zapalenie płuc

Zapalenie płuc (pneumonia) to stan zapalny miąższu płucnego obejmujący pęcherzyki płucne i tkankę śródmiąższową. Choroba może być wywołana przez bakterie (najczęściej Streptococcus pneumoniae), wirusy, grzyby lub czynniki nieinfekcyjne. Zapalenie płuc pozostaje jedną z głównych przyczyn śmiertelności i zachorowalności na świecie, szczególnie wśród osób starszych, dzieci poniżej 5. roku życia oraz pacjentów z obniżoną odpornością.

Klinicznie zapalenie płuc manifestuje się gorączką, kaszlem (często z odkrztuszaniem plwociny), bólem w klatce piersiowej, dusznością oraz zwiększoną częstością oddechów. W badaniu przedmiotowym można stwierdzić stłumienie odgłosu opukowego, ściszenie szmeru pęcherzykowego oraz rzężenia drobnobańkowe. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (RTG klatki piersiowej, TK), badania laboratoryjne (morfologia, CRP, prokalcytonina) oraz mikrobiologiczne (posiewy plwociny, krwi).

Leczenie zapalenia płuc zależy od etiologii, ciężkości przebiegu oraz czynników ryzyka pacjenta. W terapii pozaszpitalnego zapalenia płuc stosuje się antybiotyki (makrolidy, amoksycylinę z kwasem klawulanowym, fluorochinolony), leki przeciwgorączkowe i przeciwkaszlowe. Szpitalne zapalenie płuc wymaga szerokospektralnej antybiotykoterapii dostosowanej do lokalnej antybiotykooporności. Profilaktyka obejmuje szczepienia przeciwko pneumokokom i grypie, zaprzestanie palenia tytoniu oraz przestrzeganie higieny rąk.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Ifosfamid – Działania niepożądane

Ifosfamid, stosowany w dawkach od 4 do 12 g/m² na cykl, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥1/10) obejmują mielosupresję (leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość), krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, zaburzenia czynności nerek (w tym ostra i przewlekła niewydolność nerek, kwasica metaboliczna, zespół Fanconiego), gorączkę, złe samopoczucie oraz łysienie. Często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się zakażenia, hepatotoksyczność, makrohematurię, kwasicę metaboliczną i zapalenie żyły. Neurotoksyczność manifestuje się encefalopatią, drgawkami, zaburzeniami psychicznymi i neuropatią obwodową, a kardiotoksyczność może prowadzić do arytmii, niewydolności serca i zawału mięśnia sercowego. Toksyczność wątrobowa objawia się wzrostem enzymów (ALT, AST, FA, GGTP, LDH), żółtaczką i niewydolnością wątroby, natomiast toksyczność oddechowa może prowadzić do ARDS i śródmiąższowych chorób płuc. Do działań niepożądanych należą także nudności, wymioty, biegunka, zapalenie trzustki, ciężkie reakcje skórne (m.in. zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka) oraz zaburzenia rozrodcze (bezpłodność, niewydolność jajników, azoospermia, oligospermia). Występuje także ryzyko rozwoju nowotworów wtórnych, takich jak białaczki, chłoniaki, mięsaki i nowotwory dróg moczowych.
azoospermia, białaczka szpikowa, białkomocz, encefalopatia, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hematuria, hepatotoksyczność, ifosfamid, kanalikowośródmiąższowe zapalenie nerek, kardiomiopatia zastoinowa, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, kwasica metaboliczna, leukopenia, makrohematuria, mielosupresja, neuropatia obwodowa, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, obrzęk płuc, oligospermia, ostra białaczka, ostra martwica kanalików nerkowych, piorunujące zapalenie wątroby, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, sepsa, śródmiąższowa choroba płuc, stan padaczkowy, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wałeczkomocz, wstrząs kardiogenny, wstrząs septyczny, zapalenie jamy ustnej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zespół Fanconiego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół mielodysplastyczny, zespół odwracalnej leukoencefalopatii tylnej, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pazopanib Pharmascience

Pazopanib, inhibitor kinazy tyrozynowej, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza hepatotoksyczności. U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby zalecana dawka to 800 mg/dobę, natomiast u umiarkowanych zaburzeń – 200 mg/dobę; stosowanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami (bilirubina > 3 x GGN) jest przeciwwskazane. Monitorowanie czynności wątroby powinno odbywać się przed leczeniem, w 3., 5., 7., 9. tygodniu, a następnie okresowo. W przypadku wzrostu aminotransferaz 3-8 x GGN kontynuować terapię z cotygodniowym nadzorem, przy wzroście > 8 x GGN przerwać leczenie do normalizacji, a następnie ewentualnie wznowić w dawce 400 mg/dobę. Wzrost aminotransferaz > 3 x GGN z bilirubiną > 2 x GGN wymaga trwałego odstawienia leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów powyżej 60. roku życia oraz nosicieli allelu HLA-B*57:01. Ponadto, pazopanib może indukować nadciśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe ≥ 150 mm Hg lub rozkurczowe ≥ 100 mm Hg), które pojawia się najczęściej w pierwszych 18 tygodniach terapii i wymaga szybkiego leczenia hipotensyjnego oraz monitorowania ciśnienia co najmniej raz w tygodniu po rozpoczęciu leczenia. W przypadku przełomu nadciśnieniowego lub opornego nadciśnienia konieczne jest przerwanie terapii.
AlAT, allel HLA-B*5701, aminotransferazy, białkomocz, bilirubina, frakcja wyrzutowa lewej komory, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hiperurykemia, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor UGT1A1, krwioplucie, krwotok do mózgu, mięsak tkanek miękkich, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odma opłucnowa, perforacja przewodu pokarmowego, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, rak nerkowokomórkowy, rozwarstwienie tętnicy, śródmiąższowa choroba płuc, torsade de pointes, udar niedokrwienny mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół Gilberta, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Serevent Dysk 50 mcg/dawkę inh.

Salmeterol, będący długo działającym (12 godzin) selektywnym agonistą receptorów β2-adrenergicznych, wykazuje skuteczne działanie rozszerzające oskrzela oraz hamujące wczesną i późną fazę reakcji alergicznych, z efektem utrzymującym się do 30 godzin po pojedynczej dawce. W badaniu TORCH u pacjentów z POChP (FEV1 <60% wartości należnej) stosowanie kombinacji flutykazonu propionianu 500 μg i salmeterolu 50 μg dwa razy na dobę (Seretide) wykazało tendencję do zmniejszenia całkowitej śmiertelności (12,6% vs. 15,2% placebo; hazard względny 0,825; p=0,052) oraz istotne zmniejszenie częstości umiarkowanych i ciężkich zaostrzeń o 25% w porównaniu do placebo (średnia roczna liczba zaostrzeń 0,85 vs. 1,13; p<0,001). Jakość życia oceniana kwestionariuszem SGRQ poprawiła się istotnie o -3,1 jednostek (p<0,001) w grupie Seretide względem placebo. Jednakże stosowanie flutykazonu i Seretide wiązało się ze zwiększonym ryzykiem zapalenia płuc (odpowiednio 18,3% i 19,6% vs. 12,3% placebo; hazard względny dla Seretide 1,64; p<0,001), bez wzrostu śmiertelności z tego powodu.
astma oskrzelowa, długo działający β2-mimetyk, działanie niepożądane, efekt bronchodylatacyjny, flutykazonu propionian, hazard względny, kwestionariusz Szpitala Św. Jerzego, lek przeciwastmatyczny, nadreaktywność oskrzeli, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, receptor β2-adrenergiczny, rozszerzenie oskrzeli, salmeterol, SGRQ, skurcz oskrzeli, wziewny glikokortykosteroid, zaostrzenie POChP, zapalenie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide Ranbaxy 7,5 mg

Lenalidomid, dostępny w kapsułkach o dawkach od 2,5 mg do 25 mg, wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od wskazania i schematu leczenia, szczególnie w terapii nowo rozpoznanego szpiczaka mnogiego (NDMM), zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaków. Najczęstsze i najistotniejsze działania niepożądane obejmują zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia (do 83,3%), trombocytopenia (do 72,3%) i niedokrwistość (do 70,7%), które mogą prowadzić do gorączki neutropenicznej, zakażeń i krwawień. W badaniach klinicznych (np. IFM 2005-02, CALGB 100104) odnotowano także wysoką częstość zapalenia oskrzeli (47,4%), biegunek (do 54,5%), neuropatii obwodowej (do 71,8%) oraz zmęczenia (do 73,7%). Ponadto, u pacjentów z NDMM leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem obserwowano niedociśnienie tętnicze (6,5%), zakażenia płuc (5,7%) i niewydolność nerek (6,3%).
alergiczne zapalenie skóry, astenia, autologiczny przeszczep komórek macierzystych, bortezomib, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, gorączka neutropeniczna, hipokalcemia, lenalidomid, leukopenia, melfalan, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, posocznica, rytuksymab, skurcz mięśni, szpiczak mnogi, trombocytopenia, zakażenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zespół mielodysplastyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Meronem 1 g

Meronem, zawierający meropenem trójwodny, jest antybiotykiem o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych u dorosłych oraz dzieci powyżej 3 miesięcy. Dostępny w dawkach 500 mg i 1 g w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, Meronem jest wskazany m.in. w ciężkich zapaleniach płuc (w tym szpitalnych i respiratorowych), powikłanych zakażeniach układu moczowego i jamy brzusznej, zakażeniach śródporodowych i poporodowych, powikłanych zakażeniach skóry i tkanek miękkich oraz ostrym bakteryjnym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych. Lek wykazuje dobrą penetrację do płynu mózgowo-rdzeniowego i jest skuteczny wobec bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, w tym szczepów produkujących beta-laktamazy. Meronem może być także stosowany empirycznie u pacjentów gorączkujących z neutropenią oraz w leczeniu bakteriemii powikłującej wymienione zakażenia.
antybiotyk szerokowidmowy, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, bakteriemia, bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, beta-laktamaza, lek przeciwbakteryjny, martwica tkanek miękkich, meropenem trójwodny, mukowiscydoza, neutropenia gorączkowa, niewydolność nerek, niewydolność serca, oporność bakterii, płyn mózgowo-rdzeniowy, posocznica połogowa, Pseudomonas aeruginosa, respiratorowe zapalenie płuc, ropień wewnątrzbrzuszny, szpitalne zapalenie płuc, węglan sodu, wstrząs septyczny, zakażenie jamy brzusznej, zakażenie poporodowe, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zakażenie śródporodowe, zakażenie układu moczowego, zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie oskrzeli, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – BDS N

Budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji (BDS N) nie jest wskazany do szybkiego łagodzenia ostrych napadów astmy, gdzie preferowane są krótkodziałające leki rozszerzające oskrzela. W przypadku nieskuteczności tych leków lub konieczności zwiększenia ich dawki, należy pilnie skonsultować się z lekarzem celem modyfikacji terapii, np. zwiększenia dawki budezonidu, wprowadzenia długo działającego beta-mimetyku lub doustnych glikokortykosteroidów. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z aktywną lub przebyłą gruźlicą płuc oraz zakażeniami grzybiczymi i wirusowymi dróg oddechowych. U pacjentów niestosujących wcześniej steroidów efekt terapeutyczny pojawia się zwykle po około 10 dniach, a w przypadku nadmiernej produkcji śluzu można przez około 2 tygodnie stosować doustne kortykosteroidy. U pacjentów wcześniej leczonych steroidami doustnymi zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki prednizolonu (np. o 2,5 mg/miesiąc) podczas przejścia na terapię wziewną, aby uniknąć objawów niedoboru glikokortykosteroidów, takich jak zapalenie błony śluzowej nosa, wyprysk czy bóle mięśniowo-stawowe.
ból mięśni i stawów, budezonid w zawiesinie do nebulizacji, centralna retinopatia surowicza środkowa, ciśnienie śródgałkowe, długo działający beta-mimetyk, doustny glikokortykosteroid, doustny kortykosteroid, gruźlica płuc, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, jaskra, kandydoza jamy ustnej, ketokonazol i itrakonazol, krótko działający lek rozszerzający oskrzela, lek przeciwgrzybiczny, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, nadpobudliwość psychoruchowa, niewydolność kory nadnerczy, niewyraźne widzenie, osłabiona czynność wątroby, osteoporoza, ostry epizod astmy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, pulmonolog dziecięcy, świszczący oddech, wydzielanie śluzu w oskrzelach, wziewny kortykosteroid, zaburzenie psychiczne, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clexane forte 15 000 j.m. (150 mg)/ml

Clexane Forte (enoksaparyna sodowa) w dawkach 12 000 j.m. (120 mg)/0,8 ml oraz 15 000 j.m. (150 mg)/1 ml jest wskazany do profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dorosłych pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym o umiarkowanym i wysokim ryzyku powikłań, zwłaszcza w ortopedii (protezy stawów biodrowego i kolanowego), chirurgii ogólnej i onkologicznej. Ponadto, lek stosuje się u hospitalizowanych pacjentów z ostrymi schorzeniami internistycznymi (ostra niewydolność serca, niewydolność oddechowa, ciężkie zakażenia, choroby reumatyczne) z ograniczoną mobilnością i podwyższonym ryzykiem zakrzepowo-zatorowym. Clexane Forte jest również stosowany w leczeniu terapeutycznym zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP), z wyłączeniem masywnej ZP wymagającej trombolizy lub interwencji chirurgicznej. Szczególną grupą są pacjenci onkologiczni, u których zaleca się długotrwałe leczenie przeciwzakrzepowe w celu zapobiegania nawrotom zakrzepicy.
aktywna choroba nowotworowa, chirurgia ogólna, chirurgia onkologiczna, chirurgia ortopedyczna, choroba autoimmunologiczna, choroba reumatyczna, ciężkie zakażenie, enoksaparyna sodowa, hemodializa, heparyna drobnocząsteczkowa, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, masywna zatorowość płucna, niestabilna dławica piersiowa, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność oddechowa, NSTEMI, ostra niewydolność serca, ostre uszkodzenie płuc, ostry zespół wieńcowy, protezoplastyka stawu, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przezskórna interwencja wieńcowa, ryzyko krwawienia, sepsa, STEMI, zabieg ortopedyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Chlorek amonowy – Działania niepożądane

Chlorek amonowy, jako składnik preparatu Lenalidomide Grindeks, wykazuje istotne działania niepożądane, szczególnie w terapii schorzeń hematologicznych takich jak szpiczak mnogi, zespoły mielodysplastyczne oraz chłoniaki. Najpoważniejsze z nich to zaburzenia hematologiczne, w tym neutropenia 4. stopnia (występująca u 42,2-79,0% pacjentów w zależności od wskazania), trombocytopenia 3. lub 4. stopnia (21,5-72,3%), oraz zwiększone ryzyko infekcji, zwłaszcza zapalenia płuc (9,4-10,6%) i gorączki neutropenicznej. W leczeniu chłoniaka z komórek płaszcza odnotowano 20% wczesnych zgonów u pacjentów z dużym rozmiarem guza oraz konieczność przerwania terapii w 14% przypadków już w 1. cyklu. Ponadto, obserwuje się zwiększoną częstość żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, w tym zatorowości płucnej (3,6%).
alergiczne zapalenie skóry, astenia, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, biegunka, chłoniak, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, chlorek amonowy, czynniki wzrostu, deksametazon, gorączka neutropeniczna, lenalidomid, leukopenia, neutropenia, niedokrwistość, nudności, rytuksymab, skurcze mięśni, świąd, szpiczak mnogi, transfuzja płytek krwi, trombocytopenia, wysypka, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie żołądka i jelit, zaparcie, zatorowość płucna, zespół mielodysplastyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie płuc – Diagnostyka i diagnoza

Diagnostyka zapalenia płuc opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, badaniach obrazowych oraz laboratoryjnych. Kluczowe jest zebranie wywiadu i badanie fizykalne, w tym osłuchiwanie płuc w poszukiwaniu trzeszczeń i rzężeń. Podstawowym badaniem obrazowym jest zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, które uwidacznia infiltraty miąższu płucnego i jest niezbędne do potwierdzenia rozpoznania zgodnie z wytycznymi IDSA/ATS. W przypadku cięższych lub opornych na leczenie postaci stosuje się tomografię komputerową, która pozwala na wykrycie powikłań, takich jak ropnie czy wysięk opłucnowy. Ultrasonografia płuc, szczególnie w rękach doświadczonych operatorów, może przewyższać radiografię pod względem dokładności, zwłaszcza w diagnostyce wysięku opłucnowego. Badania laboratoryjne obejmują morfologię krwi (podwyższona leukocytoza sugeruje infekcję bakteryjną), markery stanu zapalnego (CRP, prokalcytonina) oraz posiewy krwi i plwociny, które umożliwiają identyfikację patogenu i ocenę wrażliwości na antybiotyki. Testy molekularne PCR oraz testy antygenowe moczu (np. dla Streptococcus pneumoniae i Legionella pneumophila) wspomagają szybką diagnostykę etiologiczną. Ocena saturacji tlenem (pulsoksymetria) i gazometria tętnicza są niezbędne do oceny stopnia hipoksemii.
atypowe zapalenie płuc, badanie fizykalne, badanie PCR, barwienie metodą Grama, bronchoskopia, Chlamydophila pneumoniae, czynnik etiologiczny, gazometria tętnicza, Haemophilus influenzae, Legionella pneumophila, markery zapalne, morfologia krwi, mycoplasma pneumoniae, POChP, posiew krwi, pozaszpitalne zapalenie płuc, pulsoksymetria, respiratorowe zapalenie płuc, ropień płuca, rtg klatki piersiowej, skala CURB-65, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, szpitalne zapalenie płuc, TK klatki piersiowej, torakocenteza, trzeszczenia płucne, USG płuc, wysięk opłucnowy, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zatorowość płucna
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie opłucnej – Patofizjologia i mechanizm

Zapalenie opłucnej to stan zapalny opłucnej ściennej, manifestujący się ostrym, zlokalizowanym bólem w klatce piersiowej nasilającym się przy oddychaniu, kaszlu lub kichaniu. Ból ten wynika z aktywacji somatycznych receptorów bólu unerwionych przez nerw przeponowy, co odróżnia go od bólu opłucnej trzewnej o charakterze tępego i słabo zlokalizowanego dyskomfortu. Patogeneza obejmuje uwalnianie mediatorów zapalnych, takich jak IL-8, które indukują napływ neutrofilów do jamy opłucnowej, co jest szczególnie istotne w infekcjach bakteryjnych (np. Mycoplasma pneumoniae) oraz w chorobach wywołanych ekspozycją na azbest. Wysięki opłucnowe powstają na skutek zaburzeń równowagi między produkcją a drenażem płynu, co obserwuje się m.in. w zastoinowej niewydolności serca, infekcjach czy chorobach autoimmunologicznych (reumatoidalne zapalenie stawów, SLE). Wysięki parapneumoniczne przechodzą przez trzy stadia: wysiękowe, włóknikowo-ropne i organizacji, z charakterystycznymi parametrami płynu opłucnowego (glukoza >60 mg/dL, pH >7,20, LDH <3-krotność górnej granicy normy).
azbestoza, ból opłucnowy, cytokina zapalna, elastaza neutrofilowa, interleukina-8, jama opłucnowa, krwiak opłucnej, łuska opłucnowa, makrofag pęcherzykowy, mediatory zapalne, metaloproteinaza macierzy-9, mieloperoksydaza, mycoplasma pneumoniae, napływ neutrofilów, nerw przeponowy, odma opłucnowa, odma prężna, opłucna ścienna, opłucna trzewna, pęcherzyk płucny, pneumolizyna, przewlekła choroba nerek, Pseudomonas aeruginosa, reumatoidalne zapalenie stawów, Streptococcus pneumoniae, szmer tarcia opłucnej, toczeń rumieniowaty układowy, wstrząs septyczny, wysięk opłucnowy, wysięk parapneumoniczny, zapalenie opłucnej, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zespół Dresslera, zespół po perikardiotomii
Leksykon chorób i schorzeń
Ptasia grypa (grypa ptasia) – Objawy

Ptasia grypa u ludzi, wywołana przez wirusy grypy typu A (głównie A(H5N1) i A(H7N9)), charakteryzuje się szerokim spektrum klinicznym – od bezobjawowego przebiegu po ciężkie zapalenie płuc, ARDS, niewydolność wielonarządową i śmierć. Okres inkubacji wynosi 1-10 dni, najczęściej 2-7 dni. Początkowe objawy to gorączka >38°C, kaszel, ból gardła, bóle mięśniowe i zmęczenie, a w USA często obserwuje się zapalenie spojówek. W ciężkich przypadkach pojawiają się duszność, zaburzenia świadomości i drgawki. Powikłania obejmują zapalenie płuc, posocznicę, obrzęk mózgu i krwotok płucny. Śmiertelność jest wysoka – około 52% dla H5N1 i 40% dla H7N9. Diagnostyka wymaga potwierdzenia PCR materiału genetycznego wirusa z próbek nosa, gardła lub spojówek, gdyż objawy kliniczne są niespecyficzne. Wczesne leczenie oseltamiwirem jest kluczowe dla zmniejszenia ryzyka powikłań i śmiertelności.
ataksja, choroba zakaźna, duszność, grypa ptasia, kręcz szyi, krwotok płucny, lek przeciwwirusowy, niewydolność oddechowa, niewydolność wielonarządowa, objawy kliniczne, objawy żołądkowo-jelitowe, obrzęk mózgu, oseltamiwir, posocznica, trudności w oddychaniu, wirus grypy typu A, zaburzenia neurologiczne, zakażenie H5N1, zakażenie H7N9, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowych, zapalenie płuc, zapalenie spojówek, zespół ostrej niewydolności oddechowej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Polsart Plus 80 mg + 12,5 mg

