anoreksja
Anoreksja (anorexia nervosa) to poważne zaburzenie odżywiania charakteryzujące się patologicznym lękiem przed przybraniem na wadze, zaburzonym postrzeganiem własnego ciała oraz ekstremalnym ograniczaniem spożycia pokarmów. Choroba dotyka głównie młode kobiety, choć może wystąpić w każdej grupie wiekowej i u obu płci.
Diagnostyka anoreksji opiera się na kryteriach DSM-5, które obejmują: znaczne ograniczenie spożycia pokarmów prowadzące do niskiej masy ciała, intensywny lęk przed przytyciem, zaburzenia w postrzeganiu własnego ciała oraz wpływ masy ciała na samoocenę. Wyróżnia się dwa podtypy: restrykcyjny oraz z napadami objadania się i przeczyszczaniem.
Konsekwencje medyczne anoreksji są poważne i wielonarządowe, obejmując zaburzenia elektrolitowe, bradykardię, hipotensję, osteoporozę, zaburzenia hormonalne (w tym amenorrhea u kobiet), anemię oraz powikłania neurologiczne. Śmiertelność w anoreksji jest najwyższa spośród wszystkich zaburzeń psychicznych, sięgając 5-20%.
Leczenie anoreksji wymaga podejścia multidyscyplinarnego łączącego interwencje żywieniowe, psychoterapię (szczególnie terapię poznawczo-behawioralną, rodzinną i psychodynamiczną) oraz farmakoterapię wspomagającą. W ciężkich przypadkach konieczna może być hospitalizacja, zwłaszcza przy BMI poniżej 15 kg/m², poważnych zaburzeniach elektrolitowych lub zagrożeniu życia.
Wczesne rozpoznanie i interwencja znacząco poprawiają rokowanie, jednak anoreksja często ma charakter przewlekły, z okresami remisji i nawrotów. Około 50-70% pacjentów osiąga pełną remisję po kompleksowym leczeniu, podczas gdy 20-30% doświadcza częściowej poprawy, a 10-20% rozwija postać przewlekłą oporną na leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Korzenie goryczki – Wskazania do stosowania
Korzenie goryczki (Gentiana lutea L.) stanowią istotny składnik nalewki gorzkiej (Amara tinctura), wykorzystywanej w preparacie Krople żołądkowe Amara, gdzie stanowią 25 ml na 100 ml produktu. Nalewka sporządzana jest z DER 1:3,5 przy użyciu 70% etanolu (V/V). Substancje gorzkie, głównie glikozydy goryczowe, pobudzają receptory smakowe, co prowadzi do zwiększenia wydzielania soków trawiennych oraz poprawy perystaltyki przewodu pokarmowego. Wskazania do stosowania obejmują anoreksję pierwotną i wtórną, dyspepsję czynnościową, wzdęcia oraz zaburzenia trawienia manifestujące się uczuciem ciężkości po posiłkach. Preparat jest szczególnie zalecany u osób starszych, rekonwalescentów oraz pacjentów z przewlekłymi zaburzeniami trawienia o charakterze czynnościowym.
Amara tinctura, anoreksja, Citrus aurantium, dyspepsja, dyspepsja czynnościowa, działanie spazmolityczne, Gentiana lutea, glikozyd goryczowy, Hyperici intractum, korzeń goryczki, Krople żołądkowe Amara, liść bobrka, Menthae piperitae tinctura, Menyathes trifoliata, nalewka gorzka, nalewka z korzenia kozłka, nalewka z mięty pieprzowej, owocnia pomarańczy gorzkiej, perystaltyka przewodu pokarmowego, preparat gastryczny, receptor smakowy, sok trawienny, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, Valerianae tinctura, wyciąg z ziela dziurawca, zaburzenie łaknienia, zaburzenie trawienia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Uldiulan 25 mg
Chlortalidon, substancja czynna leku Uldiulan dostępnego w dawkach 12,5 mg, 25 mg i 50 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania podczas terapii. Najczęstsze działania obejmują zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia (często, zwłaszcza przy wyższych dawkach), hiperurykemia, hiponatremia, hipomagnezemia oraz hiperglikemia z glikozurią, co może komplikować kontrolę metaboliczną u pacjentów z cukrzycą. Ponadto obserwuje się wzrost stężenia cholesterolu i triglicerydów oraz podwyższenie parametrów nerkowych (mocznik, kreatynina) na początku leczenia. Rzadziej występują hiperkalcemia i zasadowica hipochloremiczna. W zakresie hematologicznym mogą pojawić się małopłytkowość, leukopenia, agranulocytoza i eozynofilia, co wymaga regularnej kontroli morfologii krwi ze względu na ryzyko poważnych powikłań. Do często zgłaszanych objawów neurologicznych należą ból głowy, zawroty głowy i osłabienie, a także rzadkie parestezje. W układzie sercowo-naczyniowym obserwuje się niedociśnienie, ortostatyczne zaburzenia regulacji ciśnienia oraz rzadko arytmię.
agranulocytoza, anoreksja, arytmia, chlortalidon, cholestaza wewnątrzwątrobowa, dna moczanowa, duszność, eozynofilia, glikozuria, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipotonia ortostatyczna, kołatanie serca, kserostomia, leukopenia, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, niedociśnienie, obrzęk płuc, parestezje, pokrzywka, reakcja alergiczna skórna, śródmiąższowe zapalenie nerek, wysięk naczyniówkowo-twardówkowy, zaburzenia erekcji, zapalenie naczyń alergiczne, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Befoair
Produkt leczniczy Befoair, zawierający formoterol i beklometazon dipropionian, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca (w tym blokiem przedsionkowo-komorowym III stopnia, tachyarytmią oraz wydłużeniem odstępu QTc > 0,44 s), chorobami serca (np. przerostowa kardiomiopatia, choroba niedokrwienna, zastoinowa niewydolność), tyreotoksykozą, cukrzycą, guzem chromochłonnym nadnerczy oraz hipokaliemią. Formoterol może nasilać hipokaliemię, zwłaszcza u pacjentów z ciężką astmą i przy jednoczesnym stosowaniu leków indukujących hipokaliemię (pochodne ksantyny, steroidy, diuretyki). U pacjentów z cukrzycą konieczne jest monitorowanie glikemii, gdyż formoterol może podnosić stężenie glukozy. Przed planowanym znieczuleniem halogenowymi anestetykami należy odstawić Befoair na co najmniej 12 godzin ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu serca. Nie zaleca się rozpoczynania terapii podczas zaostrzenia astmy lub POChP, a w przypadku pogorszenia kontroli choroby konieczna jest szybka ocena i ewentualna intensyfikacja leczenia kortykosteroidami lub antybiotykami.
anoreksja, blok przedsionkowo-komorowy, cechy cushingoidalne, chorioretinopatia centralna surowicza, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, gruźlica płuc, guz chromochłonny nadnerczy, hipoglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kardiomiopatia przerostowa, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca zastoinowa, opóźnienie wzrostu, przełom nadnerczowy, skurcz oskrzeli, tyreotoksykoza, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia psychiczne, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenia dróg oddechowych, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Anastrozol Bluefish 1 mg
Anastrozol Bluefish, inhibitor aromatazy stosowany u kobiet po menopauzie z rakiem piersi, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych potwierdzony w badaniu III fazy ATAC na 9366 pacjentkach. Najczęstsze działania niepożądane obejmują bóle i sztywność stawów (35,6%), uderzenia gorąca (35,7%), nudności (12,7%), depresję (≥10%), oraz osłabienie (18,6%). Zaburzenia metaboliczne to anoreksja i hipercholesterolemia, a hiperkalcemia występuje niezbyt często. W zakresie układu nerwowego dominują bóle głowy, senność, zespół cieśni nadgarstka i parestezje. Wątroba reaguje podwyższeniem aktywności fosfatazy zasadowej, AlAT i AspAT, a skóra wysypką i reakcjami alergicznymi. Istotne jest zwiększone ryzyko osteoporozy (10,5%) i złamań kości (10,2%), w tym złamań kręgów, szyjki kości udowej lub nadgarstka (4,3%).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, anastrozol, anoreksja, biegunka, ból głowy, depresja, dławica piersiowa, dysfagia, fosfataza zasadowa, gammaglutamylotransferaza, hipercholesterolemia, hiperkalcemia, hormon przytarczycy, inhibitor aromatazy, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, palec trzaskający, parestezje, plamica Henocha-Schönleina, pokrzywka, rak endometrium, rak piersi, reakcja anafilaktoidalna, rumień wielopostaciowy, suchość pochwy, tamoksyfen, uderzenia gorąca, zaburzenia czucia, zaćma, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie stawów, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół cieśni nadgarstka, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Retynol – Przedawkowanie
Retynol (witamina A), rozpuszczalny w tłuszczach, stosowany w formie palmitynianu, może wywołać hiperwitaminozę A przy przedawkowaniu. Ostra toksyczność pojawia się po jednorazowym spożyciu dawki >75 000-350 000 j.m. u dzieci i >1 000 000 j.m. u dorosłych. Objawy ostrego zatrucia obejmują bóle głowy, nudności, wymioty, obrzęk tarcz nerwów wzrokowych, zaburzenia widzenia (szczególnie u dzieci z powodu wzrostu ciśnienia śródczaszkowego), omamy słuchowe, obrzęk tkanek podskórnych, bóle mięśniowo-kostno-stawowe, hiperkalcemię, wybroczyny, nerwowość oraz senność. Charakterystyczne są także zmiany dermatologiczne, takie jak sucha, swędząca skóra, rumieniowe zapalenie skóry, pękanie naskórka ust oraz uogólnione złuszczanie naskórka, które może wystąpić w ciągu 24 godzin od przyjęcia toksycznej dawki.
