Przedawkowanie
Lignocain 2% 20 mg/ml

Przedawkowanie leku Lignocain 2%

Przedawkowanie lidokainy, substancji czynnej zawartej w preparacie Lignocain 2% (20 mg/ml), może prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania organizmu. Mechanizm toksyczności lidokainy charakteryzuje się dwufazowym przebiegiem, początkowo manifestującym się objawami pobudzenia, a następnie depresji głównych układów organizmu, szczególnie ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego.¹

Fazy zatrucia lidokainą

Zatrucie lidokainą przebiega w dwóch wyraźnie rozgraniczonych fazach, które charakteryzują się odmiennymi objawami klinicznymi:²

Faza pobudzenia

W pierwszej fazie zatrucia lidokainą dochodzi do pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego oraz układu krążenia:³

• Objawy ze strony OUN: nieprzyjemne uczucie w jamie ustnej, parestezje języka (drętwienie, mrowienie), niepokój psychoruchowy, delirium, drgawki
• Objawy ze strony układu krążenia: tachykardia, nadciśnienie tętnicze, uderzenia gorąca

Wczesne objawy przedawkowania lidokainy to przede wszystkim niepokój, zawroty głowy, zaburzenia słuchu i wzroku oraz mrowienie, głównie w obrębie języka i ust. Charakterystycznym symptomem jest również dyzartria (zaburzenie wymowy). Drżenie ciała lub drganie mięśni należy traktować jako objaw ostrzegawczy, zwiastujący zbliżający się napad drgawek.⁴

Warto zaznaczyć, że stężenia lidokainy w osoczu, które nie są wystarczająco wysokie, aby wywołać drgawki, mogą powodować senność lub działać uspokajająco.⁵

Faza depresji

W drugiej fazie zatrucia następuje depresja czynności ośrodkowych oraz zaburzenia hemodynamiczne:⁶

• Objawy ze strony OUN: śpiączka, zatrzymanie oddychania
• Objawy ze strony układu krążenia: niewyczuwalny puls, bladość powłok skórnych, zatrzymanie akcji serca

W miarę postępowania zatrucia, po fazie drgawek, następuje narastające zaburzenie czynności pnia mózgu manifestujące się depresją oddychania i śpiączką, mogące prowadzić do zgonu.⁷

Pierwszym objawem toksycznego wpływu lidokainy na układ sercowo-naczyniowy jest często nagłe niedociśnienie. Jest ono spowodowane głównie ujemnym działaniem inotropowym lidokainy i ograniczeniem pojemności serca. Należy zaznaczyć, że kardiotoksyczność lidokainy jest mniej niebezpieczna niż jej wpływ na ośrodkowy układ nerwowy.⁸

Postępowanie w przedawkowaniu lidokainy

W przypadku wystąpienia objawów neurologicznych lub kardiologicznych przedawkowania lidokainy należy podjąć natychmiastowe działania:⁹

1. Przerwanie podawania środka znieczulającego¹⁰
2. Zabezpieczenie drożności dróg oddechowych i zapewnienie wentylacji tlenem (100% O₂) – początkowo wspomaganej przy użyciu maski oddechowej, a w razie potrzeby również poprzez intubację. Podawanie tlenu należy kontynuować aż do normalizacji wszystkich krytycznych funkcji życiowych.¹¹
3. Monitorowanie ciśnienia krwi, pulsu i szerokości źrenic¹²

Powyższe działania należy również zastosować w przypadku przypadkowego ogólnego znieczulenia rdzeniowego, które objawia się początkowo niepokojem, szepczącym głosem i sennością, mogącą prowadzić do utraty przytomności i zatrzymania oddychania.¹³

Dodatkowe postępowanie terapeutyczne

W zależności od występujących objawów, stosuje się następujące dodatkowe metody leczenia:¹⁴

• Przy dużym spadku ciśnienia tętniczego: należy obniżyć pozycję głowy pacjenta i podać dożylnie lek alfa-sympatomimetyczny (np. 10-20 kropel roztworu 1 mg izoprenaliny w 200 ml roztworu glukozy). Dodatkowo wskazane jest podanie płynów (np. roztworu elektrolitów).¹⁵
• Przy nasilonej wagotonii (bradykardii): dożylne podanie 0,5-1 mg atropiny¹⁶
• W przypadku drgawek: dożylne podanie małych dawek barbituranów o ultrakrótkim działaniu (np. tiopental 50-100 mg) lub diazepamu (5-10 mg), ale tylko do momentu ustąpienia drgawek. Jeśli drgawki się utrzymują, należy podać tiopental (250 mg) oraz krótko działający środek zwiotczający mięśnie, przeprowadzić intubację i zapewnić sztuczne oddychanie z użyciem 100% tlenu.¹⁷

Warto zwrócić uwagę, że sama wentylacja tlenem może stanowić wystarczające leczenie, jeśli zauważy się pierwsze oznaki drgawek.¹⁸

W przypadku zatrzymania akcji serca należy postępować zgodnie z aktualnie przyjętymi standardami resuscytacji krążeniowo-oddechowej. W ciężkich przypadkach przedawkowania zaleca się konsultację z anestezjologiem lub specjalistą intensywnej terapii.¹⁹

Ważne przeciwwskazanie: Stosowanie ośrodkowo działających leków analeptycznych jest przeciwwskazane w leczeniu przedawkowania lidokainy.²⁰

Nie istnieje specyficzna odtrutka dla lidokainy. Należy również pamiętać, że lidokaina nie jest usuwana podczas dializy, co ogranicza możliwości przyspieszenia eliminacji leku z organizmu.²¹

Tabela objawów przedawkowania lidokainy