działanie cytotoksyczne
Działanie cytotoksyczne to proces niszczenia komórek przez określone substancje lub czynniki zewnętrzne. W medycynie termin ten odnosi się najczęściej do zdolności leków, substancji chemicznych lub komórek układu odpornościowego do zabijania innych komórek, szczególnie komórek nowotworowych.
Mechanizmy działania cytotoksycznego obejmują różne procesy, w tym indukcję apoptozy (programowanej śmierci komórki), uszkodzenie DNA, hamowanie syntezy białek lub zakłócanie cyklu komórkowego. Leki cytotoksyczne, powszechnie stosowane w chemioterapii nowotworów, atakują przede wszystkim szybko dzielące się komórki, co niestety prowadzi do znanych skutków ubocznych, takich jak wypadanie włosów czy supresja szpiku kostnego.
W diagnostyce laboratoryjnej testy cytotoksyczności są wykorzystywane do oceny potencjalnej toksyczności nowych substancji leczniczych, materiałów biomedycznych czy innych związków chemicznych. Działanie cytotoksyczne wykazują również niektóre komórki układu odpornościowego, jak limfocyty T cytotoksyczne czy komórki NK (Natural Killer), które odgrywają kluczową rolę w eliminacji komórek zakażonych wirusami oraz komórek nowotworowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Valerin 200 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne preparatu Valerin, zawierającego alkoholowy wyciąg z korzenia Valeriana officinalis L., wykazały niski profil toksyczności. W badaniu toksyczności ostrej u myszy po dootrzewnowym podaniu wyciągu, LD50 wyniosła 3,3 g/kg masy ciała, co wskazuje na niską toksyczność ostrej ekspozycji. W badaniach toksyczności podostrej u szczurów, podawanych dootrzewnowo w dawkach 400-600 mg/kg przez 45 dni oraz doustnie w dawkach 300 i 600 mg/kg przez 30 dni, nie zaobserwowano istotnych zmian w masie ciała, parametrach hematologicznych, biochemicznych, ciśnieniu tętniczym ani wadze narządów, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania preparatu w tych zakresach dawek i czasów ekspozycji.
badania toksykologiczne, ciśnienie tętnicze, dawka śmiertelna, działanie alkilujące, działanie cytotoksyczne, działanie mutagenne, ekstrakt alkoholowy, genotoksyczność, karcynogenność, korzeń kozłka, LD50, mutagenność, parametry biochemiczne, parametry hematologiczne, parametry krwi, parametry moczu, podanie dootrzewnowe, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność reprodukcyjna, Valeriana officinalis, walepotriaty, wyciąg alkoholowy, wyciąg etanolowy, wyciąg suchy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Clofarabine Norameda 1 mg/ml
Klofarabina, będąca antymetabolitem nukleozydu puryn z grupy leków przeciwnowotworowych (kod ATC: L01BB06), wykazuje działanie przeciwnowotworowe poprzez hamowanie polimerazy DNA, reduktazy rybonukleotydowej oraz indukcję apoptozy przez przerwanie integralności błony mitochondriów. Po wewnątrzkomórkowej fosforylacji do aktywnego klofarabina 5′-trifosforanu, lek wykazuje wysokie powinowactwo do kinazy deoksycytydynowej, co przekłada się na jego efektywność. Klofarabina charakteryzuje się zwiększoną stabilnością metaboliczną, opornością na deaminazę adenozynową oraz skutecznością wobec zarówno proliferujących, jak i nieaktywnych komórek hematologicznych i litych guzów. W badaniach klinicznych u dzieci z nawrotem lub oporną ALL, stosowano dawki do 70 mg/m² pc. na dobę, z dawką maksymalną tolerowaną 52 mg/m² pc. na dobę podawaną przez 5 dni w infuzji dożylnej co 2-6 tygodni.
aminotransferaza, apoptoza komórkowa, białaczka, białaczka ALL, błona mitochondrialna, całkowita remisja, cytochrom C, częściowa remisja, czynnik proapoptotyczny, deaminaza adenozynowa, działanie cytotoksyczne, fosforylacja, hiperbilirubinemia, HSCT, immunofenotyp ALL, infuzja dożylna, kinaza deoksycytydynowa, kinaza wewnątrzkomórkowa, klasyfikacja francusko-amerykańsko-angielska, komórka białaczkowa, komórka progenitorowa, komórka T, lek przeciwnowotworowy, polimeraza DNA, polimeraza DNA α, reduktaza rybonukleotydowa, rozpad fosforolityczny, synteza DNA, szpik kostny M1, szpik kostny M2, toksyczność ograniczająca dawkę, transplantacja krwiotwórczych komórek macierzystych, trifosforan deoksyrybonukleozydu, wysypka grudkowo-plamkowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Paclitaxel-Ebewe 6 mg/ml
Paklitaksel, jako lek cytotoksyczny, niesie istotne ryzyko embriotoksyczne i fetotoksyczne, co potwierdzają badania przedkliniczne na królikach. Z tego względu jego stosowanie w ciąży jest przeciwwskazane, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne zagrożenia dla płodu. Kobiety w wieku rozrodczym powinny być dokładnie poinformowane o konieczności unikania ciąży podczas terapii oraz o obowiązku natychmiastowego zgłoszenia zajścia w ciążę. Ponadto, paklitaksel jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią ze względu na nieustalone przenikanie do mleka i potencjalne ryzyko dla niemowląt, co wymaga zaprzestania karmienia na czas leczenia.
