Działania niepożądane leku Lenalidomide Ranbaxy

Lenalidomid jest substancją czynną podawaną pacjentom w formie kapsułek twardych w różnych dawkach (2,5 mg, 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg i 25 mg). Podczas stosowania tego leku obserwuje się szereg działań niepożądanych, których częstość i nasilenie mogą różnić się w zależności od wskazania, dawki oraz stosowanych schematów leczenia. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem lenalidomidu w różnych grupach pacjentów.¹

Profil bezpieczeństwa w różnych wskazaniach

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od leczonej jednostki chorobowej i zastosowanego schematu terapeutycznego. Najdokładniej przebadano działania niepożądane w następujących wskazaniach:²

• Nowo rozpoznany szpiczak mnogi (NDMM) u pacjentów:
  • po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT) otrzymujących leczenie podtrzymujące
  • leczonych w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu
  • leczonych w skojarzeniu z niskimi dawkami deksametazonu, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu
  • leczonych w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu
• Szpiczak mnogi u pacjentów, u których stosowano uprzednio co najmniej jeden schemat leczenia
• Zespoły mielodysplastyczne
• Chłoniak z komórek płaszcza
• Chłoniak grudkowy

Najczęstsze ciężkie działania niepożądane

Ciężkie działania niepożądane obserwowane u pacjentów leczonych lenalidomidem różnią się w zależności od wskazania, ale najczęściej obejmują:³

• Zapalenie płuc – w badaniu IFM 2005-02 występowało u 10,6% pacjentów otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym NDMM po ASCT
• Zakażenie płuc – w badaniu CALGB 100104 występowało u 9,4% pacjentów (9,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) z NDMM po ASCT
• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) – u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i zespołami mielodysplastycznymi
• Neutropenia 3. lub 4. stopnia, gorączka neutropeniczna oraz trombocytopenia 3. lub 4. stopnia – u pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi
• Niedociśnienie tętnicze (6,5%), zakażenie płuc (5,7%) i odwodnienie (5,0%) – u pacjentów z NDMM leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem
• Niewydolność nerek (włączając postać ostrą) (6,3%) – u pacjentów z NDMM leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu

Częste działania niepożądane w poszczególnych wskazaniach

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: leczenie podtrzymujące po ASCT

W badaniu IFM 2005-02 najczęstsze działania niepożądane obejmowały: neutropenię (60,8%), zapalenie oskrzeli (47,4%), biegunkę (38,9%), zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%), skurcze mięśni (33,4%), leukopenię (31,7%), astenię (29,7%), kaszel (27,3%), trombocytopenię (23,5%), zapalenie żołądka i jelit (22,5%) i gorączkę (20,5%).⁴

W badaniu CALGB 100104 najczęstsze działania niepożądane obejmowały: neutropenię (79,0% [71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego]), trombocytopenię (72,3% [61,6%]), biegunkę (54,5% [46,4%]), wysypkę (31,7% [25,0%]), zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8% [26,8%]), zmęczenie (22,8% [17,9%]), leukopenię (22,8% [18,8%]) i niedokrwistość (21,0% [13,8%]).⁵

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: lenalidomid z bortezomibem i deksametazonem

W badaniu SWOG S0777 najczęstsze działania niepożądane obejmowały: zmęczenie (73,7%), neuropatię obwodową (71,8%), trombocytopenię (57,6%), zaparcie (56,1%) i hipokalcemię (50,0%).⁶

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: lenalidomid z małymi dawkami deksametazonu

Najczęstsze działania niepożądane obejmowały: biegunkę (45,5%), zmęczenie (32,8%), ból pleców (32,0%), astenię (28,2%), zaburzenia snu (27,6%), wysypkę (24,3%), osłabione łaknienie (23,1%), kaszel (22,7%), gorączkę (21,4%) oraz skurcze mięśni (20,5%).⁷

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: lenalidomid z melfalanem i prednizonem

Najczęstsze działania niepożądane obejmowały: neutropenię (83,3%), niedokrwistość (70,7%), trombocytopenię (70,0%), leukopenię (38,8%), zaparcia (34,0%), biegunkę (33,3%), wysypkę (28,9%), gorączkę (27,0%), obrzęk obwodowy (25,0%), kaszel (24,0%), zmniejszone łaknienie (23,7%) oraz astenię (22,0%).⁸