Polsart Plus to lek złożony zawierający telmisartan (antagonista receptora angiotensyny II) oraz hydrochlorotiazyd (diuretyk tiazydowy), którego profil bezpieczeństwa wynika z działania obu składników. W badaniu klinicznym na 1471 pacjentach częstość działań niepożądanych była porównywalna między grupą stosującą telmisartan z hydrochlorotiazydem (80 mg + 25 mg lub 80 mg + 12,5 mg) a grupą stosującą sam telmisartan, bez zależności od dawki, płci, wieku czy rasy. Działania niepożądane klasyfikowano według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Najczęstsze działania niepożądane obejmują hipokaliemię, hiponatremię, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz zaburzenia psychiczne i neurologiczne.
agranulocytoza, alkaloza hipochloremiczna, antagonista receptora angiotensyny II, arytmia, cukromocz, częstoskurcz, diuretyk tiazydowy, duszność, dyspepsja, działanie niepożądane, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra ostra, kwas moczowy, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, parestezja, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzadkoskurcz, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie widzenia, zakażenie układu moczowego, zapalenie gardła, zapalenie naczyń skóry, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie ślinianki, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zapalenie żołądka, zawroty głowy, zespół toczniopodobny, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Biofazolin 1 g

Biofazolin, zawierający 1 g cefazoliny w postaci soli sodowej, jest antybiotykiem z grupy cefalosporyn pierwszej generacji, stosowanym w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych wywołanych przez wrażliwe patogeny. Preparat znajduje zastosowanie w terapii zakażeń układu oddechowego (m.in. Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Klebsiella spp., Haemophilus influenzae, Streptococcus pyogenes), układu moczowo-płciowego (Escherichia coli, Proteus mirabilis, Klebsiella spp., Enterobacter, Enterococcus), skóry i tkanek miękkich (Staphylococcus aureus, paciorkowce β-hemolizujące), dróg żółciowych, kości i stawów oraz w leczeniu posocznicy i zapalenia wsierdzia. Cefazolina jest skuteczna w eliminacji paciorkowców z nosogardzieli, co ma znaczenie w infekcjach górnych dróg oddechowych. W profilaktyce okołooperacyjnej Biofazolin jest zalecany szczególnie u pacjentów poddawanych zabiegom o wysokim ryzyku zakażenia, takim jak operacje pęcherzyka żółciowego, zabiegi ginekologiczne, kardiochirurgia oraz chirurgia kości i stawów.
cefalosporyny, cefazolina, dieta niskosodowa, gorączka reumatyczna, gronkowiec złocisty, kamica żółciowa, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, paciorkowiec beta-hemolizujący, pałeczka hemofilna, pałeczka Klebsiella, pałeczka okrężnicy, pałeczka Proteus, penicylinaza, pneumokok, posocznica, profilaktyka okołooperacyjna, sepsa, zakażenie dróg żółciowych, zakażenie kości i stawów, zakażenie tkanek miękkich, zakażenie układu moczowego, zakażenie układu moczowo-płciowego, zakażenie układu oddechowego, zapalenie gardła, zapalenie kości i szpiku, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie płuc, zapalenie stawów, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wsierdzia, żółtaczka zastoinowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Rispolept Consta 50 mg

Rispolept Consta to preparat zawierający rysperydon w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, dostępny w dawkach 25 mg, 37,5 mg oraz 50 mg. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane (≥1/10) obejmują bezsenność, lęk, ból głowy, infekcje górnych dróg oddechowych, parkinsonizm oraz depresję. Szczególnie parkinsonizm i akatyzja wykazują zależność od dawki. Wśród poważnych powikłań należy zwrócić uwagę na ciężkie reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak martwica, ropień, zapalenie tkanki łącznej, wrzód, krwiak, torbiel oraz guzek, które mogą wymagać interwencji chirurgicznej. Częstość tych reakcji jest nieznana, co podkreśla konieczność monitorowania miejsca podania leku.
agranulocytoza, akatyzja, bezsenność, ból głowy, cukrzycowa kwasica ketonowa, depresja, działanie niepożądane, eozynofilia, grzybica paznokci, guzek, hiperinsulinemia, hipoglikemia, hiponatremia, infekcja górnych dróg oddechowych, katatonia, krwiak, lęk, lek przeciwpsychotyczny, martwica, neutropenia, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, parkinsonizm, polidypsja, reakcja anafilaktyczna, Rispolept Consta, ropień, rysperydon, somnambulizm, torbiel, wazopresyna, wrzód, zakażenie dróg moczowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie zatok, zatrucie wodne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Asaris (100 mcg + 50 mcg)/dawkę inh.

Asaris to lek łączący flutykazonu propionian (500 µg lub 100 µg) i salmeterol (50 µg), stosowany w leczeniu astmy oskrzelowej i POChP. Salmeterol, długo działający β2-agonista, zapewnia rozszerzenie oskrzeli utrzymujące się co najmniej 12 godzin, natomiast flutykazon wykazuje silne działanie przeciwzapalne w płucach, redukując objawy i zaostrzenia astmy. Badanie GOAL na 3416 pacjentach wykazało, że terapia łączona szybciej i skuteczniej osiąga kontrolę astmy (50% pacjentów uzyskało dobrą kontrolę w 16 dni vs 37 dni przy monoterapii flutykazonem), przy mniejszej dawce kortykosteroidu. Podwójna dawka leku przez 14 dni zwiększała nieznacznie częstość działań niepożądanych związanych z β-agonistą (drżenia mięśniowe 1%, kołatanie serca 3%, skurcze mięśni 3%) bez istotnego wzrostu działań niepożądanych kortykosteroidów.
agonista receptorów β2-adrenergicznych, astma oskrzelowa, astma przewlekła, choroba obturacyjna dróg oddechowych, chrypka, długo działający β2-mimetyk, drżenie mięśniowe, duszność, działanie niepożądane, działanie przeciwzapalne, działanie terapeutyczne, flutykazonu propionian, grzybica jamy ustnej, kołatanie serca, kontrola astmy, kortykosteroid ogólnoustrojowy, krótko działający β2-agonista, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozszerzenie oskrzeli, salmeterol, skurcz mięśni, stan zagrożenia życia, wziewny glikokortykosteroid, wziewny kortykosteroid, zaostrzenie choroby, zapalenie płuc, złamanie kości
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie oskrzeli – Zapobieganie i profilaktyka

Zapalenie oskrzeli, zarówno w formie ostrej, jak i przewlekłej, wymaga kompleksowej profilaktyki ukierunkowanej na eliminację czynników ryzyka oraz zapobieganie infekcjom dróg oddechowych. Kluczowe działania obejmują higienę rąk (mycie przez minimum 20 sekund lub stosowanie środków dezynfekujących z ≥60% alkoholu), regularne szczepienia ochronne przeciw grypie, pneumokokom, COVID-19 i krztuścowi, unikanie kontaktu z osobami chorymi oraz stosowanie maseczek ochronnych w okresach zwiększonej zachorowalności. W profilaktyce przewlekłego zapalenia oskrzeli najistotniejsze jest zaprzestanie palenia tytoniu, unikanie biernego palenia oraz ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza i czynniki drażniące, a także kontrola chorób współistniejących, takich jak astma czy alergie. Dodatkowo, stosowanie nawilżaczy powietrza, inhalacji parowych oraz dbanie o odpowiednią dietę i aktywność fizyczną wspomaga utrzymanie prawidłowej funkcji układu oddechowego.
alergia, astma, badanie profilaktyczne, bierne palenie, ćwiczenie oddechowe, dym tytoniowy, działanie niepożądane, infekcja dróg oddechowych, infekcja wirusowa, kalendarz szczepień, nawilżacz powietrza, niedojrzały układ odpornościowy, oporność na antybiotyki, ostre zapalenie oskrzeli, POChP, profilaktyka antybiotykowa, przewlekłe zapalenie oskrzeli, środek ochrony indywidualnej, szczepienie przeciw krztuścowi, szczepienie przeciw pneumokokom, szczepienie przeciwko grypie, układ odpornościowy, zanieczyszczenie powietrza, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Piperacillin + Tazobactam Kalceks 2 g + 0,25 g

Piperacillin + Tazobactam Kalceks to preparat do infuzji zawierający piperacylinę (antybiotyk β-laktamowy z grupy penicylin) oraz tazobaktam (inhibitor β-laktamaz) dostępny w dawkach 2 g + 0,25 g oraz 4 g + 0,5 g. Lek jest wskazany u dorosłych i młodzieży w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, takich jak szpitalne i respiratorowe zapalenie płuc, powikłane zakażenia dróg moczowych (w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek), powikłane zakażenia jamy brzusznej (ropnie, perforacje, zapalenie otrzewnej), zakażenia skóry i tkanek miękkich (w tym stopy cukrzycowej) oraz bakteriemii powiązanej z tymi zakażeniami. Ponadto, lek jest stosowany empirycznie u pacjentów z neutropenią i gorączką. U dzieci w wieku 2-12 lat wskazania obejmują powikłane zakażenia jamy brzusznej oraz gorączkę neutropeniczną. Preparat wymaga stosowania w warunkach szpitalnych, z uwzględnieniem lokalnych wzorców oporności i wyników badań mikrobiologicznych, a także dostosowania dawki u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby.
antybiotykooporność, antybiotykoterapia, bakteriemia, ceftriakson, ESBL, Escherichia coli, flora bakteryjna, gorączka neutropeniczna, Klebsiella pneumoniae, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, odmiedniczkowe zapalenie nerek, patogeny wielolekooporne, perforacja przewodu pokarmowego, piperacylina, respiratorowe zapalenie płuc, ropień wewnątrzbrzuszny, stopa cukrzycowa, szczep wielolekooporny, szpitalne zapalenie płuc, tazobaktam, zakażenie dróg moczowych, zakażenie jamy brzusznej, zakażenie polimikrobialne, zakażenie tkanek miękkich, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie wyrostka robaczkowego
Leksykon chorób i schorzeń
Monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu (mgus) – Etiologia i przyczyny

Monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu (MGUS) to stan przednowotworowy charakteryzujący się obecnością białka monoklonalnego (białka M) produkowanego przez klon komórek plazmatycznych w szpiku kostnym, przy czym odsetek tych komórek jest <10%. MGUS jest bezobjawowy, ale stanowi prekursor chorób limfoproliferacyjnych, takich jak szpiczak mnogi, makroglobulinemia Waldenströma czy amyloidoza. Ryzyko progresji wynosi około 1% rocznie, zależne od poziomu białka M (≥15 g/L), typu immunoglobuliny (IgA wyższe ryzyko niż IgG), stosunku wolnych łańcuchów lekkich, odsetka komórek plazmatycznych (>5%) oraz obecności krążących komórek plazmatycznych. MGUS dzieli się na podtypy: nie-IgM (85% przypadków, ryzyko progresji 0,5-1% rocznie), IgM (15%, ryzyko progresji ~1,5% rocznie) oraz związany z nieprawidłowym stosunkiem wolnych łańcuchów lekkich (ryzyko 0,3% rocznie). Wiek (>50 lat), płeć męska, rasa (wyższe ryzyko u osób pochodzenia afrykańskiego), czynniki genetyczne, środowiskowe (pestycydy, promieniowanie jonizujące) oraz przewlekła stymulacja antygenowa i choroby autoimmunologiczne wpływają na rozwój MGUS.
aberracja chromosomalna, amyloidoza, białko monoklonalne, choroba autoimmunologiczna, choroba depozytowa łańcuchów lekkich, choroba limfoproliferacyjna, czynnik genetyczny, ekspansja klonalna, makroglobulinemia Waldenströma, MGUS łańcuchów lekkich, mikrośrodowisko szpiku kostnego, monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu, neuropatia obwodowa, niedobór inhibitora esterazy C1, niedokrwistość złośliwa, obrzęk naczynioruchowy, promieniowanie jonizujące, przeszczepienie nerki, szpiczak łańcuchów lekkich, szpiczak mnogi, tlący się szpiczak, toczeń, translokacja chromosomowa, wolne łańcuchy lekkie, zakażenie HIV, zapalenie opon mózgowych, zapalenie płuc, zapalenie wątroby
Leksykon chorób i schorzeń
Listaerioza – Objawy

Listerioza, wywoływana przez Listeria monocytogenes, jest zakażeniem przenoszonym drogą pokarmową, które u osób zdrowych zwykle przebiega łagodnie z objawami żołądkowo-jelitowymi pojawiającymi się w ciągu 24 godzin i trwającymi 1-3 dni. W grupach wysokiego ryzyka, takich jak kobiety ciężarne, noworodki, osoby starsze oraz pacjenci z immunosupresją, zakażenie może przybrać postać inwazyjną z objawami neurologicznymi (wysoka gorączka, sztywność karku, zaburzenia świadomości) pojawiającymi się średnio po 21 dniach (zakres 3-70 dni). U kobiet ciężarnych listerioza może przebiegać łagodnie, ale stanowi poważne zagrożenie dla płodu, prowadząc do poronień, porodów przedwczesnych i zakażeń noworodków, które charakteryzują się wysoką śmiertelnością (20-30%).
antybiotykoterapia, bakteriemia, grupa wysokiego ryzyka, Listeria monocytogenes, listerioza, listerioza inwazyjna, listerioza nieinwazyjna, listerioza noworodkowa, nowotwór, objawy grypopodobne, obniżona odporność, obraz kliniczny choroby, okres inkubacji, ośrodkowy układ nerwowy, posocznica, przeszczep narządu, ropień mózgu, śmiertelność choroby, sztywność karku, transmisja przezłożyskowa, zaburzenia świadomości, zakażenie HIV, zakażenie układowe, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia, żółtaczka
Leksykon chorób i schorzeń
Necrotising fasciitis – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Martwicze zapalenie powięzi (necrotising fasciitis) to rzadkie, szybko postępujące zakażenie tkanek miękkich o wysokiej śmiertelności, która w najnowszych badaniach wynosi od 12,5% do 40%, a w niektórych przypadkach nawet do 70%. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są wiek pacjenta (optymalna granica 68,5 lat, czułość 60,5%, swoistość 81,9%), podwyższony poziom kreatyniny, nieprawidłowa liczba płytek krwi, hiponatremia, hiperkaliemia oraz podwyższony poziom mleczanów >1,7 mmol/L. Choroby współistniejące, takie jak nadciśnienie tętnicze, dysfunkcja nerek, cukrzyca, przewlekła niewydolność wątroby, otyłość i nowotwory, znacząco zwiększają ryzyko zgonu. Zakażenia wywołane paciorkowcem beta-hemolizującym grupy A (GABS), Aeromonas i Vibrio są związane z gorszym rokowaniem, podobnie jak bakteriemia (OR=3,36, p=0,002).
bakteriemia, chirurgiczne oczyszczanie, choroba naczyń obwodowych, choroby nerek, choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, debridement, dysfunkcja nerek, dyslipidemia, hipoalbuminemia, hiponatremia, hipotensja, krzywa ROC, martwicze zapalenie powięzi, mechaniczna wentylacja, nadciśnienie tętnicze, nowotwór, otyłość, paciorkowiec beta-hemolizujący grupy A, podwyższony poziom kreatyniny, podwyższony poziom mleczanów, posocznica, przeszczep siatkowy, przewlekła niewydolność wątroby, terapia hiperbaryczna, terapia podciśnieniowa, trombocytopenia, zakażenie dróg moczowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekły katar u niemowląt – Epidemiologia

Przewlekły katar u niemowląt, będący najczęstszą infekcją wirusową górnych dróg oddechowych, charakteryzuje się wysoką zachorowalnością – niemowlęta w pierwszym roku życia doświadczają 6-8 przeziębień rocznie, a dzieci uczęszczające do żłobków nawet 10-12. Dominującymi patogenami są rhinowirusy (odpowiedzialne za ≥50% przypadków), RSV, wirusy grypy i paragrypy, adenowirusy oraz koronawirusy inne niż SARS-CoV-2. Przeziębienia wykazują sezonowość z dwoma szczytami zachorowań: jesiennym (do 80% przypadków wywołanych przez rhinowirusy) i wiosennym. Zakażenia przenoszą się głównie przez kontakt bezpośredni, zanieczyszczone powierzchnie oraz inhalację kropel wirusa, a okres największej zakaźności przypada na pierwsze 2-4 dni choroby. Niedojrzałość układu odpornościowego niemowląt, kontakt z rówieśnikami oraz czynniki środowiskowe zwiększają ryzyko infekcji i powikłań, takich jak zapalenie ucha środkowego (5-15%), bakteryjne zapalenie zatok (6-13%) oraz zaostrzenia astmy. RSV pozostaje główną przyczyną hospitalizacji z powodu zapalenia oskrzelików i płuc u dzieci poniżej 1 roku życia, z 58 000-80 000 hospitalizacji rocznie w USA.
adenowirus, bakteryjne zapalenie zatok, irygacja nosa solą fizjologiczną, koronawirus, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwkaszlowy, lek rozszerzający oskrzela, lek zmniejszający przekrwienie, metapneumowirus, niedojrzały układ odpornościowy, przewlekły katar u niemowląt, rhinowirus, siarczan cynku, środek dezynfekujący na bazie alkoholu, syncytialny wirus oddechowy, szczepionka przeciwko grypie, wirus grypy, wirus paragrypy, wirus RSV, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzelików, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fostex Nexthaler (100 mcg + 6 mcg)/dawkę inh.

Fostex NEXThaler to lek złożony zawierający beklometazonu dipropionian (kortykosteroid wziewny) oraz formoterolu fumaran dwuwodny (długo działający β2-agonista), stosowany w terapii astmy oskrzelowej u pacjentów od 12 roku życia. Profil bezpieczeństwa oceniono w badaniach klinicznych obejmujących 719 pacjentów, gdzie najczęstszym działaniem niepożądanym było drżenie, szczególnie przy dawce 2 inhalacji dwa razy na dobę, o łagodnym nasileniu i występujące głównie na początku terapii. Inne działania niepożądane o częstości niezbyt częstej (≥1/1000 do <1/100) to m.in. zapalenie jamy nosowej i gardła, kandydoza jamy ustnej, ból głowy, częstoskurcz, bradykardia zatokowa, dławica piersiowa, niedokrwienie mięśnia sercowego, podrażnienie gardła, duszność, kaszel, nudności, zmęczenie oraz zmiany w badaniach diagnostycznych takie jak wydłużenie odstępu QT w EKG czy zmniejszenie stężenia kortyzolu we krwi i moczu.
astma oskrzelowa, beklometazonu dipropionian, beta2-agonista, ból głowy, bradykardia zatokowa, ciśnienie tętnicze, częstoskurcz, dławica piersiowa, drżenie, duszność, dysfonia, formoterolu fumaran, gęstość mineralna kości, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kortykosteroid wziewny, kortyzol we krwi, migotanie przedsionków, niedokrwienie mięśnia sercowego, nieostre widzenie, niewydolność nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, paradoksalny skurcz oskrzeli, pokrzywka, rumień, skurcz komorowy, świąd, tachyarytmia, wydłużenie odstępu QT, wysypka skórna, zaburzenia rytmu serca, zaćma, zaostrzenie astmy, zapalenie nosogardła, zapalenie płuc, zespół Cushinga
Leksykon leków
Interakcje leku – Gemcitabinum Accord 100 mg/ml

Gemcitabinum Accord wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, zwłaszcza w kontekście jednoczesnego stosowania z radioterapią. Gemcytabina zwiększa radiosensytywność tkanek, co może prowadzić do nasilonej toksyczności, w tym ciężkiego zapalenia błony śluzowej przełyku i płuc, szczególnie przy dawce 1000 mg/m² pc. podawanej jednocześnie z napromienianiem klatki piersiowej (mediana dawki radioterapii 4795 cm³). Bezpieczne schematy łączonej terapii nie zostały jednoznacznie ustalone, choć badania II fazy sugerują możliwość stosowania mniejszych dawek gemcytabiny (600 mg/m² pc. czterokrotnie) wraz z radioterapią 66 Gy i cisplatyną (80 mg/m² pc. dwukrotnie) z przewidywalnym profilem toksyczności. Zaleca się unikanie jednoczesnego podawania gemcytabiny i radioterapii lub stosowanie zredukowanych dawek oraz ścisłe monitorowanie pacjentów. Ponadto, leczenie gemcytabiną powinno być rozpoczynane nie wcześniej niż 7 dni po zakończeniu radioterapii, po ustąpieniu powikłań popromiennych, ze względu na ryzyko nawrotu objawów zapalnych tkanek docelowych.
cisplatyna, cytochrom P450, depresja ośrodkowego układu nerwowego, etanol bezwodny, gemcytabina, hepatotoksyczność, immunosupresja, lek hepatotoksyczny, lek nefrotoksyczny, mielosupresja, niedrobnokomórkowy rak płuca, promieniowanie jonizujące, radioterapia, szczepionka przeciw żółtej gorączce, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, zapalenie błony śluzowej przełyku, zapalenie okrężnicy, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zespół popromienny, żywa atenuowana szczepionka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide Medical Valley 7,5 mg

Lenalidomid jest kluczowym lekiem w terapii szpiczaka mnogiego, stosowanym zarówno u pacjentów nowo zdiagnozowanych, jak i po wcześniejszych liniach leczenia. Profil bezpieczeństwa lenalidomidu obejmuje liczne działania niepożądane, z których najczęstsze i najcięższe dotyczą układu hematologicznego (neutropenia 60,8%-83,3%, trombocytopenia 21,5%-72,3%, leukopenia 22,8%-38,8%, niedokrwistość 21,0%-70,7%), układu oddechowego (zapalenie płuc do 10,6%, zakażenia płuc do 9,4%), oraz układu nerwowego (neuropatia obwodowa 71,8% w schemacie RVd). W populacjach po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT) oraz u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu obserwuje się różne profile działań niepożądanych, w tym zapalenie oskrzeli (47,4%), gorączkę neutropeniczną (6,0%), niedociśnienie tętnicze (6,5%) oraz niewydolność nerek (6,3%). Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka (33,3%-54,5%) i zaparcia (34,0%-56,1%), są powszechne i wymagają odpowiedniego monitorowania i leczenia objawowego.
astenia, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, biegunka, funkcja nerek i wątroby, gorączka neutropeniczna, hipokalcemia, leczenie podtrzymujące, leukopenia, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk obwodowy, odwodnienie, osłabione łaknienie, skurcze mięśni, szpiczak mnogi, trombocytopenia, wysypka, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia snu, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie żołądka i jelit, zaparcie, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ospen 1000 1 000 000 j.m.