anoreksja, ciśnienie śródczaszkowe, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, hiperkalcemia, hiperwitaminoza A, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, neutropenia, niedokrwistość hipoplastyczna, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, omamy słuchowe, osteoporoza, osteoskleroza, ostre zatrucie witaminą A, przewlekła hiperwitaminoza A, retynol, retynolu palmitynian, rumieniowe zapalenie skóry, rzekomy guz mózgu, uszkodzenie wątroby, witamina A, wodogłowie, wybroczyny, zaburzenia krążenia wrotnego, zapalenie dziąseł, zgrubienie podokostnowe, złuszczenie naskórka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atomoksetyna Medice 25 mg
Atomoksetyna, stosowana głównie w populacji pediatrycznej, wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, które należy monitorować w celu zapewnienia bezpieczeństwa terapii. Najczęściej obserwowane objawy to ból głowy (19%), ból brzucha (18%) oraz zmniejszenie łaknienia (16%), które zazwyczaj mają charakter przejściowy i rzadko prowadzą do przerwania leczenia (częstość rezygnacji odpowiednio 0,1%, 0,2% i 0,0%). W początkowym okresie terapii u 10-11% pacjentów mogą wystąpić nudności, wymioty i senność, które również są łagodne lub umiarkowane. Atomoksetyna wpływa na układ krążenia, powodując przyspieszenie tętna oraz wzrost ciśnienia tętniczego, a także może wywoływać niedociśnienie ortostatyczne (0,2%) i omdlenia (0,8%), co wymaga ostrożności u pacjentów z predyspozycjami do tych stanów.
agresja, anoreksja, astenia, atomoksetyna, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, ból narządów płciowych, ból w klatce piersiowej, chwiejność emocjonalna, częstoskurcz zatokowy, depresja, drażliwość, drżenie, duszność, dysuria, hiperbilirubinemia, kołatanie serca, lęk, letarg, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedoczulica, niestrawność, nudności, obniżony nastrój, omamy, omdlenie, opóźnienie przyrostu masy ciała, ostra niewydolność wątroby, parestezja, pobudzenie, priapizm, przyspieszenie tętna, psychoza, reakcja alergiczna, rozszerzenie źrenic, senność, świąd, tik, wahania nastroju, wrogość, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zachowanie samobójcze, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół Raynauda, zmniejszenie łaknienia, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aribit ODT 10 mg
Arypiprazol, substancja czynna leku Aribit ODT w dawkach 10 mg, 15 mg i 30 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwowanymi działaniami są akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. Objawy pozapiramidowe (EPS), takie jak parkinsonizm, dystonia i dyskineza, pojawiają się u 19-26,6% pacjentów w badaniach kontrolowanych, z niższą częstością niż w przypadku haloperydolu. Akatyzja występuje u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi i 6,2% pacjentów ze schizofrenią. Dystonia może pojawić się w pierwszych dniach leczenia, szczególnie u młodszych pacjentów i mężczyzn. Częstość występowania innych działań niepożądanych obejmuje m.in. cukrzycę, bezsenność, lęk, tachykardię, hipotensję ortostatyczną, wysypkę, nadmierne pocenie się oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
akatyzja, anoreksja, Aribit ODT, arypiprazol, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, drżenie mięśni, dysfagia, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, fosfokinaza kreatynowa, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, leukopenia, neutropenia, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, patologiczne uzależnienie od hazardu, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja fotoalergiczna, schizofrenia, sedacja, tachykardia, trombocytopenia, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Meaxin 100 mg
Przedawkowanie imatynibu, substancji czynnej preparatu Meaxin (dostępnego w dawkach 100 mg i 400 mg), może prowadzić do wielonarządowych objawów toksycznych, których nasilenie koreluje z przyjętą dawką. W dawkach 1200-1600 mg (przyjmowanych przez 1-10 dni) obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha), skórne (wysypka, rumień), ogólnoustrojowe (obrzęk, zmęczenie, skurcze mięśni) oraz hematologiczne (trombocytopenia, pancytopenia). Przy dawkach 1800-3200 mg (do 6 dni) dochodzi do osłabienia, bólów mięśni, wzrostu fosfokinazy kreatynowej i bilirubiny oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Ekstremalne dawki pojedyncze, np. 6400 mg, mogą wywołać gorączkę, obrzęk twarzy, neutropenię i wzrost aminotransferaz, natomiast dawki 8-10 g manifestują się głównie wymiotami i bólami przewodu pokarmowego. Dane pediatryczne są ograniczone, ale pojedyncze dawki 400 mg i 980 mg u dzieci wywołują objawy gastroenterologiczne oraz leukopenię.
anoreksja, ból brzucha, enzymy wątrobowe, fosfokinaza kreatynowa, granulocyty obojętnochłonne, hiperbilirubinemia, imatynib, leczenie objawowe, leukopenia, Meaxin, mialgia, morfologia krwi, objawy gastroenterologiczne, objawy ogólnoustrojowe, objawy skórne, obserwacja kliniczna, pancytopenia, podwyższone aminotransferazy, przedawkowanie leku, skurcze mięśni, trombocytopenia - Leksykon leków
Przedawkowanie – Solderol 7000 j.m.
Przedawkowanie cholekalcyferolu, zwłaszcza w dawce 7000 j.m. preparatu Solderol, prowadzi do rozwoju hiperwitaminozy D, manifestującej się hiperkalcemią i hiperfosfatemią. Klinicznie objawia się to zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego (anoreksja, nudności, wymioty, zaparcia, ból brzucha), układu moczowego (polidypsja, wielomocz, zwapnienia nerek, kamica nerkowa), mięśniowo-szkieletowego (osłabienie mięśni, ból kości), ośrodkowego układu nerwowego (znużenie, splątanie, zawroty głowy) oraz sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu serca). W ciężkich przypadkach może dojść do śpiączki i zgonu, a długotrwała hiperkalcemia powoduje nieodwracalne uszkodzenia nerek i zwapnienia tkanek miękkich.
anoreksja, badanie elektrokardiograficzne, bisfosfoniany, centralne ciśnienie żylne, cholekalcyferol, glikozydy nasercowe, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperwitaminoza D, kalcytonina, kamica nerkowa, kortykosteroidy, ośrodkowy układ nerwowy, pętlowe leki moczopędne, polidypsja, przedawkowanie cholekalcyferolu, resorpcja kostna, Solderol, stężenie elektrolitów, stężenie wapnia w surowicy, tiazydowe leki moczopędne, witamina D3, zaburzenia rytmu serca, zwapnienie tkanek miękkich - Leksykon leków
Działania niepożądane – Torecan 6,5 mg
Produkt leczniczy Torecan (tietyloperazyna dimaleinian, 6,5 mg tabletki powlekane) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Do najistotniejszych należą zaburzenia układu nerwowego, takie jak bóle głowy, zawroty głowy, senność, drgawki (zwłaszcza u pacjentów z obniżonym progiem drgawkowym) oraz objawy pozapiramidowe występujące niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), szczególnie u dzieci i młodzieży. Objawy te mogą manifestować się jako kręcz szyi, tężec tylni, napad przymusowego patrzenia z rotacją gałek ocznych, sztywność mięśni i grymas twarzy, a u osób starszych po długotrwałym stosowaniu – opóźniona dyskineza. Długotrwałe stosowanie może również prowadzić do zmian w narządzie wzroku, takich jak zmętnienie soczewki i zamglone widzenie. Ponadto, lek może wywoływać zaburzenia układu sercowo-naczyniowego (tachykardia, hipotensja, obwodowe obrzęki) oraz działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (anoreksja, suchość w jamie ustnej) i wątroby (żółtaczka zastoinowa). Ginekomastia, jako zaburzenie endokrynologiczne, występuje niezbyt często po długotrwałym leczeniu.
agranulocytoza, anoreksja, dimaleinian tietyloperazyny, dyskineza późna, działanie antycholinergiczne, fenotiazyny, ginekomastia, hipotensja, kręcz szyi, leukopenia, neuralgia nerwu trójdzielnego, niedokrwistość aplastyczna, niedrożność porażenna jelit, objawy pozapiramidowe, obrzęk obwodowy, pancytopenia, rumień, sztywność mięśni, tachykardia, tężec tylni, tietyloperazyna, trombocytopenia, zaburzenia miesiączkowania, złuszczające zapalenie skóry, zmętnienie soczewki, żółtaczka zastoinowa, zwężenie źrenic - Leksykon substancji czynnych
Ziele ubiorka gorzkiego – Wskazania do stosowania
Ziele ubiorka gorzkiego (Iberis amara L.) jest kluczowym składnikiem wyciągu roślinnego w preparacie Iberogast Balance, stosowanym w leczeniu dyspepsji czynnościowej u dorosłych powyżej 18 roku życia. Preparat w formie kropli doustnych zawiera 0,15 ml wyciągu z ziela ubiorka gorzkiego na 1 ml (20 kropli), ekstrakt w proporcji 1:1,5-2,5, rozpuszczony w 50% etanolu (V/V). Działa skutecznie na objawy takie jak ból i pieczenie w nadbrzuszu, uczucie pełności po posiłku, wczesne uczucie sytości, a także na towarzyszące dyspepsji symptomy: utratę apetytu, nadmierne odbijanie i zgagę. Terapia powinna być poprzedzona wykluczeniem organicznych przyczyn dolegliwości przewodu pokarmowego.