antykoncepcja, działanie cytotoksyczne, działanie niepożądane, embriotoksyczność, historia choroby, karmienie piersią, kriokonserwacja nasienia, lek cytotoksyczny, mleko kobiece, niepłodność, paklitaksel, płodność, świadoma zgoda, sytuacja kliniczna, wiek rozrodczy, zaburzenie płodności, zachowanie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapine Bluefish 5 mg
Przedkliniczne badania toksyczności olanzapiny wykazały, że dawki śmiertelne (LD50) u myszy i szczurów wynoszą odpowiednio około 210 mg/kg i 175 mg/kg masy ciała, natomiast psy tolerują doustne dawki do 100 mg/kg bez zgonów. Objawy ostrej toksyczności obejmowały zmniejszenie aktywności, śpiączkę, drgawki, ślinotok oraz zahamowanie przyrostu masy ciała. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów) obserwowano hamowanie aktywności OUN, objawy antycholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym zależne od dawki leukopenię u myszy i niespecyficzne zmniejszenie leukocytów u szczurów. U psów poddanych dawkom 8-10 mg/kg/dobę (AUC 12-15-krotnie wyższe niż u ludzi przy dawce 12 mg) stwierdzono odwracalną neutropenię, trombocytopenię i niedokrwistość, bez uszkodzenia progenitorowych komórek szpiku.
ataksja, AUC, badanie in vitro, badanie in vivo, cykl płciowy, cytopenia, dawka śmiertelna, działanie antycholinergiczne, działanie cytotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, jadłowstręt, komórki progenitorowe szpiku, leukocyt, model zwierzęcy, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, szpik kostny, toksyczność ostra, trombocytopenia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Detimedac 200 mg 200 mg
Dakarbazyna, substancja czynna leku Detimedac, jest cytotoksycznym środkiem przeciwnowotworowym dostępnym w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji w dawkach 100 mg i 200 mg, zawierającym po rekonstytucji 10 mg/ml dakarbazyny w postaci cytrynianu. Wskazania do stosowania obejmują przede wszystkim zaawansowanego czerniaka złośliwego w monoterapii, zaawansowaną chorobę Hodgkina oraz zaawansowane mięsaki tkanek miękkich u dorosłych, gdzie lek jest stosowany wyłącznie w ramach chemioterapii skojarzonej. Należy podkreślić, że dakarbazyna nie jest wskazana w leczeniu międzybłoniaka ani mięsaka Kaposiego, mimo ich klasyfikacji jako mięsaków tkanek miękkich.
chemioterapia przeciwnowotworowa, chemioterapia skojarzona, chłoniak Hodgkina, choroba Hodgkina, cytrynian dakarbazyny, czerniak złośliwy przerzutowy, czynność nerek, czynność wątroby, dakarbazyna, Detimedac, działanie cytotoksyczne, działanie niepożądane, interakcja lekowa, leczenie cytotoksyczne, lek przeciwnowotworowy, międzybłoniak, mięsak Kaposiego, mięsak tkanek miękkich, monoterapia, morfologia krwi, ośrodek onkologiczny, protokół terapeutyczny, przerzut odległy, roztwór do wstrzykiwań, schemat wielolekowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Detimedac 500 mg 500 mg
Detimedac to preparat zawierający dakarbazynę w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji, dostępny w dawkach 500 mg i 1000 mg. Po rekonstytucji 50 ml wody do wstrzykiwań, stężenie dakarbazyny wynosi odpowiednio 10 mg/ml (gęstość 1,007 g/ml) dla dawki 500 mg oraz 20 mg/ml (gęstość 1,015 g/ml) dla dawki 1000 mg. Następnie roztwór rozcieńcza się w 200-300 ml 0,9% NaCl lub 5% glukozy, uzyskując końcowe stężenia 1,4–2,0 mg/ml dla dawki 500 mg oraz 2,8–4,0 mg/ml dla dawki 1000 mg. Infuzję dożylną podaje się przez 20-30 minut. Lek wymaga aseptycznego przygotowania bezpośrednio przed podaniem, z ochroną przed światłem ze względu na fotowrażliwość dakarbazyny. Preparat jest cytotoksyczny, mutagenny, rakotwórczy i teratogenny, co wymaga stosowania środków ochrony osobistej i procedur bezpieczeństwa podczas przygotowania i podawania.
cytostatyk, cytrynian dakarbazyny, dakarbazyna, działanie cytotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, infuzja dożylna, kwas cytrynowy bezwodny, lek przeciwnowotworowy, mannitol, niezgodność chemiczna, odpady cytotoksyczne, rekonstytucja, roztwór chlorku sodu, roztwór do infuzji, roztwór glukozy, środki ochrony osobistej, stabilność chemiczna i fizyczna, substancja czynna, warunki aseptyczne - Leksykon substancji czynnych
Cytarabina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Cytarabina, jako lek cytotoksyczny, wykazuje teratogenne działanie potwierdzone w badaniach na zwierzętach, co wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u kobiet w ciąży lub planujących ciążę. Ryzyko wad rozwojowych, takich jak deformacje kończyn i zniekształcenia ucha, jest szczególnie wysokie w I trymestrze ciąży, a także obserwuje się u noworodków pancytopenię, leukopenię, niedokrwistość, małopłytkowość oraz inne poważne powikłania, w tym zgony noworodkowe. Stosowanie cytarabiny w II i III trymestrze wiąże się z mniejszym, lecz nadal obecnym ryzykiem. Zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji u kobiet przez co najmniej 6 miesięcy po terapii oraz u mężczyzn przez 3-6 miesięcy, ze względu na potencjalne genotoksyczne i mutagenne działanie leku. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia i przez minimum tydzień po ostatniej dawce cytarabiny, aby uniknąć ryzyka poważnych działań niepożądanych u niemowląt.
azoospermia, cytarabina, drugi trymestr ciąży, działanie cytotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, eozynofilia, leki alkilujące, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, pierwszy trymestr ciąży, posocznica, przenikanie leków do mleka, skuteczna antykoncepcja, splenomegalia, trisomia, wady wrodzone, zaburzenia chromosomalne, zahamowanie czynności gonad - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lenalidomide Fresenius Kabi 5 mg
Lenalidomid, klasyfikowany pod kodem ATC L04AX04, wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwnowotworowe i immunomodulacyjne, głównie poprzez wiązanie z białkiem cereblon, co prowadzi do ubikwitynacji i degradacji czynników transkrypcyjnych Aiolos i Ikaros w komórkach hematopoetycznych. Mechanizmy te skutkują hamowaniem proliferacji i indukcją apoptozy w komórkach nowotworowych, zwłaszcza w szpiczaku mnogim, chłoniaku grudkowym oraz w zespołach mielodysplastycznych z delecją 5q. Lenalidomid wzmacnia również odpowiedź immunologiczną poprzez zwiększenie liczby komórek NK, T i NKT oraz hamowanie produkcji cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-6). Dodatkowo wykazuje właściwości antyangiogenne i proerytropoetyczne, co wspiera hamowanie progresji nowotworów i poprawę parametrów hematologicznych u pacjentów.
Skuteczność i bezpieczeństwo lenalidomidu potwierdzono w licznych badaniach klinicznych fazy II i III, obejmujących m.in. nowo rozpoznany i nawrotowy szpiczak mnogi, zespoły mielodysplastyczne oraz chłoniaki nieziarnicze. Szczególnie istotne są wyniki dwóch randomizowanych, podwójnie ślepych badań fazy III (CALGB 100104 i IFM 2005-02) dotyczących leczenia podtrzymującego po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT) u pacjentów ze szpiczakiem mnogim. W schemacie dawkowania początkowa dawka wynosiła 10 mg/dobę (dni 1-28 w 28-dniowych cyklach) z możliwością zwiększenia do 15 mg/dobę po 3 miesiącach, podawana do progresji choroby. Terapia lenalidomidem znacząco wydłużała czas do progresji w porównaniu z placebo, co stanowiło podstawę do rejestracji leku w tym wskazaniu i wprowadzenia go jako standardu leczenia podtrzymującego po ASCT.
ADCC, angiogeneza, apoptoza, ASCT, cereblon, chłoniak, chłoniak grudkowy, chłoniak nieziarniczy, chłoniak z komórek płaszcza, cytokina prozapalna, czynniki transkrypcyjne, delecja 5q, działanie antyangiogenne, działanie cytotoksyczne, efekt immunomodulacyjny, erytropoeza, hematoonkologia, hemoglobina płodowa, immunomodulacja, komórki CD34+, komórki hematopoetyczne, komórki NK, komórki NKT, leczenie podtrzymujące, lek immunosupresyjny, lenalidomid, ligaza E3, nowotwór hematologiczny, oporny szpiczak mnogi, progresja choroby, szpiczak mnogi, TNF-alfa, toksyczność leku, transplantacja komórek macierzystych, ubikwitynacja białek, układ limfatyczny, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cabazitaxel MSN 60 mg
Kabazytaksel, stosowany w postaci koncentratu 40 mg/mL (po rozcieńczeniu 10 mg/mL), wymaga rygorystycznej kwalifikacji pacjentów ze względu na liczne przeciwwskazania. Bezwzględnie nie powinien być podawany pacjentom z nadwrażliwością na kabazytaksel, inne taksany lub składniki pomocnicze, w tym polisorbat 80 oraz etanol (573,3 mg etanolu 96% w jednej fiolce rozpuszczalnika). Leczenie jest przeciwwskazane przy neutropenii poniżej 1500/mm³, ciężkich zaburzeniach czynności wątroby (bilirubina całkowita > 3 × GGN) oraz jednoczesnym szczepieniu przeciwko żółtej febrze, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak infekcje, kumulacja leku i uogólnione reakcje poszczepienne. Monitorowanie morfologii krwi oraz funkcji wątroby jest kluczowe przed i w trakcie terapii.
bilirubina całkowita, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, działanie cytotoksyczne, działanie niepożądane, etanol 96%, kabazytaksel, morfologia krwi, neutropenia, polisorbat 80, powikłanie hematologiczne, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja poszczepienna, roztwór do infuzji, taksan, zaburzenia czynności wątroby, żółta febra - Leksykon substancji czynnych
Chlortalidon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Chlortalidon, diuretyk tiazydopodobny stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego i obrzęków, nie wykazuje jednoznacznego działania teratogennego w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, nawet przy dawkach do 500-krotnie przekraczających dawkę kliniczną. W badaniach na szczurach odnotowano zwiększoną toksyczność dla zarodka i płodu przy dawkach 19-krotnie wyższych niż kliniczne, jednak efekt ten był związany z toksycznością u samic. Wyniki dotyczące resorpcji płodów u myszy były niejednoznaczne i nie potwierdzone w kolejnych badaniach. W zakresie mutagenności, testy in vitro i in vivo wykazały brak typowego działania mutagennego; aberracje chromosomalne obserwowano jedynie w hodowlach komórek CHO przy dawkach cytotoksycznych, co nie znalazło potwierdzenia w badaniach in vivo na myszach i szczurach.
aberracja chromosomalna, aberracja chromosomowa, badanie rakotwórczości, chlortalidon, diuretyk tiazydopodobny, działanie cytotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, hepatocyt, jajnik chomika chińskiego, nadciśnienie tętnicze, naprawa DNA, obrzęk, potencjał onkogenny, resorpcja płodu, szpik kostny, test mikrojądrowy, toksyczność matczyna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodkowa - Leksykon substancji czynnych
Cytyzyniklina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Cytyzyniklina, poddana szerokim badaniom przedklinicznym na modelach mysich, szczurzych i psich, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa z szerokim indeksem terapeutycznym. Badania toksykologiczne po podaniu wielokrotnym nie wykazały istotnych działań niepożądanych w kluczowych układach i narządach, takich jak hemopoeza, błona śluzowa żołądka, nerki czy wątroba. Ponadto, badania kardiologiczne na świnkach morskich po jednokrotnym podaniu nie ujawniły zaburzeń rytmu serca. W porównaniu z nikotyną, cytyzyniklina nie wykazuje istotnej cytotoksyczności, z wyjątkiem bardziej wyrażonego efektu peroksydacji lipidów, co może być związane z ograniczoną biotransformacją w hepatocytach.
badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo kardiologiczne, biotransformacja, błona śluzowa żołądka, cytyzyniklina, działanie cytotoksyczne, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, genotoksyczność, hemopoeza, hepatocyt, indeks terapeutyczny, peroksydacja lipidów, potencjał genotoksyczny, profil bezpieczeństwa, reprodukcja i rozwój, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność wielokrotna, układ krwiotwórczy, wada rozwojowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Alkeran 2 mg
Melfalan, będący dwufunkcyjnym związkiem alkilującym z grupy leków przeciwnowotworowych i immunomodulujących (kod ATC: L01AA03), działa poprzez tworzenie wiązań krzyżowych w DNA. Mechanizm ten polega na alkilacji atomów azotu w pozycji 7 guaniny, co prowadzi do powstania kowalencyjnych wiązań krzyżowych między dwoma łańcuchami DNA. W efekcie dochodzi do zahamowania replikacji DNA i podziałów komórkowych, co skutkuje silnym działaniem cytotoksycznym, szczególnie wobec szybko proliferujących komórek nowotworowych. Melfalan jest dostępny w postaci tabletek powlekanych Alkeran o dawce 2 mg, co umożliwia precyzyjne dawkowanie substancji czynnej. Tabletki Alkeran są białe lub prawie białe, okrągłe, dwuwypukłe, z oznaczeniami „GX EH3” i „A” na przeciwległych stronach. Charakterystyczny profil farmakodynamiczny melfalanu, typowy dla alkilujących iperytów azotowych, determinuje zarówno jego skuteczność terapeutyczną, jak i potencjalne działania niepożądane wynikające z mechanizmu alkilacji DNA. Znajomość tego mechanizmu jest kluczowa dla optymalizacji terapii przeciwnowotworowej oraz monitorowania bezpieczeństwa leczenia.
Alkeran, alkilacja DNA, atom azotu, działanie cytotoksyczne, guanina, iperyt azotowy, komórka nowotworowa, lek immunomodulujący, lek przeciwnowotworowy, melfalan, profil farmakodynamiczny, replikacja DNA, środek alkilujący, tabletka powlekana, wiązanie kowalencyjne, wiązanie krzyżowe, związek alkilujący - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gerodaza 25 mg/ml
Azacytydyna, będąca analogiem pirymidyn i substancją czynną leku Gerodaza (25 mg/ml), wykazuje wielokierunkowy mechanizm działania przeciwnowotworowego, obejmujący cytotoksyczność wobec nieprawidłowych komórek krwiotwórczych oraz hipometylację DNA, co prowadzi do reekspresji genów supresorowych nowotworu. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u pacjentów z MDS o pośrednim-2 i wysokim ryzyku, RAEB, RAEB-T oraz mCMML, azacytydyna podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach (mediana 9 cykli) znacząco wydłużyła medianę całkowitego przeżycia do 24,46 miesiąca w porównaniu do 15,02 miesiąca w grupie kontrolnej (p=0,0001, HR=0,58; 95% CI: 0,43-0,77). Dwuletni wskaźnik przeżycia wyniósł 50,8% vs 26,2% (p<0,0001). Ponadto, leczenie zmniejszyło częstość cytopenii i potrzebę przetoczeń krwi, z 45,0% pacjentów uniezależnionych od przetoczeń RBC (vs 11,4% w grupie kontrolnej, p<0,0001), a mediana czasu trwania niezależności wyniosła 13 miesięcy.
analog pirymidyny, blasty w szpiku, chemioterapia indukcyjna, cykl komórkowy, cytopenia, działanie cytotoksyczne, gen supresorowy, hipometylacja DNA, metylotransferaza DNA, monosomia 7, morfologia krwi obwodowej, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka mielomonocytowa, remisja całkowita z niepełną regeneracją, szpik kostny, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Valerin max 360 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne wyciągu wodno-alkoholowego z Valeriana officinalis L., radix wykazały niską toksyczność ostrą, z wartością LD50 dla myszy po podaniu dootrzewnowym wynoszącą 3,3 g/kg masy ciała. Długoterminowe badania na szczurach, obejmujące podawanie ekstraktu w dawkach 300-600 mg/kg masy ciała przez 30-45 dni, nie wykazały istotnych zmian w masie ciała, parametrach biochemicznych krwi i moczu, ciśnieniu tętniczym, masie narządów wewnętrznych ani w parametrach hematologicznych w porównaniu do grup kontrolnych. W produkcie leczniczym Valerin max, zawierającym 360 mg wyciągu, obecność potencjalnie alkilujących, mutagennych i cytotoksycznych walepotriatów jest minimalna, co znacząco ogranicza ryzyko ich niekorzystnego działania.
ciśnienie tętnicze krwi, dawka śmiertelna LD50, działanie alkilujące, działanie cytotoksyczne, działanie mutagenne, genotoksyczność, korzeń kozłka lekarskiego, kozłek lekarski, parametry biochemiczne krwi, parametry hematologiczne, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, walepotriaty - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Bendamustine Kabi 2,5 mg/ml
Bendamustyna chlorowodorek (Bendamustine Kabi, 2,5 mg/mL) jest lekiem przeciwnowotworowym o udokumentowanym działaniu genotoksycznym i embriotoksycznym, co wiąże się z istotnym ryzykiem dla płodności oraz rozwijającego się płodu. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować wysoce skuteczne metody antykoncepcji podczas terapii oraz przez 6 miesięcy po ostatniej dawce, natomiast mężczyźni powinni unikać poczęcia przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia, z zaleceniem kriokonserwacji nasienia przed terapią ze względu na ryzyko nieodwracalnej bezpłodności. Stosowanie bendamustyny w ciąży jest przeciwwskazane, chyba że korzyści przewyższają ryzyko, a pacjentka wymaga ścisłego nadzoru medycznego oraz konsultacji genetycznej. Lek jest również przeciwwskazany podczas karmienia piersią z powodu potencjalnego cytotoksycznego działania na dziecko, a pacjentki muszą być poinformowane o konieczności przerwania laktacji przed rozpoczęciem terapii.
Bendamustine Kabi, bendamustyna chlorowodorek, działanie cytotoksyczne, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, genetyk kliniczny, ginekolog-położnik, konsultacja genetyczna, kriokonserwacja nasienia, lek przeciwnowotworowy, nieodwracalna bezpłodność, obumarcie zarodka, stosunek korzyści do ryzyka, test ciążowy - Leksykon substancji czynnych
Idarubicyna – Właściwości farmakokinetyczne
Idarubicyna, antybiotyk antracyklinowy stosowany w terapii nowotworów, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym (dawki 10-60 mg/m²) z maksymalnym stężeniem w osoczu 4-12,65 ng/ml osiąganym w 1-4 godziny. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 12,7 ± 6,0 godzin po podaniu doustnym i 13,9 ± 5,9 godzin po podaniu dożylnym, co wskazuje na zbliżoną biodostępność obu dróg podania. Idarubicyna ulega intensywnemu metabolizmowi do aktywnego metabolitu idarubicynolu, którego okres półtrwania w osoczu wynosi od 41 do 69 godzin, a w komórkach około 72 godziny, co świadczy o przedłużonym działaniu wewnątrzkomórkowym. Lek wykazuje wysoką dystrybucję tkankową, z wewnątrzkomórkowymi stężeniami idarubicyny i idarubicynolu ponad 100-krotnie wyższymi niż w osoczu, co jest kluczowe dla skuteczności przeciwnowotworowej, zwłaszcza w leczeniu białaczek.
antybiotyk antracyklinowy, badanie farmakokinetyczne, białaczka, biodostępność leku, dostęp naczyniowy, dystrybucja tkankowa, działanie cytotoksyczne, działanie przeciwnowotworowe, idarubicyna, idarubicynol, klirens ogólnoustrojowy, komórki jądrzaste krwi, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, podanie dożylne, populacja pediatryczna, schemat dawkowania, stężenie w osoczu, stężenie wewnątrzkomórkowe, szpik kostny, wydalanie z żółcią - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pamifos-60 60 mg
Disodu pamidronian, substancja czynna Pamifos, wykazuje specyficzny profil toksyczności po podaniu dożylnym, z wyraźnym działaniem cytotoksycznym na narządy o bogatym unaczynieniu, zwłaszcza nerki, co wskazuje na ryzyko nefrotoksyczności. Badania przedkliniczne na szczurach i królikach ujawniły toksyczne efekty reprodukcyjne, takie jak przedłużenie porodu prowadzące do dystocji oraz skrócenie kości długich płodu, przy dawkach od 0,6 do 8,3-krotnie przekraczających maksymalną dawkę zalecaną dla ludzi w jednorazowej infuzji. Ponadto, pamidronian przenika do kości płodu w większym stopniu niż do kości matki oraz do mleka samic karmiących, co podkreśla ryzyko ekspozycji płodu i niemowląt karmionych piersią.
badanie przedkliniczne, dystocja, działanie cytotoksyczne, działanie nefrotoksyczne, działanie toksyczne, hiperkalcemia nowotworowa, homeostaza wapniowa, infuzja, nefrotoksyczność, osteoliza nowotworowa, pamidronian disodowy, penetracja tkankowa, potencjał mutagenny, przedłużony poród, przenikanie leku do mleka, toksyczność ostra, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Biodribin 1 mg/ml
Kladrybina (BIODRIBIN, 1 mg/ml) wykazuje farmakokinetykę opisaną modelem trójkompartmentowym z okresami półtrwania: t0,5α = 8 minut (dystrybucja), t0,5β = 1,1 godziny (eliminacja) oraz t0,5γ = 6,3 godziny (faza końcowa). Biologiczny okres półtrwania w limfocytach wynosi 23 godziny, co umożliwia utrzymanie terapeutycznego stężenia fosforanu kladrybiny wewnątrzkomórkowo. Po podaniu dożylnym w ciągłym wlewie przez 7 dni stężenie w stanie stacjonarnym osiąga 5,7 ng/ml, a klirens wynosi 665,5 ml/godz./kg. Lek charakteryzuje się wysoką objętością dystrybucji (9 l/kg) oraz penetracją do płynu mózgowo-rdzeniowego, gdzie stężenie jest trzykrotnie niższe niż w surowicy. Stopień wiązania z białkami osocza jest niski (20%), a kumulacja w organizmie nie występuje.
choroba limfoproliferacyjna, działanie cytotoksyczne, fosforan kladrybiny, guz lity, klirens leku, model trójkompartmentowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dożylne, roztwór do infuzji, stężenie terapeutyczne, substancja pomocnicza, wiązanie z białkami osocza, wlew ciągły - Leksykon substancji czynnych
Podofilotoksyna – Działania niepożądane
Podofilotoksyna, zawarta w preparacie Condyline (5 mg/ml), wykazuje działania niepożądane głównie miejscowe, związane z jej cytotoksycznym mechanizmem niszczenia zmienionych chorobowo tkanek. Do bardzo często obserwowanych (≥1/10 pacjentów) należą ból, rumień oraz owrzodzenie powierzchniowe, pojawiające się zwykle w 2-3 dobie leczenia i świadczące o rozpoczęciu procesu martwicy kłykciny. Niezbyt często (≥1/1000 do ≤1/100) występują obrzęk oraz zapalenie żołędzi i napletka, szczególnie u pacjentów z rozległymi kłykcinami na wewnętrznej stronie napletka. Reakcje te są integralną częścią terapii i potwierdzają skuteczność działania podofilotoksyny.
ból, Condyline, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, działanie cytotoksyczne, działanie niepożądane, farmakovigilance, kortykosteroid miejscowy, leczenie przeciwzapalne, martwica tkanki, objaw zapalny, obrzęk, owrzodzenie powierzchniowe, podofilotoksyna, reakcja miejscowa, roztwór na skórę, rumień, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, zaburzenia skóry, zapalenie żołędzi i napletka - Leksykon substancji czynnych
Cisplatyna – Właściwości farmakodynamiczne
Cisplatyna (cis-diaminodichloroplatyna(II)) jest lekiem przeciwnowotworowym z grupy związków platyny (kod ATC: L01XA01), wykazującym mechanizm działania podobny do dwufunkcyjnych środków alkilujących. Jej główny efekt cytotoksyczny polega na tworzeniu wiązań krzyżowych w DNA, zarówno wewnątrzniciowych, jak i międzyłańcuchowych, ze szczególnym powinowactwem do pozycji N-7 guaniny i adenozyny, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA oraz, w mniejszym stopniu, syntezy białek i RNA. Dodatkowo, cisplatyna wzmacnia immunogenność nowotworu, co sprzyja efektywniejszej odpowiedzi układu immunologicznego, a także wykazuje właściwości immunosupresyjne oraz zdolność do uwrażliwiania komórek nowotworowych na promieniowanie jonizujące, co jest istotne w terapii skojarzonej z radioterapią. Ponadto, lek posiada działanie przeciwbakteryjne, co może mieć znaczenie w profilaktyce powikłań infekcyjnych podczas leczenia przeciwnowotworowego. Jego cytotoksyczność nie jest zależna od fazy cyklu komórkowego, co umożliwia działanie na komórki nowotworowe w różnych etapach podziału.
błona śluzowa przewodu pokarmowego, cisplatyna, cykl komórkowy, czynnik alkilujący, działanie cytotoksyczne, działanie przeciwbakteryjne, gonadotoksyczność, guanina, immunogenność nowotworu, immunosupresja, lek przeciwnowotworowy, mielosupresja, promieniowanie jonizujące, radioterapia, środki alkilujące, szpik kostny, terapia przeciwnowotworowa, terapia skojarzona, uwrażliwianie komórek nowotworowych, wiązania krzyżowe DNA, wiązanie międzyłańcuchowe, związki platyny - Leksykon substancji czynnych
Oksaliplatyna – Właściwości farmakodynamiczne
Oksaliplatyna, pochodna platyny z grupy DACH i grupą szczawianową, wykazuje działanie przeciwnowotworowe poprzez tworzenie wewnątrz- i międzyłańcuchowych połączeń krzyżowych z DNA, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA i efektu cytotoksycznego. Lek wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego, w tym skuteczność w modelach opornych na cisplatynę oraz synergistyczne działanie z 5-fluorouracylem (5-FU). W badaniach klinicznych u pacjentów z rakiem okrężnicy i odbytnicy, oksaliplatyna podawana w dawce 85 mg/m² co 2 tygodnie w skojarzeniu z 5-FU i kwasem folinowym (FOLFOX4) wykazała istotnie wyższy wskaźnik odpowiedzi (np. 49% vs 22% w badaniu EFC2962, p=0,0001) oraz wydłużony czas przeżycia bez progresji (PFS 8,2 vs 6,0 miesiąca, p=0,0003) w porównaniu do samego 5-FU/FA (LV5FU2). W populacji opornej na wcześniejsze leczenie irynotekanem i 5-FU/FA (badanie EFC4584) wskaźnik odpowiedzi wzrósł do 11,1% (p<0,0001), a mediana czasu do progresji (TTP) wydłużyła się do 5,3 miesiąca (p<0,0001).
5-fluorouracyl, badania in vitro i in vivo, czas do progresji, diaminocykloheksan, działanie cytotoksyczne, działanie synergistyczne, grupa szczawianowa, guz lity, irynotekan, kwas folinowy, leczenie pierwszego rzutu, leczenie uzupełniające, mediana przeżycia całkowitego, oksaliplatyna, oporność na cisplatynę, pierwszorzędowy punkt końcowy, populacja pediatryczna, przeżycie bez objawów choroby, przeżycie bez progresji, rak jelita grubego, resekcja guza, ryzyko zgonu, schemat FOLFOX4, wskaźnik odpowiedzi, wskaźnik ryzyka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Condyline 5 mg/ml
Condyline, roztwór na skórę zawierający podofilotoksynę w stężeniu 5 mg/ml, posiada istotne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży ze względu na potencjalne działanie teratogenne i cytotoksyczne, a także w okresie karmienia piersią z powodu ryzyka przenikania substancji czynnej do mleka matki. Nie zaleca się stosowania u pacjentów pediatrycznych z powodu braku badań klinicznych i wysokiego ryzyka toksyczności. Ponadto, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na podofilotoksynę lub substancje pomocnicze, w tym alkohol etylowy obecny w preparacie w stężeniu 726 mg/ml, co może wywołać reakcje alergiczne o różnym nasileniu.
