Zaburzenia odżywiania
Epidemiologia
Zaburzenia odżywiania stanowią istotny problem zdrowia publicznego, charakteryzujący się zróżnicowanym rozpowszechnieniem w zależności od płci, wieku, grup etnicznych i czynników społeczno-kulturowych. Globalne rozpowszechnienie wynosi od 2,2% do 4,6% w różnych regionach, z wyższą częstością u kobiet (8,60%) niż u mężczyzn (4,07%). Najczęstsze zaburzenia to OSFED (39,5-44,2% przypadków), anoreksja (0,09-0,16%), bulimia (0,05-0,32%) oraz zaburzenie z napadami objadania się (0,26-0,96%). Wysokie ryzyko występuje w grupie wiekowej 15-19 lat, gdzie nawet 12% nastolatków doświadcza zaburzeń odżywiania. Zaburzenia te wiążą się z wysoką śmiertelnością, szczególnie anoreksja (SMR 5,86; 95% CI: 4,17-8,26) oraz znacznym obciążeniem psychicznym i somatycznym, w tym współwystępowaniem zaburzeń psychicznych (80% przypadków) i somatycznych (np. cukrzyca, osteoporoza). Pandemia COVID-19 przyczyniła się do wzrostu częstości i nasilenia objawów, a roczne wskaźniki zapadalności w siłach zbrojnych wzrosły o 79% w latach 2017-2021.
- Epidemiologia zaburzeń odżywiania
- Rozpowszechnienie i zapadalność
- Rozpowszechnienie poszczególnych typów zaburzeń odżywiania
- Różnice w rozpowszechnieniu w różnych grupach demograficznych
- Trendy w epidemiologii zaburzeń odżywiania
- Wskaźniki śmiertelności
- Monitoring i nadzór nad zaburzeniami odżywiania
- Systemy nadzoru w USA
- Systemy nadzoru w innych krajach
- Wyzwania w nadzorze nad zaburzeniami odżywiania
- Obciążenie zdrowotne i społeczne
- Czynniki ryzyka i determinanty
- Czynniki biologiczne i genetyczne
- Czynniki psychologiczne
- Czynniki społeczno-kulturowe
- Trauma i niepożądane doświadczenia życiowe
- Implikacje dla zdrowia publicznego
- Badania przesiewowe i wczesne wykrywanie
- Profilaktyka i interwencje
- Luki w leczeniu i barierach do opieki
- Wyzwania i przyszłe kierunki badań
- Podsumowanie
Epidemiologia zaburzeń odżywiania
Zaburzenia odżywiania stanowią istotny problem zdrowia publicznego, mimo że są stosunkowo rzadkie w populacji ogólnej. Badania epidemiologiczne dostarczają informacji o występowaniu tych zaburzeń oraz trendach w ich częstości występowania na przestrzeni czasu. Należy jednak zaznaczyć, że badania epidemiologiczne zaburzeń odżywiania napotykają pewne trudności metodologiczne. Zaburzenia te są stosunkowo rzadkie w populacji ogólnej, a pacjenci mają tendencję do zaprzeczania lub ukrywania swojej choroby oraz unikania profesjonalnej pomocy. Powoduje to, że badania środowiskowe są kosztowne i nieskuteczne, dlatego wiele badań epidemiologicznych korzysta z rejestrów psychiatrycznych lub dokumentacji medycznej szpitali na określonym obszarze, co prowadzi do niedoszacowania występowania zaburzeń odżywiania w populacji ogólnej1.
Rozpowszechnienie i zapadalność
Szacuje się, że na całym świecie około 9% populacji Stanów Zjednoczonych, czyli 30 milionów Amerykanów, doświadczy zaburzeń odżywiania w ciągu swojego życia. Ogólne rozpowszechnienie zaburzeń odżywiania szacuje się na 8,60% wśród kobiet i 4,07% wśród mężczyzn1. W Australii około 4,45% populacji (1,1 miliona osób) cierpi na zaburzenia odżywiania, co przekłada się na 286 069 osób w stanie Wiktoria w 2023 roku1.
Globalne rozpowszechnienie zaburzeń odżywiania wzrosło z 3,5% do 7,8% między 2000 a 2018 rokiem1. Nawet co piąty pracownik służby zdrowia (22%) zgłasza posiadanie w historii zaburzeń odżywiania1.