anoreksja, ból nadbrzusza, dyspepsja czynnościowa, etanol rozpuszczalnik, górny odcinek przewodu pokarmowego, Iberogast Balance, kminek zwyczajny, lukrecja gładka, melisa lekarska, mięta pieprzowa, objawy dyspeptyczne, odbijanie, pieczenie nadbrzusza, refluks żołądkowo-przełykowy, rumianek lekarski, ubiór gorzki, uczucie pełności poposiłkowe, wczesna sytość, wyciąg płynny - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ruminacji – Diagnostyka i diagnoza
Zespół ruminacji to zaburzenie charakteryzujące się bezwysiłkowym cofaniem niedawno spożytego pokarmu do jamy ustnej, który może być ponownie przeżuty, połknięty lub wypluty. Diagnoza opiera się na kryteriach Rome IV lub DSM-5, które wymagają obecności objawów przez odpowiednio co najmniej 6 miesięcy lub 1 miesiąc, bez towarzyszących mdłości czy torsji oraz wykluczenia innych schorzeń, takich jak GERD czy gastropareza. Kluczowe w diagnostyce jest dokładne zebranie wywiadu klinicznego, zwracając uwagę na smak cofniętej treści (zachowany, niekwaśny), czas występowania objawów (15-30 minut po posiłku) oraz brak reakcji na standardowe leczenie refluksu. W diagnostyce różnicowej pomocne są badania krwi, gastroskopia, badania obrazowe, a w wątpliwych przypadkach manometria przełyku wysokiej rozdzielczości z impedancją (HRIM), która pozwala na ocenę wzrostu ciśnienia wewnątrzbrzusznego powyżej 30 mmHg u dorosłych lub 25 mmHg u dzieci podczas epizodów ruminacji.
agonista receptora GABA-B, anoreksja, badanie opróżniania żołądka, baklofen, biofeedback, bulimia, choroba refluksowa przełyku, ezofagogastroduodenoskopia, fundoplikacja Nissena, gastropareza, gastroskopia, inhibitor pompy protonowej, jejunostomia, kryteria DSM-5, kryteria ROME IV, lek prokinetyczny, manometria antroduodenalna, niepełnosprawność intelektualna, oddychanie przeponowe, przepuklina rozworu przełykowego, refluks żołądkowo-przełykowy, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, zaburzenie interakcji jelitowo-mózgowej, zaburzenie odżywiania, zaburzenie unikania przyjmowania pokarmów, zespół ruminacji, zespół Sandifera, zwężenie odźwiernika, żywienie dojelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Metronidazole B. Braun 5 mg/ml
Metronidazol B. Braun (5 mg/ml, roztwór do infuzji) wykazuje działania niepożądane głównie przy długotrwałym stosowaniu lub dużych dawkach. Najczęściej obserwuje się mdłości, zaburzenia smaku oraz ryzyko neuropatii obwodowej. Częstość działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznaną. Częstym powikłaniem są nadkażenia Candida, zwłaszcza narządów płciowych, a rzadko rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego z ciężką biegunką. Bardzo rzadko występują zaburzenia hematologiczne (granulocytopenia, agranulocytoza, pancytopenia, małopłytkowość) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja. Opisywano także encefalopatię, neuropatię, zaburzenia widzenia, zmiany w EKG (spłaszczenie załamka T), zapalenie trzustki i hepatotoksyczność, zwłaszcza u pacjentów z zespołem Cockayne'a.
agranulocytoza, anoreksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ból mięśni, ból stawów, ciemny mocz, dysfagia, encefalopatia, leukopenia, małopłytkowość, mioklonia, nadkażenie Candida, neuropatia, neuropatia obwodowa, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, podrażnienie żył, reakcja alergiczna skórna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, toksyczna nekroliza naskórka, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia widzenia, zakrzepowe zapalenie żył, załamek T, zapalenie jamy ustnej, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Cockayne’a, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sortis 20 20 mg
Atorwastatyna, będąca inhibitorem reduktazy HMG-CoA i substancją czynną leku Sortis, jest stosowana w terapii hipercholesterolemii. W badaniach klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów (8755 leczonych atorwastatyną, 7311 placebo) przez średnio 53 tygodnie, 5,2% pacjentów w grupie atorwastatyny przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Do często występujących działań niepożądanych należą bóle mięśni (często), bóle stawów, skurcze mięśni, bóle głowy, zaparcia, wzdęcia, nudności, biegunka, bóle gardła i krwawienia z nosa. Istotne klinicznie podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3× GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a zwiększenie kinazy kreatynowej (>3× GGN) u 2,5%, z cięższymi wzrostami (>10× GGN) u 0,4%. Rzadko obserwowano miopatię, rabdomiolizę, zapalenie wątroby, cholestazę, małopłytkowość oraz reakcje alergiczne, w tym bardzo rzadką anafilaksję.
aminotransferaza, anafilaksja, anoreksja, atorwastatyna, cholestaza, działanie niepożądane, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, koszmary senne, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, nieostre widzenie, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, szumy uszne, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Anastrozol Teva 1 mg
Anastrozol Teva w dawce 1 mg, stosowany u pacjentek po menopauzie z operacyjnym rakiem piersi, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, potwierdzony w badaniu fazy III ATAC na 9366 pacjentkach. Najczęstsze działania niepożądane obejmują bóle głowy, uderzenia gorąca, nudności, wysypkę, bóle i zapalenie stawów oraz osłabienie, które mogą znacząco obniżać jakość życia. W zakresie zaburzeń metabolicznych często obserwuje się anoreksję i hipercholesterolemię, a niezbyt często hiperkalcemię, wymagającą monitorowania stężenia wapnia i diagnostyki w kierunku nadczynności przytarczyc. Depresja występuje bardzo często i wymaga aktywnego monitorowania oraz ewentualnej interwencji psychiatrycznej. W układzie nerwowym dominują bóle głowy (bardzo często), senność, zespół cieśni nadgarstka i zaburzenia czucia. W układzie pokarmowym często pojawiają się nudności, biegunka i wymioty, co może prowadzić do zaburzeń wodno-elektrolitowych i niedożywienia. Zaburzenia czynności wątroby manifestują się częstym wzrostem enzymów (fosfataza zasadowa, AlAT, AspAT) oraz niezbyt częstym zapaleniem wątroby, co wymaga regularnego monitorowania parametrów biochemicznych.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anastrozol, anoreksja, biegunka, bisfosfoniany, ból głowy, ból kości, ból mięśni, depresja, fosfataza zasadowa, gammaglutamylotransferaza, hipercholesterolemia, hiperkalcemia, hormon przytarczyc, krwawienie z pochwy, łysienie, nadczynność przytarczyc, nudności, obrzęk naczynioruchowy, operacyjny rak piersi, osteoporoza, parestezje, pokrzywka, rak piersi, rumień wielopostaciowy, suchość pochwy, sztywność stawów, tamoksyfen, uderzenia gorąca, wysypka, zaburzenia czucia, zapalenie pochewki ścięgnistej, zapalenie stawów, zapalenie wątroby, zespół cieśni nadgarstka, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie osteoporotyczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atenza 18 mg
Lek Atenza (metylofenidat) posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które klinicysta musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii u pacjentów z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (3,4–6,8 mg w zależności od dawki: 18–54 mg). Przeciwwskazania endokrynologiczne obejmują guz chromochłonny nadnerczy oraz nadczynność tarczycy/tyreotoksykozę. Stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane podczas terapii nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO lub w okresie krótszym niż 14 dni od ich odstawienia ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Ponadto, Atenza jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi (np. ciężka depresja, psychozy, mania, schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa typu I), a także u osób z poważnymi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, dławica piersiowa, kardiomiopatie, czy zaburzenia rytmu serca, ze względu na ryzyko zaostrzenia tych stanów.
anoreksja, arytmia, choroba afektywna dwubiegunowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja, dławica piersiowa, działanie sympatykomimetyczne, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitory monoaminooksydazy, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, labilność emocjonalna, mania, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, niedokrwienie mięśnia sercowego, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonności samobójcze, skurcz naczyń, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, zaburzenia psychopatyczne, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej - Leksykon substancji czynnych
Ziele dziurawca – Dawkowanie i sposób podawania
Ziele dziurawca (Hypericum perforatum L.) jest stosowane w różnych postaciach farmaceutycznych, co determinuje odmienne schematy dawkowania. Tabletki powlekane, takie jak Depremin 612 mg i Hyperis 612 mg, zawierają 612 mg wyciągu, dostarczając 0,6-1,8 mg sumy hiperycyn, 36,72-91,80 mg flawonoidów i do 36,72 mg hyperforyny, stosowane raz dziennie przez 6 tygodni. Neurapas (60 mg wyciągu z dziurawca + inne składniki) dawkowany jest 2 tabletki 3 razy na dobę w zaburzeniach nastroju lub 2 tabletki przed snem w problemach z zasypianiem. Nervomix Forte (35 mg dziurawca + inne składniki) zalecany jest w dawce 2-4 kapsułek 3 razy dziennie, maksymalnie 12 kapsułek na dobę, z możliwością stosowania u młodzieży od 12 lat. Preparaty płynne, takie jak Intractum Hyperici Phytopharm (5 ml 4 razy dziennie, 0,05 mg hiperycyn) czy Succus Hyperici Phytopharm (2,5 ml do 3 razy dziennie), mają odmienne schematy dawkowania i wymagają rozcieńczenia w wodzie. Dziurawiec fix stosuje się jako napar z 1 saszetki (2 g) 2 razy dziennie. Większość preparatów nie jest zalecana u dzieci poniżej 18 lat, z wyjątkiem Nervomix Forte i Gastrobonisol (dawkowanie dla dzieci 7-11 lat: 1 ml 1-3 razy dziennie).
anoreksja, bezsenność, dawka dobowa, dawka jednorazowa, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działanie niepożądane, działanie terapeutyczne, flawonoidy, hiperycyna, hyperforyna, Hypericum perforatum, kapsułka twarda, krople doustne, napar ziołowy, nasilenie objawów, postać farmaceutyczna, tabletka powlekana, wyciąg etanolowy, wyciąg wystandaryzowany, wyciąg z korzenia kozłka, wyciąg z ziela męczennicy, wyczerpanie umysłowe, zaburzenia nastroju, ziele dziurawca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Mozarin 20 mg
Preparat Mozarin, zawierający escytalopram w dawkach 10 mg, 15 mg i 20 mg, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) o charakterystycznym profilu działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach terapii i z czasem ulegają zmniejszeniu. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia psychiczne (lęk, niepokój, nietypowe sny, zmniejszony popęd płciowy), neurologiczne (bóle głowy, bezsenność, zawroty głowy), żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, zaparcia) oraz zaburzenia sercowo-naczyniowe, w tym tachykardia, bradykardia i wydłużenie odcinka QT z ryzykiem arytmii typu torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka (kobiety, hipokaliemia, choroby serca). Ponadto, istnieje ryzyko wystąpienia myśli i zachowań samobójczych, co wymaga stałej oceny klinicznej pacjenta.
anoreksja, arytmia komorowa, chwiejność emocjonalna, dyskineza, hipokaliemia, hiponatremia, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok poporodowy, menorrhagia, metrorrhagia, mlekotok, myśli samobójcze, napad lęku panicznego, niedociśnienie ortostatyczne, nieprawidłowe wydzielanie ADH, obrzęk tkanki podskórnej, parestezja, porażenie prądem elektrycznym, priapizm, reakcja anafilaktyczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, szczawian escytalopramu, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół odstawienny, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fulvestrant EVER Pharma 250 mg
Fulvestrant w dawce 500 mg stosowany w monoterapii u pacjentek z rakiem piersi wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się najczęstszymi działaniami niepożądanymi, takimi jak odczyny w miejscu podania, astenia, nudności oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza alkaliczna). Szczególną uwagę zwraca wysoka częstość występowania bólów mięśniowo-szkieletowych (31,2% w badaniu FALCON), które jednak nie wymagały modyfikacji leczenia ani przerwania terapii. Wśród działań niepożądanych o istotnym znaczeniu klinicznym znajdują się również żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (częstość ≥1/100 do <1/10) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym rzadkie reakcje anafilaktyczne, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe ze względu na częste podwyższenie enzymów wątrobowych i możliwe poważne powikłania, takie jak niewydolność czy zapalenie wątroby.
anoreksja, astenia, ból mięśniowo-szkieletowy, choroba zakrzepowo-zatorowa, enzymy wątrobowe, gamma-glutamylotranspeptydaza, hiperbilirubinemia, kandydoza pochwy, krwawienie z pochwy, leukopenia, małopłytkowość, monoterapia fulwestrantem, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rwa kulszowa, terapia skojarzona, trombocytopenia, uderzenie gorąca, zakażenie dróg moczowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia odżywiania – Epidemiologia
Zaburzenia odżywiania stanowią istotny problem zdrowia publicznego, charakteryzujący się zróżnicowanym rozpowszechnieniem w zależności od płci, wieku, grup etnicznych i czynników społeczno-kulturowych. Globalne rozpowszechnienie wynosi od 2,2% do 4,6% w różnych regionach, z wyższą częstością u kobiet (8,60%) niż u mężczyzn (4,07%). Najczęstsze zaburzenia to OSFED (39,5-44,2% przypadków), anoreksja (0,09-0,16%), bulimia (0,05-0,32%) oraz zaburzenie z napadami objadania się (0,26-0,96%). Wysokie ryzyko występuje w grupie wiekowej 15-19 lat, gdzie nawet 12% nastolatków doświadcza zaburzeń odżywiania. Zaburzenia te wiążą się z wysoką śmiertelnością, szczególnie anoreksja (SMR 5,86; 95% CI: 4,17-8,26) oraz znacznym obciążeniem psychicznym i somatycznym, w tym współwystępowaniem zaburzeń psychicznych (80% przypadków) i somatycznych (np. cukrzyca, osteoporoza). Pandemia COVID-19 przyczyniła się do wzrostu częstości i nasilenia objawów, a roczne wskaźniki zapadalności w siłach zbrojnych wzrosły o 79% w latach 2017-2021.
anoreksja, badania przesiewowe, badanie antropometryczne, badanie bliźniąt, białaczka OUN, bulimia, chorobowość, dokumentacja medyczna, epidemiologia, klinicysta szpitalny, napady objadania się, niedociśnienie ortostatyczne, OSFED, osteoporoza, PCOS, terapia rodzinna, transpłciowość, uzależnienie od substancji, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie odżywiania, zaburzenie psychiczne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Calperos Osteo 1000 mg + 880 IU
Przedawkowanie preparatu Calperos Osteo, zawierającego 1000 mg wapnia oraz 880 IU witaminy D3, prowadzi do hiperkalcemii i hiperwitaminozy D, które manifestują się objawami ze strony układu pokarmowego (anoreksja, nudności, wymioty, zaparcia, ból brzucha), nerwowo-mięśniowego (osłabienie mięśni, zmęczenie, zaburzenia myślenia), moczowego (polidypsja, wielomocz, wapnica i kamica nerek), kostno-stawowego (ból kości) oraz sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu serca). W stanach krytycznych może dojść do śpiączki i zgonu. Przewlekła hiperkalcemia niesie ryzyko nieodwracalnego uszkodzenia nerek, zwapnienia tkanek miękkich oraz poważnych zaburzeń neurologicznych.
anoreksja, arytmia, bisfosfonian, ból kości, diuretyk pętlowy, glikozyd naparstnicy, hemodializa, hiperkalcemia, hiperwitaminoza, kalcytonina, kamica nerkowa, kortykosteroid, kreatynina, lek moczopędny tiazydowy, miąższ nerkowy, nefropatia, ośrodkowe ciśnienie żylne, polidypsja, poliuria, śpiączka, wapnica nerek, zaburzenie rytmu serca, zwapnienie tkanek miękkich - Leksykon leków
Działania niepożądane – Symkinet MR 20 mg
Metylofenidat, substancja czynna leku Symkinet MR dostępnego w dawkach 10 mg, 20 mg, 30 mg i 40 mg w formie kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się zaburzenia metabolizmu, w tym bardzo częste zmniejszenie łaknienia, które może prowadzić do istotnego zmniejszenia masy ciała i zahamowania wzrostu, zwłaszcza u pacjentów pediatrycznych. W zakresie zaburzeń psychicznych często występują bezsenność i nerwowość, natomiast rzadsze, ale poważne objawy to m.in. zaburzenia psychotyczne, mania, próby samobójcze oraz uzależnienie. Neurologicznie najczęstszym działaniem jest ból głowy, a rzadziej drgawki i incydenty naczyniowo-mózgowe. W układzie sercowo-naczyniowym często obserwuje się nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca i kołatanie, a bardzo rzadko nagłą śmierć sercową. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują nudności, suchość w jamie ustnej i ból brzucha, które zwykle ustępują po adaptacji do leczenia.
akatyzja, anoreksja, bezpieczeństwo farmakoterapii, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, bradykardia, drgawki, drgawki mięśniowe, duszność, ginekomastia, incydent naczyniowo-mózgowy, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, kaszel, kołatanie serca, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwotok mózgowy, labilność emocjonalna, leukopenia, małopłytkowość, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, nagła śmierć sercowa, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, podwyższenie enzymów wątrobowych, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, ruchy choreoatetotyczne, skurcz dodatkowy, śpiączka wątrobowa, szczękościsk, tachykardia, zaburzenia erekcji, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zapalenie żołądka i jelit, złuszczające zapalenie skóry, zmniejszenie łaknienia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Physioneal 40 z glukozą 3,86 w/v 38,6 mg/ml –
Physioneal 40 z glukozą (1,36%, 2,27%, 3,86%) stosowany w dializie otrzewnowej charakteryzuje się profilem działań niepożądanych, w którym najczęściej występującym jest alkaloza (ok. 10% pacjentów), związana z obecnością buforu 15 mmol/l mleczanu i 25 mmol/l wodorowęglanu (łącznie 40 mmol/l) w roztworze. Inne często obserwowane działania niepożądane obejmują hipokaliemię, zatrzymanie płynów, hiperkalcemię oraz nadciśnienie tętnicze. Niezbyt często występują hiperglikemia, kwasica mleczanowa, zaburzenia neurologiczne (zawroty głowy, bóle głowy), duszność, zapalenie otrzewnej oraz objawy ogólne takie jak astenia i obrzęki. Rzadkie, ale poważne powikłania to otorbiające stwardnienie otrzewnej oraz reakcje alergiczne (eozynofilia, obrzęk naczynioruchowy, wysypka).
alkaloza, anoreksja, astenia, bakteryjne zapalenie otrzewnej, dializa otrzewnowa, dreszcze, duszność, dyspepsja, eozynofilia, gospodarka elektrolitowa, gospodarka wodna, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperwolemia, hipokaliemia, kwasica mleczanowa, mleczan, nadciśnienie, niedociśnienie, niewydolność błony otrzewnej, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, otorbiające stwardnienie otrzewnej, przepuklina, równowaga kwasowo-zasadowa, wodorowęglan w surowicy, wzdęcie, zaburzenie rytmu serca, zapalenie otrzewnej, zatrzymanie płynów, zmętnienie dializatu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Torecan 6,5 mg/ml
Torecan (jabłczan tietyloperazyny) w roztworze do wstrzykiwań 6,5 mg/ml może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, klasyfikowane od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10000). Wśród niezbyt częstych działań (≥1/1000 do <1/100) obserwowano ginekomastię, szczególnie po długotrwałym stosowaniu. Rzadko (≥1/10000 do <1/1000) występują objawy ze strony układu nerwowego, takie jak bóle głowy, zawroty głowy, senność, niepokój ruchowy, drgawki, neuralgia nerwu trójdzielnego oraz objawy pozapiramidowe (kręcz szyi, tężec tylni, napad przymusowego patrzenia z rotacją gałek ocznych, sztywność mięśni, grymas twarzy), które dominują u dzieci i młodzieży. U osób starszych może pojawić się opóźniona dyskineza. Bardzo rzadko (<1/10000) obserwowano zaburzenia widzenia (zmętnienie soczewki, zamglone widzenie), tachykardię, hipotensję, obwodowe obrzęki, anoreksję, suchość w jamie ustnej oraz żółtaczkę zastoinową.
agranulocytoza, anoreksja, ból głowy, drgawka, dyskineza późna, ginekomastia, hipotensja, kręcz szyi, lek przeciwwymiotny, leukopenia, neuralgia nerwu trójdzielnego, niedokrwistość aplastyczna, niedrożność porażenna jelit, niepokój ruchowy, objawy pozapiramidowe, pancytopenia, reakcja skórna, rumień, suchość jamy ustnej, sztywność mięśni, tachykardia, tężec tylni, tietyloperazyna, trombocytopenia, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zamglone widzenie, zawrót głowy, złuszczające zapalenie skóry, zmętnienie soczewki, żółtaczka zastoinowa, zwężenie źrenic - Leksykon substancji czynnych
Winpocetyna – Działania niepożądane
Winpocetyna, stosowana w preparatach takich jak Cavinton, Vinpoton i innych, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Najczęściej obserwuje się zaburzenia układu nerwowego, takie jak zaburzenia snu (0,9%), zawroty głowy (0,9%), bóle głowy (0,9%) oraz osłabienie (0,9%). Rzadziej występują objawy neurologiczne, w tym mrowienie kończyn, drżenie, drgawki czy niedowład połowiczy. W zakresie układu sercowo-naczyniowego winpocetyna może powodować zmiany w zapisie EKG, takie jak obniżenie odcinka ST, wydłużenie odstępu QT, częstoskurcz i dodatkowe skurcze serca (0,1%), a także rzadkie, ale poważne zdarzenia jak niedokrwienie mięśnia sercowego, zawał, dławica piersiowa, bradykardia, arytmia i migotanie przedsionków. Zaburzenia naczyniowe obejmują obniżenie ciśnienia tętniczego (0,8%) i uderzenia krwi do głowy (0,8%). Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego to nudności, zgaga i suchość w jamie ustnej (0,6%), a także rzadkie bóle brzucha, zaparcia, biegunka i wymioty. W zakresie hematologicznym odnotowano rzadką leukopenię (0,07%), bardzo rzadkie trombocytopenię i niedokrwistość oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (0,52%). Alergiczne reakcje skórne występują niezbyt często (0,2%), obejmując rumień, świąd, pokrzywkę i wysypkę.
aglutynacja erytrocytów, anemia, anoreksja, ból głowy, bradykardia, dławica piersiowa, drgawki, dysfagia, hipercholesterolemia, hiperhidroza, hipotensja, kserostomia, leukopenia, migotanie przedsionków, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedowład połowiczy, obniżenie hematokrytu, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, parestezje, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, reakcje alergiczne skórne, rumień, skurcze dodatkowe, świąd, szumy uszne, tachykardia, trombocytopenia, winpocetyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pamięci, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenia snu, zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie jamy ustnej, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Palexia 4 mg/ml
Palexia (tapentadol) w postaci roztworu doustnego 4 mg/ml wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się głównie działaniami niepożądanymi o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, najczęściej dotyczącymi przewodu pokarmowego (nudności i wymioty – bardzo często, zaparcia, biegunka, dyspepsja, suchość w jamie ustnej – często) oraz ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, senność, bóle głowy – często). Rzadziej obserwuje się reakcje alergiczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja i wstrząs anafilaktyczny, a także depresję oddechową, które wymagają natychmiastowej interwencji. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania, co ułatwia ocenę ryzyka w praktyce klinicznej. W badaniach klinicznych i danych porejestracyjnych odnotowano również objawy psychiczne (lęk, splątanie, halucynacje, majaczenie) oraz neurologiczne (drżenie, ataksja, drgawki), które występują niezbyt często. U pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak podeszły wiek czy nowotwory, należy zachować szczególną ostrożność ze względu na możliwość wystąpienia majaczenia.
anafilaksja, anoreksja, astenia, ataksja, biegunka, ból głowy, częstomocz, depresja oddechowa, dezorientacja, drgawki, duszność, dyspepsja, dyzartria, halucynacje, hiperhidroza, hipotensja, kurcze mięśni, majaczenie, mimowolne skurcze mięśni, myśli samobójcze, nastrój depresyjny, nastrój euforyczny, niedoczulica, niepokój ruchowy, nieprawidłowa koordynacja, nudności, objawy odstawienne, obniżona saturacja tlenu, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, Palexia, palpitacje, parestezja, podmiot odpowiedzialny, pogorszenie pamięci, pokrzywka, profil bezpieczeństwa leku, reakcja alergiczna, roztwór doustny, senność, stan splątania, suchość w jamie ustnej, świąd, tapentadol, układ monoaminergiczny, uspokojenie polekowe, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka, zaburzenia mikcji, zaburzenia przytomności, zaburzenia snu, zaburzenia uwagi, zaburzenia widzenia, zaburzone opróżnianie żołądka, zaparcia, zawroty głowy, zespół odstawienny, zmęczenie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pamigen 10 mg
Produkt leczniczy Pamigen, zawierający chlorowodorek donepezylu w dawkach 5 mg i 10 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Do bardzo często występujących należą biegunka, nudności, wymioty oraz kurcze mięśni, a także znużenie i bezsenność. Często obserwuje się bradykardię, natomiast niezbyt często występują blok zatokowo-przedsionkowy i blok przedsionkowo-komorowy. Z nieznaną częstością mogą pojawić się poważne zaburzenia rytmu serca, takie jak polimorficzny częstoskurcz komorowy, w tym torsade de pointes, oraz wydłużenie odstępu QT w EKG. Ponadto, niezbyt często obserwuje się halucynacje, pobudzenie, agresję oraz nietypowe sny i koszmary senne, które zwykle ustępują po redukcji dawki lub odstawieniu leku.
anoreksja, bezsenność, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, blok sercowy, blok zatokowo-przedsionkowy, ból głowy, bradykardia, chlorowodorek donepezylu, drgawka, działanie niepożądane, halucynacja, kinaza kreatynowa, koszmary senne, krwawienie z przewodu pokarmowego, kurcz mięśni, nadmierne wydzielanie śliny, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, nudność, objaw pozapiramidowy, omdlenie, polimorficzny częstoskurcz komorowy, rabdomioliza, świąd, tabletka powlekana, torsade de pointes, wrzód żołądka i dwunastnicy, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zaburzenie psychiczne, zaburzenie serca, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie wątroby, zaburzenie żołądka i jelit, zachowanie agresywne, zapalenie wątroby, zawrót głowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Nadużywanie sterydów anabolicznych – Etiologia i przyczyny
Nadużywanie sterydów anaboliczno-androgennych (AAS) stanowi poważny problem zdrowia publicznego, obejmujący około 3-4 miliony użytkowników w USA, z których około 30% rozwija zależność. Czynniki ryzyka obejmują dysmorfię mięśniową, niską samoocenę, wcześniejsze zaburzenia psychiczne oraz presję społeczną i kulturową, zwłaszcza w środowiskach sportowych i kulturystycznych. Nadużywanie AAS wiąże się z dawkami 10-100-krotnie przekraczającymi dawki terapeutyczne, stosowanymi w cyklach trwających 6-18 tygodni, często z użyciem schematów takich jak cycling, stacking, pyramiding i plateauing. Uzależnienie ma podłoże neurobiologiczne, obejmujące interakcję z receptorami androgenowymi i wzrost poziomu dopaminy, co prowadzi do mechanizmów uzależnienia i zespołu odstawienia z objawami depresji, zmęczenia, niepokoju i głodu narkotyku. Nadużywanie AAS jest powiązane z licznymi zaburzeniami psychicznymi, w tym agresją, depresją, lękiem, zaburzeniami afektywnymi, a także cechami psychopatycznymi i ryzykiem zachowań przemocowych.
anoreksja, azoospermia, bezpłodność, bigoreksja, cukrzyca typu 2, dysmorfia mięśniowa, ginekomastia, glomeruloskleroza, hipogonadyzm, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, lipoproteiny niskiej gęstości, lipoproteiny wysokiej gęstości, miażdżyca, objawy psychotyczne, oś podwzgórze-przysadka-jądra, przerost lewej komory, receptor androgenowy, sterydy anaboliczne, sterydy anaboliczno-androgenne, trójglicerydy, układ dopaminergiczny, zaburzenia lękowe, zaburzenie dysmorficzne ciała, zapalenie wątroby, zespół odstawienia - Leksykon substancji czynnych
Chlortalidon – Działania niepożądane
Chlortalidon, tiazydopodobny diuretyk, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze dotyczą zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych, takich jak hipokaliemia (bardzo często), hiponatremia i hipomagnezemia (często), a także hiperurykemia i zaburzenia lipidowe (bardzo często). Hipokaliemia, szczególnie przy wyższych dawkach, może prowadzić do arytmii, natomiast hiponatremia jest istotna klinicznie u osób starszych ze względu na ryzyko objawów neurologicznych. Często obserwuje się również hiperglikemię i pogorszenie kontroli cukrzycy. Niedociśnienie ortostatyczne występuje często i może zwiększać ryzyko upadków, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku. Rzadkie, ale poważne powikłania obejmują zapalenie naczyń, wewnątrzwątrobową cholestazę, agranulocytozę, zapalenie trzustki oraz niekardiogenny obrzęk płuc.
agranulocytoza, anoreksja, arytmia, chlortalidon, cholestaza wewnątrzwątrobowa, dna moczanowa, duszność, eozynofilia, glikozuria, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra zamkniętego kąta, kołatanie serca, lek tiazydopodobny, leukopenia, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, niedociśnienie ortostatyczne, niekardiogenny obrzęk płuc, parestezje, pokrzywka, skurcze mięśni, śródmiąższowe zapalenie nerek, suchość jamy ustnej, zaburzenia erekcji, zaburzenia lipidowe, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Euvax B 20 mcg antygenu powierzchniowego wirusa zapalenia wątroby typu B (HBsAg)/ml, szczepionka 1-dawkowa dla dorosłych; 1 dawka (1 ml)
Szczepionka EUVAX B zawiera 20 mikrogramów antygenu powierzchniowego wirusa HBV (HBsAg) adsorbowanego na wodorotlenku glinu w dawce 1 ml. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest ból w miejscu podania, występujący bardzo często (≥1/10). Inne reakcje miejscowe to obrzęk, rumień, stwardnienie oraz rzadziej ropień. Działania niepożądane układowe obejmują szeroki zakres objawów z różnych układów: immunologicznego (reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja), nerwowego (drgawki, hipotonia, senność, ból i zawroty głowy, omdlenia), hematologicznego (powiększenie węzłów chłonnych, małopłytkowość), sercowo-naczyniowego (częstoskurcz, obniżenie ciśnienia krwi), żołądkowo-jelitowego (nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha), skórnego (wysypka, pokrzywka, świąd, rumień) oraz mięśniowo-szkieletowego (bóle mięśni i stawów). Objawy ogólne to gorączka i zmęczenie. Częstości występowania większości działań niepożądanych poza bólem w miejscu podania są nieznane.
anoreksja, antygen HBsAg, ból mięśni, ból stawów, ból w miejscu podania, częstoskurcz, drgawki, farmakovigilance, hipotensja, hipotonia, małopłytkowość, nadwrażliwość, nieżyt nosa, nudności, obrzęk w miejscu podania, omdlenie, pokrzywka, powiększenie węzłów chłonnych, reakcja anafilaktyczna, reakcja w miejscu podania, ropień w miejscu wstrzyknięcia, rumień, stwardnienie w miejscu podania, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodorotlenek glinu, zapalenie nosa i gardła - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tobramycin Via pharma 300 mg/5 ml
Roztwór do nebulizacji Tobramycin Via pharma o stężeniu 300 mg/5 ml został oceniony pod kątem bezpieczeństwa w dwóch 24-tygodniowych, randomizowanych, podwójnie zaślepionych badaniach klinicznych z udziałem 520 pacjentów z mukowiscydozą (wiek 6-63 lat). Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥10%) dotyczyły układu oddechowego (kaszel, zapalenie gardła, duszność, dysfonia), objawów ogólnych (osłabienie, gorączka, ból głowy), układu pokarmowego (anoreksja, wymioty, ból brzucha) oraz pogorszenia wyników badań czynnościowych płuc i utraty masy ciała. Dysfonia występowała u 12,8% pacjentów leczonych tobramycyną vs. 6,5% w grupie placebo, a szumy uszne u 3,1% vs. 0%, przy czym szumy miały charakter przemijający i nie wiązały się z trwałą utratą słuchu. Długoterminowe stosowanie leku (do 96 tygodni) wiązało się ze wzrostem częstości kaszlu z odkrztuszaniem i pogorszenia czynności płuc, natomiast częstość dysfonii malała.
aminoglikozyd, anoreksja, astma, badanie czynności płuc, badanie podwójnie zaślepione, badanie randomizowane, dysfonia, krwioplucie, mukowiscydoza, nebulizacja, nefrotoksyczność, odkrztuszanie, ototoksyczność, plwocina, pokrzywka, skurcz oskrzeli, szumy uszne, utrata słuchu, zapalenie gardła, zapalenie krtani - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rivastigmine Mylan 1,5 mg
Terapia lekiem Rivastigmine Mylan powinna być prowadzona pod nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu otępienia alzheimerowskiego lub związanego z chorobą Parkinsona, zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi. Rozpoczęcie leczenia wymaga zapewnienia opieki nad pacjentem, odpowiedzialnej za regularne przyjmowanie leku. Dawka początkowa wynosi 1,5 mg dwa razy na dobę, z możliwością stopniowego zwiększania co 2 tygodnie do maksymalnej dawki 6 mg dwa razy na dobę (12 mg/dobę). Efektywna dawka terapeutyczna mieści się w zakresie 3-6 mg dwa razy na dobę. W przypadku działań niepożądanych, takich jak nudności, wymioty, bóle brzucha, utrata apetytu, zmniejszenie masy ciała lub nasilenie objawów pozapiramidowych, zaleca się pominięcie jednej lub kilku dawek lub zmniejszenie dawki do poprzednio dobrze tolerowanej. Leczenie należy kontynuować tak długo, jak obserwuje się korzyści terapeutyczne, z regularną oceną efektywności, zwłaszcza przy dawkach poniżej 3 mg dwa razy na dobę. Brak poprawy po 3 miesiącach wskazuje na konieczność przerwania terapii.
anoreksja, badanie kliniczne kontrolowane placebo, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, dawka podtrzymująca, drżenie, działanie niepożądane, ekspozycja na lek, łagodne zaburzenia czynności nerek, leczenie otępienia, monitorowanie stanu klinicznego, objawy gastryczne, objawy pozapiramidowe, omamy wzrokowe, otępienie typu alzheimerowskiego, otępienie związane z chorobą Parkinsona, rywastygmina, schemat dawkowania, umiarkowane otępienie, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Iporel 0,075 mg
IPOREL, zawierający 75 µg klonidyny chlorowodorku na tabletkę, może powodować liczne działania niepożądane o różnej częstości występowania. Do najczęstszych należą senność, zawroty głowy, suchość w jamie ustnej, pobudzenie, nerwowość, bezsenność, nudności, wymioty, zaparcia, niedociśnienie ortostatyczne, kołatanie serca, tachykardia, bradykardia, zmniejszenie aktywności seksualnej oraz impotencja. W początkowej fazie terapii obserwuje się przejściowe zwiększenie stężenia glukozy we krwi oraz zatrzymanie płynów, co wymaga monitorowania zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą i chorobami sercowo-naczyniowymi. Rzadziej występują ginekomastia, depresja, halucynacje, objaw Raynauda, niewydolność serca, zapalenie ślinianki przyusznej, pseudo-niedrożność jelita grubego, podwyższenie enzymów wątrobowych, uszkodzenie wątroby, reakcje skórne (w tym obrzęk naczynioruchowy), bóle mięśni i stawów, kurcze mięśni kończyn dolnych, trudności w oddawaniu moczu oraz zatrzymanie moczu.
anoreksja, arytmia, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, bradykardia zatokowa, depresja, dysfunkcja seksualna, ginekomastia, halucynacje, hiperglikemia, klonidyna chlorowodorek, kserostomia, kurcze mięśni, niedociśnienie ortostatyczne, niepokój nocny, niewydolność serca, nudności i wymioty, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, parasomnia, podwyższone enzymy wątrobowe, pseudo-niedrożność jelita, retencja płynów, senność, tachykardia, uszkodzenie wątroby, zaburzenia endokrynologiczne, zaburzenia zachowania, zapalenie ślinianki przyusznej, zatrzymanie moczu, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atomoksetyna Medice 18 mg
Atomoksetyna Medice, dostępna w dawkach 10 mg, 18 mg, 25 mg i 40 mg, jest stosowana głównie u dzieci i młodzieży z ADHD. Najczęstsze działania niepożądane to ból głowy (19%), ból brzucha (18%) oraz zmniejszenie łaknienia (16%), które rzadko prowadzą do przerwania terapii (0,0-0,2%). W początkowym okresie leczenia obserwuje się również nudności, wymioty i senność (10-11%), zwykle łagodne i przemijające. Istotne jest monitorowanie parametrów wzrostu i masy ciała, gdyż na początku terapii może wystąpić ich opóźnienie, jednak długotrwałe stosowanie pozwala na wyrównanie tych zaległości. Atomoksetyna wpływa na układ sercowo-naczyniowy, powodując przyspieszenie tętna oraz wzrost ciśnienia tętniczego, a także rzadkie przypadki niedociśnienia ortostatycznego (0,2%) i omdleń (0,8%).
