Ptasia grypa (grypa ptasia)
Objawy
Ptasia grypa u ludzi, wywołana przez wirusy grypy typu A (głównie A(H5N1) i A(H7N9)), charakteryzuje się szerokim spektrum klinicznym – od bezobjawowego przebiegu po ciężkie zapalenie płuc, ARDS, niewydolność wielonarządową i śmierć. Okres inkubacji wynosi 1-10 dni, najczęściej 2-7 dni. Początkowe objawy to gorączka >38°C, kaszel, ból gardła, bóle mięśniowe i zmęczenie, a w USA często obserwuje się zapalenie spojówek. W ciężkich przypadkach pojawiają się duszność, zaburzenia świadomości i drgawki. Powikłania obejmują zapalenie płuc, posocznicę, obrzęk mózgu i krwotok płucny. Śmiertelność jest wysoka – około 52% dla H5N1 i 40% dla H7N9. Diagnostyka wymaga potwierdzenia PCR materiału genetycznego wirusa z próbek nosa, gardła lub spojówek, gdyż objawy kliniczne są niespecyficzne. Wczesne leczenie oseltamiwirem jest kluczowe dla zmniejszenia ryzyka powikłań i śmiertelności.
Ptasia grypa (grypa ptasia) – Objawy
Ptasia grypa (grypa ptasia) to choroba zakaźna wywołana przez wirusy grypy typu A, która pierwotnie występuje u ptaków, ale w rzadkich przypadkach może przenosić się na ludzi. Objawy zakażenia u ludzi mogą różnić się znacząco, od bezobjawowego przebiegu po ciężką chorobę prowadzącą do śmierci.12
Wczesne objawy ptasiej grypy
Objawy ptasiej grypy zwykle pojawiają się w ciągu 1-10 dni od ekspozycji na wirusa, najczęściej między 2 a 7 dniem.123 Początkowe symptomy często przypominają objawy sezonowej grypy i mogą obejmować:
- Gorączkę (zwykle powyżej 38°C)12
- Zmęczenie12
- Kaszel12
- Ból gardła12
- Bóle mięśniowe12
- Ból głowy12
- Katar lub uczucie zatkanego nosa12
Najczęstszym objawem obserwowanym podczas niedawnych przypadków zakażeń ptasią grypą w Stanach Zjednoczonych było zapalenie spojówek (zaczerwienienie i podrażnienie oczu).123
Objawy żołądkowo-jelitowe
U niektórych pacjentów mogą wystąpić objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak:12
Objawy umiarkowane do ciężkich
W przypadku umiarkowanej do ciężkiej postaci choroby, objawy mogą obejmować:12
Powikłania ptasiej grypy
Ptasia grypa może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza gdy choroba szybko postępuje. Powikłania te mogą wystąpić w ciągu kilku dni od pojawienia się pierwszych objawów i mogą obejmować:123
- Zapalenie płuc12
- Zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS)12
- Zakażenia bakteryjne1
- Posocznicę12
- Obrzęk mózgu, w tym zapalenie mózgu i opon mózgowych12
- Niewydolność oddechową12
- Niewydolność wielonarządową12
- Zaburzenia neurologiczne (zmiana stanu psychicznego, drgawki)12
- Krwotok płucny1
Przebieg choroby
Przebieg zakażenia ptasią grypą u ludzi może być różny, od przypadków bezobjawowych lub łagodnych do ciężkiej choroby prowadzącej do śmierci.12 Typowy przebieg choroby można podzielić na trzy fazy:1
Faza wczesna
Faza wczesna trwa zazwyczaj 1-4 dni od wystąpienia pierwszych objawów. Charakteryzuje się:1
- Ostrym początkiem z gorączką jako pierwszym objawem (temperatura ciała powyżej 38°C)1
- Objawami ze strony układu oddechowego, takimi jak kaszel1
- Bólem głowy, zmęczeniem, ogólnym bólem mięśni1
Faza postępująca
Faza postępująca zwykle rozpoczyna się około 5 dnia od początku choroby i trwa przez około 6-16 dni (w rzadkich przypadkach dłużej). W ciężkich przypadkach choroba może szybko postępować do:12
Faza zdrowienia
Ptasia grypa zwykle trwa od kilku dni do mniej niż dwóch tygodni, ale czas trwania objawów może być różny u poszczególnych osób.1 Osoby ciężko chore (np. zaintubowane z powodu ciężkiego zapalenia płuc i niewydolności oddechowej) mogą chorować przez kilka tygodni.1
W niektórych przypadkach, zwłaszcza przy lżejszych zakażeniach, pacjenci mogą mieć tylko łagodne objawy lub nawet nie wykazywać żadnych objawów.12
Różnice w przebiegu choroby
Większość niedawnych przypadków ptasiej grypy w USA miała łagodny przebieg, powodując głównie zapalenie spojówek i łagodne objawy ze strony układu oddechowego.12 Jednak historycznie wskaźnik śmiertelności z powodu ptasiej grypy u ludzi jest wysoki – około połowa wszystkich osób ze znanymi zakażeniami zmarła.12