Różne badania pokazują zróżnicowane rozpowszechnienie zaburzeń odżywiania w zależności od regionu geograficznego. Rozpowszechnienie zaburzeń odżywiania wynosi 2,2% (0,2-13,1%) w Europie, 3,5% (0,6-7,8%) w Azji i 4,6% (2,0-13,5%) w Ameryce1. Łączna 12-miesięczna chorobowość zaburzeń odżywiania została oszacowana na 0,43% (95% CI, 0,18-0,78), a rozpowszechnienie w ciągu życia na 0,91% (95% CI, 0,48-1,71)1.
Rozpowszechnienie poszczególnych typów zaburzeń odżywiania
Dane dotyczące rozpowszechnienia poszczególnych typów zaburzeń odżywiania wskazują na zróżnicowanie w ich występowaniu. Jednym z najczęstszych zaburzeń odżywiania jest Inne Określone Zaburzenie Odżywiania lub Karmienia (OSFED), stanowiące 39,5% przypadków zaburzeń odżywiania wśród mężczyzn i 44,2% przypadków wśród kobiet w USA w latach 2018-20191.
Rozpowszechnienie anoreksji (anorexia nervosa) jest szacowane na 0,16% wśród kobiet i 0,09% wśród mężczyzn rocznie1. Rozpowszechnienie bulimii (bulimia nervosa) wynosi 0,32% wśród kobiet i 0,05% wśród mężczyzn rocznie. Z kolei rozpowszechnienie zaburzenia z napadami objadania się (binge eating disorder, BED) jest szacowane na 0,96% wśród kobiet i 0,26% wśród mężczyzn rocznie1.
W Australii, najpowszechniejsze zaburzenia odżywiania to Nieokreślone Zaburzenia Odżywiania i Karmienia oraz Inne Określone Zaburzenia Odżywiania i Karmienia, dotykające odpowiednio około 1,5% i 1,1% populacji australijskiej. Anoreksja i bulimia występują u mniej niż 0,5% populacji ogólnej1.
Według badania przeprowadzonego wśród aktywnych członków amerykańskich sił zbrojnych, wskaźnik zapadalności na jakiekolwiek zaburzenie odżywiania wynosił 3,6 przypadków na 10 000 osobolat. Najczęstszymi rozpoznaniami były inne/nieokreślone zaburzenia odżywiania (1,4 na 10 000 osobolat), następnie bulimia (1,1 na 10 000), zaburzenia z napadami objadania się (0,7 na 10 000) i anoreksja (0,4 na 10 000)1.
Różnice w rozpowszechnieniu w różnych grupach demograficznych
Zaburzenia odżywiania występują z różną częstotliwością w zależności od płci, wieku, orientacji seksualnej i innych czynników demograficznych.
Płeć
Zaburzenia odżywiania występują częściej u kobiet niż u mężczyzn. Wskaźnik zapadalności na jakiekolwiek zaburzenie odżywiania wśród kobiet jest ponad 8 razy wyższy niż wśród mężczyzn1. W Australii 67% osób z zaburzeniami odżywiania to kobiety, a 33% to mężczyźni1. Kobiety są bardziej narażone na wszystkie typy zaburzeń odżywiania niż mężczyźni. Rozpowszechnienie zaburzenia z napadami objadania jest prawie dwukrotnie wyższe u kobiet niż u mężczyzn, a w przypadku bulimii – ponad dwukrotnie wyższe1.
Badania wskazują, że około 80-85% osób ze zdiagnozowaną anoreksją lub bulimią to kobiety, a 15-20% to mężczyźni1. Warto jednak zauważyć, że zaburzenia odżywiania i zachowania związane z zaburzeniami odżywiania u chłopców i mężczyzn mogą przejawiać się inaczej niż u dziewcząt i kobiet, szczególnie w przypadku zaburzeń odżywiania zorientowanych na umięśnienie1.
Wiek
Zaburzenia odżywiania mogą występować w każdym wieku, od osób poniżej 5. roku życia do osób powyżej 80. roku życia1. Badania pokazują jednak, że największe ryzyko występuje u nastolatków, a średni wiek wystąpienia zaburzeń odżywiania mieści się między 12. a 25. rokiem życia1.
