Przedawkowanie propranololu

Przedawkowanie propranololu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Reakcja organizmu na przedawkowanie tego leku jest bardzo zindywidualizowana, co utrudnia przewidywanie konsekwencji. Przypadki śmiertelne u dorosłych odnotowano po spożyciu około 2 g substancji czynnej, natomiast u dzieci przyjęcie dawki powyżej 40 mg może prowadzić do poważnych zaburzeń zdrowotnych¹.

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie propranololu prowadzi do wystąpienia szeregu objawów klinicznych, które dotyczą różnych układów organizmu. Szczególnie niebezpieczne są powikłania ze strony układu sercowo-naczyniowego, ośrodkowego układu nerwowego oraz układu oddechowego².

Szczególne grupy ryzyka

Należy zwrócić uwagę, że niektóre grupy pacjentów są bardziej narażone na ciężkie powikłania w przypadku przedawkowania propranololu. Do grup tych należą:

• Osoby w podeszłym wieku – wyższe ryzyko ciężkich powikłań sercowo-naczyniowych³
• Pacjenci ze współistniejącą chorobą niedokrwienną serca – zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań kardiologicznych⁴
• Pacjenci ze współistniejącą chorobą dróg oddechowych – szczególnie narażeni na wystąpienie skurczu oskrzeli i sinicy⁵
• Pacjenci przyjmujący jednocześnie inne leki kardioaktywne – zwiększone ryzyko zaburzeń przewodzenia⁶

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania propranololu kluczowe jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego. Leczenie powinno odbywać się na oddziale intensywnej opieki medycznej, gdzie możliwe jest monitorowanie parametrów życiowych i ich odpowiednia korekcja⁷.

Postępowanie ogólne:

1. Natychmiastowe przerwanie leczenia propranololem⁸
2. Udrożnienie dróg oddechowych i monitorowanie parametrów życiowych⁹
3. Podanie węgla aktywnego (50 g dla dorosłych, 1 g/kg masy ciała dla dzieci) – jeśli od przyjęcia toksycznej dawki minęła maksymalnie 1 godzina¹⁰
4. Rozważenie płukania żołądka u dorosłych w ciągu 1 godziny od przedawkowania potencjalnie zagrażającego życiu (przed płukaniem należy podać atropinę w celu zabezpieczenia przed stymulacją nerwu błędnego)¹¹

Leczenie objawowe:

• Bradykardia:
  • Podanie dużych dawek atropiny: dorośli – 3 mg dożylnie, dzieci – 0,04 mg/kg masy ciała¹²
  • W razie potrzeby zastosowanie rozrusznika serca¹³
• Niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca lub wstrząs kardiogenny:
  • Glukagon: 5-10 mg (dzieci: 50-150 mikrogramów/kg masy ciała) w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus) trwającym 10 minut, następnie infuzja 1-5 mg/h (dzieci: 50 mikrogramów/kg/h)¹⁴
  • W przypadku niedostępności glukagonu lub braku poprawy po jego podaniu: powolne dożylne podanie izoprenaliny chlorowodorku, dopaminy lub noradrenaliny¹⁵
  • W przypadku ciężkiej bradykardii: dobutamina w dawce 2,5-40 mikrogramów/kg/min (dorośli i dzieci)¹⁶
• Skurcz oskrzeli:
  • Salbutamol 2,5-5 mg w nebulizacji¹⁷
  • W ciężkich przypadkach: aminofilina dożylnie (5 mg/kg w ciągu 30 min, następnie 0,5-1 mg/kg/godzinę w infuzji)¹⁸
  • Uwaga: nie należy podawać początkowej dawki nasycającej aminofiliny wynoszącej 5 mg/kg, jeśli pacjent przyjmuje doustnie teofilinę lub aminofilinę¹⁹
• Skurcz ogólny:
  • Diazepam 0,1-0,3 mg/kg masy ciała dożylnie w powolnym wstrzyknięciu²⁰

Szczególne uwagi dotyczące leczenia

W przypadku ciężkiego przedawkowania propranololu standardowe dawki leków przeciwdziałających blokadzie receptorów beta-adrenergicznych mogą okazać się niewystarczające. W takiej sytuacji należy zwiększyć dawkę dobutaminy w zależności od stanu pacjenta, w celu osiągnięcia pożądanej reakcji klinicznej²¹.

Należy pamiętać, że w sytuacji przedawkowania kardioselektywność propranololu jest znacznie mniej wyrażona niż podczas standardowego stosowania leku, co prowadzi do występowania objawów ogólnoustrojowych blokady receptorów beta-adrenergicznych, takich jak skurcz oskrzeli i sinica²².

W przypadku zatrzymania akcji serca może być konieczne prowadzenie resuscytacji przez kilka godzin²³. Objawy neurologiczne, takie jak śpiączka czy brak reakcji źrenic, są niepewnymi wskaźnikami prognostycznymi podczas resuscytacji²⁴.