anoreksja, astenia, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, ból narządów płciowych, chlorowodorek atomoksetyny, chwiejność emocjonalna, częstoskurcz zatokowy, duszność, dysuria, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, kołatanie serca, letarg, migrena, nadmierna potliwość, napad drgawek, niedociśnienie ortostatyczne, niedoczulica, niestrawność, niewyraźne widzenie, nudności, omdlenie, opóźnienie przyrostu masy ciała, ostra niewydolność wątroby, parestezja, podwyższone ciśnienie tętnicze, priapizm, przyspieszenie tętna, psychoza, reakcja alergiczna, rozszerzenie źrenic, senność, świąd, tiki, uszkodzenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zaburzenia psychiczne, zaburzenia wzrastania, zachowania samobójcze, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół Raynauda, zmęczenie, zmniejszenie łaknienia, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Nadużywanie sterydów anabolicznych – Objawy
Nadużywanie sterydów anabolicznych, syntetycznych pochodnych testosteronu, prowadzi do licznych powikłań somatycznych i psychicznych. Charakterystyczne objawy fizyczne obejmują gwałtowny przyrost masy mięśniowej (~10 kg w ciągu 2-3 miesięcy), nieproporcjonalny rozwój mięśni, ciężki trądzik, rozstępy, nadmierne owłosienie lub łysienie typu męskiego, podwyższone ciśnienie tętnicze oraz uszkodzenia mięśniowo-szkieletowe, takie jak zerwania ścięgien. U mężczyzn obserwuje się ginekomastię, atrofie jąder i zaburzenia płodności, natomiast u kobiet – pogłębienie głosu, hirsutyzm, zmniejszenie piersi i zaburzenia cyklu miesiączkowego. Nadużywanie sterydów wiąże się z poważnymi powikłaniami kardiologicznymi (zawał serca, udar, przerost mięśnia sercowego), uszkodzeniem wątroby (peliosis hepatis, guzy, żółtaczka), zaburzeniami hormonalnymi oraz ryzykiem zakażeń w miejscu iniekcji (HBV, HCV, HIV). Psychopatologia obejmuje agresję, zaburzenia nastroju, psychozy, dysmorfobię mięśniową oraz uzależnienie, które dotyka około 32% użytkowników i charakteryzuje się zarówno fizyczną, jak i psychiczną zależnością.
anoreksja, atak paniki, atrofia jąder, bezsenność, bigoreksja, depresja, dysforia, endokrynolog, ginekomastia, hipogonadyzm, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, niedobór testosteronu, niepłodność, niewydolność serca, oś podwzgórze-przysadka-gonady, przerost mięśnia sercowego, psychoza, sterydy anaboliczne, terapia poznawczo-behawioralna, trądzik, uszkodzenie wątroby, wahania nastroju, zaburzenia erekcji, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia snu, zakrzep krwi, zapalenie wsierdzia, zespół odstawienia, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapina Viatris 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa olanzapiny wykazały, że substancja ta wywołuje dawkozależne działania toksyczne charakterystyczne dla neuroleptyków, obejmujące hamowanie aktywności ośrodkowego układu nerwowego, działanie przeciwcholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne. Mediana dawki śmiertelnej (LD50) wynosiła około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów, natomiast u psów tolerowano pojedyncze dawki do 100 mg/kg bez zgonów. Długoterminowe podawanie olanzapiny prowadziło do odwracalnych zmian, takich jak zmniejszenie masy jajników i macicy u szczurów oraz zmiany morfologiczne w nabłonku pochwy i gruczole sutkowym, związane ze wzrostem stężenia prolaktyny. Wpływ na hematologię obejmował zmniejszenie liczby leukocytów u myszy i szczurów oraz odwracalną neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę, przy czym nie stwierdzono cytotoksyczności szpiku kostnego.
anoreksja, ataksja, depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawki kloniczne, drżenie, duszność, działanie mutagenne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, lek neuroleptyczny, małopłytkowość, mediana dawki śmiertelnej, mioza, neutropenia, niedokrwistość, olanzapina, opóźnienie rozwoju płodowego, prolaktyna, prostracja, sedacja, ślinotok, śpiączka, szpik kostny, tachykardia, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, zaburzenia hematologiczne, zmniejszenie aktywności - Leksykon substancji czynnych
Korzenie goryczki – Właściwości farmakodynamiczne
Korzenie goryczki (Gentiana lutea L.) zawarte w nalewce gorzkiej (Amara tinctura) stosowanej w preparacie Krople żołądkowe Amara wykazują wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, przede wszystkim poprzez stymulację wydzielania soków trawiennych i pobudzanie łaknienia. Mechanizm ten opiera się na aktywacji receptorów smaku gorzkiego w kubkach smakowych języka, co wywołuje odruchowe pobudzenie nerwów wydzielniczych błony śluzowej żołądka. W efekcie dochodzi do zwiększenia wydzielania śliny, soku żołądkowego (zawierającego enzymy trawienne i kwas solny) oraz śluzu ochronnego, co poprawia trawienie i absorpcję składników odżywczych. Dodatkowo korzenie goryczki wykazują łagodne działanie rozkurczające mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, co w połączeniu z nalewką z liści mięty pieprzowej sprzyja efektowi wiatropędnemu i redukcji wzdęć.
anoreksja, brak apetytu, dyspepsja, działanie rozkurczające, efekt wiatropędny, ekstrahent, enzym trawienny, korzeń goryczki, kwas solny, lek poprawiający trawienie, liść mięty pieprzowej, mięsień gładki przewodu pokarmowego, nalewka gorzka, nerw wydzielniczy, ośrodkowy układ nerwowy, receptor smaku gorzkiego, rekonwalescencja, sok żołądkowy, zaburzenie funkcji przewodu pokarmowego, zaburzenie trawienia - Leksykon leków
Przedawkowanie – Digoxin Teva 100 mcg
Przedawkowanie digoksyny stanowi poważne zagrożenie kliniczne, które może manifestować się zarówno w formie ostrej, częściej obserwowanej u dzieci, jak i przewlekłej, typowej dla dorosłych. Toksyczność leku nie zawsze koreluje ze stężeniem powyżej 3 ng/ml, co wymaga szczególnej uwagi klinicystów. Czynniki zwiększające ryzyko zatrucia to zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia, hiperkalcemia), zasadowica, niedotlenienie, niewydolność wieńcowa, zapalenie mięśnia sercowego, a także wiek podeszły, niedoczynność tarczycy i niewydolność nerek. Obraz kliniczny jest wieloukładowy i obejmuje objawy ze strony przewodu pokarmowego (anoreksja, nudności, wymioty, biegunka), układu nerwowego (zawroty głowy, pobudzenie, splątanie, omamy wzrokowe) oraz narządu wzroku (chromatopsja, diplopia). Najistotniejsze są objawy kardiologiczne, takie jak niedociśnienie tętnicze, arytmie komorowe, bradykardia i nadkomorowe tachyarytmie. W ostrym zatruciu typowa jest hiperkaliemia, natomiast w przewlekłym hipokaliemia.
anoreksja, arytmia komorowa, atropina, beta-adrenolityki, bradykardia, bromek ipratropium, chromatopsja, dezorientacja, digoksyna, diplopia, fenytoina, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kardiostymulacja elektryczna, kolestyramina, lidokaina, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niedotlenienie, niewydolność nerek, niewydolność wieńcowa, omamy wzrokowe, płukanie żołądka, preparaty potasu, serce płucne, splątanie, tachyarytmia nadkomorowa, węgiel aktywowany, zapalenie mięśnia sercowego, zasadowica, zatrucie digoksyną - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Medical Valley 80 mg
Atorvastatin Medical Valley, zawierający atorwastatynę w dawkach 10 mg, 20 mg, 40 mg i 80 mg, wykazuje profil działań niepożądanych oparty na danych z badań klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów przez średnio 53 tygodnie. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 5,2% w grupie leczonej w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu mięśniowo-szkieletowego (bóle mięśni, stawów, skurcze mięśni), układu nerwowego (bóle głowy, zawroty głowy, parestezje), przewodu pokarmowego (zaparcia, wzdęcia, nudności, biegunka) oraz zaburzeń metabolicznych (hiperglikemia). Istotne klinicznie podwyższenie aktywności aminotransferaz (powyżej 3x ULN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a podwyższenie kinazy kreatynowej (CK) powyżej 3x ULN u 2,5%, z czego 0,4% miało wzrost CK powyżej 10x ULN. Rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest immunozależna miopatia martwicza (IMNM) z utrzymującym się osłabieniem mięśni i podwyższonym poziomem CK mimo odstawienia leku.
anafilaksja, anoreksja, atorwastatyna, bezsenność, ból gardła i krtani, cholestaza, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwawienie z nosa, leukocyturia, małopłytkowość, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, nieostre widzenie, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, parestezja, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, szum uszny, tabletka powlekana, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Falcimar 250 mg + 100 mg
Falcimar, zawierający 250 mg atowakwonu i 100 mg proguanilu chlorowodorku w formie tabletek powlekanych, jest stosowany w leczeniu i profilaktyce malarii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane podczas leczenia to bóle brzucha, bóle głowy, anoreksja, nudności, wymioty, biegunka oraz kaszel, natomiast w profilaktyce dominują bóle głowy, bóle brzucha i biegunka. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest według standardowej konwencji: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) oraz częstość nieznana. Wśród działań niepożądanych odnotowano m.in. niedokrwistość, neutropenię, pancytopenię, reakcje alergiczne (obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja), zaburzenia psychiczne (depresja, halucynacje), zaburzenia wątroby (zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych), a także poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona.