Najwyższe rozpowszechnienie zaburzeń odżywiania obserwuje się w grupie wiekowej 15-19 lat, gdzie w 2023 roku nawet 12% nastolatków miało zaburzenia odżywiania1. 75% osób ze zdiagnozowaną anoreksją i 83% osób ze zdiagnozowaną bulimią jest w wieku od 12 do 25 lat1.
Niepokojący trend w rozkładzie wiekowym pokazuje, że 27% przypadków zaburzeń odżywiania w Australii dotyczy osób w wieku 10-19 lat. Ten odsetek prawie podwoił się od 2012 roku, co wskazuje na znaczny wzrost zaburzeń odżywiania wśród młodszych grup wiekowych1.
Różnice etniczne i kulturowe
Zaburzenia odżywiania występują we wszystkich grupach etnicznych, narodowościach i środowiskach kulturowych1. Badanie z 2019 roku wykazało, że Latynosi, Afroamerykanie i Azjaci częściej podejmują zachowania związane z zaburzeniami odżywiania niż ich biali rówieśnicy1.
Nastolatki doświadczające dyskryminacji rasowej/etnicznej są 3 razy bardziej narażone na zaburzenia z napadami objadania się niż osoby, które nie doświadczyły dyskryminacji rasowej/etnicznej1. Osoby kolorowe z zaburzeniami odżywiania mają o połowę mniejsze szanse na diagnozę lub leczenie1.
Chociaż badania są ograniczone, szacuje się, że częstość występowania zaburzeń odżywiania jest znacznie wyższa w populacjach rdzennych, przy czym szacunki wskazują, że dotknięte może być nawet 27% osób1. Niedawne badanie wykazało, że 28% rdzennych uczniów szkół średnich ma zaburzenia odżywiania w porównaniu do 22% innych australijskich nastolatków1.
Osoby LGBTQ+
Osoby LGBTQ+ są bardziej narażone na zaburzenia odżywiania. Młodzież LGBTQ, u której kiedykolwiek zdiagnozowano zaburzenia odżywiania, miała prawie cztery razy większe szanse na próbę samobójczą w ciągu ostatniego roku w porównaniu do osób, które nigdy nie podejrzewały ani nie miały diagnozy zaburzeń odżywiania1.
Badania wskazują, że zarówno osoby transpłciowe ze spektrum żeńskiego (TFS; osoby przypisane przy urodzeniu do płci męskiej i identyfikujące się jako kobiety lub osoby ze spektrum żeńskiego), jak i osoby transpłciowe ze spektrum męskiego (TMS; osoby przypisane przy urodzeniu do płci żeńskiej i identyfikujące się jako mężczyźni lub osoby ze spektrum męskiego) miały wyższe poziomy zaburzeń odżywiania i niezadowolenia z ciała niż osoby cispłciowe1.
Australijskie badanie wykazało, że 23% młodych osób transpłciowych ma obecną lub wcześniejszą diagnozę zaburzeń odżywiania1. Studenci college’ów identyfikujący się jako osoby transpłciowe są ponad cztery razy bardziej narażeni na zaburzenia odżywiania niż ich cispłciowi rówieśnicy1.
Trendy w epidemiologii zaburzeń odżywiania
Dane epidemiologiczne wskazują na pewne trendy w występowaniu zaburzeń odżywiania. Mimo że ogólny wskaźnik zapadalności na anoreksję pozostał stabilny w ciągu ostatnich dekad, zaobserwowano wzrost w grupie wysokiego ryzyka dziewcząt w wieku 15-19 lat. Nie jest jasne, czy odzwierciedla to wcześniejsze wykrywanie przypadków anoreksji, czy wcześniejszy wiek zachorowania1.
Występowanie bulimii mogło zmniejszyć się od wczesnych lat 90. ubiegłego wieku1. Jednakże, roczne wskaźniki zapadalności na wszystkie zaburzenia odżywiania wśród aktywnych członków sił zbrojnych wzrosły z 2,8 przypadków na 10 000 osobolat w 2017 roku do 5,0 przypadków na 10 000 osobolat w 2021 roku, co oznacza wzrost o około 79%1.
Pandemia COVID-19 przyczyniła się do znacznego wzrostu zarówno częstości występowania, jak i ciężkości zaburzeń odżywiania o charakterze restrykcyjnym w populacjach pediatrycznych1. W marcu i kwietniu 2020 roku National Eating Disorders Association odnotowało 75% wzrost wiadomości do swojej infolinii, w porównaniu do tego samego okresu w poprzednim roku1.
Objawy zaburzeń odżywiania nasilają się, przy czym napady objadania się występujące co najmniej raz w tygodniu zwiększyły się prawie sześciokrotnie od końca lat 90., a ścisłe diety niemal czterokrotnie, przy równoległym wzroście innych behawioralnych i poznawczych objawów zaburzeń odżywiania (np. zwiększone diety, obniżona jakość życia)1.
Wskaźniki śmiertelności
Wszystkie zaburzenia odżywiania wiążą się z podwyższonym ryzykiem śmiertelności, przy czym anoreksja wykazuje najwyższe wskaźniki1. Co 52 minuty 1 osoba umiera jako bezpośrednia konsekwencja zaburzeń odżywiania1.
Wskaźnik śmiertelności standaryzowany (SMR) dla anoreksji wynosił 5,86 (95% CI: 4,17-8,26) przy średnim okresie obserwacji wynoszącym 14 lat1. W przypadku bulimii, ważony wskaźnik śmiertelności wynosił 1,74 na 1000 osobolat (95% CI: 1,09-2,44), co oznacza, że rocznie umiera 0,17% pacjentów z bulimią1.
Dla zaburzeń EDNOS (Eating Disorder Not Otherwise Specified) ważony roczny wskaźnik śmiertelności wynosił 3,31 zgonów (95% CI: 1,48-5,75) na 1000 osobolat. Ogólny SMR wynosił 1,92 (95% CI: 1,46-2,52)1.
Zaburzenia odżywiania mają drugą najwyższą śmiertelność wśród zaburzeń psychicznych, zaraz po uzależnieniu od opioidów1. Osoby z anoreksją są ponad 31 razy bardziej narażone na próbę samobójczą, a osoby z bulimią 7,5 razy bardziej narażone na próbę samobójczą niż populacja ogólna1.
Monitoring i nadzór nad zaburzeniami odżywiania
Ważnym aspektem epidemiologii zaburzeń odżywiania jest monitoring i nadzór nad tymi zaburzeniami w populacji. Pozwala to na śledzenie trendów w czasie i ocenę skuteczności interwencji zdrowotnych.
Systemy nadzoru w USA
W Stanach Zjednoczonych, grupa robocza ds. nadzoru nad zaburzeniami odżywiania w zdrowiu publicznym (Eating Disorders Public Health Surveillance Working Group) jest wielostanowym, interdyscyplinarnym zespołem badaczy i profesjonalistów zjednoczonych wspólnym celem rozwoju nadzoru nad zaburzeniami odżywiania w USA, ze szczególnym uwzględnieniem nadzoru poprzez badanie Youth Risk Behavior Survey (YRBS) prowadzone przez Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC)1.
Grupa ta została utworzona w 2022 roku, a jej celem jest zapewnienie rutynowego zbierania danych o zaburzeniach odżywiania wśród młodzieży w USA, aby pomóc w kształtowaniu leczenia, profilaktyki i interwencji na rzecz równości w zdrowiu1.
W 2015 roku elementy oceniające zaburzenia odżywiania zostały usunięte z kwestionariusza YRBS, co pozbawiło specjalistów ds. zdrowia publicznego i badaczy niezbędnych informacji do monitorowania trendów i wzorców tych zachowań1. Ponowne włączenie tych elementów do kwestionariusza jest kwestią o kluczowym znaczeniu dla zdrowia publicznego1.
W odpowiedzi na udaną akcję rzecznictwa, zarówno Senat USA, jak i Izba Reprezentantów wystosowały listy do dyrektor CDC Brendy Fitzgerald, wzywając ją do rozpoczęcia dyskusji na temat roli, jaką agencja mogłaby odegrać w uruchomieniu krajowego nadzoru nad zaburzeniami odżywiania1.
Latem 2024 roku CDC ogłosiło, że element oceniający napady objadania się zostanie włączony do kwestionariusza National Youth Risk Behavior Survey (YRBS) 2025, co oznacza, że po raz pierwszy od ponad dekady takie dane będą zbierane1. Jest to ogromny sukces w poprawie nadzoru nad zaburzeniami odżywiania w USA1.
