Działania niepożądane
Eksemestan

Działania niepożądane eksemestanu – wprowadzenie

Eksemestan jest substancją stosowaną w leczeniu raka piersi u kobiet po menopauzie, działającą poprzez hamowanie aromatazy, enzymu odpowiedzialnego za produkcję estrogenów. W badaniach klinicznych eksemestan podawany w standardowej dawce 25 mg na dobę wykazywał generalnie dobrą tolerancję, a obserwowane działania niepożądane miały nasilenie od łagodnego do umiarkowanego.¹²

Warto zauważyć, że większość działań niepożądanych ma związek ze zmniejszeniem stężenia estrogenów we krwi, będącym naturalną konsekwencją mechanizmu działania leku.³⁴

Przerywanie leczenia z powodu działań niepożądanych

Wskaźnik przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych jest różny dla poszczególnych grup pacjentek:

• U pacjentek z wczesnym rakiem piersi, otrzymujących leczenie uzupełniające eksemestanem po początkowym leczeniu uzupełniającym tamoksyfenem, wskaźnik przerwania leczenia wynosił 7,4%.⁵⁶
• U pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi wskaźnik ten był znacznie niższy i wynosił 2,8%.⁷⁸

Najczęstsze działania niepożądane

W grupie pacjentek z wczesnym rakiem piersi najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były:⁹¹⁰

• Uderzenia gorąca (22%)
• Bóle stawów (18%)
• Zmęczenie (16%)

Z kolei u chorych z zaawansowanym rakiem piersi najczęściej zgłaszano:¹¹¹²

• Uderzenia gorąca (14%)
• Nudności (12%)

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane zgłaszane podczas badań klinicznych i po wprowadzeniu eksemestanu do obrotu zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania.¹³

Częstość występowania działań niepożądanych zdefiniowana jest następująco:<sup data-drug="Astexana" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania jest zdefiniowana jako: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (14

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Szczegółowe działania niepożądane według układów i narządów

Poniżej przedstawiono szczegółowe działania niepożądane występujące przy stosowaniu eksemestanu, pogrupowane według układów i narządów:

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Leukopenia występowała jako działanie niepożądane z różną częstotliwością w zależności od produktu: od niezbyt często (Astexana) do bardzo często (Exemestan Symphar). Trombocytopenia była zgłaszana rzadko (Astexana) lub często (Exemestan Symphar). Dodatkowo u około 20% pacjentek otrzymujących eksemestan obserwowano sporadyczne zmniejszenie liczby limfocytów we krwi, szczególnie nasilone u osób z limfopenią występującą przed leczeniem.¹⁵¹⁶

Zaburzenia układu immunologicznego

Niezbyt często występowały reakcje nadwrażliwości.¹⁷¹⁸

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Często obserwowano jadłowstręt (anoreksję).¹⁹²⁰

Zaburzenia psychiczne

Bardzo często występowała bezsenność, a w niektórych produktach również depresja (bardzo często lub często).²¹²²

Zaburzenia układu nerwowego

Bardzo często zgłaszano bóle głowy. Często występowały zawroty głowy, zespół cieśni nadgarstka i parestezje. Niezbyt często lub rzadko obserwowano senność.²³²⁴

Zaburzenia naczyniowe

Bardzo często występowały uderzenia gorąca.²⁵²⁶

Zaburzenia żołądka i jelit

Bardzo często zgłaszano nudności, w niektórych produktach również bóle brzucha. Często występowały wymioty, zaparcia, niestrawność (dyspepsja) i biegunka.²⁷²⁸

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Niezbyt często obserwowano zapalenie wątroby, zastoinowe zapalenie wątroby, zwiększone stężenie enzymów wątrobowych, zwiększone stężenie bilirubiny we krwi oraz zwiększone stężenie fosfatazy zasadowej we krwi.²⁹ W innych produktach te same działania niepożądane występowały z różną częstotliwością – od rzadko do bardzo często.³⁰