Stopień ciężkości choroby może zależeć od różnych czynników, w tym od szczepu wirusa, dawki, drogi ekspozycji oraz indywidualnych cech pacjenta.1 Współczynnik śmiertelności dla zakażeń H5N1 wynosi około 52%, podczas gdy dla H7N9 jest nieco niższy i wynosi około 40%.1
Diagnostyka
Zakażenie wirusem ptasiej grypy A(H5N1) u ludzi nie może być zdiagnozowane wyłącznie na podstawie objawów klinicznych.1 Niezbędne są badania laboratoryjne w celu potwierdzenia zakażenia wirusem ptasiej grypy u ludzi.1
Diagnostyka ptasiej grypy obejmuje wykrycie materiału genetycznego H5N1 w próbkach pobranych z nosa, gardła lub spojówki (obszar wokół oczu).1 Testy dostępne do wykrywania innych typów grypy u ludzi mogą nie wykrywać H5N1, chociaż mogą wykryć obecność wirusa grypy bez określenia jego podtypu.1
Leczenie
Szybkie rozpoczęcie leczenia przy użyciu leków przeciwwirusowych może zapobiec powikłaniom i zmniejszyć ryzyko rozwoju ciężkiej choroby.12 Leczenie przeciwwirusowe działa najlepiej, gdy jest rozpoczęte wcześnie po wystąpieniu objawów.1
Dostępne są zatwierdzone przez FDA leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu sezonowej grypy, które mogą być używane w leczeniu zakażenia wirusem A(H5N1). Zaleca się leczenie przeciwwirusowe oseltamiwirem (Tamiflu) tak szybko, jak to możliwe u pacjentów ambulatoryjnych i hospitalizowanych, u których podejrzewa się, prawdopodobnie występuje lub potwierdzono zakażenie wirusem A(H5N1).12
W przypadku ciężkiego zachorowania konieczny może być pobyt w szpitalu, aby zespół medyczny mógł monitorować objawy i natychmiast leczyć powikłania.1
Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu
Niektóre grupy osób mają wyższe ryzyko rozwoju poważnej choroby w przypadku zakażenia wirusem ptasiej grypy:1
- Kobiety w ciąży1
- Osoby z osłabionym układem odpornościowym1
- Osoby starsze w wieku 65 lat lub więcej1
Objawy ptasiej grypy u zwierząt
Ptasia grypa może również zakażać inne zwierzęta, takie jak koty, psy, bydło mleczne i inne ssaki.12 Objawy zakażenia ptasią grypą u zwierząt mogą się różnić w zależności od gatunku.
Objawy u kotów
Koty wydają się być szczególnie podatne na ciężką chorobę, często prowadzącą do śmierci.1 Choroba może zaczynać się od utraty apetytu, letargu i gorączki, a następnie szybko postępować, przy czym koty mogą wykazywać:12
- Objawy neurologiczne (np. ataksja [brak koordynacji], chodzenie w kółko, drżenia, drgawki lub ślepota)12
- Silna depresja1
- Obfita wydzielina z nosa i oczu12
- Inne objawy ze strony układu oddechowego, w tym przyspieszone lub trudności w oddychaniu12
Objawy u ptactwa domowego
U ptactwa domowego objawy mogą różnić się w zależności od tego, czy zakażenie jest wywołane przez wysoce patogenny wirus ptasiej grypy (HPAI) czy przez nisko patogenny wirus ptasiej grypy (LPAI).1
- Nagłą śmierć bez wcześniejszych objawów choroby12
- Brak energii i apetytu12
- Spadek produkcji jaj lub jaja o miękkiej skorupce, zniekształcone12
- Obrzęk powiek, grzebienia, dzwonków i goleni12
- Fioletowe przebarwienie dzwonków, grzebienia i nóg12
- Sapanie (trudności w oddychaniu)1
- Wydzielina z nosa, kaszel, kichanie12
- Skręcenie głowy i szyi (kręcz szyi)1
- Potykanie się lub upadanie1
- Biegunka12
Objawy LPAI są zwykle łagodniejsze lub mogą nie występować wcale:12
- Łagodne do ciężkich zaburzenia ze strony układu oddechowego1
- Brak energii i apetytu1
- Zmniejszona produkcja jaj12
- Biegunka1
Niestety, w przypadku HPAI u drobiu rzadko dochodzi do wyzdrowienia.1 U innych ptaków szansa na wyzdrowienie zależy od ciężkości zakażenia i gatunku, ponieważ niektóre gatunki ptaków są bardziej odporne na HPAI niż inne.1
Objawy u bydła mlecznego
W przeciwieństwie do HPAI u ptaków, która jest zazwyczaj śmiertelna, u bydła mlecznego odnotowano niewielką lub zerową śmiertelność, a większość zwierząt wraca do zdrowia.1 Wirus może powodować zmniejszenie produkcji mleka wraz z innymi łagodnymi objawami.1
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.