Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Stosowanie preparatu Lignocain 2% (20 mg/ml roztwór do wstrzykiwań) wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwe działania niepożądane oraz interakcje z innymi lekami. Właściwe postępowanie przy stosowaniu tego leku jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.¹

Grupy pacjentów wysokiego ryzyka

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania lidokainy u następujących grup pacjentów:²

• Pacjenci z padaczką – wymagają uważnego monitorowania pod kątem objawów toksycznego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy. Istnieje zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia drgawek, nawet przy stosowaniu dawek nie przekraczających maksymalnych³
• Pacjenci z zespołem Melkerssona-Rosenthala – mogą doświadczać zwiększonej częstości występowania toksycznych reakcji alergicznych⁴
• Pacjenci z chorobami wątroby – ze względu na metabolizm lidokainy⁵
• Pacjenci z myasthenia gravis – z uwagi na możliwe nasilenie osłabienia mięśni⁶
• Pacjenci z zespołem chorej zatoki (sick sinus syndrome)⁷
• Pacjenci z bradykardią (mniej niż 50 uderzeń na minutę)⁸
• Pacjenci z ciężkim niedociśnieniem (skurczowe ciśnienie krwi poniżej 90 mmHg)⁹
• Pacjenci z chorobami nerek¹⁰

Reakcje alergiczne

W przypadkach rozpoznanej alergii na lidokainę, należy brać pod uwagę alergię grupową na wszystkie środki miejscowo znieczulające o budowie amidowej.¹¹

Zaburzenia hemostazy

U pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi (np. heparynami), niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi lub środkami osoczozastępczymi, po wstrzyknięciu środka miejscowo znieczulającego należy liczyć się ze zwiększonym ryzykiem krwawienia. U tych pacjentów wymagane jest uprzednie sprawdzenie stanu układu krzepnięcia.¹²

Przypadkowe nakłucie naczynia krwionośnego podczas zabiegu znieczulania u pacjentów stosujących leki przeciwzakrzepowe może prowadzić do poważnych powikłań w postaci krwawienia.¹³

W razie konieczności, u tych pacjentów należy dokonać pomiaru:¹⁴

• częściowego czasu tromboplastyny (PTT) lub czasu kaolinowo-kefalinowego (aPTT)
• wskaźnika Quicka
• liczby płytek krwi

Te same badania należy przeprowadzić u pacjentów, którzy mają otrzymać znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe w trakcie kuracji profilaktycznej przeciwko zaburzeniom zakrzepowo-zatorowym przy użyciu heparyn w niskich dawkach.¹⁵

Znieczulenie miejscowe powinno być wykonywane z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów otrzymujących heparyny małocząsteczkowe LMWH w ramach prewencji zdarzeń zakrzepowo-zatorowych.¹⁶

Ustalenie czasu krwawienia jest niezbędne w przypadku pacjentów przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne w ciągu pięciu dni bezpośrednio poprzedzających znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe.¹⁷

Zaburzenia kwasowo-zasadowe

W przypadku kwasicy, wiązanie lidokainy z białkami osocza jest zmniejszone, co powoduje wzrost stężenia niezwiązanej lidokainy. W takich sytuacjach działanie lidokainy może być nasilone.¹⁸

Środki ostrożności przy znieczuleniu miejscowym

Przed rozpoczęciem każdego zabiegu znieczulania należy zapewnić odpowiednie uzupełnienie objętości wewnątrznaczyniowej oraz, w razie potrzeby, skorygować hipowolemię.¹⁹

W trakcie znieczulania obszarów w okolicy szyi i głowy, pacjenci narażeni są na większe ryzyko toksycznego działania leku na ośrodkowy układ nerwowy.²⁰

Krążenie u pacjentów otrzymujących lek powinno być uważnie monitorowane. Muszą być dostępne wszystkie instrumenty i leki niezbędne do ratowania życia, z uwzględnieniem sztucznego oddychania, leków przeciwdrgawkowych i aparatury resuscytacyjnej.²¹

Przed wstrzyknięciem znieczulenia zewnątrzoponowego należy zapewnić dostęp do kompletnej aparatury resuscytacyjnej, np. sprzętu do intubacji, podawania tlenu i środków doraźnych przeciwko toksycznym reakcjom.²²

Należy zwrócić uwagę, że może wystąpić nagłe niedociśnienie tętnicze jako powikłanie po znieczuleniu zewnątrzoponowym, szczególnie u starszych pacjentów.²³

Zalecenia praktyczne przy stosowaniu znieczulenia miejscowego

Aby uniknąć niepożądanych działań podczas stosowania znieczulenia miejscowego, należy przestrzegać następujących zaleceń:²⁴

1. Stworzyć dostęp dożylny u pacjentów z grupy ryzyka, gdy stosowane są dawki przekraczające o ponad 25% maksymalne zalecane dawki.²⁵
2. Stosować najniższe możliwe dawki zapewniające skuteczne znieczulenie.²⁶
3. Nie stosować rutynowo leków zwężających naczynia krwionośne w połączeniu ze znieczuleniem miejscowym.²⁷
4. Zapewnić właściwe ułożenie pacjenta podczas zabiegu.²⁸
5. Wykonywać aspirację w dwóch kierunkach (obracać igłę!) w celu uniknięcia podania donaczyniowego.²⁹
6. O ile to możliwe, unikać wstrzyknięć w okolice objęte stanem zapalnym, ze względu na możliwość zwiększonego wchłaniania ogólnoustrojowego i słabsze działanie znieczulające.³⁰
7. Wstrzykiwać środek znieczulający miejscowo powoli, aby uniknąć gwałtownego wzrostu stężenia leku w krążeniu.³¹
8. Monitorować ciśnienie krwi, puls i szerokość źrenic pacjenta podczas zabiegu.³²
9. Przestrzegać wszystkich ogólnych i specyficznych przeciwwskazań oraz interakcji z innymi lekami.³³

Stosowanie lidokainy w leczeniu przeciwarytmicznym

Podczas długotrwałego podawania lidokainy drogą pozajelitową w leczeniu przeciwarytmicznym należy regularnie monitorować:³⁴

• bilans wody
• stężenie elektrolitów w surowicy
• równowagę kwasowo-zasadową

Zastosowanie w tkankach zapalnych

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku wstrzykiwania leku miejscowo znieczulającego do tkanki w stanie zapalnym (z infekcją). W takich sytuacjach możliwe jest zwiększone wchłanianie ogólnoustrojowe leku oraz zmniejszona skuteczność znieczulenia.³⁵