Systemy nadzoru w innych krajach
W Wielkiej Brytanii przeprowadzono badanie obserwacyjne, wykorzystujące Child and Adolescent Psychiatry Surveillance System, obejmujące comiesięczne raportowanie przez psychiatrów dzieci i młodzieży między 1 lutego 2015 a 30 września 2015 roku1. W ramach tego badania zidentyfikowano 305 nowych przypadków anoreksji w ciągu 8-miesięcznego okresu nadzoru. Ogólny wskaźnik zapadalności, skorygowany o brakujące dane, oszacowano na 13,68 na 100 000 populacji (95% CI 12,88 do 14,52), z wskaźnikami 25,66 (95% CI 24,09 do 27,30) dla młodych kobiet i 2,28 (95% CI 1,84 do 2,79) dla młodych mężczyzn1.
Wyniki te dostarczają nowych oszacowań zapadalności na anoreksję u młodych ludzi. Usługodawcy i komisarze powinni rozważyć dowody sugerujące wzrost zapadalności u młodszych dzieci1.
Wyzwania w nadzorze nad zaburzeniami odżywiania
Istnieją pewne wyzwania związane z monitorowaniem i nadzorem nad zaburzeniami odżywiania. Jednym z nich jest kwestia metodologiczna – różnorodność instrumentów używanych do diagnozowania zaburzeń odżywiania i brak uzgodnionej definicji dla zaburzeń odżywiania nieokreślonych w inny sposób (EDNOS)1.
Innym wyzwaniem jest to, że większość osób z zaburzeniami odżywiania nie otrzymuje żadnego leczenia, albo dlatego, że nie są wykrywane, albo dlatego, że odmawiają leczenia z powodu wstydu lub zaprzeczenia swojej chorobie1.
Istnieje potrzeba bardziej wyrafinowanych metod epidemiologicznych, aby lepiej zrozumieć te złożone choroby w czasie, w celu ukierunkowania polityki zdrowotnej i rozwoju opieki1.
Obciążenie zdrowotne i społeczne
Zaburzenia odżywiania stanowią znaczące obciążenie dla zdrowia publicznego i wiążą się z istotnym wpływem na jednostki, rodziny i społeczeństwo.
Obciążenie chorobowe
Globalne obciążenie chorobowe spowodowane przez jakiekolwiek zaburzenia odżywiania wynosiło 43,4 lat życia skorygowanych niepełnosprawnością standaryzowanych wiekowo na 100 000 osób, ze wzrostem o 9,4% między 2007 a 2017 rokiem1. Ponad 3,3 miliona zdrowych lat życia na całym świecie jest traconych rocznie z powodu zaburzeń odżywiania1.
Zaburzenia odżywiania są poważnymi zaburzeniami psychicznymi. Anoreksja ma najwyższy wskaźnik śmiertelności wśród wszystkich problemów zdrowia psychicznego1. Dla kobiet w wieku od piętnastu do dwudziestu czterech lat cierpiących na anoreksję, wskaźnik śmiertelności związany z chorobą jest dwunastokrotnie wyższy niż wskaźnik zgonów z wszystkich innych przyczyn1.
Koszty ekonomiczne
Całkowity koszt ekonomiczny zaburzeń odżywiania w Australii szacowano na 84 miliardy dolarów z tytułu utraconych lat życia z powodu niepełnosprawności i śmierci, a roczne utracone zarobki to około 1,646 miliarda dolarów1. Koszt ekonomiczny wzrósł o 36% w ciągu ostatniej dekady, przekraczając 66,9 miliarda dolarów w 2023 roku, co przekłada się na koszt 60 654 dolarów na osobę1.
STRIPED, we współpracy z Academy for Eating Disorders (AED) i Deloitte Access Economics, przeprowadził najbardziej kompleksowe badanie dotychczasowego obciążenia społecznego i ekonomicznego zaburzeń odżywiania w Stanach Zjednoczonych1. Raport dostarcza krytycznego nowego zbioru dowodów na temat niszczycielskiego wpływu zaburzeń odżywiania na jednostki, rodziny i społeczeństwo1.
Współwystępowanie z innymi zaburzeniami
Zaburzenia odżywiania często współwystępują z innymi zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi1. Badania sugerują, że ponad 80% dorosłych ze zdiagnozowanymi zaburzeniami odżywiania ma co najmniej jedno dodatkowe zaburzenie psychiczne1.