Ospen (fenoksymetylopenicylina potasowa) to antybiotyk z grupy penicylin naturalnych, dostępny w postaci tabletek powlekanych o dawkach 1 000 000 IU (654 mg) oraz 1 500 000 IU (981 mg). Lek jest wskazany do leczenia lekkich i umiarkowanych zakażeń bakteryjnych wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na penicylinę, zwłaszcza paciorkowce. Wskazania obejmują zakażenia górnych dróg oddechowych (np. płonica, zapalenie gardła, angina Vincenta), dolnych dróg oddechowych (bakteryjne zapalenie oskrzeli i płuc, odoskrzelowe zapalenie płuc) oraz infekcje skóry i tkanek podskórnych (róża, rożyca, liszajec, czyraczność, ropnie, ropowica). Ponadto Ospen jest stosowany w profilaktyce gorączki reumatycznej po infekcjach paciorkowcowych.
angina Vincenta, antybiotykoterapia, ciężkie zapalenie płuc, czyraczność, dysfagia, fenoksymetylopenicylina potasowa, gorączka reumatyczna, liszajec, odoskrzelowe zapalenie płuc, penicylina naturalna, płonica, posocznica, ropień, ropniak opłucnej, ropowica, róża, różyca, sekwencyjna terapia antybiotykowa, sepsa, szkarlatyna, zakażenie bakteryjne, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie paciorkowcowe, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie gardła, zapalenie migdałków podniebiennych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie osierdzia, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie skóry, zapalenie stawów, zapalenie szpiku, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wsierdzia, zapalenie zatok
Leksykon leków
Działania niepożądane – Anzorin 20 mg

Olanzapina, substancja czynna leku Anzorin, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które obejmują zarówno często występujące objawy, takie jak senność, zwiększenie masy ciała (do ≥7% u 22,2% pacjentów po 47 dniach i do 64,4% po 48 tygodniach), eozynofilia, leukopenia, neutropenia, jak i zmiany metaboliczne, w tym istotne klinicznie wzrosty stężenia prolaktyny, cholesterolu (≥6,2 mmol/l), glukozy (≥7 mmol/l) oraz triglicerydów (≥2,26 mmol/l). Działania niepożądane neurologiczne obejmują akatyzję, parkinsonizm, dyskinezę oraz rzadziej złośliwy zespół neuroleptyczny. Nagłe odstawienie olanzapiny może wywołać objawy odstawienne, takie jak pocenie się, bezsenność i drżenie. W badaniach klinicznych u osób starszych z otępieniem odnotowano zwiększoną śmiertelność oraz częstsze incydenty naczyniowo-mózgowe, a u pacjentów z chorobą Parkinsona – nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, astenia, bradykardia, brak miesiączki, cholesterol, cholesterol całkowity, choroba afektywna dwubiegunowa, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, dyzartria, działanie antycholinergiczne, eozynofilia, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glukoza, hiperprolaktynemia, krwawienie z nosa, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, letarg, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, mlekotok, nadwrażliwość na światło, napady drgawek, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, omamy wzrokowe, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, rumień, senność, triglicerydy, wydłużenie odstępu QTc, wysypka, zaburzenia erekcji, zakrzep z zatorami, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia leku, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmniejszenie libido, zwiększenie apetytu, zwiększenie masy ciała
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aripilek

Stosowanie arypiprazolu (Aripilek) wymaga ścisłej obserwacji pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, ze względu na ryzyko zachowań samobójczych, szczególnie u osób z zaburzeniami psychicznymi i nastroju. Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, choroby naczyń mózgowych) oraz u osób predysponowanych do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi, stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych). W trakcie terapii obserwowano ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), dlatego konieczna jest identyfikacja i profilaktyka czynników ryzyka. Arypiprazol może powodować wydłużenie odstępu QT, dyskinezy, objawy pozapiramidowe (akatyzja, parkinsonizm), a także rzadkie przypadki Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS) i napadów drgawkowych. U dzieci i młodzieży należy monitorować objawy pozapiramidowe i przyrost masy ciała, a u osób starszych z psychozą związaną z chorobą Alzheimera odnotowano zwiększone ryzyko zgonu (3,5% vs 1,7% placebo) oraz incydenty naczyniowo-mózgowe.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, patologiczny hazard, późne dyskinezy, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia krążenia mózgowego, zaburzenia nastroju, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia tarczycy, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zachowania samobójcze, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba paciorkowcowa grupy b – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Choroba paciorkowcowa grupy B (GBS, Streptococcus agalactiae) stanowi istotne zagrożenie, zwłaszcza dla noworodków i niemowląt, z wysoką śmiertelnością i chorobowością, szczególnie w przypadku wczesnej choroby GBS o wczesnym początku (EOGBS). Wcześniaki mają trzykrotnie wyższe ryzyko EOGBS, a śmiertelność w tej grupie wynosi 19,2% w porównaniu do 2,1% u noworodków urodzonych o czasie. Wprowadzenie uniwersalnych badań przesiewowych u kobiet ciężarnych między 36 0/7 a 37 6/7 tygodniem ciąży oraz śródporodowej profilaktyki antybiotykowej (IAP) znacząco zmniejszyło częstość występowania EOGBS z 1,8 do 0,23 przypadków na 1000 żywych urodzeń, co stanowi redukcję o ponad 80%. Profilaktyka ta wymaga rozpoczęcia antybiotykoterapii co najmniej 4 godziny przed porodem, aby zapewnić optymalną skuteczność. Pomimo tych działań, ryzyko powikłań neurologicznych, takich jak mózgowe porażenie dziecięce, padaczka czy upośledzenie słuchu, pozostaje istotne u dzieci z przebytym zakażeniem GBS.
bezdech, choroba naczyniowo-mózgowa, choroba paciorkowcowa grupy B, choroba współistniejąca, kolonizacja dróg moczowo-płciowych, letarg, mózgowe porażenie dziecięce, niewydolność krążeniowo-oddechowa, paciorkowiec grupy B, padaczka, posiew pochwowo-odbytniczy, posocznica, profilaktyka śródporodowa, sepsa, śmiertelność i chorobowość, tachykardia, tachypnoe, upośledzenie neurologiczne, utrata słuchu, wcześniak, zaburzenie drgawkowe, zakażenie noworodka, zapalenie błon płodowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pępowiny, zapalenie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – Orizon 0,5 mg

Produkt leczniczy Orizon (rysperydon) charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej występujące działania niepożądane (≥10%) to parkinsonizm, sedacja/senność, ból głowy oraz bezsenność, z parkinsonizmem i ataksją wykazującymi zależność od dawki. W zakresie zakażeń bardzo często obserwuje się zapalenie płuc, oskrzeli, górnych dróg oddechowych, zatok, zakażenia dróg moczowych, zapalenie ucha oraz grypę. Rzadziej występują zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia, leukopenia, trombocytopenia i niedokrwistość, a także agranulocytoza o nieznanej częstości, stanowiąca poważne zagrożenie dla pacjenta. Wśród reakcji immunologicznych rzadko notuje się nadwrażliwość, a reakcje anafilaktyczne, choć o nieznanej częstości, wymagają natychmiastowej interwencji.
agranulocytoza, akaroza skórna, ataksja, bezsenność, ból głowy, cukrzyca, cukrzycowa kwasica ketonowa, eozynofilia, glikozuria, grzybica paznokci, hiperglikemia, hiperinsulinemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hipoglikemia, jadłowstręt, leukopenia, nadwrażliwość, neutropenia, niedokrwistość, parkinsonizm, polidypsja, reakcja anafilaktyczna, rysperydon, sedacja, trombocytopenia, zakażenie dróg moczowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie ucha, zapalenie zatok, zatrucie wodne, zespół nieprawidłowego wydzielania ADH
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Teicoplanin AptaPharma 200 mg

Teicoplanin AptaPharma to antybiotyk peptydowy stosowany pozajelitowo u dorosłych i dzieci od urodzenia, dostępny w dawkach 200 mg i 400 mg (odpowiednio ≥ 200 000 j.m. i ≥ 400 000 j.m. teikoplaniny) w postaci liofilizowanego proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/infuzji. Lek wskazany jest do leczenia powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich, kości i stawów, zapalenia płuc (szpitalnego i pozaszpitalnego), powikłanych zakażeń dróg moczowych, infekcyjnego zapalenia wsierdzia, zapalenia otrzewnej u pacjentów dializowanych otrzewnowo (CAPD) oraz bakteriemii. Ponadto, teikoplanina może być stosowana jako alternatywne leczenie doustne w zakażeniach Clostridium difficile, szczególnie gdy inne leki pierwszego wyboru są nieskuteczne lub przeciwwskazane.
antybiotyk peptydowy, bakteriemia, Clostridium difficile, dializa otrzewnowa, infekcja skórna, infekcja układu moczowego, leczenie pozajelitowe, lek przeciwbakteryjny, oporność bakterii, oporność patogenów, patogen Gram-dodatni, rekonstytucja leku, ropień, spektrum działania antybiotyku, teikoplanina, terapia skojarzona, zakażenie bakteryjne, zakażenie dróg moczowych, zakażenie kości i stawów, zakażenie krwi, zakażenie protezy stawowej, zakażenie tkanek miękkich, zapalenie jelita grubego, zapalenie kości i szpiku, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie powięzi, zapalenie stawów, zapalenie wsierdzia
Leksykon chorób i schorzeń
Stłuczenie lub złamanie żeber – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie w przypadku stłuczenia lub złamania żeber jest generalnie dobre, z czasem gojenia wynoszącym od 2 do 6 tygodni, a pełne wyleczenie zwykle następuje po około miesiącu. Leczenie jest głównie zachowawcze, obejmujące kontrolę bólu, odpoczynek i stosowanie zimnych okładów, gdyż żebra nie mogą być skutecznie unieruchomione. Powrót do aktywności fizycznej zależy od poziomu bólu i rodzaju pracy; ciężka praca i intensywny trening są przeciwwskazane przez pierwsze 3 tygodnie. W przypadku braku uszkodzeń narządów wewnętrznych, długotrwała absencja w pracy nie jest zwykle konieczna, jednak pacjent powinien konsultować się z lekarzem przed wznowieniem aktywności.
antybiotyk, duszność, hipoksemia, hospitalizacja, intubacja, leczenie operacyjne, leczenie zachowawcze, lek przeciwbólowy, niewydolność oddechowa, PaCO2, powikłanie oddechowe, schorzenie współistniejące, stłuczenie żeber, tępy uraz klatki piersiowej, uraz klatki piersiowej, uraz mózgowo-czaszkowy, uszkodzenie narządów wewnętrznych, wentylacja mechaniczna, zapalenie płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zimny okład, złamanie przeciążeniowe, złamanie przemieszczone, złamanie żebra
Leksykon chorób i schorzeń
Odra – Zapobieganie i profilaktyka