Condyline, działanie cytotoksyczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, działanie toksyczne, laktacja, miejscowe działanie niepożądane, nadwrażliwość na etanol, ogólnoustrojowe działanie niepożądane, podofilina, podofilotoksyna, preparat cytotoksyczny, przeciwwskazanie, reakcja alergiczna, roztwór na skórę - Leksykon substancji czynnych
Gemcytabina – Przedawkowanie
Przedawkowanie gemcytabiny stanowi poważne wyzwanie kliniczne ze względu na brak specyficznego antidotum, co wymusza leczenie objawowe i wspomagające. Dawki do 5700 mg/m² powierzchni ciała podawane dożylnie w odstępach dwutygodniowych wykazują toksyczność akceptowalną klinicznie, jednak każde niezamierzone przekroczenie dawki terapeutycznej wymaga natychmiastowej interwencji. Kluczowe jest systematyczne monitorowanie parametrów życiowych, morfologii krwi (ze szczególnym uwzględnieniem liczby krwinek), funkcji narządów wewnętrznych oraz wdrożenie leczenia wspomagającego, dostosowanego do objawów przedawkowania. Najczęstsze powikłania obejmują mielosupresję, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, hepatotoksyczność, nefrotoksyczność, zaburzenia neurologiczne, sercowo-naczyniowe oraz oddechowe.
antidotum, ARDS, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, dysfagia, działanie cytotoksyczne, enzymy wątrobowe, G-CSF, gemcytabina, hepatotoksyczność, lek przeciwwymiotny, mielosupresja, morfologia krwi, nefrotoksyczność, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, parametr biochemiczny, pneumocyt typu II, szpik kostny, tlenoterapia, tomografia komputerowa, wentylacja mechaniczna, zaburzenie funkcji nerek, zapalenie błon śluzowych, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żywienie parenteralne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapin Krka 10 mg
Przedkliniczne badania toksyczności olanzapiny wykazały, że dawki śmiertelne (LD50) u myszy i szczurów wynoszą odpowiednio około 210 mg/kg i 175 mg/kg masy ciała. Objawy toksyczności ostrej obejmowały sedację, drżenia, drgawki oraz zahamowanie przyrostu masy ciała. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów) obserwowano hamowanie aktywności OUN, działanie antycholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym zależne od dawki leukopenie i przemijającą neutropenię u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę, przy czym AUC u tych zwierząt było 12-15-krotnie wyższe niż u ludzi przy dawce 12 mg. Nie stwierdzono bezpośredniego cytotoksycznego wpływu na szpik kostny. U szczurów odnotowano przemijające zwiększenie prolaktyny z towarzyszącymi zmianami w narządach rozrodczych.
ataksja, cytopenia, działanie antycholinergiczne, działanie cytotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, leukocyt, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, sedacja, szpik kostny, toksyczność ostra, układ krwiotwórczy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Azacitidine Eugia 25 mg/ml
Azacytydyna, analog pirymidyn o działaniu przeciwnowotworowym, wykazuje efekt cytotoksyczny na nieprawidłowe komórki krwiotwórcze oraz indukuje hipometylację DNA, co może przywracać ekspresję genów supresorowych nowotworu. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u dorosłych pacjentów z MDS o pośrednim-2 i wysokim ryzyku, RAEB, RAEB-T oraz mCMML, podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach, azacytydyna znacząco wydłużyła medianę przeżycia do 24,46 miesiąca w porównaniu do 15,02 miesiąca w grupie leczonej konwencjonalnymi metodami (CCR) (p=0,0001). Współczynnik ryzyka zgonu wyniósł 0,58 (95% CI: 0,43-0,77), a dwuletni wskaźnik przeżycia wzrósł do 50,8% vs. 26,2% (p<0,0001). Ponadto, azacytydyna wydłużyła medianę czasu do zgonu lub transformacji w AML do 13,0 miesięcy (vs. 7,6 miesiąca; p=0,0025) oraz poprawiła wskaźniki hematologiczne, w tym niezależność od przetoczeń czerwonych krwinek (45,0% vs. 11,4%; p<0,0001). Odpowiedź ogólna (CR+PR) oceniana przez badacza wyniosła 29% vs. 12% w grupie CCR (p=0,0001), a poprawa hematologiczna według IRC wystąpiła u 49% pacjentów leczonych azacytydyną (vs. 29%; p<0,0001).
dawkowanie podskórne, działanie cytotoksyczne, hipometylacja DNA, jakość życia zależna od zdrowia, MDS wysokiego ryzyka, metylotransferaza DNA, minimalna choroba resztkowa, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, nawrót molekularny, niedokrwistość oporna na leczenie, odpowiedź cytogenetyczna, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka mielomonocytowa, remisja całkowita, remisja częściowa, współczynnik ryzyka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Oxaliplatin Kabi 5 mg/ml
Oksaliplatyna, będąca związkiem platyny o unikalnej stereochemicznej konfiguracji (SP-4-2)-[(1R,2R)-cykloheksano-1,2-diamino-kN, kN’] [etanedioato(2-)-kO1, kO2] platyny, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego, głównie poprzez tworzenie połączeń krzyżowych z DNA, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA i cytotoksyczności. W badaniach klinicznych oksaliplatyna w dawce 85 mg/m² podawana co 2 tygodnie w schemacie FOLFOX4 (w skojarzeniu z 5-FU/kwasem folinowym) wykazała istotną przewagę nad monoterapią 5-FU/FA (LV5FU2) w leczeniu raka okrężnicy i odbytu z przerzutami, zwiększając wskaźnik odpowiedzi (49% vs 22%, p=0,0001) oraz medianę przeżycia bez progresji choroby (8,2 vs 6,0 miesiąca, p=0,0003). W badaniu EFC4584 u pacjentów wcześniej leczonych, schemat FOLFOX4 również poprawił wskaźnik odpowiedzi (11,1% vs 0,7% dla LV5FU2, p<0,0001) i czas do progresji (5,3 vs 2,6 miesiąca, p<0,0001), choć różnice w medianie ogólnego przeżycia nie były statystycznie istotne.
