działanie teratogenne
Działanie teratogenne oznacza szkodliwy wpływ czynników zewnętrznych na rozwijający się płód, prowadzący do powstania wad wrodzonych. Czynniki teratogenne mogą zaburzać prawidłowy rozwój embrionu i płodu, szczególnie w okresie organogenezy (między 3. a 8. tygodniem ciąży), kiedy kształtują się narządy płodu.
Do substancji o udokumentowanym działaniu teratogennym należą niektóre leki (np. talidomid, izotretynoina, warfaryna, niektóre leki przeciwpadaczkowe), alkohol etylowy, narkotyki, metale ciężkie, a także czynniki fizyczne (promieniowanie jonizujące) oraz niektóre infekcje (np. różyczka, cytomegalia, toksoplazmoza). Wpływ teratogenny zależy od dawki czynnika, czasu ekspozycji oraz okresu rozwoju płodu.
W praktyce klinicznej istotna jest klasyfikacja leków według kategorii FDA (A, B, C, D, X) określająca potencjalne ryzyko teratogenne. Lekarz przepisujący leki kobietom w wieku rozrodczym powinien zawsze rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach. Niektóre substancje teratogenne mogą powodować poważne malformacje nawet przy jednorazowej ekspozycji w krytycznym okresie rozwoju.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Perindopril 4 mg
Dane przedkliniczne dotyczące peryndoprylu z tert-butyloaminą wskazują na dobry profil bezpieczeństwa w zakresie genotoksyczności i karcynogenności. Badania toksykologiczne na szczurach i małpach wykazały, że głównym narządem docelowym przy długotrwałym podawaniu doustnym są nerki, gdzie obserwowano odwracalne uszkodzenia. Testy mutagenne in vitro i in vivo nie wykazały działania mutagennego, co eliminuje ryzyko genotoksyczności. Długoterminowe badania karcynogenności na szczurach i myszach nie potwierdziły potencjału nowotworowego substancji czynnej.
badanie karcynogenne, badanie karcynogenności, badanie mutagenne, badanie teratogenne, badanie toksyczności, badanie toksykologiczne, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, funkcja nerek, genotoksyczność, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, karcynogenność, mutagenność, peryndopryl, śmiertelność pourodzeniowa, śmiertelność przedurodzeniowa, toksyczność reprodukcyjna, układ renina-angiotensyna-aldosteron, uszkodzenie nerek, wada rozwojowa, zaburzenie czynności nerek, zmiana strukturalna - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Zolmitriptan STADA 2,5 mg
Zolmitriptan STADA w dawce 2,5 mg jest stosowany w leczeniu migreny, jednak jego bezpieczeństwo w okresie ciąży nie zostało jednoznacznie potwierdzone. Badania na modelach zwierzęcych wykazały brak działania teratogennego, lecz wskazują na potencjalną embriotoksyczność, co może wpływać na żywotność płodu. W związku z tym, stosowanie zolmitryptanu u kobiet ciężarnych powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści terapeutyczne dla matki zdecydowanie przewyższają ryzyko dla płodu. Decyzja o terapii powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem nasilenia migreny oraz dostępności alternatywnych metod leczenia o lepszym profilu bezpieczeństwa w ciąży.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Izovag 10 mg/g
Przedkliniczne badania toksykologiczne, genetyczne oraz reprodukcyjne dotyczące izokonazolu azotanu w kremie dopochwowym Izovag (10 mg/g) wykazały korzystny profil bezpieczeństwa. Wielokrotne podawanie dawek terapeutycznych nie ujawniło istotnej toksyczności ogólnoustrojowej. Testy genotoksyczności, przeprowadzone zarówno in vitro, jak i in vivo, nie wykazały działania mutagennego ani aberracji chromosomowych. Badania reprodukcyjne nie potwierdziły negatywnego wpływu na płodność, rozwój zarodka, przebieg ciąży ani rozwój pourodzeniowy, a także nie stwierdzono działania teratogennego. Tolerancja miejscowa kremu jest dobra, bez podrażnień skóry i błon śluzowych przy stosowaniu dopochwowym.