Szpiczak mnogi: uprzednio leczony

Najczęstsze działania niepożądane u pacjentów otrzymujących lenalidomid i deksametazon obejmowały: zmęczenie (43,9%), neutropenię (42,2%), zaparcie (40,5%), biegunkę (38,5%), kurcze mięśni (33,4%), niedokrwistość (31,4%), trombocytopenię (21,5%) i wysypkę (21,2%).⁹

Zespoły mielodysplastyczne

Najczęstsze działania niepożądane obserwowane częściej u pacjentów otrzymujących lenalidomid obejmowały: neutropenię (76,8%), trombocytopenię (46,4%), biegunkę (34,8%), zaparcia (19,6%), nudności (19,6%), świąd (25,4%), wysypkę (18,1%), zmęczenie (18,1%) oraz skurcze mięśni (16,7%).¹⁰

Chłoniak z komórek płaszcza

Najczęstsze działania niepożądane obserwowane częściej u pacjentów otrzymujących lenalidomid obejmowały: neutropenię (50,9%), niedokrwistość (28,7%), biegunkę (22,8%), zmęczenie (21,0%), zaparcie (17,4%), gorączkę (16,8%) oraz wysypkę (w tym alergiczne zapalenie skóry) (16,2%).¹¹

W badaniu MCL-002 odnotowano zwiększone ryzyko wczesnych zgonów u pacjentów z dużym rozmiarem guza. W ciągu 20 tygodni zarejestrowano 16/81 (20%) wczesnych zgonów w grupie lenalidomidu i 2/28 (7%) w grupie kontrolnej. W ciągu 52 tygodni wartości te wynosiły odpowiednio 32/81 (39,5%) oraz 6/28 (21%).¹²

Chłoniak grudkowy

Najczęstsze działania niepożądane obserwowane częściej u pacjentów otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z rytuksymabem obejmowały: neutropenię (58,2%), biegunkę (30,8%), leukopenię (28,8%), zaparcie (21,9%), kaszel (21,9%) i zmęczenie (21,9%).¹³

Ciężkie działania niepożądane występujące częściej (z różnicą co najmniej 1 punktu procentowego) w grupie leczonej skojarzeniem lenalidomid/rytuksymab w porównaniu z grupą otrzymującą schemat placebo/rytuksymab to: gorączka neutropeniczna (2,7%), zatorowość płucna (2,7%) i zapalenie płuc (2,7%).¹⁴

Tabela działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych występujących u pacjentów leczonych lenalidomidem wraz z częstością występowania i klasyfikacją według układów i narządów.¹⁵

Szczególne zagrożenia związane z lenalidomidem

Poważne cytopenie

Najważniejszym ryzykiem związanym ze stosowaniem lenalidomidu są zaburzenia hematologiczne, w szczególności neutropenia, trombocytopenia i niedokrwistość. Występują one z bardzo dużą częstością, szczególnie w pierwszych cyklach leczenia, i mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym gorączki neutropenicznej, zakażeń i krwawień.¹⁶

Niezbędne jest regularne monitorowanie morfologii krwi, szczególnie w pierwszych cyklach leczenia. Może być konieczne zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia w przypadku wystąpienia znacznego zmniejszenia liczby neutrofili lub płytek krwi.¹⁷

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Pacjenci leczeni lenalidomidem, szczególnie w skojarzeniu z deksametazonem, mają zwiększone ryzyko rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, w tym zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej. Konieczne jest rozważenie odpowiedniej profilaktyki przeciwzakrzepowej, zwłaszcza u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka.¹⁸

Zwiększone ryzyko wczesnego zgonu u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza

W badaniu MCL-002 odnotowano znaczący wzrost liczby wczesnych zgonów, zwłaszcza u pacjentów z dużym rozmiarem guza. U pacjentów z dużym rozmiarem guza (co najmniej jedna zmiana o średnicy ≥5 cm lub 3 zmiany o średnicy ≥3 cm) występuje zwiększone ryzyko wczesnego zgonu – 20% w grupie lenalidomidu vs 7% w grupie kontrolnej w ciągu pierwszych 20 tygodni. Należy zwrócić szczególną uwagę na tę grupę pacjentów podczas inicjowania leczenia.¹⁹

Zakażenia

Lenalidomid zwiększa ryzyko zakażeń, w tym ciężkich zakażeń takich jak zapalenie płuc i posocznica. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów z neutropenią. Konieczne jest staranne monitorowanie pacjentów, szczególnie w pierwszych cyklach leczenia.²⁰

Niezbędne jest informowanie pacjentów o konieczności natychmiastowego zgłaszania objawów zakażenia, takich jak gorączka, kaszel czy duszność, szczególnie w przypadku neutropenii.²¹