Działania niepożądane leku Lenalidomide Zentiva

Lenalidomid, substancja czynna preparatu Lenalidomide Zentiva, może powodować szereg działań niepożądanych, które należy uwzględnić w procesie terapeutycznym. Obserwacje kliniczne pozwalają na szczegółową charakterystykę profilu bezpieczeństwa tego leku w różnych populacjach pacjentów ze szpiczakiem mnogim, w zależności od schematu terapeutycznego.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa lenalidomidu

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu został określony na podstawie licznych badań klinicznych, w których oceniano jego stosowanie w różnych schematach terapeutycznych szpiczaka mnogiego. Działania niepożądane obserwowano zarówno u pacjentów po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT) otrzymujących leczenie podtrzymujące, jak i u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, otrzymujących różne schematy terapeutyczne zawierające lenalidomid.²

Działania niepożądane u pacjentów po ASCT otrzymujących leczenie podtrzymujące lenalidomidem

W badaniach klinicznych CALGB 100104 i IFM 2005-02 oceniano skuteczność i bezpieczeństwo lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym u pacjentów z noworozpoznanym szpiczakiem mnogim po przeszczepie komórek macierzystych. Analiza działań niepożądanych w badaniu CALGB 100104 uwzględniała zarówno zdarzenia po wysokodawkowej chemioterapii z ASCT, jak i zdarzenia z okresu leczenia podtrzymującego. Szczegółowa analiza wskazuje, że częstość niektórych działań niepożądanych mogła być w rzeczywistości niższa w okresie leczenia podtrzymującego.³

W badaniu IFM 2005-02 dane dotyczące działań niepożądanych odnosiły się wyłącznie do okresu leczenia podtrzymującego, co zapewnia bardziej precyzyjną ocenę profilu bezpieczeństwa lenalidomidu w tym wskazaniu.⁴

Ciężkie działania niepożądane lenalidomidu

Wśród ciężkich działań niepożądanych, które obserwowano ze zwiększoną częstością (≥5%) podczas terapii podtrzymującej lenalidomidem w porównaniu do placebo, należy wymienić:⁵

• Zapalenia płuc (10,6%; termin złożony) w badaniu IFM 2005-02⁶
• Zakażenie płuc (9,4% [9,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego]) w badaniu CALGB 100104⁷

Działania niepożądane w zależności od schematu terapeutycznego

Lenalidomid w leczeniu podtrzymującym (badanie IFM 2005-02)

W badaniu IFM 2005-02 najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi przy stosowaniu lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym w porównaniu do placebo były:⁸

• Neutropenia (60,8%)
• Zapalenie oskrzeli (47,4%)
• Biegunka (38,9%)
• Zapalenie nosa i gardła (34,8%)
• Skurcze mięśni (33,4%)
• Leukopenia (31,7%)
• Astenia (29,7%)
• Kaszel (27,3%)
• Małopłytkowość (23,5%)
• Zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit (22,5%)
• Gorączka (20,5%)

Lenalidomid w leczeniu podtrzymującym (badanie CALGB 100104)

W badaniu CALGB 100104 najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi przy stosowaniu lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym w porównaniu do placebo były:⁹

• Neutropenia (79,0% [71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego])
• Małopłytkowość (72,3% [61,6%])
• Biegunka (54,5% [46,4%])
• Wysypka (31,7% [25,0%])
• Zakażenie górnych dróg oddechowych (26,8% [26,8%])
• Zmęczenie (22,8% [17,9%])
• Leukopenia (22,8% [18,8%])
• Niedokrwistość (21,0% [13,8%])

Lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem

W badaniu SWOG S0777 oceniano bezpieczeństwo lenalidomidu stosowanego w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikowali się do przeszczepu. Ciężkie działania niepożądane, które obserwowano częściej (≥5%) w tym schemacie w porównaniu do lenalidomidu z deksametazonem, obejmowały:¹⁰

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%)
• Zakażenie płuc (5,7%)
• Odwodnienie (5,0%)