Następujące choroby współistniejące wykazują zwiększoną częstość występowania u osób żyjących z zaburzeniami odżywiania w porównaniu do populacji ogólnej: cukrzyca typu 1 i 2, zespół policystycznych jajników (PCOS), słabe lub kruche kości (np. osteopenia, osteoporoza), niskie ciśnienie krwi (hipotensja), problemy trawienne (np. zespół jelita drażliwego), bóle stawów, ból głowy i migrena, problemy miesiączkowe (np. brak miesiączki), problemy ze snem1.
Zaburzenia odżywiania mogą zwiększać ryzyko innych zaburzeń zdrowia psychicznego. Zaburzenia związane z alkoholem i innymi substancjami są 4 razy częstsze niż w populacji ogólnej. Depresja i inne zaburzenia nastroju współwystępują dość często. Istnieje wyraźnie podwyższone ryzyko zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego1.
50% osób z zaburzeniami odżywiania używa alkoholu lub nielegalnych narkotyków, w porównaniu do około 9% w populacji ogólnej1. Do 35% użytkowników alkoholu lub nielegalnych narkotyków ma zaburzenia odżywiania, w porównaniu do 3% w populacji ogólnej1. 1 na 5 osób z zaburzeniami odżywiania rozwinie zaburzenia związane z używaniem substancji w pewnym momencie swojego życia1.
Czynniki ryzyka i determinanty
Zaburzenia odżywiania mają złożoną etiologię, obejmującą czynniki biologiczne, psychologiczne i społeczne. Zrozumienie tych czynników ma kluczowe znaczenie dla rozwoju skutecznych strategii profilaktycznych i interwencyjnych.
Czynniki biologiczne i genetyczne
Zaburzenia odżywiania są coraz częściej rozumiane jako mające podstawę biologiczną, wynikającą z interakcji indywidualnej podatności genetycznej i czynników środowiskowych1. Ponadto, fizjologiczne konsekwencje głodzenia i zaburzonych zachowań żywieniowych, zaburzenia w obwodach nagrody i apetytu, a także nawykowe i warunkowe reakcje uczenia się przyczyniają się do kompulsywnego charakteru tych zaburzeń1.
Badania wykazały znacząco podwyższone względne ryzyko wśród członków rodzin osób z zaburzeniami z napadami objadania się, a dane z badań bliźniąt wskazywały na zakres szacunków dziedziczności wynoszący od 41% do 57%1.
Czynniki psychologiczne
Strach przed przybraniem na wadze, poczucie przejadania się, poczucie winy, myślenie o diecie i pragnienie szczupłości są predyktorami nasilenia zaburzeń odżywiania1.
62,3% nastoletnich dziewcząt i 28,8% nastoletnich chłopców zgłasza próby odchudzania się. 58,6% dziewcząt i 28,2% chłopców aktywnie stosuje diety. 68,4% dziewcząt i 51% chłopców ćwiczy z celem utraty wagi lub aby uniknąć przybrania na wadze1.
Badanie kohortowe wykazało, że kobiety, które umiarkowanie się odchudzały, były 5 razy bardziej narażone na rozwój zaburzeń odżywiania, a te, które stosowały skrajne ograniczenia, były 18 razy bardziej narażone na rozwój zaburzeń odżywiania niż te, które nie stosowały diet1.
Czynniki społeczno-kulturowe
Presja społeczno-kulturowa na szczupłość może przyczyniać się do wystąpienia zaburzeń odżywiania1. Niedawne badania pokazują, że zaburzenia odżywiania i patologiczne zachowania żywieniowe występują w krajach niezachodnich i wśród mniejszości etnicznych. Zwiększone występowanie zaburzeń odżywiania w krajach niezachodnich wiązało się z transformacją kulturową i globalizacją, w tym modernizacją, urbanizacją i ekspozycją medialną promującą zachodni ideał piękna1.
Osoby należące do zespołów sportowych również mogą być narażone na większe ryzyko zaburzeń odżywiania. Wskaźniki rozpowszechnienia zaburzeń odżywiania są wyższe wśród sportowców w porównaniu do osób niebędących sportowcami i wynoszą od 6 do 45% wśród kobiet-sportowców i od 0 do 19% wśród mężczyzn-sportowców1. Niedawne badanie wykazało, że w próbie sportowców wyczynowych ponad 86% spełniało kryteria zaburzeń odżywiania/subklinicznych zaburzeń odżywiania1.
Pewne grupy są szczególnie narażone na anoreksję, w tym tancerze, biegacze długodystansowi, łyżwiarze, modele, aktorzy, zapaśnicy, gimnastycy, stewardesy, członkowie bractw uczelnianych i inni, dla których szczupłość jest podkreślana i nadmiernie nagradzana1.
Trauma i niepożądane doświadczenia życiowe
Wskaźnik traumy jest wyższy wśród kobiet i mężczyzn z bulimią i zaburzeniami z napadami objadania się, w porównaniu do populacji ogólnej1. Jedno badanie wykazało, że prawie połowa (49,3%) pacjentów z zaburzeniami odżywiania przyjętych do ośrodka stacjonarnego w USA miała objawy zgodne z diagnozą PTSD1.
Inne badanie wykazało, że 43,8% osób ze zdiagnozowanymi zaburzeniami odżywiania zgłosiło doświadczenie więcej niż jednego traumatycznego wydarzenia w swoim życiu1.
Implikacje dla zdrowia publicznego
Epidemiologia zaburzeń odżywiania ma istotne implikacje dla zdrowia publicznego, w tym dla badań przesiewowych, wczesnego wykrywania, profilaktyki i leczenia.
Badania przesiewowe i wczesne wykrywanie
Wczesne rozpoznanie i diagnoza zaburzeń odżywiania wiąże się z poprawą rokowania, a wszyscy nastolatki powinni być poddawani badaniom przesiewowym w kierunku zaburzeń odżywiania podczas corocznych wizyt kontrolnych1. Specjaliści z zakresu opieki zdrowotnej są zachęcani do stosowania ustrukturyzowanych podejść do zbierania wywiadu psychospołecznego, które zawierają pytania koncentrujące się na diecie, wadze i obrazie ciała1.
Badania przesiewowe w kierunku zaburzeń odżywiania podczas wizyt kontrolnych powinny również obejmować badanie fizykalne. Podczas każdej wizyty lekarskiej należy zbierać i rejestrować dane antropometryczne, w tym wagę, wzrost i BMI, a następnie nanosić je na odpowiednie dla wieku krzywe wzrostu i analizować pod kątem niepokojących trendów1.
Badania przesiewowe prowadzone na kampusach uczelni wyższych są poważnie niewystarczające – tylko 22% uczelni zgłosiło oferowanie całorocznych możliwości badań przesiewowych w kierunku zaburzeń odżywiania, a tylko 45% oferowało badania przesiewowe raz w roku lub semestrze1.
Profilaktyka i interwencje
Mimo że zaburzenia odżywiania są poważnymi problemami zdrowia psychicznego, istnieją skuteczne opcje leczenia, w tym leczenie oparte na rodzinie i terapia poznawcza1. Gdy wykwalifikowani i kompetentni specjaliści w zakresie zdrowia zapewniają leczenie, większość osób z zaburzeniami odżywiania może osiągnąć pełny powrót do zdrowia i dobrą jakość życia1.
Leczenie zaburzeń odżywiania we wczesnym stadium może zmniejszyć ryzyko długotrwałego przebiegu i długoterminowej patologii1. Przywrócenie prawidłowej masy ciała u pacjentów z anoreksją rozwiązuje większość związanych z nią powikłań medycznych1.
Istnieje wiele modalności leczenia psychologicznego dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami odżywiania. Leczenie oparte na rodzinie (FBT) jest podejściem pierwszego rzutu w przypadku restrykcyjnych zaburzeń odżywiania w pediatrii1.
Luki w leczeniu i barierach do opieki
Pomimo istnienia skutecznych metod leczenia, istnieją znaczące luki w dostępie do opieki zdrowotnej dla osób z zaburzeniami odżywiania. Szacuje się, że 75% osób z zaburzeniami odżywiania nie szuka profesjonalnej pomocy1. Badania pokazują, że tylko około 20% lub mniej studentów, którzy mieli pozytywne wyniki badań przesiewowych w kierunku zaburzeń odżywiania, zgłosiło otrzymywanie leczenia z powodu swoich zaburzeń odżywiania1.
Badania ankietowe wśród lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej – pediatrów i lekarzy rodzinnych – wykazały, że choć większość respondentów czuła, że ma rolę w badaniach przesiewowych i ocenie zaburzeń odżywiania, często nie udało im się zidentyfikować tych stanów1.
Rutynowe badania przesiewowe i wczesna interwencja mogą być utrudnione przez liczne bariery, w tym niedobór zasobów, ograniczenia czasowe i brak pewności lekarzy w rozpoznawaniu i leczeniu tych zaburzeń1.
Wyzwania i przyszłe kierunki badań
Istnieje wiele wyzwań związanych z badaniami epidemiologicznymi zaburzeń odżywiania oraz przyszłych kierunków badań w tej dziedzinie.
Wyzwania metodologiczne
Jednym z głównych wyzwań w badaniach epidemiologicznych zaburzeń odżywiania jest różnorodność instrumentów używanych do diagnozowania tych zaburzeń oraz brak uzgodnionej definicji zaburzeń odżywiania nieokreślonych w inny sposób (EDNOS)1.
Innym wyzwaniem jest to, że zaburzenia odżywiania są stosunkowo rzadkie w populacji ogólnej, a pacjenci mają tendencję do zaprzeczania lub ukrywania swojej choroby oraz unikania profesjonalnej pomocy. To sprawia, że badania środowiskowe są kosztowne i nieskuteczne1.
Ponadto, różnice w wskaźnikach w czasie mogą wynikać z lepszego wykrywania przypadków, zwiększonej świadomości publicznej prowadzącej do wcześniejszego wykrywania i szerszej dostępności usług leczniczych, zamiast rzeczywistego wzrostu występowania1.
Przyszłe kierunki badań
Przyszłe badania powinny przeanalizować bardziej reprezentatywne próby1. Istnieje pilna potrzeba bardziej wyrafinowanych metod epidemiologicznych, aby lepiej zrozumieć te złożone choroby w czasie, w celu ukierunkowania polityki zdrowotnej i rozwoju opieki1.
Potrzebne są również dane epidemiologiczne z reprezentatywnej dla całego kraju próby w USA1. Przyszłe badania powinny zbadać rozpowszechnienie EDNOS, w oczekiwaniu na opracowanie uniwersalnej definicji tego zaburzenia1.
Grupa robocza ds. epidemiologii i praktyki zdrowia publicznego (Epidemiology and Public Health Practice SIG) stara się zjednoczyć badaczy i praktyków zainteresowanych zrozumieniem rozkładu i determinantów zaburzeń odżywiania w populacji1. Jej cele obejmują promowanie badań nad pomiarem zaburzeń odżywiania i zaburzonych zachowań żywieniowych na poziomie populacji, monitorowanie trendów w zaburzeniach odżywiania, subklinicznych zaburzeniach odżywiania i objawach zaburzonych zachowań żywieniowych, a także informowanie społeczeństwa i opowiadanie się za znaczeniem wczesnego wykrywania, badań przesiewowych i interwencji w profilaktyce zaburzeń odżywiania1.
Podsumowanie
Epidemiologia zaburzeń odżywiania dostarcza cennych informacji na temat rozpowszechnienia tych zaburzeń, ich rozkładu w różnych grupach demograficznych, czynników ryzyka oraz obciążenia zdrowotnego i społecznego. Mimo pewnych wyzwań metodologicznych, badania epidemiologiczne są niezbędne do zrozumienia skali problemu i opracowania skutecznych strategii profilaktycznych i interwencyjnych.
Dane epidemiologiczne wskazują, że zaburzenia odżywiania są stosunkowo powszechne, szczególnie wśród młodych kobiet, ale dotykają również mężczyzn, osoby starsze i różne grupy etniczne. Wszystkie zaburzenia odżywiania wiążą się z podwyższonym ryzykiem śmiertelności, przy czym anoreksja wykazuje najwyższe wskaźniki.
Istnieje potrzeba dalszych badań epidemiologicznych, które wykorzystują bardziej reprezentatywne próby i jednolite metody diagnozowania. Potrzebny jest również lepszy monitoring i nadzór nad zaburzeniami odżywiania, aby śledzić trendy w czasie i oceniać skuteczność interwencji zdrowotnych.
Zrozumienie epidemiologii zaburzeń odżywiania ma kluczowe znaczenie dla opracowania skutecznych strategii profilaktycznych i interwencyjnych, a także dla alokacji zasobów i zapewnienia efektywnej opieki dla osób dotkniętych tymi zaburzeniami.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.