podwyższony poziom mleczanów
Podwyższony poziom mleczanów (hiperlaktatemia) to stan kliniczny, w którym stężenie kwasu mlekowego we krwi przekracza wartość referencyjną 2 mmol/l. Jest to ważny marker metaboliczny wskazujący na zaburzenia równowagi między produkcją a metabolizmem mleczanów w organizmie.
Fizjologicznie kwas mlekowy powstaje głównie w wyniku beztlenowej glikolizy, gdy komórki nie mają wystarczającej ilości tlenu do przeprowadzenia pełnego utlenienia glukozy. W warunkach prawidłowych największa część mleczanów jest metabolizowana przez wątrobę w cyklu Coriego lub wykorzystywana przez mięsień sercowy jako substrat energetyczny.
Przyczynami hiperlaktatemii mogą być: hipoperfuzja tkankowa (wstrząs, niewydolność krążenia), hipoksemia, ciężkie zakażenia, sepsa, choroby wątroby, choroby mitochondrialne, zatrucia (metanol, tlenek węgla), niektóre leki (metformina, nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy), a także intensywny wysiłek fizyczny. Wyróżnia się hiperlaktatemię typu A (związaną z hipoksją tkankową) oraz typu B (występującą mimo prawidłowego utlenowania tkanek).
Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia mleczanów we krwi oraz ocenie równowagi kwasowo-zasadowej. Istotne jest również ustalenie przyczyny hiperlaktatemii. Leczenie polega przede wszystkim na korekcie pierwotnej przyczyny oraz, w ciężkich przypadkach, na leczeniu kwasicy mleczanowej poprzez podaż wodorowęglanów i terapię nerkozastępczą.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie niedokrwienne jelita grubego – Zapobieganie i profilaktyka
Zapalenie niedokrwienne jelita grubego (ZNOJG) jest wynikiem niedostatecznego ukrwienia okrężnicy, często związanym z chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz czynnikami ryzyka takimi jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy stosowanie leków prozakrzepowych. Profilaktyka powinna obejmować kontrolę chorób współistniejących, modyfikację stylu życia (zaprzestanie palenia, regularna aktywność fizyczna ≥30 minut dziennie, dieta bogata w błonnik i składniki przeciwzapalne), odpowiednie nawodnienie (szczególnie u sportowców wytrzymałościowych i w warunkach wysokiej temperatury) oraz unikanie leków i substancji zwiększających ryzyko (np. pseudoefedryna, kokaina). U pacjentów wysokiego ryzyka wskazane jest rozważenie profilaktyki farmakologicznej, w tym stosowanie heparyny drobnocząsteczkowej oraz terapii przeciwpłytkowej lub przeciwzakrzepowej po epizodzie ZNOJG. Kortykosteroidy ogólnoustrojowe nie są zalecane ze względu na ryzyko nasilenia uszkodzeń jelita i perforacji.
5-aminosalicylan, antybiotyk o szerokim spektrum, dysfagia, działanie protrombotyczne, glikokortykosteroid, heparyna drobnocząsteczkowa, kolonoskopia, kortykosteroid, lek przeciwzakrzepowy, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objawy otrzewnowe, perforacja okrężnicy, podwyższony poziom mleczanów, probiotyk, przewlekła choroba nerek, skurcz naczyń krwionośnych, terapia hormonalna, terapia przeciwpłytkowa, tętnica krezkowa dolna, zapalenie niedokrwienne jelita grubego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Metformin hydrochloride Teva 500 mg
Chlorowodorek metforminy, stosowany w dawce 500 mg, jest lekiem pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2, jednak jego stosowanie wiąże się z występowaniem działań niepożądanych, które należy monitorować. Najczęściej obserwowane są zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha oraz utrata apetytu, występujące bardzo często (>1/10) i zwykle ustępujące samoistnie po kontynuacji leczenia. W zakresie zaburzeń metabolicznych często (>1/100, <1/10) występuje niedobór witaminy B12, co wymaga okresowej kontroli jej poziomu, zwłaszcza u pacjentów z anemią lub neuropatią obwodową. Bardzo rzadko (<1/10 000) może dojść do kwasicy mleczanowej, poważnego powikłania metabolicznego wymagającego natychmiastowej hospitalizacji. Zaburzenia smaku, głównie metaliczny lub gorzki posmak, występują często (>1/100, <1/10).
anemia megaloblastyczna, biegunka, ból brzucha, chlorowodorek metforminy, cukrzyca typu 2, duszność, dysfagia, hipotermia, kwasica mleczanowa, neuropatia obwodowa, niedobór witaminy B12, nieprawidłowe wyniki wątrobowe, nudności, podwyższone enzymy wątrobowe, podwyższony poziom mleczanów, pokrzywka, rumień, śpiączka, świąd skóry, utrata apetytu, wymioty, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia smaku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby