Wpływ lenalidomidu na płodność, ciążę i laktację

Lenalidomid jest lekiem o udokumentowanych właściwościach teratogennych, co wymaga szczególnej uwagi podczas przepisywania go pacjentom, zwłaszcza kobietom w wieku rozrodczym i mężczyznom, których partnerki mogą zajść w ciążę. Ze względu na potencjalne ryzyko, lek należy przepisywać zgodnie z Programem Zapobiegania Ciąży, chyba że istnieją wiarygodne przesłanki wykluczające możliwość zajścia pacjentki w ciążę.¹

Antykoncepcja u kobiet w wieku rozrodczym

Wszystkie kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące lenalidomid muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji. W przypadku, gdy pacjentka leczona lenalidomidem zajdzie w ciążę, należy natychmiast przerwać leczenie i skierować ją do specjalisty lub lekarza posiadającego doświadczenie w teratologii w celu przeprowadzenia specjalistycznej oceny oraz uzyskania odpowiedniej porady medycznej.²

Antykoncepcja u mężczyzn

Badania farmakokinetyczne wykazały, że lenalidomid jest obecny w nasieniu mężczyzn przyjmujących lek, jednak w skrajnie małym stężeniu. Substancja staje się niewykrywalna w nasieniu po 3 dniach od zakończenia podawania leku zdrowemu mężczyźnie. Ze względów bezpieczeństwa oraz po uwzględnieniu szczególnych grup pacjentów z wydłużonym czasem eliminacji (np. pacjenci z zaburzeniami czynności nerek), wszyscy pacjenci płci męskiej przyjmujący lenalidomid powinni stosować prezerwatywy w następujących okresach:

• przez cały czas trwania leczenia
• podczas przerw w podawaniu leku
• przez co najmniej 1 tydzień po całkowitym zakończeniu terapii

Powyższe zalecenia dotyczą sytuacji, gdy partnerka pacjenta jest w ciąży lub istnieje możliwość zajścia przez nią w ciążę, a sama nie stosuje skutecznej metody antykoncepcji.³

Podobnie jak w przypadku pacjentek, jeśli partnerka mężczyzny leczonego lenalidomidem zajdzie w ciążę, należy skierować ją do specjalisty lub lekarza z doświadczeniem w teratologii w celu dokonania oceny sytuacji i uzyskania specjalistycznej porady.⁴

Stosowanie w ciąży

Lenalidomid ma budowę chemiczną zbliżoną do talidomidu, który jest substancją czynną o znanym i dobrze udokumentowanym działaniu teratogennym u ludzi. Talidomid powoduje ciężkie, zagrażające życiu wady wrodzone, dlatego podobne ryzyko istnieje w przypadku lenalidomidu.⁵

Badania przedkliniczne wykazały, że lenalidomid powoduje u małp wady rozwojowe podobne do tych, które opisywano po zastosowaniu talidomidu. Ze względu na potwierdzone w badaniach potencjalne działanie teratogenne, stosowanie lenalidomidu w czasie ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁶

Karmienie piersią

Brak jest danych dotyczących przenikania lenalidomidu do mleka kobiecego. Nie przeprowadzono wystarczających badań, które pozwoliłyby określić, czy substancja czynna przenika do mleka matki i w jakim stężeniu. W związku z potencjalnym ryzykiem dla dziecka, podczas leczenia lenalidomidem karmienie piersią jest przeciwwskazane.⁷

Wpływ na płodność

Przeprowadzono specjalistyczne badania dotyczące wpływu lenalidomidu na płodność. Badania te wykonano na szczurach, którym podawano lenalidomid w dawkach do 500 mg/kg masy ciała, co stanowi około 200 do 500 razy większą dawkę niż stosowane u ludzi dawki wynoszące odpowiednio 25 mg i 10 mg (w przeliczeniu na powierzchnię ciała). W badaniach tych nie stwierdzono żadnego niepożądanego wpływu na płodność ani nie zaobserwowano objawów toksyczności u osobników rodzicielskich.⁸

Należy jednak zachować ostrożność przy ekstrapolacji wyników badań na zwierzętach na ludzi, dlatego mimo braku dowodów na negatywny wpływ na płodność w badaniach przedklinicznych, konieczne jest zachowanie wszystkich środków ostrożności związanych z zapobieganiem ciąży podczas stosowania lenalidomidu.