Właściwości farmakokinetyczne leku Anzorin

Olanzapina w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, którą zawiera produkt leczniczy Anzorin, jest biorównoważna w stosunku do olanzapiny w postaci tabletek powlekanych. Oznacza to, że wykazuje zbliżoną szybkość i stopień wchłaniania, dzięki czemu obie postacie leku mogą być stosowane zamiennie¹.

Wchłanianie

Po podaniu doustnym olanzapina ulega dobremu wchłanianiu z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu osiąga w ciągu 5-8 godzin po przyjęciu. Istotny z klinicznego punktu widzenia jest fakt, że obecność pokarmu nie wpływa na proces wchłaniania substancji czynnej. Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań porównujących bezwzględną dostępność biologiczną leku po podaniu doustnym i dożylnym².

Dystrybucja

Olanzapina charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 93% dla zakresu stężeń od około 7 do około 1000 ng/ml. W osoczu substancja czynna wiąże się głównie z dwoma rodzajami białek: albuminami oraz α1-kwaśną glikoproteiną³.

Metabolizm

Proces metabolizmu olanzapiny zachodzi w wątrobie, gdzie lek podlega dwóm głównym przemianom biochemicznym: sprzęganiu i utlenianiu. Głównym metabolitem występującym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który nie przenika przez barierę krew-mózg. W biotransformacji leku uczestniczą cytochromy P450-CYP1A2 oraz P450-2D6, które odpowiadają za powstawanie metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Metabolity te, jak wykazały badania na zwierzętach, cechują się znamiennie mniejszą aktywnością biologiczną in vivo w porównaniu z olanzapiną. Warto podkreślić, że aktywność farmakologiczna preparatu zależy głównie od związku macierzystego – olanzapiny⁴.

Eliminacja

Po podaniu doustnym średni okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji wykazuje zróżnicowanie zależne od wieku i płci badanych osób⁵.

Wpływ czynników demograficznych na farmakokinetykę olanzapiny

Wiek

U zdrowych osób w podeszłym wieku (65 lat i starszych) obserwuje się istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych w porównaniu z młodszymi osobami. Średni okres półtrwania olanzapiny jest wydłużony (51,8 h w porównaniu do 33,8 h u osób młodszych), natomiast klirens jest zmniejszony (17,5 l/h versus 18,2 l/h). Pomimo tych różnic, zmienność parametrów farmakokinetycznych u osób starszych mieści się w zakresie obserwowanym u osób młodszych. W badaniach klinicznych z udziałem 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, którym podawano olanzapinę w dawkach od 5 do 20 mg/dobę, nie zaobserwowano żadnego szczególnego profilu działań niepożądanych⁶.

Płeć

Płeć również wpływa na parametry farmakokinetyczne olanzapiny. U kobiet obserwuje się dłuższy średni okres półtrwania w fazie eliminacji w porównaniu do mężczyzn (36,7 h vs 32,3 h) oraz zmniejszony klirens (18,9 l/h vs 27,3 l/h). Pomimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny w dawkach 5-20 mg jest porównywalny zarówno w grupie kobiet (n = 467), jak i mężczyzn (n = 869)⁷.

Wpływ zaburzeń czynności narządów na farmakokinetykę olanzapiny

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) nie zaobserwowano znamiennych różnic w średnim okresie półtrwania w fazie eliminacji (37,7 h u pacjentów z niewydolnością vs 32,4 h u osób zdrowych) ani w klirensie leku (21,2 l/h vs 25,0 l/h). Badania bilansu masy wykazały, że około 57% znakowanej radioaktywnie olanzapiny jest wydalane z moczem, głównie w postaci metabolitów⁸.

Zaburzenia czynności wątroby

W badaniu oceniającym wpływ zaburzeń czynności wątroby u 6 osób z klinicznie istotną marskością wątroby (stopień A (n = 5) i B (n = 1) według klasyfikacji Child-Pugh) wykazano niewielki wpływ tych zaburzeń na farmakokinetykę olanzapiny po podaniu doustnym (pojedyncza dawka 2,5-7,5 mg). U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby obserwowano niewielkie zwiększenie klirensu ogólnoustrojowego i krótszy okres półtrwania w fazie eliminacji w porównaniu z osobami bez zaburzeń czynności wątroby (n = 3). Warto zauważyć, że w grupie osób z marskością wątroby było więcej osób palących tytoń (4/6; 67%) niż w grupie kontrolnej (0/3; 0%)⁹.

Wpływ palenia tytoniu

Palenie tytoniu istotnie modyfikuje parametry farmakokinetyczne olanzapiny. U osób niepalących w porównaniu z palącymi (zarówno u mężczyzn, jak i kobiet) obserwuje się wydłużony średni okres półtrwania w fazie eliminacji leku (38,6 h vs 30,4 h) oraz zmniejszony klirens (18,6 l/h vs 27,7 l/h)¹⁰.

Podsumowanie czynników wpływających na farmakokinetykę

Klirens osoczowy olanzapiny wykazuje charakterystyczne zmiany w zależności od czynników demograficznych:

• jest mniejszy u osób w podeszłym wieku niż u osób młodszych
• jest mniejszy u kobiet niż u mężczyzn
• jest mniejszy u osób niepalących niż u palących

Należy jednak podkreślić, że zakres wpływu wieku, płci lub palenia tytoniu na klirens olanzapiny i na okres półtrwania jest mały w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą¹¹.

Różnice etniczne w farmakokinetyce

W badaniach z udziałem osób rasy kaukaskiej, Japończyków oraz Chińczyków nie stwierdzono różnic w parametrach farmakokinetycznych pomiędzy tymi trzema populacjami. Oznacza to, że przynależność etniczna nie ma istotnego wpływu na właściwości farmakokinetyczne olanzapiny¹².

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Profil farmakokinetyczny olanzapiny u młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) jest podobny do obserwowanego u osób dorosłych. Istnieją jednak pewne różnice – w badaniach klinicznych średnia ekspozycja na olanzapinę była o około 27% większa u młodzieży. Różnice te mogą wynikać z odmiennych charakterystyk demograficznych pomiędzy młodzieżą a osobami dorosłymi, w tym mniejszej średniej masy ciała oraz mniejszej liczby osób palących w grupie młodzieży¹³.

Parametry farmakokinetyczne olanzapiny w różnych grupach pacjentów