Odra to wysoce zakaźna choroba wirusowa, przenoszona drogą kropelkową, z możliwością utrzymywania się wirusa w powietrzu do 2 godzin po opuszczeniu pomieszczenia przez zakażonego. Szczepionka MMR, zawierająca atenuowane wirusy odry, świnki i różyczki, jest podstawowym narzędziem profilaktyki, zapewniając około 93% ochrony po pierwszej dawce i 97% po drugiej. Standardowy schemat szczepień obejmuje dwie dawki: pierwszą w wieku 12-15 miesięcy, a drugą w wieku 4-6 lat. Profilaktyka poekspozycyjna polega na podaniu szczepionki MMR w ciągu 72 godzin od ekspozycji (skuteczność ~90%) lub immunoglobuliny w ciągu 6 dni, szczególnie u osób z przeciwwskazaniami do szczepienia, takich jak niemowlęta poniżej 6 miesiąca życia, kobiety w ciąży czy osoby z ciężkim niedoborem odporności.
choroba endemiczna, ciężki niedobór odporności, droga kropelkowa, dysfagia, immunizacja, immunoglobulina, immunoglobulina domięśniowa, immunoglobulina dożylna, małopłytkowość, odporność stadna, odporność zbiorowa, odra, ognisko epidemii, osłabiony układ odpornościowy, ospa wietrzna, profilaktyka poekspozycyjna, szczepionka MMR, szczepionka MMRV, szczepionka żywa atenuowana, transmisja wirusa, wirus odry, zapalenie mózgu, zapalenie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – Veriflo (25 mcg+ 50 mcg)/dawkę inh.

Produkt leczniczy Veriflo, aerozol inhalacyjny zawierający salmeterol (25 μg) oraz flutykazon propionian w dawkach 50 μg, 125 μg lub 250 μg na dawkę odmierzoną, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla obu składników bez synergistycznego nasilenia efektów niepożądanych. Najczęściej obserwowane działania obejmują kandydozę jamy ustnej i gardła, zapalenie płuc u pacjentów z POChP, zapalenie oskrzeli, hipokaliemię oraz bóle głowy (bardzo często). Rzadziej występują reakcje anafilaktyczne, zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci, paradoksalny skurcz oskrzeli oraz zaburzenia rytmu serca. Zaleca się płukanie jamy ustnej po inhalacji w celu zmniejszenia ryzyka kandydozy. Działania niepożądane związane z β2-mimetykami, takie jak drżenia mięśni i kołatanie serca, mają charakter przemijający i ulegają złagodzeniu podczas kontynuacji terapii.
beta2-mimetyk, choroba niedokrwienna serca, cushingoidalne rysy twarzy, częstoskurcz nadkomorowy, flutykazon propionian, hiperglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kołatanie serca, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, salmeterol, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zapalenie części nosowej gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości
Leksykon substancji czynnych
Fosfatydylocholina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Fosfatydylocholina, stanowiąca około 70% fosfolipidów w preparacie Curosurf, jest kluczowym składnikiem naturalnego surfaktantu płucnego, istotnym w profilaktyce i leczeniu zespołu zaburzeń oddychania (RDS) u wcześniaków. Przed podaniem surfaktantu konieczna jest stabilizacja stanu klinicznego noworodka, w tym wyrównanie kwasicy, niedociśnienia tętniczego, niedokrwistości, hipoglikemii oraz hipotermii. Podczas aplikacji preparatu należy monitorować ryzyko refluksu i zatkania rurki intubacyjnej śluzem, co wymaga odessania wydzieliny przed podaniem oraz ewentualnej wymiany rurki w przypadku zatkania. Zaleca się unikanie aspiracji wydzieliny tchawicy przez co najmniej 6 godzin po podaniu surfaktantu, aby zapewnić optymalną dystrybucję leku i skuteczność terapii. W trakcie podawania mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak bradykardia, niedociśnienie tętnicze i spadek saturacji, które wymagają natychmiastowego przerwania podawania i interwencji medycznej.
antybiotykoterapia, badanie gazometryczne, bezdech, białko powierzchniowe SP-B i SP-C, bradykardia, ciśnienie szczytowe wdechowe, czynność elektryczna mózgu, dysfunkcja oddechowa, fosfatydylocholina, fosfolipid, hiperoksja, hipoglikemia, hipotermia, kwasica, metoda LISA, nCPAP, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedorozwój płuc, pęknięcie błon płodowych, podatność płuc, przetrwały przewód tętniczy, przezskórne ciśnienie parcjalne tlenu, refluks, rurka intubacyjna, saturacja tlenem, surfaktant płucny, utlenowanie krwi, wcześniak, wymiana gazowa, zapalenie płuc, zespół zaburzeń oddychania
Leksykon chorób i schorzeń
Wklęsłe żebro – Diagnostyka i diagnoza

Wklęsłe żebro (pectus excavatum) to najczęstsza wrodzona deformacja klatki piersiowej, występująca z częstością 1:300-400 urodzeń, z przewagą u mężczyzn (3:1). Charakteryzuje się zapadnięciem mostka i przylegających chrząstek żebrowych, co prowadzi do zmniejszenia pojemności płuc i możliwej kompresji serca. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, obrazowaniu (RTG, CT, MRI) oraz ocenie funkcji sercowo-płucnej. Kluczowym parametrem jest wskaźnik Hallera (HI), obliczany na podstawie tomografii komputerowej, gdzie wartość powyżej 3,2 wskazuje na ciężką deformację i kwalifikuje do leczenia chirurgicznego. Dodatkowo wykonuje się echokardiografię, EKG, testy funkcji oddechowej (PFT) oraz kardiopulmonologiczny test wysiłkowy (CPET), które pozwalają ocenić wpływ deformacji na funkcję układu sercowo-płucnego. Podwyższony poziom dehydrogenazy mleczanowej (LDH) może być markerem stanu przed i po korekcji.
badanie fizykalne, badanie spirometryczne, blok prawej odnogi pęczka Hisa, deformacja klatki piersiowej, dehydrogenaza mleczanowa, echokardiografia, elektrokardiogram, maksymalne zużycie tlenu, pectus excavatum, pletyzmografia, pojemność życiowa płuc, procedura Nussa, procedura Ravitcha, restrykcyjna choroba płuc, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, skolioza, szmer skurczowy, test funkcji oddechowej, tomografia komputerowa klatki piersiowej, wklęsłe żebro, wskaźnik Hallera, zapalenie płuc, zastawka mitralna, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana, zespół Polanda
Leksykon chorób i schorzeń
Dżuma – Diagnostyka i diagnoza

Dżuma, wywoływana przez Yersinia pestis, jest ciężką chorobą bakteryjną o wysokiej śmiertelności bez odpowiedniego leczenia. Kluczowa jest szybka diagnostyka i natychmiastowe rozpoczęcie antybiotykoterapii, szczególnie u pacjentów z objawami takimi jak dymienica (bubo), gorączka, dreszcze czy zaburzenia oddechowe oraz z wywiadem epidemiologicznym wskazującym na narażenie (np. pobyt w obszarach endemicznych w ciągu ostatnich 10 dni, kontakt z gryzoniami lub pchłami). Diagnostyka opiera się na izolacji Y. pestis z aspiratu dymienicy, krwi, plwociny lub płynu mózgowo-rdzeniowego, a także na badaniach mikroskopowych, PCR (w tym multipleksowym w czasie rzeczywistym wykrywającym geny pla i caf1) oraz testach serologicznych (np. miano przeciwciał anty-F1 ≥1:10 lub czterokrotny wzrost miana w próbkach surowicy). Szybki test diagnostyczny (F1RDT) wykazuje czułość 100% dla dżumy dymieniczej i płucnej, jednak swoistość wynosi 67-71%, co wymaga interpretacji wyników w kontekście klinicznym.
antybiotykoterapia, barwienie metodą Grama, choroba kociego pazura, dymienica, dżuma dymienicza, dżuma płucna, dżuma posocznicowa, hodowla bakteryjna, mononukleoza zakaźna, multipleksowy PCR, płyn mózgowo-rdzeniowy, posocznica, reakcja łańcuchowa polimerazy, szybki test diagnostyczny, test ELISA, tularemia, wąglik płucny, wstrząs septyczny, Yersinia pestis, zapalenie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – Węgiel leczniczy VP 200 mg

Węgiel leczniczy (Carbo activatus) wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa, jednak jego stosowanie może wiązać się z rzadkimi działaniami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego, występującymi u 1/10 000 do mniej niż 1/1 000 pacjentów. Do najczęściej obserwowanych należą wymioty, zaparcia, biegunki oraz charakterystyczne czarne zabarwienie stolca, które nie wymaga interwencji. Zaparcia wynikają z adsorpcyjnego działania węgla, prowadzącego do zmniejszenia zawartości wody w treści jelitowej, natomiast biegunki mogą być efektem paradoksalnego przyspieszenia perystaltyki. Objawy te zwykle ustępują samoistnie lub po modyfikacji dawkowania i zwiększeniu podaży płynów.
biegunka, czarne zabarwienie stolca, duszność, dysfagia, kaszel, perystaltyka jelit, powikłanie oddechowe, profil bezpieczeństwa leku, przewód pokarmowy, świszczący oddech, węgiel aktywny, węgiel leczniczy, właściwość adsorpcyjna, wymioty, zaburzenie świadomości, zaburzenie żołądka i jelit, zapalenie płuc, zaparcie, zespół ostrej niewydolności oddechowej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide Zentiva 15 mg

Lenalidomid, stosowany w leczeniu szpiczaka mnogiego, wykazuje charakterystyczny profil bezpieczeństwa zależny od schematu terapeutycznego i populacji pacjentów. W leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT) najczęściej obserwuje się hematologiczne działania niepożądane, takie jak neutropenia (60,8-79,0%), małopłytkowość (23,5-72,3%), leukopenia (22,8-31,7%) oraz niedokrwistość (21,0%). Zakażenia układu oddechowego, w tym zapalenie płuc (9,8-10,6%) i zakażenie płuc (9,4%), występują często i stanowią istotne ryzyko. Inne często zgłaszane działania to biegunka (38,9-54,5%), zapalenie oskrzeli (47,4%), zapalenie nosa i gardła (34,8%), a także skurcze mięśni (20,5-33,4%) i zmęczenie (22,8-73,7%). W schematach z lenalidomidem, bortezomibem i deksametazonem u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, obserwuje się wysoką częstość neuropatii obwodowej (71,8%), hipokalcemii (50,0%) oraz niedociśnienia tętniczego (6,5%).
astenia, autologiczny przeszczep komórek macierzystych, bezsenność, biegunka, ból pleców, bortezomib, gorączka, hipokalcemia, kaszel, leczenie podtrzymujące, lenalidomid, leukopenia, małopłytkowość, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, odwodnienie, parametry krążeniowe, równowaga elektrolitowa, skurcz mięśni, szpiczak mnogi, talidomid, trombocytopenia, wysokodawkowa chemioterapia, wysypka, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie płuc, zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, zapalenie nosa i gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zaparcie, zmęczenie
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide Gedeon Richter 2,5 mg

Lenalidomid jest stosowany w leczeniu szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaków (z komórek płaszcza i grudkowego). Profil bezpieczeństwa leku różni się w zależności od wskazania i schematu terapii. Najczęstsze działania niepożądane obejmują neutropenię (60,8-79,0%), trombocytopenię (23,5-72,3%), niedokrwistość (21,0-70,7%), biegunki (33,3-54,5%), wysypkę (16,2-31,7%), zmęczenie (18,1-73,7%) oraz zakażenia układu oddechowego, w tym zapalenie płuc (5,7-10,6%). Ciężkie działania niepożądane to m.in. zapalenie płuc, gorączka neutropeniczna, zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, które występują szczególnie u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i zespołami mielodysplastycznymi. W terapii skojarzonej z bortezomibem i deksametazonem obserwowano m.in. neuropatię obwodową (71,8%) i hipokalcemię (50,0%).
ASCT, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, biegunka, bortezomib, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, gorączka neutropeniczna, hipokalcemia, infekcja układu oddechowego, leukopenia, melfalan, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, profilaktyka przeciwzakrzepowa, rytuksymab, szpiczak mnogi, trombocytopenia, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zespół mielodysplastyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Vivacor 25 mg

Karwedylol, substancja czynna leku Vivacor, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które są zbliżone we wszystkich wskazaniach terapeutycznych, choć z pewnymi różnicami zależnymi od leczonej jednostki chorobowej. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to niedociśnienie (w tym niedociśnienie ortostatyczne), niewydolność serca, bradykardia, zawroty głowy oraz bóle głowy. W fazie zwiększania dawki u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca może dojść do nasilenia objawów niewydolności i zatrzymania płynów. Częstość występowania niewydolności serca wynosiła 15,4% u pacjentów z dysfunkcją lewej komory po zawale mięśnia sercowego. Karwedylol może także powodować odwracalne pogorszenie funkcji nerek, szczególnie u chorych z niskim ciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca i uogólnioną chorobą naczyń. Ponadto, lek może wpływać na metabolizm glukozy, prowadząc do pogorszenia kontroli glikemii (hiperglikemia, hipoglikemia) u pacjentów z cukrzycą oraz ujawnienia niejawnej cukrzycy.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, chromanie przestankowe, cukrzyca, dławica piersiowa, dysfunkcja lewej komory, gammaglutamylotransferaza, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipoglikemia, infekcja dróg moczowych, infekcja górnych dróg oddechowych, karwedylol, leukopenia, liszaj płaski, łuszczyca, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niestrawność, nietrzymanie moczu, objaw Raynauda, obrzęk płuc, ostry zawał mięśnia sercowego, parestezja, pokrzywka, przewlekła niewydolność serca, regulacja glikemii, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, uogólniona choroba naczyń, wysypka alergiczna, zaburzenia erekcji, zaburzenia mikcji, zaburzenie czynności nerek, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie skóry, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon chorób i schorzeń
Agammaglobulinemia związana z chromosomem x – Epidemiologia

Agammaglobulinemia związana z chromosomem X (XLA) jest rzadkim, sprzężonym z chromosomem X pierwotnym niedoborem odporności humoralnej, spowodowanym mutacjami w genie BTK. Choroba dotyczy niemal wyłącznie mężczyzn, z częstością występowania od 1 na 100 000 do 1 na 200 000 noworodków płci męskiej, a jej objawy pojawiają się zwykle po 4-6 miesiącu życia, kiedy zanika odporność matczyna. Klinicznie manifestuje się nawracającymi infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi, zwłaszcza układu oddechowego (zapalenie oskrzeli u 78% i zapalenie płuc u 51% pacjentów), a także zakażeniami ośrodkowego układu nerwowego wywołanymi enterowirusami. Opóźnienie diagnozy (średnio 26,7 miesiąca) koreluje z wyższą zachorowalnością na infekcje dolnych dróg oddechowych oraz zwiększoną śmiertelnością, co podkreśla konieczność wczesnego rozpoznania i monitorowania pacjentów, w tym corocznego oznaczania immunoglobulin i regularnych kontroli klinicznych.
agammaglobulinemia związana z chromosomem X, badanie przesiewowe noworodków, biegunka, dziedziczenie sprzężone z chromosomem X, immunoglobuliny w surowicy, infekcja dolnych dróg oddechowych, infekcja układu oddechowego, kinaza tyrozynowa Brutona, komórki B, morfologia krwi, niedobór odporności humoralnej, obrazowanie klatki piersiowej, pierwotny niedobór odporności, posocznica, przewlekła choroba płuc, rozstrzenie oskrzeli, terapia substytucyjna immunoglobulinami, zakażenie enterowirusowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie ucha środkowego, żywe szczepionki wirusowe
Leksykon substancji czynnych
Flutykazon – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Flutykazon, stosowany głównie wziewnie lub donosowo, nie jest wskazany do leczenia ostrych napadów astmy, gdzie preferowane są szybko działające leki rozszerzające oskrzela. Leczenie flutykazonem nie powinno być rozpoczynane podczas zaostrzeń astmy ani nagłego pogorszenia stanu pacjenta. Zaleca się monitorowanie szczytowego przepływu wydechowego u pacjentów z ryzykiem zaostrzeń oraz stopniowe zmniejszanie dawki do najmniejszej skutecznej po uzyskaniu kontroli objawów. Nagłe przerwanie terapii może prowadzić do zaostrzenia choroby. Działania ogólnoustrojowe, takie jak zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćma, jaskra oraz objawy psychiczne, są rzadkie, ale możliwe, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek (≥500-1000 µg/dobę). U dzieci i młodzieży poniżej 16 lat stosowanie dawek ≥1000 µg/dobę wiąże się z ryzykiem zahamowania wzrostu i niewydolności nadnerczy, dlatego konieczna jest regularna kontrola wzrostu i dostosowanie dawki.
astma oskrzelowa, centralna chorioretinopatia surowicza, cushingoidalne rysy twarzy, częstoskurcz nadkomorowy, flutykazon propionian, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, hipokaliemia, inhibitor CYP3A4, jaskra, komora inhalacyjna, kortykosteroid wziewny, lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, niewydolność kory nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostry objaw astmy, ostry przełom nadnerczowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, szczytowy przepływ wydechowy, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zaostrzenie astmy, zaostrzenie POChP, zapalenie płuc, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Silungo 20 mg

Profil bezpieczeństwa syldenafilu w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH) został potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących dorosłych oraz pacjentów pediatrycznych, stosujących dawki 20 mg, 40 mg lub 80 mg trzy razy na dobę. W badaniu z udziałem 207 dorosłych pacjentów, częstość przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynosiła od 2,9% do 8,5% w grupach syldenafilu, w porównaniu do 2,9% w grupie placebo. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to bóle głowy, zaczerwienienia skóry twarzy, niestrawność, biegunka oraz bóle kończyn. W badaniu skojarzonej terapii syldenafilu z epoprostenolem (dawki do 80 mg TID) częstość przerwania leczenia była niższa w grupie syldenafil+epoprostenol (5,2%) niż w grupie placebo+epoprostenol (10,7%). Długoterminowe badania (do 3 lat) potwierdziły stabilność profilu bezpieczeństwa, choć w terapii skojarzonej zaobserwowano dodatkowe działania niepożądane, takie jak przekrwienie oczu, niewyraźne widzenie, nocne poty i suchość w ustach.
arytmia komorowa, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból kończyny, ból kręgosłupa, ból w klatce piersiowej, choroba refluksowa, chromatopsja, drgawki, epoprostenol dożylny, ginekomastia, głuchota nerwowo-czuciowa, hematospermia, krwawienie do siatkówki, krwawienie z nosa, krwawienie z prącia, krwiomocz, łysienie, migrena, nadwrażliwość, nagła utrata słuchu, NAION, niedociśnienie, niedoczulica, niedokrwistość, niedotlenienie, niestrawność, niewydolność prawej komory serca, niewydolność serca, niewyraźne widzenie, nieżyt nosa, nieżyt żołądkowo-jelitowy, nocne poty, odoskrzelowe zapalenie płuc, omdlenie, parestezja, priapizm, przekrwienie oka, przekrwienie śluzówki nosa, rumień, suchość w ustach, światłowstręt, świst krtaniowy, tętnicze nadciśnienie płucne, widzenie na niebiesko, wodnisty katar, wstrząs kardiogenny, zaburzenie widzenia, zaczerwienienie skóry twarzy, zakażenie górnych dróg oddechowych, zamknięcie naczyń siatkówki, zapalenie gardła, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, zapalenie krtani, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie tkanki podskórnej, zapalenie zatok, zapalenie żołądka, zapalenie żołądka i jelit, zatrzymanie płynów, zawrót głowy, żylaki odbytu
Leksykon leków
Działania niepożądane – Benodil 0,25 mg/ml