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo często stwierdzano zwiększoną potliwość. Często występowały wysypka, łysienie, pokrzywka i świąd. Niezbyt często obserwowano ostrą uogólnioną osutkę krostkową.³¹³²

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i kości

Bardzo często raportowano ból stawów i bóle mięśniowo-szkieletowe. Często występowały osteoporoza i złamania.³³³⁴

Warto zaznaczyć, że bóle stawów obejmowały różne dolegliwości, a rzadziej występowały bóle kończyn, choroba zwyrodnieniowa stawów, bóle kręgosłupa, zapalenie stawów, bóle mięśniowe i sztywność stawów.³⁵³⁶

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Bardzo często występowało zmęczenie, a w niektórych produktach również ból. Często zgłaszano obrzęki obwodowe, a niezbyt często astenię (osłabienie).³⁷³⁸

Szczegółowe ryzyko związane z działaniami niepożądanymi

Ryzyko sercowo-naczyniowe

W badaniu IES (Intergroup Exemestane Study) częstość występowania zdarzeń niedokrwiennych serca w grupach leczonych eksemestanem i tamoksyfenem wynosiła odpowiednio 4,5% i 4,2%.³⁹ Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic w częstości występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych, włączając:⁴⁰

• Nadciśnienie tętnicze (9,9% vs. 8,4%)
• Zawał mięśnia sercowego (0,6% vs. 0,2%)
• Niewydolność serca (1,1% vs. 0,7%)

Zaburzenia gospodarki lipidowej

W badaniu IES u pacjentek stosujących eksemestan częściej stwierdzano hipercholesterolemię w porównaniu z pacjentkami przyjmującymi tamoksyfen (3,7% vs. 2,1%).⁴¹⁴²

W innym, 24-miesięcznym, randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą u kobiet po menopauzie z wczesnym rakiem piersi, eksemestan powodował:⁴³⁴⁴

• Obniżenie stężenia cholesterolu HDL w osoczu średnio o 7-9% (w grupie placebo wzrost o 1%)
• Obniżenie stężenia apolipoproteiny A1 o 5-6% (w grupie placebo obniżenie o 0-2%)

Wpływ na inne parametry lipidowe (cholesterol całkowity, cholesterol LDL, triglicerydy, apolipoproteina B i lipoproteina A) był podobny w obu grupach. Kliniczne znaczenie tych wyników pozostaje niejasne.⁴⁵⁴⁶

Zaburzenia żołądka – choroba wrzodowa

W badaniu IES u pacjentek stosujących eksemestan częściej stwierdzano wrzody żołądka w porównaniu z pacjentkami przyjmującymi tamoksyfen (0,7% vs. <0,1%).⁴⁷<sup data-drug="Exemestan Symphar" data-section="Działania niepożądane" title="W badaniu wczesnego raka piersi (IES) zaobserwowano większą częstość występowania wrzodów żołądka w grupie leczonej eksemestanem w porównaniu do grupy leczonej tamoksyfenem (odpowiednio 0,7% i 48

Warto zauważyć, że większość pacjentek z grupy eksemestanu, u których stwierdzono wrzody żołądka, otrzymywała leczenie towarzyszące lekami z grupy niesteroidowych przeciwzapalnych i/lub miała podobne zdarzenia w przeszłości.⁴⁹⁵⁰

Tabela działań niepożądanych eksemestanu

Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych eksemestanu wraz z częstością ich występowania i opisem.

Dane z badania IES – porównanie działań niepożądanych eksemestanu i tamoksyfenu

W badaniu IES (Intergroup Exemestane Study) obserwowano pacjentki z wczesnym rakiem piersi w trakcie leczenia i do 30 dni po jego zakończeniu. Poniżej przedstawiono częstość występowania określonych działań niepożądanych i chorób, bez względu na ich przyczyny.⁵¹⁵²

Monitorowanie działań niepożądanych i zgłaszanie

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.⁵³⁵⁴

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁵⁵⁵⁶