Wpływ hydroksykarbamidu na płodność, ciążę i laktację

Hydroksykarbamid (Hydroxycarbamid Teva 500 mg) jest lekiem cytotoksycznym wpływającym na syntezę DNA, co wiąże się z potencjalnym działaniem mutagennym. W badaniach na zwierzętach wykazano jego działanie teratogenne, dlatego konieczne jest przekazanie pacjentom szczegółowych informacji dotyczących wpływu leku na płodność, ciążę i laktację.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Ze względu na potencjał genotoksyczny hydroksykarbamidu, kobietom w wieku rozrodczym należy przekazać informację o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia oraz przez okres 6 miesięcy po jego zakończeniu. Pacjentki powinny być również poinformowane o konieczności natychmiastowego zgłoszenia lekarzowi faktu zajścia w ciążę.²

Antykoncepcja u mężczyzn

Mężczyznom przyjmującym hydroksykarbamid należy zalecić stosowanie skutecznych metod antykoncepcji podczas leczenia oraz przez okres 3 miesięcy po jego zakończeniu. W tym czasie nie powinni oni podejmować decyzji o poczęciu dziecka.³

Planowanie ciąży

Pacjentom planującym poczęcie dziecka należy przekazać, że leczenie hydroksykarbamidem powinno zostać przerwane na co najmniej:

• 3 miesiące przed planowanym poczęciem w przypadku mężczyzn
• 6 miesięcy przed planowanym poczęciem w przypadku kobiet

Podczas konsultacji lekarz powinien przeprowadzić indywidualną ocenę stosunku ryzyka do korzyści, uwzględniając możliwość przestawienia pacjenta na program transfuzji krwi.⁴

Przeciwwskazania w ciąży

Hydroksykarbamid Teva jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży. Lekarz powinien poinformować pacjentów o teoretycznym ryzyku dla płodu, które wynika z działania cytotoksycznego i genotoksycznego leku.⁵

Choć dostępne dane z ograniczonej liczby zastosowań hydroksykarbamidu w ciąży nie wskazują jednoznacznie na szkodliwe działanie na przebieg ciąży lub stan zdrowia płodu/noworodka, badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję.⁶

Postępowanie w przypadku ekspozycji w ciąży

W sytuacji narażenia na hydroksykarbamid pacjentek w ciąży lub w przypadku ciąży u partnerek pacjentów przyjmujących hydroksykarbamid, lekarz powinien rozważyć wdrożenie ścisłej obserwacji ciąży z przeprowadzeniem odpowiednich badań:

• Badania kliniczne – regularna ocena stanu pacjentki
• Badania biologiczne – monitorowanie parametrów biochemicznych
• Badania ultrasonograficzne – dokładna ocena rozwoju płodu

Zakres i częstotliwość badań powinny być dostosowane indywidualnie do sytuacji klinicznej.⁷

Przeciwwskazania w okresie karmienia piersią

Hydroksykarbamid przenika do mleka ludzkiego, dlatego Hydroxycarbamid Teva jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie karmienia piersią. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności zaprzestania karmienia piersią przed rozpoczęciem terapii.⁸

Wpływ na płodność

Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentem potencjalny wpływ hydroksykarbamidu na płodność:

• U mężczyzn bardzo często obserwuje się oligospermię (zmniejszoną liczbę plemników) i azoospermię (brak plemników w nasieniu), choć zaburzenia te mogą być również związane z chorobą podstawową.⁹
• W badaniach na samcach szczurów wykazano zmniejszenie płodności po podaniu hydroksykarbamidu.¹⁰

Konsultacja genetyczna i zabezpieczenie płodności

Ze względu na możliwe działanie genotoksyczne hydroksykarbamidu, lekarz powinien poinformować pacjentów o:

• Konieczności konsultacji genetycznej przed planowaniem ciąży po zakończeniu leczenia hydroksykarbamidem¹¹
• Możliwości zabezpieczenia płodności przed rozpoczęciem terapii poprzez:
  • Kriokonserwację nasienia u mężczyzn
  • Kriokonserwację komórek jajowych u kobiet

Procedury te powinny być rozważone przed rozpoczęciem leczenia hydroksykarbamidem, szczególnie u pacjentów planujących potomstwo w przyszłości.¹²