metabolizm pierwszego przejścia wątrobowego

Metabolizm pierwszego przejścia wątrobowego (first-pass metabolism) to proces biotransformacji, któremu podlegają substancje lecznicze po podaniu drogą doustną, zanim dotrą do krążenia ogólnego. Po wchłonięciu w przewodzie pokarmowym, lek transportowany jest żyłą wrotną do wątroby, gdzie może ulec intensywnym przemianom enzymatycznym.

Kluczową rolę w tym procesie odgrywają enzymy cytochromu P450, szczególnie izoenzymy z rodziny CYP3A4, odpowiedzialne za metabolizm około 50% stosowanych leków. Skutkiem metabolizmu pierwszego przejścia jest obniżenie biodostępności leku, co wymaga uwzględnienia przy ustalaniu dawkowania preparatów doustnych.

Nasilenie efektu pierwszego przejścia może być różne dla poszczególnych substancji – od nieznacznego (np. dla paracetamolu) do bardzo intensywnego (np. dla propranololu czy lidokainy, których biodostępność może być obniżona nawet o 70-80%). Zjawisko to stanowi podstawę do poszukiwania alternatywnych dróg podania lub projektowania proleków, które aktywują się dopiero w wyniku metabolizmu wątrobowego.

Metabolizm pierwszego przejścia wykazuje dużą zmienność międzyosobniczą, zależną od czynników genetycznych, wieku, chorób wątroby czy interakcji lekowych. Induktory enzymatyczne (np. ryfampicyna, barbiturany) mogą nasilać ten proces, podczas gdy inhibitory (np. erytromycyna, sok grejpfrutowy) mogą go hamować, prowadząc do istotnych klinicznie zmian stężenia leku we krwi.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Mometazonu furoinian – Właściwości farmakokinetyczne

Mometazonu furoinian, stosowany donosowo w postaci aerozolu o dawce 50 µg na dawkę, charakteryzuje się bardzo niską biodostępnością ogólnoustrojową, wynoszącą mniej niż 1% w osoczu, co potwierdzono czułą metodą analityczną z dolną granicą oznaczalności 0,25 pg/ml. Minimalne wchłanianie substancji do krążenia ogólnego skutkuje nieistotną dystrybucją systemową, ograniczając ekspozycję tkanek poza miejscem podania. Połknięta niewielka ilość leku ulega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie, co dodatkowo redukuje ilość niezmienionego mometazonu w krążeniu. Metabolity powstałe w wyniku przemian są eliminowane zarówno z moczem, jak i żółcią, zapewniając efektywne usuwanie substancji z organizmu.
aerozol do nosa, biodostępność ogólnoustrojowa, dystrybucja substancji, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, ekspozycja ogólnoustrojowa, eliminacja metabolitów, granica oznaczalności, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm pierwszego przejścia wątrobowego, mometazonu furoinian, procesy metaboliczne, schorzenia alergiczne, wchłanianie do krwiobiegu, właściwości farmakokinetyczne, zapalenie górnych dróg oddechowych, zawiesina leku
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Galpent

Pentaerytrytylu tetraazotan (PETN) wykazuje silne działanie rozszerzające naczynia krwionośne, co wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii, zwłaszcza w kontekście interakcji farmakologicznych. Współstosowanie PETN z lekami takimi jak beta-adrenolityki, antagoniści wapnia, inhibitory ACE, diuretyki, neuroleptyki czy trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne może prowadzić do znacznego, nagłego obniżenia ciśnienia tętniczego i objawów hipotonii. Zaleca się rozpoczynanie terapii od niskich dawek z ich stopniowym zwiększaniem pod ścisłą kontrolą lekarską. Alkohol dodatkowo nasila efekt hipotensyjny PETN, dlatego pacjentów należy poinformować o konieczności unikania spożywania napojów alkoholowych podczas leczenia preparatem Galpent.
antagonista receptora AT1, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, biodostępność leku, brak laktazy, efekt hipotensyjny, hipotonia, inhibitor ACE, laktoza jednowodna, lek diuretyczny, metabolizm pierwszego przejścia wątrobowego, neuroleptyk, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pentaerytrytylu diazotan, pentaerytrytylu monoazotan, pentaerytrytylu tetraazotan, rozszerzenie naczyń krwionośnych, sacharoza, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy

metabolizm pierwszego przejścia wątrobowego

Powiązane wpisy

Mometazonu furoinian – Właściwości farmakokinetyczne

Specjalne ostrzeżenia – Galpent