substancja atropinopodobna

Substancje atropinopodobne (antymuskarynowe) to grupa związków o działaniu antagonistycznym wobec receptorów muskarynowych układu cholinergicznego. Ich prototypem jest atropina, alkaloid występujący naturalnie w roślinach z rodziny psiankowatych, jak pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna).

Mechanizm działania tych substancji polega na kompetycyjnym blokowaniu receptorów muskarynowych (M1-M5), co hamuje działanie acetylocholiny w układzie przywspółczulnym. Efekty kliniczne obejmują: przyspieszenie akcji serca, rozszerzenie źrenic (mydriaza), zmniejszenie wydzielania gruczołów, rozkurcz mięśni gładkich i osłabienie perystaltyki przewodu pokarmowego.

Do substancji atropinopodobnych należą zarówno leki stosowane w praktyce klinicznej (atropina, skopolamina, ipratropium, oksybutynina, tolterodyna), jak i związki występujące w roślinach (hioscyjamina) oraz syntetyczne pochodne. Znajdują one zastosowanie w anestezjologii, okulistyce, gastroenterologii, urologii oraz w leczeniu choroby Parkinsona i chorób układu oddechowego.

Działania niepożądane substancji atropinopodobnych wynikają z ich wpływu na receptory muskarynowe i obejmują: suchość w ustach, zaburzenia widzenia, zatrzymanie moczu, zaparcia, tachykardię, nadmierną sedację oraz zaburzenia termoregulacji. W przypadku przedawkowania może dojść do zespołu antycholinergicznego charakteryzującego się hipertermią, pobudzeniem psychoruchowym i zaburzeniami świadomości.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl