Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Lek Lignocain 2% (20 mg/ml) zawierający substancję czynną lidokainy chlorowodorek w postaci roztworu do wstrzykiwań posiada ściśle określone przeciwwskazania, które należy bezwzględnie przestrzegać w praktyce klinicznej. Przeciwwskazania te różnią się w zależności od zastosowania leku – czy stosowany jest w znieczuleniu miejscowym czy w leczeniu przeciwarytmicznym.¹

Ogólne przeciwwskazania

Bez względu na rodzaj zastosowania, Lignocain 2% jest przeciwwskazany w następujących przypadkach:

• Nadwrażliwość na środki miejscowo znieczulające typu amidowego – chyba że możliwe jest przeprowadzenie testu ze stopniowo zwiększanymi dawkami w warunkach optymalnego bezpieczeństwa²
• Poważne zaburzenia przewodzenia w układzie przewodzącym serca, w szczególności ciężki blok węzłowo-przedsionkowy lub przedsionkowo-komorowy II lub III stopnia³
• Nagła niewydolność serca (ostra dekompensacja serca)⁴

Przeciwwskazania w znieczuleniu miejscowym

Stosując Lignocain 2% jako środek do znieczulenia miejscowego, należy uwzględnić następujące przeciwwskazania:

• Nie należy wstrzykiwać leku domięśniowo⁵
• Nie należy podawać w celu zmniejszenia bólu w położnictwie⁶

Przeciwwskazania w znieczuleniu zewnątrzoponowym i podpajęczynówkowym

Stosując Lignocain 2% w znieczuleniu podpajęczynówkowym (rdzeniowym) lub zewnątrzoponowym (nadtwardówkowym), należy uwzględnić specjalne przeciwwskazania, takie jak:

• Niewyrównana hipowolemia – stan zmniejszonej objętości krwi krążącej, który nie został odpowiednio skorygowany⁷
• Zaburzenia krzepnięcia krwi – ze względu na ryzyko krwawienia w przestrzeni zewnątrzoponowej lub podpajęczynówkowej⁸
• Podwyższone ciśnienie śródczaszkowe – ze względu na możliwość dalszego wzrostu ciśnienia i potencjalnie zagrażających życiu następstw⁹

Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazanie do znieczulenia podpajęczynówkowego u pacjentów poniżej 30 roku życia. Znieczulenia podpajęczynówkowego nie należy wykonywać u młodzieży oraz osób dorosłych w wieku poniżej 30 lat ze względu na ryzyko popunkcyjnego bólu głowy, który często występuje w tej grupie wiekowej.¹⁰

Należy również zachować szczególną ostrożność przy wykonywaniu zabiegów znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego u pacjentów otrzymujących leki w ramach profilaktyki zakrzepowo-zatorowej. Zalecenia dotyczące bezpieczeństwa w tych przypadkach znajdują się w sekcji dotyczącej specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności.¹¹

Przeciwwskazania w leczeniu przeciwarytmicznym

W terapii przeciwarytmicznej stosowanie leku Lignocain 2% jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:

• Ciężki blok węzłowo-przedsionkowy lub przedsionkowo-komorowy (II lub III stopnia) – ze względu na ryzyko dalszego upośledzenia przewodzenia¹²
• Okres trzech miesięcy po zawale mięśnia sercowego – z powodu zwiększonego ryzyka niepożądanych działań na układ sercowo-naczyniowy¹³
• Wyraźnie obniżona pojemność minutowa serca (lewokomorowa pojemność wyrzutowa serca poniżej 35% normalnej wartości) – chyba że występuje zagrażająca życiu arytmia komorowa¹⁴

Skład leku jako czynnik wpływający na przeciwwskazania

Warto przypomnieć, że Lignocain 2% zawiera 20 mg lidokainy chlorowodorku w 1 ml roztworu, co przekłada się na następujące zawartości substancji czynnej w różnych opakowaniach:

Jest to istotna informacja przy ocenie przeciwwskazań związanych z dawkowaniem, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, gdzie metabolizm i wydalanie lidokainy mogą być upośledzone.¹⁵