Działania niepożądane leku Anzorin (olanzapina) 20 mg

Olanzapina, substancja czynna leku Anzorin, jest lekiem przeciwpsychotycznym, którego stosowanie wiąże się z szeregiem działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstotliwości występowania. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa leku bazującą na danych z badań klinicznych oraz zgłoszeń spontanicznych po wprowadzeniu leku do obrotu.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi związanymi ze stosowaniem olanzapiny w badaniach klinicznych u dorosłych były: senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, zwiększenie stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów. Dodatkowo często obserwowano cukromocz, zwiększenie apetytu, zawroty głowy, akatyzję, parkinsonizm, leukopenię, neutropenię, dyskinezę, niedociśnienie ortostatyczne, działanie antycholinergiczne, przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, wysypkę, astenię, zmęczenie, gorączkę, ból stawów oraz zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej.²

Systematyczna klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane można podzielić według częstości występowania na: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).³

Szczegółowe omówienie wybranych działań niepożądanych

Związane z przyrostem masy ciała

Zwiększenie masy ciała jest jednym z najczęściej obserwowanych działań niepożądanych olanzapiny. Występuje u pacjentów we wszystkich wyjściowych kategoriach wskaźnika masy ciała (BMI). W zależności od długości terapii, istotny klinicznie przyrost masy ciała obserwuje się z różną częstością:⁴

• Po krótkim leczeniu (mediana czasu trwania 47 dni):
  • Zwiększenie masy ciała o ≥7% – występuje bardzo często (22,2% pacjentów)
  • Zwiększenie masy ciała o ≥15% – występuje często (4,2% pacjentów)
  • Zwiększenie masy ciała o ≥25% – występuje niezbyt często (0,8% pacjentów)
• Przy długotrwałym stosowaniu (minimum 48 tygodni):
  • Zwiększenie masy ciała o ≥7% – występuje bardzo często (64,4% pacjentów)
  • Zwiększenie masy ciała o ≥15% – występuje bardzo często (31,7% pacjentów)
  • Zwiększenie masy ciała o ≥25% – występuje bardzo często (12,3% pacjentów)

Zaburzenia metaboliczne

Terapia olanzapiną wiąże się z istotnymi klinicznie zmianami parametrów metabolicznych, w tym:⁵

• Cholesterol całkowity:
  • Wzrost z wartości prawidłowych (<5,17 mmol/l) do dużych wartości (≥6,2 mmol/l)
  • Wzrost z wartości granicznych (≥5,17 do <6,2 mmol/l) do dużych wartości (≥6,2 mmol/l) – występuje bardzo często
• Glukoza:
  • Wzrost z wartości prawidłowych (<5,56 mmol/l) do dużych wartości (≥7 mmol/l)
  • Wzrost z wartości granicznych (≥5,56 do <7 mmol/l) do dużych wartości (≥7 mmol/l) – występuje bardzo często
• Triglicerydy:
  • Wzrost z wartości prawidłowych (<1,69 mmol/l) do dużych wartości (≥2,26 mmol/l)
  • Wzrost z wartości granicznych (≥1,69 do <2,26 mmol/l) do dużych wartości (≥2,26 mmol/l) – występuje bardzo często

Szczególnie narażeni są pacjenci, u których przed rozpoczęciem leczenia nie występowały zaburzenia przemiany lipidów.⁶

Zaburzenia pozapiramidowe

W badaniach klinicznych obserwowano większą częstość występowania parkinsonizmu i dystonii u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu z placebo, jednak różnica ta nie była statystycznie istotna. Jednocześnie w porównaniu z haloperydolem, olanzapina powodowała rzadziej parkinsonizm, akatyzję i dystonię. Ze względu na brak szczegółowych informacji o wcześniejszym występowaniu ostrych lub przewlekłych ruchowych zaburzeń pozapiramidowych, nie można jednoznacznie stwierdzić, że olanzapina wywołuje mniej późnych dyskinez czy innych zaburzeń pozapiramidowych.⁷

Objawy odstawienia

Nagłe przerwanie stosowania olanzapiny może prowadzić do wystąpienia ostrych objawów odstawiennych, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.⁸

Hiperprolaktynemia

W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni, stężenie prolaktyny w osoczu przekroczyło górną granicę normy u około 30% pacjentów leczonych olanzapiną, u których stężenie prolaktyny przed rozpoczęciem leczenia było w normie. U większości tych pacjentów zwiększenie stężenia prolaktyny było na ogół łagodne i nie przekraczało dwukrotności górnej granicy normy.⁹

Długotrwałe stosowanie produktu

Przy długotrwałym stosowaniu olanzapiny (co najmniej 48 tygodni) odsetek pacjentów, u których występują istotne klinicznie zmiany związane ze zwiększeniem masy ciała, stężenia glukozy, cholesterolu całkowitego, LDL, HDL lub triglicerydów, zwiększa się z czasem. U dorosłych pacjentów po 9-12 miesiącach leczenia tempo wzrostu średniego stężenia glukozy we krwi zmniejsza się po około 4-6 miesiącach.¹⁰

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów w podeszłym wieku z rozpoznaniem otępienia, obserwowano zwiększoną częstość występowania zgonów oraz niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych u pacjentów przyjmujących olanzapinę w porównaniu z grupą placebo. Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi w tej grupie pacjentów były: nieprawidłowy chód i upadki. Często obserwowano zapalenie płuc, podwyższoną temperaturę ciała, letarg, rumień, omamy wzrokowe i nietrzymanie moczu.¹¹

Pacjenci z chorobą Parkinsona

U pacjentów z chorobą Parkinsona, u których wystąpiła psychoza polekowa (agoniści dopaminy), bardzo często stwierdzano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy. Występowały one częściej w porównaniu z placebo.¹²

Choroba afektywna dwubiegunowa

W przypadku stosowania olanzapiny w połączeniu z innymi lekami w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej zaobserwowano następujące działania niepożądane:^{10%) występowanie drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała. Często stwierdzano również zaburzenia mowy. W trakcie podawania olanzapiny w skojarzeniu z litem lub walproinianem podczas aktywnej fazy leczenia (do 6 tygodni), u 17,4% pacjentów zaobserwowano zwiększenie masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała. Długotrwałe (do 12 miesięcy) stosowanie olanzapiny w celu zapobiegania nawrotom u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową było związane ze zwiększeniem masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała u 39,9% pacjentów.”>13}

• Olanzapina z walproinianem:
  • Neutropenia u 4,1% osób (na wystąpienie może wpływać duże stężenie walproinianu w osoczu)
• Olanzapina z litem lub walproinianem:
  • Częstsze (>10%) występowanie drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała
  • Często stwierdzano zaburzenia mowy
  • Podczas aktywnej fazy leczenia (do 6 tygodni) u 17,4% pacjentów obserwowano zwiększenie masy ciała o ≥7% w stosunku do wyjściowej
• Długotrwałe stosowanie (do 12 miesięcy) olanzapiny w zapobieganiu nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej wiązało się ze zwiększeniem masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała u 39,9% pacjentów

Populacja pediatryczna

Olanzapina nie jest wskazana w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Mimo to, badania kliniczne wykazały, że u młodzieży (13-17 lat) w porównaniu z dorosłymi obserwuje się częstsze występowanie określonych działań niepożądanych, a także większą skalę przyrostu masy ciała podczas ekspozycji na lek.¹⁴

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, faks: +48 22 49-21-309, e-mail: [email protected]. Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁵