anoreksja
Anoreksja (anorexia nervosa) to poważne zaburzenie odżywiania charakteryzujące się patologicznym lękiem przed przybraniem na wadze, zaburzonym postrzeganiem własnego ciała oraz ekstremalnym ograniczaniem spożycia pokarmów. Choroba dotyka głównie młode kobiety, choć może wystąpić w każdej grupie wiekowej i u obu płci.
Diagnostyka anoreksji opiera się na kryteriach DSM-5, które obejmują: znaczne ograniczenie spożycia pokarmów prowadzące do niskiej masy ciała, intensywny lęk przed przytyciem, zaburzenia w postrzeganiu własnego ciała oraz wpływ masy ciała na samoocenę. Wyróżnia się dwa podtypy: restrykcyjny oraz z napadami objadania się i przeczyszczaniem.
Konsekwencje medyczne anoreksji są poważne i wielonarządowe, obejmując zaburzenia elektrolitowe, bradykardię, hipotensję, osteoporozę, zaburzenia hormonalne (w tym amenorrhea u kobiet), anemię oraz powikłania neurologiczne. Śmiertelność w anoreksji jest najwyższa spośród wszystkich zaburzeń psychicznych, sięgając 5-20%.
Leczenie anoreksji wymaga podejścia multidyscyplinarnego łączącego interwencje żywieniowe, psychoterapię (szczególnie terapię poznawczo-behawioralną, rodzinną i psychodynamiczną) oraz farmakoterapię wspomagającą. W ciężkich przypadkach konieczna może być hospitalizacja, zwłaszcza przy BMI poniżej 15 kg/m², poważnych zaburzeniach elektrolitowych lub zagrożeniu życia.
Wczesne rozpoznanie i interwencja znacząco poprawiają rokowanie, jednak anoreksja często ma charakter przewlekły, z okresami remisji i nawrotów. Około 50-70% pacjentów osiąga pełną remisję po kompleksowym leczeniu, podczas gdy 20-30% doświadcza częściowej poprawy, a 10-20% rozwija postać przewlekłą oporną na leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Asduter 30 mg
Lek Asduter 30 mg (arypiprazol) wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla leków przeciwpsychotycznych, z najczęstszymi działaniami niepożądanymi takimi jak akatyzja i nudności, występującymi u ponad 3% pacjentów. W badaniach klinicznych częstość występowania objawów pozapiramidowych (EPS) u pacjentów ze schizofrenią leczonych arypiprazolem przez 52 tygodnie wynosiła 25,8%, co jest istotnie niższe niż w grupie leczonej haloperydolem (57,3%). Akatyzja występowała u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi oraz u 6,2% pacjentów ze schizofrenią. Dystonia, choć rzadsza, może pojawić się szczególnie u młodszych pacjentów i mężczyzn, manifestując się skurczami mięśni szyi, trudnościami w przełykaniu i oddychaniu. Wśród innych działań niepożądanych często obserwowano zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca, oraz zaburzenia psychiczne, w tym bezsenność, lęk i zaburzenia kontroli impulsów (np. patologiczne uzależnienie od hazardu, hiperseksualność). Warto podkreślić, że u młodzieży (13-17 lat) częstość występowania senności, sedacji i zaburzeń pozapiramidowych była wyższa niż u dorosłych, a zmiany masy ciała po 12 i 30 tygodniach leczenia wynosiły odpowiednio 2,4 kg i 5,8 kg (w porównaniu do 0,2 kg i 2,3 kg w grupie placebo).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, bezsenność, cukrzycowa kwasica ketonowa, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, fosfokinaza kreatynowa, hiperseksualność, hiponatremia, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nudności, objaw pozapiramidowy, obrzęk naczynioruchowy, patologiczne uzależnienie od hazardu, prolaktyna, reakcja anafilaktyczna, reakcja uczuleniowa, schizofrenia, trombocytopenia, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie pozapiramidowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aryfrenix 15 mg
Produkt leczniczy Aryfrenix, zawierający arypiprazol w dawkach 15 mg i 30 mg, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas monitorowania terapii. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są akatyzja i nudności (>3% pacjentów). W zakresie hematologicznym często występuje leukopenia (≥1/100 do <1/10), a niezbyt często neutropenia i trombocytopenia (≥1/1000 do <1/100), co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z obniżonymi parametrami morfologii krwi. Reakcje alergiczne, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy, mają częstość nieznaną, ale stanowią zagrożenie życia. Hiperprolaktynemia występuje często, natomiast zmniejszenie stężenia prolaktyny niezbyt często. Zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca (często) oraz hiperglikemia, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, hiponatremia i anoreksja (niezbyt często), wymagają regularnego monitorowania parametrów biochemicznych. Wśród zaburzeń psychicznych często obserwuje się bezsenność, lęk i niepokój, a rzadziej poważne stany, takie jak próby samobójcze czy złośliwy zespół neuroleptyczny.
akatyzja, anoreksja, bezsenność, cukrzyca, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, drgawki grand mal, dysfagia, dyskineza późna, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, ginekomastia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, kompulsywne objadanie się, kompulsywne wydawanie pieniędzy, leukopenia, mlekotok, morfologia krwi, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, patologiczne uzależnienie od hazardu, prolaktyna, reakcja alergiczna, skurcz mięśni szyi, suchość jamy ustnej, trombocytopenia, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Servenon 20 mg
Escytalopram, substancja czynna leku Servenon, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach terapii, a następnie ulegają zmniejszeniu. Do najczęstszych działań niepożądanych (≥1/10) należą bóle głowy oraz nudności. Inne często występujące objawy to lęk, niepokój, zaburzenia snu, zmniejszenie lub zwiększenie łaknienia, bóle mięśniowo-szkieletowe, zmęczenie oraz zaburzenia funkcji seksualnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale poważne działania niepożądane, takie jak zespół serotoninowy, zaburzenia rytmu serca (w tym wydłużenie odstępu QT i torsade de pointes), myśli i zachowania samobójcze, krwawienia z przewodu pokarmowego i dróg rodnych oraz hiponatremia, zwłaszcza u osób starszych. Ryzyko powikłań jest zwiększone u kobiet, pacjentów z hipokaliemią, chorobami serca oraz osób powyżej 50. roku życia.
akatyzja, anoreksja, bradykardia, bruksizm, depersonalizacja, dyskineza, escytalopram, hiponatremia, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok maciczny, krwotok poporodowy, kserostomia, małopłytkowość, mlekotok, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, retencja moczu, tachykardia, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca, zapalenie wątroby, zespół nieadekwatnego wydzielania ADH, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złamanie kości - Leksykon chorób i schorzeń
Kamica nerkowa – Objawy
Kamica nerkowa charakteryzuje się tworzeniem twardych złogów mineralnych, najczęściej z wapnia i szczawianów, w obrębie nerek. Kamienie o rozmiarze poniżej 4 mm często przebiegają bezobjawowo i samoistnie wydalają się w ciągu 1-2 tygodni, natomiast kamienie 4-6 mm wymagają 2-3 tygodni, a większe niż 6 mm rzadko przechodzą samoistnie (<20%), często wymagając interwencji. Głównym objawem jest kolka nerkowa – ostry, falujący ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący do podbrzusza i pachwiny, trwający zwykle 3-18 godzin, z szczytem intensywności w pierwszych 2 godzinach. Towarzyszą mu nudności, wymioty, krwiomocz, dyzuria oraz objawy infekcji dróg moczowych, które w przypadku blokady odpływu moczu mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak wodonercze, posocznica czy niewydolność nerek.
anoreksja, ból menstruacyjny, cewka moczowa, dezorientacja, dreszcze, duszność, dysfunkcja układu moczowego, dyzuria, gorączka z dreszczami, hematuria, hipotensja, infekcja dróg moczowych, kamica nerkowa, kielich nerkowy, kolka nerkowa, krwiomocz, mętny mocz, moczowód, niewydolność nerek, nudności i wymioty, pęcherz moczowy, posocznica, przewlekła choroba nerek, sepsa, układ moczowy, wodonercze, zakażenie dróg moczowych, złóg mineralny - Leksykon chorób i schorzeń
Agorafobia – Etiologia i przyczyny
Agorafobia to zaburzenie lękowe charakteryzujące się intensywnym lękiem lub unikaniem sytuacji, w których ucieczka jest utrudniona, a pomoc niedostępna. Etiologia agorafobii jest wieloczynnikowa, obejmując interakcje czynników genetycznych (dziedziczność 48-61%), neurobiologicznych (nadaktywność ciała migdałowatego, zaburzenia neuroprzekaźników takich jak serotonina, noradrenalina i GABA), psychologicznych (mechanizmy uczenia się, zniekształcenia poznawcze, cechy osobowości jak neurotyczność i niska ekstrawersja) oraz środowiskowych (traumatyczne wydarzenia w dzieciństwie i dorosłości, modelowanie zachowań lękowych, izolacja społeczna). Współwystępowanie zaburzenia panicznego jest najsilniejszym czynnikiem ryzyka, występującym u 30-50% pacjentów z agorafobią, co sugeruje mechanizm błędnego koła: atak paniki → lęk przed kolejnym atakiem → unikanie sytuacji → nasilenie objawów.
adrenalina, agorafobia, anoreksja, atak paniki, badanie bliźniąt, bulimia, ciało migdałowate, czynnik biologiczny, czynnik genetyczny, depresja, fobia społeczna, GABA, katastroficzne myślenie, klaustrofobia, kortyzol, kwas gamma-aminomasłowy, neurotyczność, noradrenalina, PTSD, reakcja walcz lub uciekaj, serotonina, układ autonomiczny, warunkowanie instrumentalne, warunkowanie klasyczne, zaburzenie lękowe, zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie odżywiania, zaburzenie paniczne, zaburzenie stresowe pourazowe, zniekształcenie poznawcze - Leksykon leków
Działania niepożądane – Driptane 5 mg
Driptane, zawierający chlorowodorek oksybutyniny w dawce 5 mg, jest lekiem przeciwcholinergicznym stosowanym w terapii zaburzeń układu moczowego. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje liczne działania niepożądane, które wynikają głównie z działania antycholinergicznego i dotyczą wielu układów organizmu. Najczęstsze objawy dotyczą przewodu pokarmowego, w tym suchość błony śluzowej jamy ustnej, zaparcia, nudności oraz dyskomfort w jamie brzusznej. Szczególnie niebezpieczne są powikłania takie jak rzekoma niedrożność jelit u pacjentów z grup ryzyka. W populacji geriatrycznej istotne są zaburzenia psychiczne, w tym stany dezorientacji, halucynacje, urojenia oraz delirium, które wymagają pilnej interwencji. Ponadto, lek może wywoływać objawy neurologiczne (zawroty głowy, senność, drgawki), okulistyczne (nieostre widzenie, jaskra z zamkniętym kątem przesączania) oraz kardiologiczne (tachykardia, arytmie). Zatrzymanie moczu i zaburzenia mikcji stanowią poważne powikłania urologiczne, szczególnie u pacjentów z łagodnym przerostem gruczołu krokowego.
anoreksja, chlorowodorek oksybutyniny, delirium, drgawka, dysfagia, działanie antycholinergiczne, fotowrażliwość, halucynacja, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, kołatanie serca, łagodny przerost gruczołu krokowego, lek przeciwcholinergiczny, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, produkt leczniczy, refluks żołądkowo-przełykowy, rozszerzenie źrenicy, rzekoma niedrożność jelit, suchość błony śluzowej jamy ustnej, tachykardia, udar cieplny, urojenie, zaburzenie akomodacji, zaburzenie mikcji, zaburzenie poznawcze, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie termoregulacji, zakażenie układu moczowego, zatrzymanie moczu, zespół suchego oka, zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Abilium 10 mg
Arypiprazol, lek przeciwpsychotyczny II generacji stosowany w schizofrenii i zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa w porównaniu z lekami I generacji, jednak wymaga monitorowania działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane działania to akatyzja (≥12,1% u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, 6,2% u pacjentów ze schizofrenią) oraz nudności (>3%). Objawy pozapiramidowe (EPS) występują u 19-26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem, co jest istotnie niższym odsetkiem niż w przypadku haloperydolu (do 57,3%). Dystonia, szczególnie w początkowym okresie terapii, może wystąpić częściej u młodszych pacjentów i mężczyzn. Arypiprazol wykazuje unikalny wpływ na stężenia prolaktyny, powodując zarówno jej wzrost, jak i spadek. Ponadto, u niektórych pacjentów mogą pojawić się zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczne uzależnienie od hazardu, hiperseksualność czy kompulsywne objadanie się, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
akatyzja, anafilaksja, anoreksja, arytmia komorowa, drgawki grand mal, dyskineza, dyspepsja, dystonia, epizod maniakalny, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipoprolaktynemia, hipotensja ortostatyczna, kompulsywne objadanie, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny II generacji, nudności, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, schizofrenia, sedacja, ślinotok, śpiączka hiperosmotyczna, torsade de pointes, uzależnienie od hazardu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zyban 150 mg
Lek Zyban zawierający bupropion chlorowodorek 150 mg w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu posiada liczne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Przede wszystkim nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na bupropion lub substancje pomocnicze, z aktualnymi lub przebyłymi napadami drgawkowymi, nowotworem ośrodkowego układu nerwowego, ciężką marskością wątroby oraz u osób z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi. Ponadto, stosowanie Zybanu jest przeciwwskazane podczas jednoczesnego leczenia inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) – konieczne jest zachowanie okresów karencji wynoszących co najmniej 14 dni po nieodwracalnych i 24 godziny po odwracalnych inhibitorach MAO. Lek nie powinien być również podawany pacjentom z bulimią lub anoreksją, a także tym, którzy mogą nagle odstawić alkohol lub leki obniżające próg drgawkowy, np. benzodiazepiny, ze względu na ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych.
anoreksja, benzodiazepina, bulimia, bupropion chlorowodorek, choroba afektywna dwubiegunowa, dysfagia, epizod maniakalny, hipoglikemia, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, izoenzym CYP2B6, jadłowstręt psychiczny, lek przeciwpsychotyczny, marskość wątroby, napad drgawkowy, nieodwracalny inhibitor MAO, nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, odwracalny inhibitor MAO, tabletka powlekana o przedłużonym uwalnianiu, udar mózgu, uraz głowy, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie psychiczne, zespół odstawienny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Donesyn 5 mg
Lek Donesyn (chlorowodorek donepezylu) stosowany w terapii choroby Alzheimera wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uważnie monitorować. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to biegunka, nudności, wymioty (występujące bardzo często, ≥1/10), a także kurcze mięśni, zmęczenie, bezsenność, halucynacje, pobudzenie, agresywne zachowanie, omdlenia, drgawki, bradykardia, blok zatokowo-przedsionkowy i przedsionkowo-komorowy (często, ≥1/100 do <1/10). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko rabdomiolizy, która pojawia się często i jest związana czasowo z rozpoczęciem leczenia lub zwiększeniem dawki. Ponadto, u pacjentów z omdleniami lub napadami padaczkowymi należy rozważyć możliwość bloku serca lub zahamowania zatokowego. W przypadku niewyjaśnionych zaburzeń czynności wątroby wskazane jest rozważenie odstawienia leku.
anoreksja, bezsenność, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, blok serca, blok zatokowo-przedsionkowy, ból głowy, bradykardia, chlorowodorek donepezylu, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa, drgawki, halucynacje, hiperseksualność, kamptokormia, kinaza kreatynowa, koszmary senne, krwotok żołądkowo-jelitowy, kurcz mięśni, laktoza, napad padaczkowy, nietolerancja laktozy, nietrzymanie moczu, nudności, objaw pozapiramidowy, omdlenie, pobudzenie, polimorficzny częstokurcz komorowy, rabdomioliza, świąd, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zaburzenie czynności wątroby, zachowanie agresywne, zahamowanie zatokowe, zapalenie wątroby, zawrót głowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększone libido - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tractiva 5 mg
Arypiprazol, substancja czynna leku Tractiva, wykazuje skuteczność w leczeniu schizofrenii oraz zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, jednak wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które wymagają monitorowania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to akatyzja (12,1% u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, 6,2% u pacjentów ze schizofrenią) oraz nudności (>3%). Zaburzenia pozapiramidowe (EPS) występowały u 25,8% pacjentów ze schizofrenią leczonych arypiprazolem, znacznie rzadziej niż u pacjentów leczonych haloperydolem (57,3%). Dystonia, szczególnie u młodszych i męskich pacjentów, może pojawić się w pierwszych dniach terapii. Arypiprazol może także indukować zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca (często), hiperglikemia (niezbyt często), a także rzadkie przypadki cukrzycowej śpiączki hiperosmolalnej i kwasicy ketonowej. W zakresie układu sercowo-naczyniowego obserwuje się tachykardię i hipotensję ortostatyczną (często), a także rzadkie, ale poważne zdarzenia, takie jak torsade de pointes czy zatrzymanie akcji serca. W populacji młodzieży (13-17 lat) profil bezpieczeństwa jest podobny do dorosłych, z wyższą częstością senności, zaburzeń pozapiramidowych oraz zmiany masy ciała (średni przyrost do 5,8 kg po 30 tygodniach).
Wśród działań niepożądanych o częstości nieznanej znajdują się poważne powikłania neurologiczne, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki typu grand mal, zespół serotoninowy oraz napad przymusowego patrzenia z rotacją gałek ocznych. Arypiprazol może powodować zarówno hiperprolaktynemię, jak i hipoprolaktynemię, obserwowaną u 25,6-29,5% kobiet i 45,0-53,3% mężczyzn w populacji młodzieży. Dodatkowo, zgłaszano zaburzenia hematologiczne (leukopenia, neutropenia, trombocytopenia) oraz reakcje alergiczne, w tym ciężką reakcję DRESS. W zakresie zaburzeń psychiatrycznych często występują bezsenność, lęk, niepokój ruchowy, a także ryzyko prób samobójczych i zaburzeń kontroli impulsów (np. patologiczne uzależnienie od hazardu, hiperseksualność). Monitorowanie pacjentów pod kątem tych działań jest kluczowe, a wszelkie podejrzewane działania niepożądane powinny być zgłaszane do odpowiednich organów nadzoru farmakologicznego.
akatyzja, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anoreksja, bezsenność, biegunka, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, cukrzycowa kwasica ketonowa, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, drgawki typu grand mal, dysfagia, dyskineza, dystonia, fosfataza alkaliczna, gammaglutamylotransferaza, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, hipoprolaktynemia, hipotensja ortostatyczna, komorowe zaburzenia rytmu, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność wątroby, nudności, objawy pozapiramidowe, obżarstwo, parkinsonizm, patologiczny hazard, rabdomioliza, schizofrenia, sedacja, ślinotok, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcia, zator płucny, zespół DRESS, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripiprazole Medical Valley 15 mg
Aripiprazol, stosowany w terapii schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, które występują z różną częstością. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/10) to akatyzja, niepokój ruchowy, bezsenność, lęk, senność, sedacja, bóle głowy, nudności, wymioty, zaparcia, nadmierne wydzielanie śliny oraz zmęczenie. Działania o częstości 1/100 do <1/10 obejmują m.in. hiperglikemię, tachykardię, hipotensję ortostatyczną, suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt oraz zaburzenia pozapiramidowe. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, reakcje anafilaktyczne, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, kwasica ketonowa, złośliwy zespół neuroleptyczny, arytmie komorowe, zapalenie trzustki, niewydolność wątroby, zespół DRESS, rabdomioliza oraz zaburzenia kontroli impulsów (np. patologiczne uzależnienie od hazardu, hiperseksualność). Warto podkreślić, że u młodzieży (13-17 lat) częstość występowania działań niepożądanych jest zbliżona do dorosłych, z wyższą częstością senności, zaburzeń pozapiramidowych i akatyzji (≥1/10).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, arytmia komorowa, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból mięśniowy, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, cukrzyca, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, czkawka, depresja, drgawki typu grand mal, drżenie, dysfagia, dystonia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, lęk, leukopenia, łysienie, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie się, nadmierne wydzielanie śliny, neutropenia, niepokój ruchowy, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, nudności, objaw pozapiramidowy, obrzęk naczynioruchowy, podwójne widzenie, podwyższona fosfataza alkaliczna, podwyższone ALT, podwyższone AST, podwyższone GGTP, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, reakcja fotoalergiczna, reakcja uczuleniowa, schizofrenia, sedacja, senność, skurcz gardła, skurcz krtani, światłowstręt, sztywność mięśni, tachykardia, torsades de pointes, trombocytopenia, uzależnienie od hazardu, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie regulacji temperatury, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół abstynencyjny, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmęczenie, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół stevens-johnsona – Objawy
Zespół Stevensa-Johnsona (SJS) to ciężka, potencjalnie zagrażająca życiu reakcja polekowa, charakteryzująca się martwicą i oddzielaniem się naskórka obejmującą mniej niż 10% powierzchni ciała (SJS), z możliwym przejściem w overlap SJS/TEN (10-30%) lub TEN (>30%). Początkowo manifestuje się objawami prodromalnymi, takimi jak gorączka do 39°C, ból gardła, bóle mięśniowo-stawowe oraz zmiany skórne w postaci makuł, grudek i pęcherzy, z dodatnim objawem Nikolsky’ego. Zajęcie błon śluzowych dotyczy ponad 90% pacjentów, obejmując jamę ustną, oczy (27-80%), narządy płciowe i drogi moczowe, a także inne błony śluzowe. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się niedokrwistość, leukopenię, małopłytkowość, podwyższone OB i mocznik (>10 mmol/l). Przebieg choroby dzieli się na fazę ostrą (8-12 dni) z gorączką i złuszczaniem naskórka oraz fazę gojenia, trwającą do kilku tygodni.
anoreksja, bliznowacenie rogówki, ból gardła, dysfagia, infekcja górnych dróg oddechowych, kłębuszkowe zapalenie nerek, leukopenia, małopłytkowość, neowaskularyzacja rogówki, niewydolność wielonarządowa, objawy prodromalne, posocznica, przednie zapalenie błony naczyniowej, reepitelializacja, SJS-TEN Overlap, skala SCORTEN, światłowstręt, toksyczna nekroliza naskórka, trichiasis, wydzielina ropna, zapalenie cewki moczowej, zapalenie czerwieni wargowej, zapalenie jamy ustnej, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka, złuszczanie naskórka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Klimicin 300 mg
Klindamycyna, chlorowodorek będący substancją czynną leku Klimicin, wykazuje niski profil toksyczności ostrej, z wartościami LD50 po podaniu doustnym wynoszącymi odpowiednio 2888 mg/kg i 2633 mg/kg u szczurów oraz 2599 mg/kg u myszy. Badania toksyczności przewlekłej na szczurach i psach, przy dawkach sięgających nawet 10,8-krotności maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi (do 600 mg/kg mc./dobę), wykazały dobrą tolerancję leku, z minimalnymi działaniami niepożądanymi ograniczonymi do wymiotów, utraty apetytu i spadku masy ciała jedynie u psów przy najwyższej dawce przez 6 miesięcy. Brak istotnych działań niepożądanych przy dawkach 300 mg/kg mc./dobę przez rok potwierdza bezpieczeństwo stosowania klindamycyny w długotrwałej terapii.
anoreksja, badania in vitro, badania in vivo, badania rakotwórczości, chlorowodorek klindamycyny, dawka letalna, dawka letalna LD50, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, działanie teratogenne, funkcje rozrodcze, potencjał genotoksyczny, potencjał genotoksyczny i rakotwórczy, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, testy genotoksyczności, toksyczność ostra, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, utrata masy ciała, wymioty - Leksykon leków
Działania niepożądane – Temozolomide Glenmark 140 mg
Temozolomid, lek alkilujący dostępny w kapsułkach o dawkach od 5 mg do 250 mg, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania podczas terapii, zwłaszcza u pacjentów z glejakami. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to neutropenia i trombocytopenia (stopień 3. i 4.), które mogą prowadzić do powikłań infekcyjnych i krwotocznych, a także dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności (43%) i wymioty (36%), zwykle o nasileniu 1-2 stopnia, samoograniczające się lub kontrolowane standardową terapią przeciwwymiotną. Ciężkie nudności i wymioty występują rzadziej (4%) i wymagają intensywnego leczenia. Inne często występujące objawy to zaparcia, jadłowstręt, bóle głowy, drgawki oraz zmęczenie, które mogą znacząco wpływać na jakość życia pacjenta.
anoreksja, dolegliwości przewodu pokarmowego, glejak, leczenie wspomagające, lek alkilujący, lek przeciwbólowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwymiotny, mielotoksyczność, morfologia krwi, neutropenia, parametr hematologiczny, powikłanie infekcyjne, środek przeczyszczający, temozolomid, terapia przeciwwymiotna, toksyczna nekroliza naskórka, zakażenie oportunistyczne, zespół Stevensa-Johnsona, zmiana hematologiczna - Leksykon leków
Przedawkowanie – Detriol 0,25 mcg
Kalcytriol, aktywna forma witaminy D dostępna w preparacie Detriol (0,25 lub 0,5 µg), w przypadku przedawkowania wywołuje hiperkalcemię i powikłania z nią związane, wynikające z zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej. Objawy ostrego zatrucia obejmują anoreksję, ból głowy, wymioty i zaparcia, natomiast przewlekłe zatrucie manifestuje się dystrofią, parestezjami, gorączką z pragnieniem, wielomoczem, odwodnieniem, apatią, zahamowaniem wzrostu u dzieci oraz zakażeniami dróg moczowych. Szczególnie niebezpieczne jest przekroczenie iloczynu wapnia i fosforanów (Ca × P) powyżej 70 mg²/dL² oraz stężenia wapnia w surowicy powyżej 3,2 mmol/L, co może prowadzić do niewydolności nerek i zwapnień przerzutowych w narządach takich jak nerki, mięsień sercowy, płuca i trzustka, skutkujących poważnymi zaburzeniami funkcji tych narządów.
anoreksja, dializat, diureza, dysfagia, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hemodializa, hiperkalcemia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, niewydolność mięśnia sercowego, niewydolność nerek, parestezja, przerywana hemodializa, wielomocz, witamina D, zaburzenia czucia, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zakażenie dróg moczowych, zwapnienie przerzutowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Aurovitas 40 mg
Atorvastatin Aurovitas, zawierający atorwastatynę w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na badaniach klinicznych obejmujących 16066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie. W grupie leczonej atorwastatyną 5,2% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia często, hipoglikemia niezbyt często), zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (bóle mięśni, stawów, kończyn, skurcze mięśni) oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz w surowicy (>3x GGN u 0,8% pacjentów). Rzadkie, ale poważne działania obejmują miopatię, rabdomiolizę, zapalenie mięśni, a także bardzo rzadkie zespoły toczniopodobne i immunozależną miopatię martwiczą. Monitorowanie parametrów wątrobowych i kinazy kreatynowej (CK >3x GGN u 2,5%, >10x GGN u 0,4%) jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii.
amnezja, anafilaksja, anoreksja, atorwastatyna, cholestaza, cukrzyca, dysfagia, dysguesja, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mialgia, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z sosny – Działania niepożądane
Wyciąg z sosny (Pinus sylvestris L., turiones) w syropie HERBAPINI występuje w stężeniu 6,6 g/100 g syropu (DER 1:1,6, ekstrahent: etanol 90% v/v) i nie jest bezpośrednio powiązany z występowaniem specyficznych działań niepożądanych w dokumentacji produktu leczniczego. Profil bezpieczeństwa preparatu jest zdominowany przez kodeinę, główny składnik aktywny, odpowiedzialny za większość zgłaszanych działań niepożądanych, takich jak reakcje alergiczne, depresja oddechowa, zaburzenia neurologiczne, kardiologiczne i pokarmowe, wszystkie o nieznanej częstości występowania. Substancje pomocnicze, takie jak sacharoza i etanol, mogą również przyczyniać się do efektów ubocznych. Pomimo braku zgłoszonych przypadków nadwrażliwości bezpośrednio związanych z wyciągiem z sosny, należy mieć na uwadze potencjalne reakcje alergiczne, zwłaszcza u pacjentów predysponowanych do nadwrażliwości na składniki roślinne, w tym olejki eteryczne zawarte w wyciągu.
anoreksja, bradykardia, depresja oddechowa, drgawki, efekt antydiuretyczny, fascykulacje, hiperglikemia, hipotensja, hipotonia ortostatyczna, histamina, mioza, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadwrażliwość, olejek eteryczny, omamy, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, pokrzywka, reakcja alergiczna, retencja moczu, skurcz dróg żółciowych, skurcz moczowodów, sosna zwyczajna, splątanie, splenomegalia, tachykardia, układ oddechowy, węzły chłonne, wyciąg z pędów sosny, wyciąg z sosny, zapalenie trzustki, zespół odstawienia opioidów - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aurorix 150 mg
Aurorix (moklobemid), selektywny inhibitor MAO-A, stosowany w leczeniu depresji, wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Do bardzo częstych należą zawroty głowy i bóle głowy (≥1/10), suchość błony śluzowej jamy ustnej oraz nudności (≥1/10), a także zaburzenia snu. Często obserwuje się parestezje, pobudzenie, lęk, niepokój, wymioty, biegunkę, zaparcia, wysypkę skórną, niedociśnienie tętnicze oraz drażliwość (≥1/100 do <1/10). Niezbyt często występują zaburzenia smaku, myśli samobójcze, stany splątania, obrzęk, świąd, pokrzywka, zaburzenia widzenia, zaczerwienienie twarzy, astenia oraz hiponatremia (≥1/1 000 do <1/100). Rzadko notuje się zachowania samobójcze, omamy, zmniejszenie apetytu, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych oraz zespół serotoninowy (≥1/10 000 do <1/1 000), który jest stanem zagrażającym życiu, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych.
agitacja, anoreksja, astenia, biegunka, ból głowy, depresja, diplopia, drażliwość, dysgeuzja, enzymy wątrobowe, halucynacja, hiponatremia, hipotensja, inhibitor MAO-A, insomnia, kserostomia, lęk, moklobemid, myśli samobójcze, nieostre widzenie, nudność, obrzęk, parestezja, pokrzywka, rumień, SSRI, stan splątania, świąd, vertigo, wymioty, wysypka, zaburzenie widzenia, zachowanie samobójcze, zaparcie, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bioxetin 20 mg
Fluoksetyna, substancja czynna leku Bioxetin (20 mg), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania, zwłaszcza na początku terapii oraz podczas zmiany dawkowania. Najczęściej obserwuje się bóle głowy, nudności, bezsenność, zmęczenie oraz biegunkę, które zwykle ustępują bez konieczności przerwania leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy odstawienia, takie jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, nudności, drżenia i bóle głowy, które mogą mieć nasilenie od łagodnego do ciężkiego, co uzasadnia stopniowe zmniejszanie dawki. Istotnym ryzykiem jest występowanie myśli i zachowań samobójczych, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, u których dodatkowo obserwuje się zwiększoną częstość występowania stanów maniakalnych, agresji oraz opóźnienia wzrostu i dojrzewania płciowego. Warto podkreślić, że u pacjentów powyżej 50. roku życia istnieje zwiększone ryzyko złamań kości.
akatyzja, anoreksja, ataksja, bezsenność, ból głowy, bruksizm, choroba posurowicza, depersonalizacja, dysfagia, dyskineza, dysuria, hiperprolaktynemia, hipomania, hiponatremia, kserostomia, leukopenia, małopłytkowość, myśl samobójcza, neutropenia, nudność, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, priapizm, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, zaburzenie czucia, zawrót głowy, zespół Lyella, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rivaldo 6 mg
Produkt leczniczy Rivaldo zawiera rywastygminę w postaci wodorowinianu, dostępną w kapsułkach twardych o dawkach 1,5 mg, 3 mg, 4,5 mg oraz 6 mg. Terapia rywastygminą wymaga starannego nadzoru lekarskiego, szczególnie u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego lub otępieniem związanym z chorobą Parkinsona, zgodnie z aktualnymi wytycznymi diagnostycznymi. Lek podaje się dwukrotnie na dobę (rano i wieczorem) podczas posiłku, kapsułki należy połykać w całości. Dawkowanie rozpoczyna się od 1,5 mg dwa razy na dobę, a następnie stopniowo zwiększa co minimum 2 tygodnie do maksymalnej dawki 6 mg dwa razy na dobę (łącznie 12 mg/dobę), pod warunkiem dobrej tolerancji. W przypadku przerwania terapii na ponad 3 dni, leczenie należy wznowić od dawki początkowej 1,5 mg dwa razy na dobę. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby nie jest konieczna modyfikacja dawki, jednak wymagana jest ostrożność ze względu na zwiększoną ekspozycję na lek.
anoreksja, badanie kontrolowane placebo, dawka inicjująca, dawka podtrzymująca, dawka terapeutyczna, drżenie, działanie niepożądane, modyfikacja dawki, objawy gastryczne, objawy pozapiramidowe, objawy żołądkowo-jelitowe, omamy wzrokowe, otępienie alzheimerowskie, otępienie w chorobie Parkinsona, terapia podtrzymująca, wodorowinian rywastygminy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – HERBAPini (442 mg + 64 mg + 3 mg)/5 ml
Lek HERBAPINI w postaci syropu zawiera fosforan kodeiny (424 mg/5 ml), wyciąg płynny z pędów sosny (64 mg/5 ml) oraz nalewkę z owocu kopru włoskiego (3 mg/5 ml). Fosforan kodeiny, będący głównym składnikiem aktywnym, może wywoływać liczne działania niepożądane obejmujące różne układy organizmu. Do najczęstszych należą reakcje alergiczne (wysypka, pokrzywka, świąd, obrzęk twarzy), zaburzenia ze strony układu nerwowego (splątanie, senność, omamy, drgawki, depresja, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe), układu sercowo-naczyniowego (bradykardia, tachykardia, niedociśnienie, hipotonia ortostatyczna), a także przewodu pokarmowego (zaparcia, nudności, wymioty, zapalenie trzustki). Istotnym zagrożeniem jest depresja oddechowa przy wyższych dawkach, która może stanowić bezpośrednie ryzyko życia pacjenta. Ponadto, długotrwałe stosowanie kodeiny może prowadzić do rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz zespołu abstynencyjnego po nagłym odstawieniu.
anoreksja, bradykardia, depresja, depresja oddechowa, diplopia, drgawki, duszność, dysfunkcja seksualna, efekt antydiuretyczny, enzymy wątrobowe, fascykulacje, fosforan kodeiny, halucynacje, hiperglikemia, hipotensja, hipotermia, hipotonia ortostatyczna, histamina, limfadenopatia, mioza, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadmierna potliwość, nalewka z kopru włoskiego, nudności, obrzęk twarzy, palpitacje serca, personel medyczny, pobudzenie OUN, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja układu immunologicznego, retencja moczu, skurcz dróg żółciowych, skurcz moczowodów, splątanie, splenomegalia, świąd, sztywność mięśniowa, tachykardia, tolerancja na lek, uzależnienie lekowe, wyciąg z pędów sosny, wysypka, zaburzenia erekcji, zapalenie trzustki, zaparcie, zespół abstynencyjny, zespół odstawienny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Orocal D3 Lemon 500 mg + 10 mcg
Przedawkowanie Orocal D3 Lemon, zawierającego 500 mg wapnia (w postaci węglanu wapnia) oraz 10 μg cholekalcyferolu (witamina D3), prowadzi do hiperkalcemii i hiperwitaminozy D, które mogą wywołać szeroki zakres objawów klinicznych. Wczesne symptomy obejmują zaburzenia pokarmowe (anoreksja, nudności, wymioty, zaparcia), zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej (polidypsja, poliuria) oraz umiarkowane objawy mięśniowo-szkieletowe (osłabienie mięśni, bóle kości). W cięższych przypadkach obserwuje się objawy neurologiczne (zmęczenie, zaburzenia psychiczne, śpiączka), zaburzenia nerkowe (wapnica nerek, kamienie nerkowe, nieodwracalne zmiany), sercowo-naczyniowe (zaburzenia rytmu serca) oraz powikłania końcowe, takie jak śpiączka i śmierć. Długotrwała hiperkalcemia może prowadzić do zwapnienia tkanek miękkich i zespołu mleczno-alkalicznego, szczególnie u pacjentów stosujących jednocześnie leki zasadowe.
anoreksja, arytmia serca, bisfosfoniany, centralne ciśnienie żylne, cholekalcyferol, elektrokardiografia, glikozydy nasercowe, hiperkalcemia, hiperwitaminoza witaminy D, kalcytonina, kamica nerkowa, kortykosteroid, osłabienie mięśniowe, pętlowe leki moczopędne, płukanie żołądka, polidypsja, poliuria, stężenie wapnia, tiazydowe leki moczopędne, wapnica nerek, węglan wapnia, zaburzenia psychiczne, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie tkanek miękkich - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Teva Pharmaceuticals Polska 10 mg
Analiza profilu bezpieczeństwa atorwastatyny (Atorvox) opiera się na danych z badań klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 5,2% w grupie atorwastatyny versus 4,0% w grupie placebo. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były infekcje górnych dróg oddechowych, bóle mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz i kinazy kreatynowej (CK). Istotne klinicznie podwyższenie aminotransferaz (>3x GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a zwiększenie CK (>3x GGN) u 2,5%, z czego 0,4% miało wartości >10x GGN. Działania niepożądane obejmowały także rzadkie przypadki miopatii, rabdomiolizy, reakcji alergicznych, zaburzeń neurologicznych i skórnych, a także metaboliczne, takie jak hiperglikemia i hipoglikemia. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży (10-17 lat) był zbliżony do dorosłych, bez wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe.
aminotransferaza, anafilaksja, anoreksja, atorwastatyna, badanie czynności wątroby, ból stawu, cholestaza, działanie niepożądane, ginekomastia, glukoza we krwi, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, leukocyturia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, skala Tannera, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pyrazinamid Farmapol 500 mg
Pirazynamid, składnik preparatu Pyrazinamid Farmapol (500 mg tabletki), wykazuje istotną hepatotoksyczność, której ryzyko wzrasta wraz z dawką i czasem terapii. Stosowanie dawki do 30 mg/kg masy ciała (do 1,5 g/dobę) w skojarzeniu z izoniazydem i ryfampicyną przez pierwsze 2 miesiące nie zwiększa istotnie ryzyka uszkodzenia wątroby, jednak przekroczenie 1,5 g/dobę znacząco podnosi ryzyko hepatotoksyczności, manifestującej się żółtaczką oraz podwyższeniem aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT). Ponadto pirazynamid często powoduje hiperurykemię, co może prowadzić do rozwoju dny moczanowej. Do częstych działań niepożądanych należą również nudności, wymioty, anoreksja, bóle stawów i mięśni oraz ogólne złe samopoczucie. Rzadziej obserwuje się niedokrwistość z niedoboru żelaza, niedokrwistość sideroblastyczną, trombocytopenię, zaburzenia krzepnięcia, reakcje alergiczne (wysypka, pokrzywka, świąd), a także porfirię, śródmiąższowe zapalenie nerek i trudności w oddawaniu moczu.
anoreksja, ból stawów, dna moczanowa, enzymy wątrobowe, fotouczulenie, hepatotoksyczność, hiperurykemia, kwas moczowy, niedokrwistość sideroblastyczna, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nudności, pirazynamid, płytki krwi, podwyższenie enzymów wątrobowych, pokrzywka, porfiria, reakcja alergiczna, śródmiąższowe zapalenie nerek, świąd, terapia przeciwgruźlicza, terapia skojarzona, trombocytopenia, wymioty, wysypka skórna, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia mikcji, złe samopoczucie, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tizagelan
Tyzanidyna, będąca agonistą receptorów α2-adrenergicznych, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko niedociśnienia tętniczego, bradykardii oraz sedacji. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie tyzanidyny z silnymi inhibitorami CYP1A2 (np. fluwoksaminą, cyprofloksacyną) z powodu ryzyka znacznego wzrostu stężenia leku w osoczu i poważnych działań niepożądanych. U pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 25 ml/min) oraz zaburzeniami czynności wątroby konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych, w tym testów czynności wątroby (comiesięcznie przez pierwsze 4 miesiące przy dawkach ≥ 12 mg). Dawkowanie powinno być dostosowywane ostrożnie i stopniowo, a nagłe odstawienie leku może wywołać zespół odstawienia objawiający się nadciśnieniem z odbicia, tachykardią i hipertonią mięśniową, szczególnie u pacjentów przyjmujących dawki 20-28 mg/dobę przez ≥ 9 tygodni lub stosujących leki narkotyczne.
agonista receptorów alfa2-adrenergicznych, anafilaksja, anoreksja, bradykardia, choroba wieńcowa, cyprofloksacyna, fluwoksamina, halucynacja wzrokowa, hepatotoksyczność, hipertonia, inhibitor CYP1A2, klirens kreatyniny, nadciśnienie z odbicia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, psychoza, reakcja nadwrażliwości, sedacja, senność, tachykardia, tyzanidyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zapalenie wątroby, zespół odstawienny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Detimedac 500 mg 500 mg
Dakarbazyna (Detimedac) wykazuje udowodnione działanie mutagenne, teratogenne oraz rakotwórcze, co czyni ją bezwzględnie przeciwwskazaną w okresie ciąży i laktacji. Badania na zwierzętach potwierdzają wysokie ryzyko powstawania wad wrodzonych u płodu, a brak danych dotyczących przenikania leku do mleka kobiecego oraz cytotoksyczny charakter substancji wykluczają stosowanie leku podczas karmienia piersią. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii, a lekarz powinien przeprowadzić test ciążowy przed rozpoczęciem leczenia oraz szczegółowo omówić z pacjentką konieczność zapobiegania ciąży w trakcie terapii.
Podczas leczenia dakarbazyną należy monitorować parametry hematologiczne, nerkowe i wątrobowe ze względu na ryzyko wystąpienia niedokrwistości, leukopenii, małopłytkowości, a także rzadkich, ale poważnych powikłań takich jak pancytopenia, agranulocytoza, martwica wątroby (choroba wenookluzyjna, zespół Budda-Chiariego) oraz zaburzenia czynności nerek. W przypadku przedawkowania istnieje ryzyko aplazji szpiku kostnego z opóźnionym wystąpieniem nadiru leukocytów i płytek krwi (do 4 tygodni). Przed rozpoczęciem terapii należy przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący statusu rozrodczego pacjentki oraz rozważyć konsultację z lekarzem medycyny rozrodu u kobiet planujących ciążę w przyszłości.
agranulocytoza, anoreksja, aplazja szpiku, choroba wenookluzyjna, dakarbazyna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, leczenie cytotoksyczne, leukopenia, małopłytkowość, martwica wątroby, medycyna rozrodu, nadir leukocytów, nadir płytek krwi, niedokrwistość, pancytopenia, parametry hematologiczne, powikłania hematologiczne, przenikanie do mleka kobiecego, wady wrodzone płodu, zaburzenia czynności nerek, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakrzepica żył wątrobowych, zespół Budda-Chiariego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirfenidon Zentiva
Stosowanie pirfenidonu wymaga rygorystycznego monitorowania parametrów wątrobowych, w tym aktywności aminotransferaz AlAT, AspAT oraz stężenia bilirubiny, zgodnie z harmonogramem: przed rozpoczęciem terapii, następnie co miesiąc przez pierwsze 6 miesięcy, a później co 3 miesiące przez cały okres leczenia. Wzrost aktywności aminotransferaz w zakresie >3 do <5 × górnej granicy normy (GGN) bez hiperbilirubinemii i objawów uszkodzenia wątroby wymaga wykluczenia innych przyczyn, ścisłego monitorowania oraz rozważenia zmniejszenia dawki lub czasowego przerwania terapii. W przypadku jednoczesnego wzrostu aminotransferaz >3 do <5 × GGN z hiperbilirubinemią lub objawami uszkodzenia wątroby, a także przy aktywności ≥5 × GGN, konieczne jest trwałe przerwanie leczenia. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasa B wg Childa-Pugha) ekspozycja na lek wzrasta o 60%, co wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP1A2. Pirfenidon jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.
AlAT, aminotransferaza, anoreksja, AspAT, bilirubina, galaktozemia, hiperbilirubinemia, hiponatremia, inhibitor CYP1A2, klasyfikacja Childa-Pugha, nadwrażliwość na światło, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxycarbamid Teva 500 mg
Hydroksykarbamid, stosowany w leczeniu niedokrwistości sierpowatokrwinkowej, charakteryzuje się przede wszystkim działaniem mielotoksycznym, manifestującym się często zahamowaniem czynności szpiku kostnego, w tym neutropenią (<2,0 x 10⁹/L) i retykulocytopenią (<80 x 10⁹/L). Przejściowa mielotoksyczność występuje u mniej niż 10% pacjentów nieosiągających maksymalnej tolerowanej dawki, natomiast przy dawce maksymalnej supresja szpiku dotyka ponad 50% chorych. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka i zaparcia, występują często, jednak rzadko wymagają modyfikacji terapii. Hydroksykarbamid może również powodować rzadkie, ale poważne reakcje płucne (np. rozlane nacieki, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych) oraz zaburzenia hematologiczne, w tym megaloblastozę oporną na leczenie kwasem foliowym i witaminą B12. Nie stwierdzono istotnego wpływu leku na funkcję wątroby i nerek u pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, amenorrhea, anoreksja, azoospermia, białaczka wtórna, choroba śródmiąższowa płuc, czerwienica prawdziwa, gorączka polekowa, hipomagnezemia, hydroksykarbamid, leukopenia, makrocytoza, małopłytkowość, megaloblast, megaloblastoza, mielotoksyczność, nadpłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, oligospermia, przewód pokarmowy, rak skóry, reakcja nadwrażliwości, retykulocytopenia, rogowacenie, supresja szpiku kostnego, toczeń rumieniowaty układowy, wrzód przewodu pokarmowego, wysypka grudkowo-plamkowa, zaburzenie czynności kanalików nerkowych, zaburzenie mieloproliferacyjne, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zahamowanie erytropoezy, zakażenie parwowirusem B19, zapalenie jamy ustnej, zapalenie skórno-mięśniowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sunitinib Synthon 25 mg
Leczenie sunitynibem, inhibitorem kinaz tyrozynowych stosowanym głównie w terapii GIST, MRCC oraz pNET, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnym stopniu nasilenia. Do najcięższych powikłań należą niewydolność nerek i serca, zator tętnicy płucnej, perforacja przewodu pokarmowego oraz krwotoki z układu oddechowego, pokarmowego, moczowego i ośrodkowego układu nerwowego, które mogą prowadzić do zgonu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zmniejszenie apetytu, zaburzenia smaku, nadciśnienie tętnicze, uczucie zmęczenia oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności, zapalenie jamy ustnej, niestrawność i wymioty. Nasilenie tych objawów może ulegać zmniejszeniu podczas kontynuacji terapii, co jest istotne przy planowaniu leczenia długoterminowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na rozwój niedoczynności tarczycy oraz zaburzenia hematologiczne, w tym neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość, które wymagają regularnego monitorowania.
anoreksja, choroba refluksowa przełyku, dysfagia, dysgeuzja, hipoglikemia, inhibitor kinaz tyrozynowych, kardiomiopatia, krwioplucie, krwotok mózgowy, krwotok otrzewnowy, krwotok płucny, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk naczynioruchowy, odma opłucnowa, odwodnienie, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, posocznica, przetoka odbytu, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, ropień, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, rozwarstwienie tętnicy, sunitynib, torsade de pointes, wstrząs, zakażenie dróg moczowych, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe, zapalenie jamy ustnej, zapalenie jelita, zapalenie płuc, zapalenie tarczycy, zapalenie trzustki, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Apo-Doxan 2 2 mg
Terapia doksazosyną (Apo-Doxan w dawkach 1 mg, 2 mg, 4 mg) wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować klinicznie. Często obserwuje się zakażenia dróg oddechowych i moczowych, senność, zawroty głowy, ból głowy, zaburzenia akomodacji oka, kołatanie serca, tachykardię, ból w klatce piersiowej, niedociśnienie tętnicze i ortostatyczne oraz obrzęki. Niezbyt często występują reakcje alergiczne, zaburzenia psychiczne (niepokój, bezsenność, depresja), incydenty naczyniowe (udar mózgu), zaburzenia metaboliczne (anoreksja, skaza moczanowa), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, biegunka), a także zaburzenia układu moczowego (nietrzymanie moczu, krwiomocz). Bardzo rzadko notuje się poważne powikłania hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość), zaburzenia wątroby (zapalenie, żółtaczka), arytmie, bradykardię, obrzęk krtani oraz priapizm. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000).
anoreksja, arytmia serca, bradykardia, dławica piersiowa, doksazosyna, dyzuria, ginekomastia, hiperurykemia, hipoglikemia, hipokaliemia, krwiomocz, leukopenia, małopłytkowość, niedociśnienie ortostatyczne, niedoczulica, niedokrwienie obwodowe, niedokrwistość, nykturia, parestezja, priapizm, przeczulica, skurcz oskrzeli, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, tachykardia, udar naczyniowy mózgu, wielomocz, wsteczna ejakulacja, zaburzenie mózgowo-naczyniowe, zapalenie wątroby, zastój żółci, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Poliomyelitis (nagminne porażenie dziecięce) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Poliomyelitis to wysoce zakaźna choroba wirusowa, prowadząca do porażenia mięśniowego, zaburzeń odżywiania, niewydolności oddechowej oraz powikłań neurologicznych. Opieka pielęgniarska wymaga kompleksowej oceny stanu pacjenta, obejmującej monitorowanie funkcji oddechowych, neurologicznych, stanu odżywienia oraz parametrów życiowych. Kluczowe interwencje to utrzymanie drożności dróg oddechowych, wsparcie wentylacji, fizjoterapia klatki piersiowej, odpowiednie żywienie (w tym żywienie przez zgłębnik nosowo-żołądkowy lub pozajelitowe), kontrola bólu oraz zapobieganie powikłaniom unieruchomienia, takim jak odleżyny i przykurcze. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie saturacji tlenem, częstości i rytmu oddechowego oraz hemodynamiki, zwłaszcza u pacjentów z postacią opuszkową polio. Wczesna rehabilitacja i wsparcie psychologiczne są niezbędne dla poprawy jakości życia i funkcjonowania pacjentów.
anoreksja, bilans płynów, dysfagia, fizjoterapia klatki piersiowej, funkcja oddechowa, kontrola zakażeń, lek przeciwbólowy, nagminne porażenie dziecięce, niedodma, oczyszczanie dróg oddechowych, opadanie stopy, orteza, ostre porażenie wiotkie, poliomyelitis, porażenie mięśni oddechowych, postać opuszkowa polio, przykurcz, saturacja krwi, skolioza, sztywność karku, szyna ortopedyczna, technika oszczędzania energii, tracheotomia, zespół post-polio, zgłębnik nosowo-żołądkowy, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Bluefish AB 80 mg
Analiza bezpieczeństwa atorwastatyny opiera się na danych z badań klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie, gdzie 5,2% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Najczęściej obserwowanymi działaniami były podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3 razy GGN u 0,8% pacjentów) oraz kinazy kreatynowej (>3 razy GGN u 2,5%, >10 razy GGN u 0,4%). Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży (10-17 lat) był zbliżony do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie. Wśród działań niepożądanych wyróżniono m.in. zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (mialgia, miopatia, rabdomioliza), zaburzenia wątroby (zapalenie, niewydolność), reakcje alergiczne (w tym anafilaksja i poważne zmiany skórne jak zespół Stevensa-Johnsona), a także zaburzenia metaboliczne, w tym hiperglikemię i ryzyko rozwoju cukrzycy u pacjentów z czynnikami ryzyka (glukoza na czczo ≥5,6 mmol/l, BMI >30 kg/m², nadciśnienie).
amnezja, anafilaksja, anoreksja, atorwastatyna, bezsenność, ból mięśniowy, ból stawowy, cholestaza, cukrzyca, epistaxis, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, koszmar senny, łysienie, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, neuropatia obwodowa, nieostre widzenie, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, szum uszny, zaburzenie smaku, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon chorób i schorzeń
Szkorbut – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Szkorbut, będący wynikiem przewlekłego niedoboru witaminy C (kwasu askorbinowego), manifestuje się po 4-12 tygodniach niedostatecznego spożycia tej witaminy. Charakterystyczne objawy obejmują zmęczenie, osłabienie, anoreksję, drażliwość, gorączkę, tachypnoe, a w zaawansowanym stadium samoistne krwawienia (wokół mieszków włosowych i pod paznokciami), obrzęk i krwawienie dziąseł, rozchwianie zębów, bóle kończyn i stawów, wybroczyny oraz trudności w gojeniu ran. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz oznaczeniu poziomu witaminy C w surowicy, który u chorych jest często poniżej normy (0,4-2,0 mg/dl). Leczenie polega na suplementacji witaminy C: u dorosłych dawka wynosi 500-1000 mg/dobę (np. 250 mg 4x dziennie przez pierwszy tydzień), u dzieci 100-300 mg/dobę przez minimum 2 tygodnie. Alternatywnie u dorosłych stosuje się 1 g/dobę przez 3-5 dni, następnie 300-500 mg/dobę przez tydzień, a potem dawkę podtrzymującą około 120 mg/dobę. Poprawa kliniczna następuje zwykle w ciągu 24-72 godzin od rozpoczęcia terapii.
anemia, anoreksja, badanie fizykalne, gojenie rany, konsultacja żywieniowa, kortykosteroidy, krwawienie z dziąseł, kwas askorbinowy, letarg, morfologia krwi, niedobór witaminy C, niedokrwistość, obrzęk dziąseł, poziom witaminy C, sepsa, szkorbut, tachypnoe, tiamina, włosy korkociągowe, wstrząs septyczny, wybroczyny, wywiad medyczny, zaburzenia odżywiania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Braltus 10 mcg
Bromek tiotropiowy, substancja czynna leku Braltus, wykazuje w badaniach przedklinicznych charakterystyczne działania przeciwcholinergiczne wynikające z blokady receptorów muskarynowych. Zaobserwowano objawy takie jak zmniejszenie łaknienia, zahamowanie przyrostu masy ciała, suchość błon śluzowych, zmniejszenie wydzielania śliny i łez, mydriaza oraz tachykardia. W toksykologii po podaniu wielokrotnym odnotowano łagodne podrażnienie dróg oddechowych u szczurów i myszy, a także zmiany w układzie moczowo-płciowym (zapalenie prostaty, złogi białkowe i kamica pęcherza moczowego) przy dawkach pięciokrotnie przekraczających narażenie terapeutyczne u ludzi. Badania reprodukcyjne wykazały toksyczny wpływ jedynie przy dawkach toksycznych dla matki, bez działania teratogennego i negatywnego wpływu na płodność.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Erfin
Terbinafina w dawce 250 mg doustnie wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby oraz nerek. W trakcie terapii mogą wystąpić rzadkie, ale poważne działania niepożądane, takie jak cholestaza i zapalenie wątroby, zwykle pojawiające się w ciągu pierwszych dwóch miesięcy leczenia. Objawy sugerujące dysfunkcję wątroby to m.in. świąd, nudności, brak łaknienia, żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu oraz jasne stolce. W przypadku ich wystąpienia należy natychmiast wykonać badania enzymów wątrobowych i przerwać terapię. U pacjentów z przewlekłymi lub aktywnymi chorobami wątroby stosowanie terbinafiny jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko kumulacji leku i brak danych potwierdzających bezpieczeństwo.
U chorych z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <50 ml/min lub stężenie kreatyniny >300 µmol/l) zaleca się redukcję dawki terbinafiny do 125 mg na dobę, co zmniejsza ryzyko toksyczności. Ponadto, u pacjentów z łuszczycą istnieje ryzyko zaostrzenia zmian skórnych, dlatego konieczne jest monitorowanie stanu skóry i ewentualne przerwanie leczenia w przypadku pogorszenia. Produkt Erfin zawiera mniej niż 23 mg sodu na tabletkę, co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej. Wskazane jest indywidualne dostosowanie terapii oraz ścisła kontrola kliniczna w wymienionych grupach pacjentów.
- Leksykon substancji czynnych
Tolperyzon – Działania niepożądane
Tolperyzon, stosowany w preparatach takich jak Mydocalm, Mydocalm Forte, Tolperis VP oraz Tolperison NeuroPharma, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych od ponad 12 000 pacjentów. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane dotyczą układu skórnego, neurologicznego, żołądkowo-jelitowego oraz ogólnoustrojowego, z reakcjami nadwrażliwości stanowiącymi 50-60% zgłoszeń. Reakcje te są przeważnie łagodne i samoistnie ustępują, jednak bardzo rzadko mogą prowadzić do zagrażających życiu wstrząsów anafilaktycznych lub obrzęku naczynioruchowego (częstość nieznana). Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest głównie jako niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) i rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), obejmując m.in. anemię, reakcje anafilaktyczne, zaburzenia snu, bóle głowy, tachykardię, hipotensję, nudności, łagodne uszkodzenie wątroby, alergiczne zapalenie skóry oraz osłabienie mięśniowe.
anemia, anoreksja, arytmia serca, białkomocz, bradykardia, dławica piersiowa, drżenie, dyspepsja, hiperbilirubinemia, hiperkreatynemia, hipoestezja, hipotensja, krwawienie z nosa, letarg, leukocytoza, limfadenopatia, małopłytkowość, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, obturacja dróg oddechowych, osteopenia, palpitacje, parestezja, pokrzywka, polidypsja, reakcja anafilaktyczna, rumień, splątanie, szumy uszne, tachykardia, tkanka podskórna, tolperyzon, uszkodzenie wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie skóry alergiczne, zawroty błędnikowe - Leksykon chorób i schorzeń
Niedożywienie – Etiologia i przyczyny
Niedożywienie definiuje się jako brak równowagi między zapotrzebowaniem organizmu na składniki odżywcze a ich podażą, obejmując zarówno niedobory, jak i nadmiar składników odżywczych. Wyróżnia się niedożywienie właściwe (niedobór makro- i mikroskładników) oraz nadmierne odżywienie, które wiąże się z nadwagą, otyłością i chorobami niezakaźnymi. Szczególnie istotne są niedobory białka, witamin (np. A, B12, D) i minerałów (np. żelazo, jod, cynk), które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych, takich jak kwashiorkor, marasmus, anemia czy zaburzenia odporności. Etiologia niedożywienia jest wieloczynnikowa i obejmuje nieodpowiednie spożycie pokarmów, choroby przewlekłe (np. mukowiscydoza, przewlekła niewydolność nerek), zaburzenia wchłaniania (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia), a także czynniki socjoekonomiczne, takie jak ubóstwo, brak bezpieczeństwa żywnościowego i izolacja społeczna. Warto podkreślić, że niedożywienie może współistnieć z nadwagą, co wymaga kompleksowej oceny stanu odżywienia pacjenta.
aflatoksyna, alergia pokarmowa, anemia, anoreksja, celiakia, choroba Alzheimera, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba nerwowo-mięśniowa, choroba niezakaźna, choroba przewlekła, demencja, dysfagia, krzywica, kwashiorkor, marasmus, mukowiscydoza, niedobór białka, niedobór witamin, niedowaga, niedożywienie białkowo-energetyczne, nowotwór dziecięcy, odleżyna, osteomalacja, otyłość, przewlekła choroba wątroby, przewlekła niewydolność nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, sarkopenia, ślepota zmierzchowa, wrodzona wada serca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyniszczenie, zaburzenie odżywiania, zaburzenie wchłaniania