Budezonid w formie zawiesiny do nebulizacji może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, zależne od wieku pacjenta, funkcji nerek oraz stanu ogólnego. Najczęściej obserwuje się kandydozę jamy ustnej i gardła (≥1/100), zapalenie płuc u pacjentów z POChP, kaszel, chrypkę oraz podrażnienie gardła. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości, w tym wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy oraz reakcje anafilaktyczne. Niezbyt często notuje się drżenia mięśniowe, zaburzenia snu, agresję i zmiany zachowania, zwłaszcza u dzieci. Wśród działań niepożądanych układu wzrokowego wymienia się zaćmę i niewyraźne widzenie, a jaskra występuje z nieznaną częstością. Paradoksalny skurcz oskrzeli, choć bardzo rzadki (<1/10 000), wymaga natychmiastowej interwencji. W przypadku stosowania maski do inhalacji możliwe jest podrażnienie skóry twarzy, które można ograniczyć poprzez umycie twarzy po inhalacji.
agresja, bezgłos, budezonid, Candida, chrypka, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja, drżenie, glikokortykosteroidy, jaskra, kandydoza jamy ustnej, łatwe siniaczenie, lęk, nadmierna aktywność psychoruchowa, nadwrażliwość, nebulizacja, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, podrażnienie gardła, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, spowolnienie wzrostu, zaburzenia psychiczne, zaburzenia snu, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie grzybicze, zapalenie płuc, zapalenie skóry kontaktowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dasatinib Zentiva 20 mg

Dazatynib, stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, potwierdzony badaniami klinicznymi na 2900 pacjentach, w tym 2712 dorosłych i 188 dzieci. Mediana czasu leczenia u dorosłych wahała się od 6,2 do 60 miesięcy, a u dzieci z CML w fazie przewlekłej wynosiła 42,3 miesiąca. Działania niepożądane występowały u większości pacjentów, a u 19% dorosłych doprowadziły do przerwania terapii. Profil bezpieczeństwa u dzieci był zbliżony do dorosłych, jednak bez występowania poważnych powikłań płucnych i kardiologicznych, takich jak wysięk osierdziowy, wysięk opłucnowy, obrzęk płuc czy nadciśnienie płucne. W populacji pediatrycznej jedynie 1,5% przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych.
ALL Ph+, CML w fazie przewlekłej, CML-CP, cytomegalowirus, dazatynib, działanie niepożądane, monoterapia, nadciśnienie płucne, nietolerancja imatynibu, obrzęk płuc, posocznica, przewlekła białaczka szpikowa, sepsa, tabletka powlekana, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie przewodu pokarmowego, zakażenie wirusem Herpes, zakażenie wirusowe, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie płuc
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Solutio Iodi Cum Glycerini Coel (płyn lugola) (10 mg + 20 mg)/g

Solutio Iodi Cum Glycerini Coel (płyn Lugola) o stężeniu (10 mg jodu + 20 mg jodku potasu)/g jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na jod, nadczynnością tarczycy, aktywną gruźlicą płuc oraz niewydolnością nerek, ze względu na ryzyko nasilenia objawów chorobowych i kumulacji jodu. Preparat nie powinien być stosowany miejscowo na rany otwarte ani oparzenia, gdyż może powodować podrażnienia, nasilenie stanu zapalnego i opóźnienie gojenia. Szczególną ostrożność należy zachować u noworodków i niemowląt, u których stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na niedojrzałość układów metabolicznych i ryzyko zaburzeń funkcji tarczycy.
działanie niepożądane, funkcja tarczycy, gruźlica płuc, jodek potasu, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na jod, niewydolność nerek, oparzenie, płyn lugola, przeciwwskazanie wiekowe, rana otwarta, reakcja nadwrażliwości, regeneracja tkanek, stan zapalny, zapalenie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Chlamydia – Objawy

Chlamydia trachomatis jest jedną z najczęstszych bakteryjnych infekcji przenoszonych drogą płciową, charakteryzującą się często bezobjawowym przebiegiem u 50-70% zakażonych, co sprzyja jej szerokiemu rozprzestrzenianiu. Okres inkubacji wynosi zazwyczaj 7-21 dni, choć objawy mogą pojawić się później lub infekcja może pozostać utajona przez lata. U kobiet objawy obejmują nieprawidłową wydzielinę z pochwy, dyzurię, ból podbrzusza, krwawienia międzymiesiączkowe oraz objawy zapalenia narządów miednicy mniejszej (PID), które występuje w 10-15% nieleczonych przypadków i może prowadzić do niepłodności, ciąży pozamacicznej oraz przewlekłego bólu miednicy. U mężczyzn objawy to m.in. wydzielina z cewki moczowej, dyzuria, ból i obrzęk jąder, a powikłania obejmują zapalenie najądrza i prostaty. Infekcja może również dotyczyć odbytu, gardła i oczu, gdzie objawy są często skąpe lub nieobecne, ale mogą prowadzić do zapalenia odbytnicy, gardła lub spojówek.
antybiotyk, azytromycyna, ból podczas stosunku, chlamydia, Chlamydia trachomatis, ciąża pozamaciczna, cicha epidemia, doksycyklina, infekcja przenoszona drogą płciową, krwawienie międzymiesiączkowe, niepłodność, nieprawidłowa wydzielina z pochwy, oddawanie moczu, przedwczesny poród, reaktywne zapalenie stawów, wydzielina z pochwy, zakażenie gardła, zakażenie HIV, zakażenie krwi, zapalenie najądrza, zapalenie narządów miednicy, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie odbytnicy, zapalenie płuc, zapalenie prostaty, zapalenie spojówek
Leksykon leków
Działania niepożądane – Bendamustine Zentiva 2,5 mg/ml

Chlorowodorek bendamustyny (Bendamustine Zentiva, 2,5 mg/ml) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującą mielosupresją manifestującą się bardzo często (≥1/10) leukopenią, małopłytkowością i limfopenią. Często obserwuje się również krwotoki, niedokrwistość i neutropenię (≥1/100 do <1/10), a rzadziej pancytopenię i niewydolność szpiku kostnego (≥1/1000 do <1/100). Ze strony przewodu pokarmowego najczęstsze są nudności i wymioty (≥1/10), a także biegunka i zaparcia (≥1/100 do <1/10). Reakcje skórne, takie jak łysienie i wysypki, występują często, natomiast poważne reakcje dermatologiczne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i DRESS, mają nieznaną częstość. Wśród działań niepożądanych odnotowano także reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję i wstrząs anafilaktyczny, oraz zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak kołatanie serca, dławica piersiowa, niedociśnienie i nadciśnienie tętnicze.
anafilaksja, atypowe zapalenie płuc, chlorowodorek bendamustyny, hemoliza, hipokaliemia, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok płucny, leukopenia, limfopenia, łysienie, małopłytkowość, martwica, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mielosupresja, migotanie przedsionków, neuropatia obwodowa, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, nudności, ostra białaczka szpikowa, pancytopenia, reakcja anafilaktyczna, włóknienie płuc, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie mózgu, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zespół antycholinergiczny, zespół DRESS, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Mercaptopurinum VIS 50 mg

Mercaptopurinum VIS w dawce 50 mg wykazuje istotną mielotoksyczność, manifestującą się często leukopenią i trombocytopenią, a rzadziej megaloblastyczną lub makrocytarną niedokrwistością. Bardzo rzadko może dojść do rozwoju ostrej białaczki mieloblastycznej, nawet po zakończeniu terapii. Toksyczność szpiku jest powiązana z aktywnością enzymu metylotransferazy tiopurynowej (TPMT), co wskazuje na genetyczne predyspozycje do zwiększonego ryzyka działań niepożądanych. Często obserwuje się również zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperurykemia i hiperurykozuria, które mogą prowadzić do napadów dny moczanowej oraz, w skrajnych przypadkach, do ostrej niewydolności nerek. Profilaktyka obejmuje odpowiednie nawodnienie, alkalizację moczu oraz stosowanie inhibitorów oksydazy ksantynowej, np. allopurinolu, z koniecznym dostosowaniem dawki leku.
6-merkaptopuryna, cytopenia, dna moczanowa, gorączka polekowa, hematuria, hepatotoksyczność, hiperurykemia, hiperurykozuria, krystaluria, leukopenia, martwica wątroby, merkaptopuryna, metylotransferaza tiopurynowa, mielotoksyczność, nadciśnienie wrotne, neutropenia, niedokrwistość, niepłodność męska, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra białaczka mieloblastyczna, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, owrzodzenie jamy ustnej, półpasiec, rak skóry, rak szyjki macicy in situ, reakcja nadwrażliwości, trombocytopenia, uczulenie na światło, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błon śluzowych, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zapalenie żył, zespół limfoproliferacyjny, zespół Sweeta, żółtaczka
Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka – Patofizjologia i mechanizm

Czkawka (singultus) to mimowolne, spazmatyczne skurcze przepony i mięśni międzyżebrowych, zakończone nagłym zamknięciem głośni, generujące charakterystyczny dźwięk. Mechanizm patofizjologiczny opiera się na złożonym łuku odruchowym, obejmującym drogę aferentną (nerw błędny, przeponowy, włókna współczulne T6-T12), ośrodek centralny w śródmózgowiu (poziom C3-C5) oraz drogę eferentną (nerw przeponowy i nerwy dodatkowe). W 80% przypadków skurcz dotyczy lewej połowy przepony, choć możliwe jest także obustronne zaangażowanie. Neuroprzekaźniki centralne (GABA, dopamina, serotonina, glutaminian, glicyna) oraz obwodowe (epinefryna, norepinefryna, acetylocholina, histamina) modulują ten odruch, z kluczową rolą dopaminy i GABA. Patologie OUN (udar, guzy pnia mózgu, choroby neurodegeneracyjne, infekcje, urazy) oraz podrażnienia obwodowe (GERD, zapalenia, nowotwory, zaburzenia metaboliczne) mogą wywoływać czkawkę. Leki takie jak deksametazon (szczególnie dożylnie), benzodiazepiny, pochodne platyny, karbamazepina, midazolam i nikotyna również mogą indukować czkawkę.
acetylocholina, benzodiazepina, choroba Parkinsona, choroba refluksowa przełyku, cisplatyna, czkawka, deksametazon, dopamina, epinefryna, głośnia, glutaminian, grypa, guz mózgu, guz śródpiersia, hipokalcemia, histamina, jądro pasma samotnego, karbamazepina, kortykosteroid, kwas gamma-aminomasłowy, łuk odruchowy czkawki, midazolam, mięśnie międzyżebrowe, mocznica, nerw błędny, nerw przeponowy, neuroprzekaźnik, nikotyna, norepinefryna, oksaliplatyna, opryszczka pospolita, pień mózgu, pochodna platyny, półpasiec, rak przełyku, rak trzustki, rdzeń kręgowy, rdzeń przedłużony, serotonina, skurcz przepony, stwardnienie rozsiane, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, układ współczulny, zapalenie mózgu, zapalenie opłucnej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie żołądka, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego