz oskrzeli, śpiączka, stymulacja nerwu błędnego, teofilina, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywny, wstrząs kardiogenny, zaburzenie przewodzenia, zatrzymanie akcji serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fenoxa 0,5 mg
Fingolimod (Fenoxa) w dawce 0,5 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z zespołem niedoboru odporności, ciężkimi aktywnymi zakażeniami (np. zapalenie wątroby, gruźlica), aktywnymi nowotworami złośliwymi oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (klasa C wg Child-Pugh). Ze względu na wpływ na układ sercowo-naczyniowy, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego, niestabilną dławicą piersiową, udarem mózgu lub TIA, zaostrzeniem niewydolności serca wymagającym hospitalizacji, niewydolnością serca klasy III/IV wg NYHA, ciężkimi zaburzeniami rytmu serca wymagającymi leków przeciwarytmicznych klasy Ia lub III, blokiem przedsionkowo-komorowym II stopnia typu Mobitz II lub III stopnia oraz zespołem chorego węzła zatokowego, chyba że pacjent posiada prawidłowo funkcjonujący rozrusznik serca. Przeciwwskazaniem jest także wyjściowy odstęp QTc > 500 msec w EKG.
antagonista kanału wapniowego, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, ciężkie aktywne zakażenie, dysfagia, działanie teratogenne, gruźlica, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja NYHA, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, martwica kardiomiocytów, nadwrażliwość na substancję czynną, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, odstęp QTc, parametry wątrobowe, półpasiec, przejściowy atak niedokrwienny, przewlekłe zakażenie, reakcja anafilaktyczna, udar mózgu, wirus varicella zoster, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zakażenie oportunistyczne, zapalenie wątroby, zapis elektrokardiograficzny, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół niedoboru odporności, złośliwa choroba nowotworowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Donectil
Chlorowodorek donepezylu, jako inhibitor cholinesterazy, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami serca, w tym z zespołem chorego węzła zatokowego, blokiem zatokowo-przedsionkowym lub przedsionkowo-komorowym, ze względu na ryzyko bradykardii, bloku serca oraz wydłużenia odstępu QTc, co może prowadzić do torsade de pointes. Monitorowanie EKG jest wskazane u pacjentów z wcześniejszym wydłużeniem QTc, chorobą serca, zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia) oraz u osób przyjmujących leki wpływające na odstęp QTc. Donepezyl może nasilać działanie zwiotczające mięśnie leków pochodnych sukcynylocholiny podczas znieczulenia ogólnego. Ponadto, u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka owrzodzeń przewodu pokarmowego, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ, konieczne jest dokładne monitorowanie dolegliwości ze strony układu pokarmowego, mimo że badania kliniczne nie wykazały zwiększonej częstości występowania wrzodów lub krwawień.
astma, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, chlorowodorek donepezylu, choroba wrzodowa, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, fosfokinaza kreatyniny, hipertermia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor cholinesterazy, lek cholinomimetyczny, mioglobinuria, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, objawy pozapiramidowe, obturacyjna choroba płuc, ostra niewydolność nerek, otępienie w chorobie Alzheimera, rabdomioliza, wydłużenie odstępu QTc, zespół chorego węzła zatokowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Legrex 90 mg
Profil bezpieczeństwa tikagreloru, substancji czynnej leku Legrex, został oceniony w dwóch dużych badaniach fazy 3 (PLATO i PEGASUS) obejmujących ponad 39 000 pacjentów. W badaniu PLATO odnotowano wyższą częstość przerwania terapii z powodu działań niepożądanych w grupie tikagreloru (7,4%) w porównaniu do klopidogrelu (5,4%). W badaniu PEGASUS, tikagrelor w dawce 60 mg w skojarzeniu z ASA powodował przerwanie leczenia u 16,1% pacjentów, podczas gdy ASA w monoterapii u 8,5%. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były krwawienia i duszność, które stanowią istotne ryzyko kliniczne. Działania niepożądane sklasyfikowano według systemu MedDRA i częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana.
badanie kliniczne fazy 3, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, duszność, dyspnea, hiperurykemia, klasyfikacja MedDRA, krwawienie, krwawienie do mięśni, krwawienie z układu moczowego, krwotok do oka, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, krwotok zaotrzewnowy, małopłytkowość, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, powikłanie krwotoczne, tikagrelor, zakrzepowa plamica małopłytkowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pregabalin Vivanta 150 mg
Pregabalina, stosowana w terapii ośrodkowego bólu neuropatycznego oraz napadów padaczkowych, charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa opartym na badaniach klinicznych obejmujących ponad 8900 pacjentów, z czego ponad 5600 uczestniczyło w badaniach kontrolowanych placebo. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zawroty głowy, senność oraz bóle głowy, występujące bardzo często (≥1/10). Inne często występujące objawy to ataksja, zaburzenia koordynacji, drżenia, zaburzenia mowy, niepamięć, parestezje oraz zaburzenia widzenia, takie jak nieostre i podwójne widzenie (≥1/100 do <1/10). Wśród działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego często występują nudności, wymioty, zaparcia, biegunka i suchość błony śluzowej jamy ustnej. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynosi 12% w grupie leczonej pregabaliną, głównie z powodu zawrotów głowy i senności.
arytmia zatokowa, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, ból neuropatyczny, bradykardia zatokowa, depersonalizacja, drgawki, duszność, dysgrafia, dyzuria, fosfokinaza kreatynowa, hipoglikemia, leukopenia, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, napad paniki, napady padaczkowe ogniskowe, napady wtórnie uogólnione, neutropenia, niedociśnienie, niedoczulica, nieostre widzenie, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, objawy grypopodobne, objawy odstawienia, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, oczopląs, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, parestezje, podwójne widzenie, przeczulica, rabdomioliza, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, retencja moczu, senność, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uraz rdzenia kręgowego, uzależnienie od leku, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia erekcji, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zespół odstawienia, zespół parkinsonowski, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Magnefar B6 Forte 100 mg Mg2+ + 10,10 mg
Lek Magnefar B6 Forte zawiera 100 mg jonów magnezu w postaci magnezu cytrynianu oraz 10,10 mg pirydoksyny chlorowodorku w jednej tabletce powlekanej. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki preparatu, hipermagnezemię, ostrą niewydolność nerek (szczególnie przy klirensie kreatyniny <30 ml/min), znaczne niedociśnienie tętnicze, blok przedsionkowo-komorowy oraz miastenię. W tych stanach suplementacja magnezem może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak nasilenie zaburzeń neurologicznych, kardiologicznych, czy ryzyko przełomu miastenicznego. Warto podkreślić, że linia podziału tabletki służy jedynie ułatwieniu połknięcia, a nie podziałowi dawki.
blok nerwowo-mięśniowy, blok przedsionkowo-komorowy, dysfagia, działanie hipotensyjne, hipermagnezemia, klirens kreatyniny, miastenia, nadwrażliwość na substancje czynne, niedociśnienie tętnicze, ostra niewydolność nerek, przełom miasteniczny, przewlekła choroba nerek, przewodnictwo w mięśniu sercowym, reakcja alergiczna, zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne, zaburzenia przewodnictwa serca, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ticatrom
Tikagrelor, stosowany w terapii przeciwpłytkowej, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko krwawień, zwłaszcza u pacjentów z aktywnym lub niedawnym krwawieniem z przewodu pokarmowego, zaburzeniami krzepnięcia, czy stosujących jednocześnie leki zwiększające ryzyko krwawień (np. NLPZ, doustne antykoagulanty, leki fibrynolityczne). Przeciwwskazania obejmują czynne krwawienie, krwotok śródczaszkowy w wywiadzie oraz ciężkie zaburzenia czynności wątroby. W przypadku konieczności planowego zabiegu chirurgicznego tikagrelor należy odstawić na 5 dni przed zabiegiem, a w ostrej fazie OZW u pacjentów po przebytym niedokrwiennym udarze mózgu stosowanie leku nie powinno przekraczać 12 miesięcy. W badaniu PLATO wykazano, że przerwanie tikagreloru na 1 dzień przed pomostowaniem aortalno-wieńcowym wiązało się z większą liczbą krwawień niż klopidogrel, natomiast przerwanie na 2 dni lub więcej dawało podobne ryzyko krwawień jak klopidogrel.
antagonista receptora angiotensyny, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, bradykardia, czynne krwawienie, desmopresyna, digoksyna, diltiazem i werapamil, dnawe zapalenie stawów, hamowanie receptora P2Y12, hiperurykemia, kwas acetylosalicylowy, kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy, leczenie przeciwfibrynolityczne, lek fibrynolityczny, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość zależna od heparyny, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nefropatia moczanowa, niedokrwienny udar mózgu, niesteroidowe leki przeciwzapalne, oddychanie Cheyne’a-Stokesa, ośrodkowy bezdech senny, ostry zespół wieńcowy, podwyższone stężenie kreatyniny, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rekombinowany czynnik VIIa, skłonność do krwawień, test aktywacji płytek indukowanej heparyną, transfuzja płytek, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zawał serca, zespół chorego węzła zatokowego