biotransformacja oksaliplatyny, czas do wystąpienia progresji, diaminocykloheksan, działanie cytotoksyczne, działanie synergistyczne, grupa szczawianowa, guz lity, irynotekam, kwas folinowy, leczenie pierwszego rzutu, leczenie uzupełniające, mediana ogólnego przeżycia, oporność na cisplatynę, przeżycie bez objawów choroby, przeżycie bez progresji choroby, rak jelita grubego z przerzutami, rak okrężnicy i odbytu, resekcja guza, schemat chemioterapeutyczny, schemat FOLFOX, spektrum przeciwnowotworowe, wskaźnik odpowiedzi, współczynnik ryzyka, związek platyny - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Hydroxycarbamid Teva 500 mg
Hydroksykarbamid (Hydroxycarbamid Teva 500 mg) jest lekiem cytotoksycznym o działaniu mutagennym i teratogennym, co wymaga szczególnej ostrożności w kontekście płodności, ciąży i laktacji. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez 6 miesięcy po jej zakończeniu, natomiast mężczyźni przez 3 miesiące po zakończeniu leczenia. Leczenie należy przerwać co najmniej 6 miesięcy przed planowaną ciążą u kobiet i 3 miesiące u mężczyzn. Hydroksykarbamid jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią, ze względu na przenikanie do mleka i potencjalne ryzyko dla płodu wynikające z działania cytotoksycznego i genotoksycznego. W przypadku ekspozycji w ciąży zalecana jest ścisła obserwacja z regularnymi badaniami klinicznymi, biochemicznymi i ultrasonograficznymi dostosowanymi indywidualnie do pacjentki.
antykoncepcja, azoospermia, badanie ultrasonograficzne, choroba podstawowa, działanie cytotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, hydroksykarbamid, konsultacja genetyczna, kriokonserwacja komórek jajowych, kriokonserwacja nasienia, lek cytotoksyczny, oligospermia, przeciwwskazanie bezwzględne, synteza DNA, transfuzja krwi, zabezpieczenie płodności - Leksykon substancji czynnych
Cisplatyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Cisplatyna wykazuje szeroki profil toksyczności potwierdzony badaniami przedklinicznymi, obejmującymi nefrotoksyczność, mielosupresję, toksyczność żołądkowo-jelitową oraz ototoksyczność, a także neurotoksyczność i immunosupresję u zwierząt. Efekty te pojawiają się przy ekspozycji zbliżonej do stosowanej klinicznie. Substancja wykazuje silne działanie mutagenne i genotoksyczne, co potwierdzają testy in vitro i in vivo, a także badania rakotwórczości na myszach i szczurach, gdzie obserwowano rozwój chłoniaków, gruczolakoraków, włókniakomięsaków oraz białaczki. Cisplatyna ma również udokumentowany potencjał teratogenny i embriotoksyczny, powodując wady rozwojowe i apoptozę pęcherzyków jajnikowych oraz uszkodzenia jąder i spermatogenezy, co może prowadzić do nieodwracalnej niepłodności u obu płci.
apoptoza, azoospermia, badanie in vitro, badanie in vivo, białaczka, brak plemników, chłoniak grasicy, cisplatyna, działanie cytotoksyczne, działanie embriotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, ekspozycja kliniczna, gruczolak płuc, gruczolakorak sutka, immunosupresja, mielosupresja, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, ototoksyczność, potencjał genotoksyczny, spermatogonia, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność żołądkowo-jelitowa, układ rozrodczy, uszkodzenie chromosomu, uszkodzenie narządu słuchu, wada rozwojowa, włókniakomięsak, włókniakomięsak nerki, wpływ na reprodukcję, zaburzenie czynności nerek, zahamowanie czynności szpiku kostnego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lenalidomide Ranbaxy 5 mg
Lenalidomid, klasyfikowany jako lek immunosupresyjny (kod ATC: L04AX04), działa poprzez wiązanie z białkiem cereblon, składnikiem kompleksu ligazy E3 kulina RING ubikwityna, co prowadzi do ubikwitynacji i degradacji czynników transkrypcyjnych Aiolos i Ikaros w komórkach limfatycznych. Mechanizm ten skutkuje cytotoksycznym i immunomodulacyjnym efektem, hamując proliferację i indukując apoptozę komórek nowotworowych, w tym plazmatycznych szpiczaka mnogiego, chłoniaka grudkowego oraz komórek z delecją 5q w zespołach mielodysplastycznych (MDS). Lenalidomid wykazuje także działanie immunomodulacyjne, zwiększając aktywność komórek T, NK i NKT, a w połączeniu z rytuksymabem potęguje cytotoksyczność zależną od przeciwciał (ADCC). Dodatkowo lek posiada właściwości antyangiogenne, proerytropoetyczne (zwiększanie hemoglobiny płodowej) oraz przeciwzapalne (hamowanie TNF-α i IL-6).
aberracja chromosomalna, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, białko cereblon, chłoniak grudkowy, chłoniak nieziarniczy, chłoniak strefy brzeżnej, cytokina prozapalna, cytotoksyczność komórkowa, czas przeżycia bez progresji, czynnik transkrypcyjny, delecja chromosomowa, działanie cytotoksyczne, działanie immunomodulacyjne, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwzapalne, hamowanie angiogenezy, hematoonkologia, hematopoetyczna komórka macierzysta, hemoglobina płodowa, indukcja apoptozy, komórka hematopoetyczna, komórka NK, komórka śródbłonka, leczenie indukcyjne, lenalidomid, ligaza E3, limfocyt B, nowotwór hematologiczny, odpowiedź całkowita, odsetek obiektywnych odpowiedzi, populacja pediatryczna, pozytonowa tomografia emisyjna, szpiczak mnogi, ubikwitynacja, właściwość antyangiogenna, właściwość proerytropoetyczna, zespół mielodysplastyczny