aktywność amylazy, anoreksja, atowakwon i proguanil, cholestaza, dojrzewanie płciowe, działanie niepożądane, hiponatremia, malaria, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, pęcherzowe oddzielanie się naskórka, profilaktyka przeciwmalaryczna, rumień wielopostaciowy, test czynności wątroby, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie psychotyczne, zapalenie jamy ustnej, zapalenie naczyń, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Esogno 2 mg
Eszopiklon (Esogno) był badany klinicznie u 1626 dorosłych pacjentów w dawkach 1-3 mg przez okres do 6 miesięcy, z grupą kontrolną 858 pacjentów otrzymujących placebo. Najczęstsze działania niepożądane obejmowały zaburzenia smaku, ból głowy, senność, suchość w ustach, zawroty głowy i nudności, występujące u mniej niż 10% pacjentów. U osób starszych profil działań niepożądanych jest podobny, z dodatkowymi objawami takimi jak zamglone widzenie i świąd. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie poważne działania niepożądane, takie jak amnezja wsteczna, depresja, reakcje paradoksalne (np. pobudzenie, agresja, omamy), uzależnienie fizyczne i psychiczne, depresja oddechowa oraz reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy i anafilaksja. Ryzyko upadków jest zwiększone zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku.
albuminuria, amnezja wsteczna, anoreksja, depersonalizacja, depresja oddechowa, dysgeuzja, eozynofilia, eszopiklon, fosfataza alkaliczna, fotodermatoza, hipokaliemia, hipokineza, kamica nerkowa, leukopenia, miastenia, migrena, nadciśnienie, nadczynność tarczycy, niedokrwistość hipochromowa, niestabilność emocjonalna, niestrawność, nietrzymanie moczu, nudności, obniżone libido, obrzęk języka, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, otępienie, parestezja, podwójne widzenie, reakcja anafilaktyczna, reakcja paradoksalna, senność, somnambulizm, stan splątania, suchość w ustach, świąd, szumy uszne, wzrost aktywności aminotransferaz, zaburzenie smaku, zaburzenie węchu, zamglone widzenie, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aricept 5 mg
Donepezyl, substancja czynna leku Aricept stosowanego w terapii choroby Alzheimera w dawkach 5 mg lub 10 mg, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować u pacjentów. Najczęściej obserwowane objawy dotyczą przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, wymioty – bardzo często), układu nerwowego (kurcze mięśni, zawroty głowy, omdlenia – często), zaburzeń psychicznych (bezsenność, halucynacje, pobudzenie, agresywne zachowanie – często) oraz ogólnych (zmęczenie, ból głowy – często). Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie poważne powikłania, takie jak bradykardia (<60 uderzeń/min), blok zatokowo-przedsionkowy i przedsionkowo-komorowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, rabdomioliza oraz zaburzenia czynności wątroby, w tym zapalenie wątroby. W przypadku wystąpienia omdleń lub napadów drgawkowych wskazana jest diagnostyka kardiologiczna, a przy niewyjaśnionych zaburzeniach wątroby rozważenie odstawienia leku.
anoreksja, bezsenność, blok przedsionkowo-komorowy, blok serca, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, dolegliwości przewodu pokarmowego, donepezyl, halucynacja, hiperseksualność, hipertermia, kamptokormia, kinaza kreatynowa, krwotok żołądkowo-jelitowy, nadmierne wydzielanie śliny, napad padaczkowy, nietrzymanie moczu, objaw pozapiramidowy, pobudzenie, polimorficzny częstoskurcz komorowy, rabdomioliza, rozpad mięśni prążkowanych, sztywność mięśni, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie autonomiczne, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie neurologiczne, zachowanie agresywne, zahamowanie zatokowe, zapalenie wątroby, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększone libido - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fulvestrant Eugia 250 mg
Fulvestrant Eugia w dawce 500 mg, stosowany w monoterapii, wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący bardzo często występujące reakcje nadwrażliwości, uderzenia gorąca, nudności, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza alkaliczna), wysypkę, bóle stawów i mięśniowo-szkieletowe oraz astenia i reakcje w miejscu podania. Mediana czasu trwania leczenia wynosiła 6,5 miesiąca. W badaniu FALCON odnotowano, że bóle mięśniowo-szkieletowe dotyczyły 31,2% pacjentek, pojawiając się najczęściej w pierwszych trzech miesiącach terapii, jednak bez konieczności modyfikacji dawkowania czy przerwania leczenia. Działania niepożądane o mniejszej częstości obejmują m.in. zakażenia dróg moczowych, zmniejszenie liczby płytek krwi, żylne choroby zakrzepowo-zatorowe, niewydolność i zapalenie wątroby oraz neuropatię obwodową.
anastrozol, anoreksja, astenia, biegunka, ból głowy, ból pleców, bóle mięśniowo-szkieletowe, choroba zakrzepowo-zatorowa, enzymy wątrobowe, fulwestrant, GGTP, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, kandydoza pochwy, krwawienie z pochwy, leukopenia, małopłytkowość, monoterapia, nadwrażliwość, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, nudności, palbocyklib, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, reakcja w miejscu podania, receptory hormonalne, rwa kulszowa, terapia skojarzona, uderzenia gorąca, wymioty, wysypka, zakażenie dróg moczowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie wątroby, zmęczenie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Formodual
Produkt leczniczy Formodual, zawierający 200 µg beklometazonu dipropionianu oraz 6 µg formoterolu fumaranu dwuwodnego na dawkę, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak blok przedsionkowo-komorowy III stopnia, tachyarytmie, przerostowa kardiomiopatia z zawężeniem drogi odpływu, ciężka niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze oraz u osób z wydłużonym odstępem QTc (>0,44 s). Formoterol może samodzielnie wydłużać QTc, co zwiększa ryzyko arytmii. Przed planowanym znieczuleniem halogenowymi środkami należy odczekać minimum 12 godzin od ostatniej dawki Formodual. Dodatkowo, u pacjentów z tyreotoksykozą, cukrzycą, guzem chromochłonnym oraz niewyrównaną hipokaliemią konieczne jest ścisłe monitorowanie i korekta stanu klinicznego, ze względu na potencjalne nasilenie działań niepożądanych, w tym hiperglikemii i ryzyka ciężkiej hipokaliemii, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu teofiliny, steroidów lub leków moczopędnych.
anoreksja, blok przedsionkowo-komorowy, cechy cushingoidalne, centralna chorioretinopatia surowicza, gruźlica płuc, guz chromochłonny, hipoglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kardiomiopatia przerostowa, kortykosteroid wziewny, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedokrwienna choroba serca, niewydolność serca, paradoksalny skurcz oskrzeli, przełom nadnerczowy, tachyarytmia, tyreotoksykoza, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zwężenie aorty - Leksykon substancji czynnych
Eksemestan – Działania niepożądane
Eksemestan, stosowany w dawce 25 mg/dobę u kobiet po menopauzie z rakiem piersi, działa jako inhibitor aromatazy, prowadząc do obniżenia stężenia estrogenów. W badaniach klinicznych wykazano dobrą tolerancję leku, z działaniami niepożądanymi o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, głównie związanymi z estrogenową supresją. Wskaźnik przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynosił 7,4% u pacjentek z wczesnym rakiem piersi (po leczeniu tamoksyfenem) oraz 2,8% u chorych z zaawansowanym rakiem. Najczęściej zgłaszane objawy u pacjentek z wczesnym rakiem to uderzenia gorąca (22%), bóle stawów (18%) i zmęczenie (16%), natomiast u pacjentek z zaawansowanym rakiem – uderzenia gorąca (14%) i nudności (12%). Działania niepożądane obejmują m.in. leukopenię (częstość od niezbyt często do bardzo często), trombocytopenię (rzadko do często), bezsenność i depresję (bardzo często), bóle głowy (bardzo często), nudności (bardzo często), bóle stawów i mięśniowo-szkieletowe (bardzo często), osteoporozę i złamania (często), a także zmiany skórne i zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
anoreksja, apolipoproteina A1, aromataza, astenia, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból stawów, cholesterol HDL, depresja, dyspepsja, eksemestan, estrogeny, hipercholesterolemia, jadłowstręt, leukopenia, limfopenia, łysienie, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, nadwrażliwość, niedokrwienie serca, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niestrawność, niewydolność serca, nudności, obrzęk obwodowy, osteoporoza, osutka krostkowa, parestezja, pokrzywka, powikłania zakrzepowo-zatorowe, rak piersi, senność, świąd, tamoksyfen, trombocytopenia, uderzenia gorąca, układ chłonny, wrzód żołądka, wymioty, wysypka, zaawansowany rak piersi, zapalenie wątroby, zaparcia, zastoinowe zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół cieśni nadgarstka, złamania kości, zmęczenie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cardura XL 4 mg
Produkt leczniczy Cardura XL (doksazosyna) w dawkach 4 mg i 8 mg, stosowany w terapii, może wywoływać liczne działania niepożądane, które zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują zawroty głowy, ból głowy, senność, kołatanie serca, tachykardię, niedociśnienie tętnicze i ortostatyczne, a także objawy ze strony układu oddechowego takie jak zapalenie oskrzeli, kaszel i duszność. Wśród działań niepożądanych o mniejszej częstości występują reakcje alergiczne, zaburzenia psychiczne (niepokój, depresja, bezsenność), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, ból brzucha, niestrawność), a także poważniejsze, choć rzadkie, powikłania hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość) oraz zaburzenia sercowo-naczyniowe (dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego, bradykardia, arytmie). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki u pacjentów okulistycznych stosujących doksazosynę.
anoreksja, arytmia serca, bradykardia, dławica piersiowa, doksazosyna, dyzuria, ginekomastia, impotencja, kołatanie serca, krwiomocz, leukopenia, małopłytkowość, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedrożność przewodu pokarmowego, nietrzymanie moczu, nokturia, obrzęk obwodowy, ortostatyczne zawroty głowy, parestezja, plamica, pokrzywka, poliuria, priapizm, reakcja alergiczna, skaza moczanowa, skurcz oskrzeli, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu, tachykardia, udar naczyniowy mózgu, wsteczna ejakulacja, zapalenie pęcherza, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka i jelit, zastój żółci, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, żółtaczka