Ponadto, częściej występowały następujące działania niepożądane w schemacie z lenalidomidem, bortezomibem i deksametazonem w porównaniu do schematu z lenalidomidem i deksametazonem:¹¹

• Zmęczenie (73,7%)
• Neuropatia obwodowa (71,8%)
• Trombocytopenia (57,6%)
• Zaparcie (56,1%)
• Hipokalcemia (50,0%)

Lenalidomid w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, niekwalifikujących się do przeszczepienia, którzy otrzymywali lenalidomid w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (Rd i Rd18), ciężkimi działaniami niepożądanymi występującymi częściej (≥5%) niż w schemacie z melfalanem, prednizonem i talidomidem (MPT) były:¹²

• Zapalenie płuc (9,8%)
• Niewydolność nerek (w tym ostra) (6,3%)

Działania niepożądane, które obserwowano częściej po podaniu Rd lub Rd18 niż po podaniu MPT, obejmowały:¹³

• Biegunka (45,5%)
• Zmęczenie (32,8%)
• Ból pleców (32,0%)
• Astenia (28,2%)
• Bezsenność (27,6%)
• Wysypka (24,3%)
• Zmniejszony apetyt (23,1%)
• Kaszel (22,7%)
• Gorączka (21,4%)
• Skurcze mięśni (20,5%)

Tabela działań niepożądanych lenalidomidu

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi lenalidomidu

Stosowanie lenalidomidu wiąże się z szeregiem potencjalnych niebezpieczeństw, które wymagają szczególnej uwagi i odpowiedniego postępowania klinicznego:¹⁴

Ryzyko hematologiczne

Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi o charakterze hematologicznym są neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla pacjentów. Neutropenia występuje u 60,8-79,0% pacjentów i może prowadzić do zwiększonego ryzyka zakażeń. Małopłytkowość obserwowana u 23,5-72,3% pacjentów zwiększa ryzyko krwawień. Regularny monitoring parametrów morfologii krwi jest niezbędny podczas terapii lenalidomidem.¹⁵

Ryzyko zakażeń

Pacjenci leczeni lenalidomidem są narażeni na zwiększone ryzyko zakażeń, szczególnie układu oddechowego. Ciężkie zakażenia, takie jak zapalenie płuc (9,8-10,6%) i zakażenie płuc (9,4%), należą do najczęstszych ciężkich działań niepożądanych. Dodatkowo często obserwuje się zapalenie oskrzeli (47,4%), zapalenie nosa i gardła (34,8%) oraz zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%). Należy rozważyć odpowiednią profilaktykę przeciwbakteryjną i przeciwwirusową u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka.¹⁶

Ryzyko nerkowe

Lenalidomid może powodować niewydolność nerek, włącznie z przypadkami ostrej niewydolności. To działanie niepożądane występuje częściej (6,3%) w schemacie Rd/Rd18 w porównaniu do schematu MPT. Pacjenci z upośledzoną funkcją nerek wymagają modyfikacji dawki lenalidomidu i ścisłego monitorowania funkcji nerek podczas terapii.¹⁷

Neurotoksyczność

Neuropatia obwodowa jest bardzo częstym działaniem niepożądanym (71,8%) występującym przy stosowaniu lenalidomidu w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem. Może ona znacząco obniżać jakość życia pacjentów i w niektórych przypadkach wymagać modyfikacji dawki lub przerwania leczenia.¹⁸

Ryzyko kardiologiczne

W schemacie lenalidomidu z bortezomibem i deksametazonem obserwowano niedociśnienie tętnicze jako ciężkie działanie niepożądane u 6,5% pacjentów. Wymaga to monitorowania parametrów krążeniowych, szczególnie u pacjentów z chorobami współistniejącymi.¹⁹

Zaburzenia metaboliczne

Lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem może powodować hipokalcemię (50,0%) oraz odwodnienie (5,0% jako ciężkie działanie niepożądane). Konieczne jest monitorowanie równowagi elektrolitowej i odpowiednie nawodnienie pacjentów.²⁰