aberracja chromosomowa, azotan izokonazolu, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie toksykologiczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, krem dopochwowy, podrażnienie miejscowe, podrażnienie spojówki, toksyczność dawek wielokrotnych, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Torendo Q-Tab 2 mg 2 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne rysperydonu na modelach zwierzęcych wykazały dawkozależne efekty na układ rozrodczy i gruczoły piersiowe, związane z hiperprolaktynemią indukowaną blokadą receptorów dopaminergicznych D2. U szczurów i psów zaobserwowano zmiany w zachowaniach rodzicielskich, obniżoną masę urodzeniową oraz przeżywalność potomstwa, jednak bez działania teratogennego u szczurów i królików. Ekspozycja prenatalna wiązała się z deficytami funkcji poznawczych i rozwojowych u potomstwa. W badaniach na młodych zwierzętach stwierdzono zwiększoną śmiertelność, opóźnienie rozwoju i dojrzewania płciowego, przy czym wpływ na kości długie pojawiał się dopiero przy ekspozycji 15-krotnie przekraczającej maksymalną dawkę u młodzieży (1,5 mg/dobę). Rysperydon nie wykazywał działania genotoksycznego, jednak w badaniach rakotwórczych u gryzoni zaobserwowano wzrost częstości gruczolaków przysadki, trzustki i gruczołów mlecznych, co wiązano z przewlekłą hiperprolaktynemią, choć znaczenie tych wyników dla ludzi pozostaje niejasne.
antagonista dopaminy, bezpieczeństwo kardiologiczne, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, funkcja poznawcza, gruczolak gruczołów mlecznych, gruczolak przysadki, gruczolak trzustki, hiperprolaktynemia, odstęp QT, pole pod krzywą, prolaktyna, receptor dopaminergiczny D2, rozwój motoryczny, torsade de pointes, uszkodzenie DNA, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ropimol 7,5 mg/ml
Ropimol (75 mg/ml, ropiwakaina chlorowodorek) jest miejscowym środkiem znieczulającym stosowanym przede wszystkim w znieczuleniu zewnątrzoponowym w położnictwie. Dane kliniczne dotyczące stosowania ropiwakainy u kobiet w ciąży poza wskazaniem położniczym są ograniczone, jednak badania na modelach zwierzęcych nie wykazały działania teratogennego ani negatywnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka, płodu czy porodu. W przypadku kobiet karmiących brak jest danych dotyczących przenikania ropiwakainy do mleka kobiecego, co wymaga indywidualnej oceny korzyści terapeutycznych wobec potencjalnego ryzyka dla dziecka. Nie ma również dostępnych danych klinicznych dotyczących wpływu ropiwakainy na płodność u ludzi.
dane kliniczne, działanie teratogenne, lek znieczulający miejscowo, płodność, przenikanie do mleka kobiecego, Ropimol, ropiwakaina chlorowodorek, rozwój płodu, rozwój pourodzeniowy, stężenie substancji czynnej, stosunek korzyści do ryzyka, znieczulenie zewnątrzoponowe, znieczulenie zewnątrzoponowe w położnictwie - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pollinex Tree -dawki do leczenia podstawowego: 600 SU/ml, 1600 SU/ml, 4000 SU/ml; – dawki do leczenia podtrzymującego: 4000 SU/ml
W badaniach klinicznych dotyczących produktu leczniczego Pollinex Tree, zawierającego alergoidy pyłku olchy, brzozy i leszczyny, nie stwierdzono działania teratogennego ani negatywnego wpływu na rozwój płodu. Mimo to, rozpoczęcie immunoterapii alergenowej w trakcie ciąży jest przeciwwskazane ze względu na możliwe zmiany w poziomie uczulenia i odpowiedzi immunologicznej, które mogą zagrażać bezpieczeństwu matki i płodu. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, kontynuacja leczenia może być rozważona jedynie po indywidualnej ocenie stanu pacjentki i jej reakcji na wcześniejsze dawki produktu. Pollinex Tree dostępny jest w postaci zawiesiny do wstrzykiwań o stężeniach 600 SU/ml (fiolka nr 1, zielona), 1600 SU/ml (fiolka nr 2, żółta) oraz 4000 SU/ml (fiolka nr 3, czerwona), stosowanych w schematach leczenia podstawowego i podtrzymującego.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mononit 20 20 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa izosorbidu monoazotanu obejmują szeroki zakres analiz farmakologicznych, toksykologicznych oraz reprodukcyjnych, które nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Ostra toksyczność leku jest niska, z wartością LD50 po podaniu doustnym na poziomie około 2000-2500 mg/kg masy ciała u myszy i szczurów. Toksyczność przewlekła badana na psach (52 tygodnie) i szczurach (78 tygodni) ujawniła objawy toksyczne dopiero przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne (90 mg/kg mc. u psów i 405 mg/kg mc. u szczurów), co wskazuje na wysoki indeks terapeutyczny i szeroki margines bezpieczeństwa.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie rakotwórczości, badanie teratogenności, dawka śmiertelna, dawka terapeutyczna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, indeks terapeutyczny, izosorbidu monoazotan, LD50, margines bezpieczeństwa, objawy toksyczne, okres perinatalny, okres postnatalny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, rozwój płodu, rozwój potomstwa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność wielokrotna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tribux Bio 100 mg
Przedkliniczne badania toksyczności przewlekłej trimebutyny maleinianu (Tribux Bio) przeprowadzone na zwierzętach laboratoryjnych wykazały, że dawki wielokrotnie przekraczające maksymalne dawki terapeutyczne stosowane u ludzi mogą indukować zmiany patologiczne, takie jak uszkodzenia błony śluzowej żołądka u szczurów oraz zaburzenia funkcji nerek u psów. W dawkach terapeutycznych lek wykazuje dobrą tolerancję, co potwierdza bezpieczeństwo jego stosowania w warunkach klinicznych. Badania mutagenności nie wykazały działania mutagennego, co eliminuje ryzyko indukcji mutacji genetycznych przez substancję czynną.
badanie toksyczności, bezpieczeństwo przedkliniczne, bezpieczeństwo reprodukcyjne, bezpieczeństwo stosowania leku, błona śluzowa żołądka, dawka terapeutyczna, działanie mutagenne, działanie teratogenne, efekt toksyczny, toksyczność przewlekła, Tribux Bio, trimebutyna maleinian, wpływ na rozrodczość, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Fervex ból i gorączka baby 150 mg
Paracetamol w dawce 150 mg, podawany w formie czopków doodbytniczych (Efferalgan), jest przede wszystkim przeznaczony dla populacji pediatrycznej. Aktualne dane naukowe nie dostarczają jednoznacznych dowodów na wpływ paracetamolu na płodność u kobiet i mężczyzn, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka u pacjentów planujących ciążę. W okresie ciąży paracetamol nie wykazuje działania teratogennego ani toksycznego na płód, jednak istnieją niejednoznaczne wyniki badań epidemiologicznych dotyczące potencjalnego wpływu na rozwój układu nerwowego płodu. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki, najkrótszego czasu terapii oraz ograniczenie częstotliwości podawania, a decyzja o leczeniu powinna uwzględniać stosunek korzyści do ryzyka oraz dostępność alternatywnych metod terapeutycznych.
badanie epidemiologiczne, czopek doodbytniczy, działanie teratogenne, ekspozycja niemowlęcia, farmakokinetyka, leczenie przeciwbólowe, leczenie przeciwgorączkowe, nasilenie objawów, paracetamol, podanie leku, profil bezpieczeństwa, reakcja niepożądana, toksyczny wpływ, układ nerwowy, wada rozwojowa, wskazanie kliniczne, wysypka skórna, zdolność rozrodcza, życie płodowe - Leksykon substancji czynnych
Zolmitryptan – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Zolmitryptan, dostępny w dawkach 2,5 mg i 5 mg, jest stosowany w leczeniu migreny, jednak jego bezpieczeństwo u kobiet w ciąży nie zostało jednoznacznie potwierdzone. Badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego, ale wskazały na potencjalne ryzyko embriotoksyczności, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed podjęciem decyzji o terapii. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o braku wystarczających danych klinicznych, możliwych alternatywach leczenia oraz konieczności monitorowania ciąży w przypadku zastosowania zolmitryptanu.
badanie przedkliniczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ekspozycja niemowlęcia, embriotoksyczność, funkcja rozrodcza, lek przeciwmigrenowy, migrena, mleko kobiece, model zwierzęcy, monitorowanie ciąży, produkty lecznicze, przenikanie do mleka, przerwanie karmienia piersią, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, zolmitryptan, zolmitryptan w ciąży - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Clexane 10 000 j.m. (100 mg)/ml
Enoksaparyna sodowa została poddana szerokim badaniom przedklinicznym oceniającym jej bezpieczeństwo, obejmującym toksyczność, mutagenność, teratogenność oraz wpływ na płodność i zdolności rozrodcze. Badania toksyczności podostrej i przewlekłej na szczurach, psach i małpach wykazały brak działań niepożądanych poza oczekiwanym efektem przeciwzakrzepowym przy dawkach 10-15 mg/kg mc./dobę (13-26 tygodni). Nie stwierdzono zmian patologicznych w narządach ani istotnych odchyleń w parametrach biochemicznych i hematologicznych, co potwierdza dobrą tolerancję enoksaparyny nawet przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne. Testy genetyczne in vitro i in vivo (m.in. test Amesa, test aberracji chromosomalnej) jednoznacznie wykluczyły potencjał mutagenny i genotoksyczny substancji.
aberracja chromosomalna, aktywność klastogenna, badanie płodności, badanie teratogenności, działanie klastogenne, działanie przeciwzakrzepowe, działanie teratogenne, enoksaparyna sodowa, limfocyty ludzkie, parametry biochemiczne i hematologiczne, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, szpik kostny, test Amesa, test postępującej mutacji, toksyczność podskórna, właściwości przeciwzakrzepowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Diclofenac sodium Nutra Essential 40 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa diklofenaku sodowego wykazały, że miejscowe stosowanie aerozolu na skórę u królików jest dobrze tolerowane i nie powoduje podrażnień. W badaniach ogólnoustrojowych na zwierzętach, przewlekła toksyczność objawiała się głównie zmianami i owrzodzeniami przewodu pokarmowego, zwłaszcza żołądka i jelit, co jest zgodne z klinicznym profilem działań niepożądanych NLPZ. Dwuletnie badania toksyczności na szczurach ujawniły dawkozależne zwiększenie częstości zakrzepowej niedrożności naczyń serca. Badania genotoksyczności i rakotwórczości nie wykazały potencjału mutagennego ani kancerogennego diklofenaku, co potwierdza bezpieczeństwo długotrwałego stosowania leku.
bezpieczeństwo farmakologiczne, bezpieczeństwo przedkliniczne, diklofenak sodowy, dystocja, działanie przeciwowulacyjne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, genotoksyczność, implantacja zarodka, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał genotoksyczny, przewód tętniczy płodu, rakotwórczość, rozwój postnatalny, rozwój prenatalny, toksyczność przewlekła, tolerancja miejscowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Tarsime 125 mg
Stosowanie aksetylu cefuroksymu (Tarsime) u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących wymaga starannej oceny korzyści terapeutycznych względem potencjalnego ryzyka. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania cefuroksymu w ciąży są ograniczone, jednak badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych nie wykazały działania teratogennego ani toksycznego na rozwój zarodka, płodu, przebieg ciąży, porodu oraz rozwój noworodka. Lekarz powinien przepisać cefuroksym ciężarnej jedynie wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko, uwzględniając stan kliniczny pacjentki, charakter zakażenia oraz dostępność alternatywnych terapii o lepszym profilu bezpieczeństwa.
- Leksykon substancji czynnych
Kwas salicylowy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas salicylowy, stosowany miejscowo w leczeniu schorzeń dermatologicznych, może ulegać wchłanianiu ogólnoustrojowemu, co jest szczególnie istotne u kobiet w ciąży, planujących ciążę oraz karmiących piersią. Wchłanianie zależy od stężenia preparatu, powierzchni aplikacji, czasu ekspozycji oraz stanu skóry. Większość preparatów zawierających kwas salicylowy jest przeciwwskazana lub niezalecana w ciąży ze względu na potencjalne przenikanie przez łożysko i ryzyko powikłań, takich jak wydłużenie czasu trwania ciąży, tokoliza, skazy krwotoczne, ryzyko krwawienia wewnątrzczaszkowego u wcześniaków oraz przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego u płodu. Szczególną ostrożność należy zachować w pierwszym i trzecim trymestrze ciąży, zwłaszcza przy stosowaniu preparatów w połączeniu z innymi substancjami, np. fluorouracylem czy glikokortykosteroidami.
absorpcja, brodawka, działanie teratogenne, fluorouracyl, glikokortykosteroid, krwawienie wewnątrzczaszkowe, kwas salicylowy, laktacja, łożysko, łuszczyca, mleko kobiece, odcisk, opatrunek okluzyjny, płodność, postać farmaceutyczna, preparat dermatologiczny, przeciwwskazanie, przewód tętniczy płodu, skaza krwotoczna, substancja czynna, tokoliza, trymestr ciąży, wchłanianie ogólnoustrojowe, zamknięcie przewodu tętniczego, zrogowacenie naskórka - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Erdosol Muco 300 mg
Stosowanie erdosteiny (Erdosol Muco, 300 mg, tabletki) u kobiet w ciąży i karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności ze względu na brak danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo tego leku w tych grupach. Badania na modelach zwierzęcych nie wykazały działania teratogennego ani negatywnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka, płodu, porodu oraz rozwój pourodzeniowy, jednak wyniki te nie mogą być bezpośrednio ekstrapolowane na populację ludzką. W charakterystyce produktu brak jest również informacji dotyczących wpływu erdosteiny na płodność u kobiet i mężczyzn, co powinno być komunikowane pacjentom planującym potomstwo.
- Leksykon substancji czynnych
Formoterol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Formoterol, długo działający β2-mimetyk (LABA), wykazuje w badaniach toksyczności na szczurach i psach głównie efekty sercowo-naczyniowe, takie jak przekrwienie, tachykardia, zaburzenia rytmu serca oraz uszkodzenia mięśnia sercowego, obserwowane przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne. Badania mutagenności in vitro i in vivo nie wykazały działania genotoksycznego, a dwuletnie badania karcynogenności na szczurach i myszach nie potwierdziły istotnego ryzyka rakotwórczości przy dawkach terapeutycznych. Wysokie dawki u zwierząt laboratoryjnych wiązały się z łagodnymi nowotworami mięśni gładkich i innymi zmianami specyficznymi dla gryzoni, jednak przy dawce 10-krotnie wyższej niż maksymalna zalecana u ludzi nie stwierdzono istotnego wzrostu częstości występowania guzów, co wskazuje na brak klinicznego znaczenia tych obserwacji dla pacjentów stosujących formoterol w standardowych dawkach.
agonista receptora β2-adrenergicznego, badanie karcynogenności, badanie mutagenności, badanie toksyczności, beta2-sympatykomimetyk, choroba obturacyjna dróg oddechowych, dawka terapeutyczna, długo działający β2-mimetyk, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie tokolityczne, ekspozycja ogólnoustrojowa, enancjomer, genotoksyczność, guz mięśni gładkich, jądro, komórka osłonki, lek β2-adrenergiczny, monoterapia, pęcherzyk Graafa, potencjał mutagenny, śmiertelność noworodków, tachykardia, torbiel jajnika, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie mięśnia sercowego, wpływ na rozrodczość, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Cilozek 100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa cylostazolu, substancji czynnej leku Cilozek, wykazały, że lek działa poprzez inhibicję fosfodiesterazy typu III, co prowadzi do wzrostu stężenia cAMP w płytkach krwi i naczyniach krwionośnych. U psów zaobserwowano zmiany chorobowe w układzie sercowo-naczyniowym, jednak nie występowały one u szczurów ani małp, co wskazuje na specyficzność gatunkową działań niepożądanych. Badania kardiologiczne nie wykazały wydłużenia odstępu QTc po podaniu cylostazolu lub jego metabolitów. Ocena genotoksyczności była negatywna w większości testów in vitro i in vivo, z wyjątkiem słabego, ale istotnego wzrostu aberracji chromosomalnych w komórkach jajników chomików chińskich. Dwuletnie badania kancerogenności na szczurach (dawki do 500 mg/kg/dobę) i myszach (do 1000 mg/kg/dobę) nie wykazały potencjału nowotworowego cylostazolu.
aberracja chromosomalna, cAMP, cykliczny adenozynomonofosforan, cylostazol, działanie inotropowe, działanie inotropowe dodatnie, działanie teratogenne, elektrokardiogram, embriotoksyczność, genotoksyczność, inhibitor fosfodiesterazy typu III, kancerogenność, komórka jajowa, mutacja genu, naczynie krwionośne, naprawa DNA, odstęp QTc, opóźnienie kostnienia, płytka krwi, potencjał kancerogenny, rozwój prenatalny, szpik kostny, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Acitren 25 mg
Acytretyna, syntetyczny analog kwasu retynowego z grupy leków przeciwłuszczycowych (kod ATC: D05BB02), wykazuje działanie modulujące procesy proliferacji, różnicowania i rogowacenia komórek nabłonkowych naskórka. Mechanizm jej działania pozostaje częściowo nieznany, jednak klinicznie potwierdzono skuteczność w normalizacji cyklu komórkowego u pacjentów z łuszczycą i zaburzeniami rogowacenia. Terapia acytretyną ma charakter objawowy, nie eliminując przyczyny choroby, a dawki stosowane w praktyce są zazwyczaj dobrze tolerowane. Badania przedkliniczne nie wykazały mutagenności, rakotwórczości ani bezpośredniej hepatotoksyczności, co jest istotne dla bezpieczeństwa długotrwałego stosowania.
acytretyna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, grupa farmakoterapeutyczna, hepatotoksyczność, kapsułka twarda, kod ATC, kwas retynowy, lek przeciwłuszczycowy, łuszczyca, proliferacja komórek nabłonkowych, rogowacenie, wada rozwojowa płodu, wiek rozrodczy, zaburzenie rogowacenia - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fluconazole Polfarmex 50 mg/10 ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa flukonazolu wykazały brak ogólnego potencjału rakotwórczego przy dawkach doustnych 2,5-10 mg/kg mc./dobę u myszy i szczurów, odpowiadających 2–7-krotności dawki ludzkiej. Istotnym efektem było zwiększenie częstości gruczolaków wątrobowokomórkowych u samców szczurów przy dawkach 5-10 mg/kg mc./dobę. Flukonazol nie wpływał na płodność samców i samic szczurów przy dawkach doustnych 5-20 mg/kg mc./dobę oraz pozajelitowych 5-75 mg/kg mc./dobę. W zakresie teratogenności, dawki 5-10 mg/kg mc./dobę nie wykazywały działania teratogennego, natomiast dawki 25-50 mg/kg mc./dobę i wyższe indukowały zmiany anatomiczne u płodów (dodatkowe żebra, poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego, opóźnienie kostnienia). Przy dawkach 80-320 mg/kg mc./dobę obserwowano zwiększoną śmiertelność zarodków oraz wady rozwojowe, takie jak falistość żeber, rozszczep podniebienia i nieprawidłowe kostnienie twarzoczaszki.
badanie przedkliniczne, dawka pozajelitowa, dawka terapeutyczna, dodatkowe żebro, działanie teratogenne, efekt teratogenny, falistość żeber, flukonazol, funkcja reprodukcyjna, gruczolak wątrobowokomórkowy, kostnienie twarzoczaszki, opóźnienie kostnienia, płód martwy, płodność, potencjał rakotwórczy, rozszczep podniebienia, śmiertelność zarodka, układ kielichowo-miedniczkowy, wada rozwojowa płodu, zaburzenie porodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Co-Olimestra 20 mg + 12,5 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne produktu leczniczego Co-Olimestra, zawierającego olmesartan medoksomil i hydrochlorotiazyd, przeprowadzone na szczurach i psach wykazały, że głównym narządem docelowym działania toksycznego są nerki. Długotrwałe podawanie doustne różnych dawek leku przez okres do 6 miesięcy prowadziło do zwiększenia stężenia azotu mocznikowego i kreatyniny w surowicy, a także zmian degeneracyjnych i regeneracyjnych w nerkach, co wiązało się z hemodynamicznym zmniejszeniem perfuzji nerkowej i niedotlenieniem cewek nerkowych. Ponadto u szczurów zaobserwowano obniżenie parametrów czerwonokrwinkowych (erytrocyty, hemoglobina, hematokryt) oraz zmniejszenie masy serca, co jest zgodne z działaniem innych antagonistów receptora AT1 i inhibitorów ACE, jednak te efekty nie mają prawdopodobnie znaczenia klinicznego przy stosowaniu zalecanych dawek terapeutycznych u ludzi. Badania genotoksyczności nie wykazały istotnych efektów genotoksycznych, a brak danych o rakotwórczości dla kombinacji jest uzasadniony brakiem dowodów na rakotwórczość olmesartanu medoksomilu w monoterapii.
antagonista receptora AT1, azot mocznikowy, badanie toksyczności, Co-Olimestra, dysfagia, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, erytrocyt, genotoksyczność, hematokryt, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, kreatynina w surowicy, narząd docelowy, niedociśnienie, niedotlenienie cewek nerkowych, olmesartan medoksomil, parametr czerwonokrwinkowy, perfuzja nerkowa, stężenie hemoglobiny, toksyczność płodowa, toksyczność reprodukcyjna, zmiana hemodynamiczna, zmiany degeneracyjne nerek - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Levothyroxine Accord 25 mcg
Terapia lekiem Levothyroxine Accord (lewotyroksyna sodowa) u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących wymaga szczególnej uwagi i ścisłego monitorowania funkcji tarczycy. W okresie ciąży obserwuje się zwiększone zapotrzebowanie na lewotyroksynę, co wymaga regularnego oznaczania stężenia TSH w surowicy w każdym trymestrze, z uwzględnieniem wartości referencyjnych specyficznych dla danego trymestru. W przypadku podwyższonego TSH konieczne jest zwiększenie dawki leku, aby zapewnić optymalne warunki rozwoju płodu i przebiegu ciąży. Po porodzie dawkę należy niezwłocznie przywrócić do poziomu sprzed ciąży, a prawidłowe wartości TSH powinny zostać osiągnięte w ciągu 6-8 tygodni. Dane kliniczne nie wskazują na teratogenne lub toksyczne działanie lewotyroksyny przy stosowaniu w zalecanych dawkach, jednak nadmierne dawki mogą negatywnie wpływać na rozwój płodu i dziecka.
dawka lewotyroksyny, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, funkcja tarczycy, hormon tarczycy, lek przeciwtarczycowy, lewotyroksyna sodowa, mleko kobiece, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, podwyższone TSH, poziom TSH, rozwój płodu, substancja radioaktywna, terapia skojarzona, test diagnostyczny, trymestr ciąży, tyreotropina, wydzielanie TSH, zahamowanie czynności tarczycy, zapotrzebowanie na lewotyroksynę - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Azathioprine VIS 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa azatiopryny wskazują na potencjalne ryzyko mutagenne, rakotwórcze oraz teratogenne związane z jej stosowaniem. Wyniki testów mutagenności są niejednoznaczne – nie wszystkie testy na szczepach bakteryjnych potwierdziły działanie mutagenne, jednak obserwowano wpływ na męskie komórki płciowe u myszy oraz uszkodzenia chromosomów X i Y u muszek owocowych. W modelach zwierzęcych (myszy) azatiopryna zwiększała ryzyko rozwoju nowotworów przewodów słuchowych oraz chłoniaka grasicy, co wskazuje na potencjalne zagrożenia przy długoterminowej terapii. Dawkowanie w badaniach teratogennych obejmowało 5-15 mg/kg masy ciała na dobę podawane w okresie organogenezy u szczurów, myszy i królików, skutkując wadami rozwojowymi o różnym nasileniu.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapina Viatris 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa olanzapiny wykazały, że dawki śmiertelne (LD50) wynoszą około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów, natomiast psy tolerowały dawki doustne do 100 mg/kg bez zgonów. Objawy toksyczności ostrej obejmowały sedację, drżenia, drgawki kloniczne, ślinotok oraz zahamowanie przyrostu masy ciała. W badaniach długoterminowych (do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów) zaobserwowano hamowanie aktywności OUN, działanie przeciwcholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym zależne od dawki zmniejszenie liczby leukocytów i odwracalną neutropenię, małopłytkowość lub niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę, odpowiadających AUC 12-15-krotnie wyższemu niż u ludzi przy dawce 12 mg. U szczurów stwierdzono odwracalne zwiększenie prolaktyny z towarzyszącymi zmianami w narządach rozrodczych.
ataksja, cytopenia, dawka śmiertelna, drgawki kloniczne, działanie karcynogenne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie teratogenne, lek przeciwpsychotyczny, leukocyt, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, sedacja, szpik kostny - Leksykon substancji czynnych
Nadmanganian potasu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przeprowadzone badania przedkliniczne nad nadmanganianem potasu, zawartym w produkcie Kalium hypermanganicum Galena (100 mg substancji w tabletce), wykazały brak istotnych negatywnych efektów na układ sercowo-naczyniowy, ośrodkowy układ nerwowy oraz układ oddechowy przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych. Analizy toksyczności po podaniu wielokrotnym nie wykazały kumulacji toksycznego działania, a parametry biochemiczne krwi, funkcje wątroby i nerek oraz ocena histopatologiczna tkanek nie wskazały na istotne zmiany patologiczne. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo nie potwierdziły potencjału mutagennego ani klastogennego, co eliminuje ryzyko uszkodzeń materiału genetycznego przy prawidłowym stosowaniu leku.
badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie genotoksyczności, badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo stosowania leku, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, funkcja nerek, funkcja wątroby, nadmanganian potasu, ocena histopatologiczna, ośrodkowy układ nerwowy, parametry biochemiczne krwi, potencjał genotoksyczny, potencjał klastogenny, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa, rozwój postnatalny, rozwój prenatalny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na reprodukcję, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, zmiana nowotworowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Orizon 1 mg/ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne rysperydonu, substancji czynnej leku Orizon, wykazały dawkozależne efekty na układ rozrodczy i gruczoły piersiowe u szczurów i psów, związane z hiperprolaktynemią wynikającą z antagonizmu receptorów dopaminergicznych D2. Nie stwierdzono działania teratogennego u szczurów i królików, jednak zaobserwowano negatywny wpływ na zachowania rodzicielskie, masę urodzeniową oraz przeżywalność potomstwa, a także deficyty funkcji poznawczych u dorosłych osobników po ekspozycji prenatalnej. W badaniach na młodych zwierzętach odnotowano zwiększoną śmiertelność, opóźnienie rozwoju i dojrzewania płciowego, przy czym przy ekspozycji 3,6-krotnie wyższej niż maksymalna dawka u młodzieży (1,5 mg/dobę) nie stwierdzono zaburzeń wzrostu kości długich, natomiast przy 15-krotnej ekspozycji zaobserwowano negatywne efekty kostne i rozwojowe.
antagonista dopaminy, deficyt funkcji poznawczej, dojrzewanie płciowe, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, gruczoł piersiowy, gruczolak gruczołów mlecznych, gruczolak przysadki, gruczolak trzustki, hiperprolaktynemia, odstęp QT, pole pod krzywą AUC, prolaktyna, receptor dopaminergiczny D2, rysperydon, toksyczność przewlekła, torsades de pointes, układ rozrodczy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Co-Dipper 320 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Co-Dipper, zawierający walsartan i hydrochlorotiazyd w dawkach od 80 mg+12,5 mg do 320 mg+25 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne (walsartan, hydrochlorotiazyd), pochodne sulfonamidów oraz substancje pomocnicze. Nie należy stosować go w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko teratogenności i toksyczności dla płodu. Przeciwwskazania obejmują także ciężkie zaburzenia czynności wątroby (w tym marskość i zastój żółci), które mogą prowadzić do kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych, oraz ciężkie zaburzenia czynności nerek z GFR <30 ml/min/1,73 m² lub bezmocz, co zwiększa ryzyko toksyczności i pogorszenia funkcji nerek.
aliskiren, antagonista receptora angiotensyny, bezmocz, blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron, działanie teratogenne, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipotonia, hydrochlorotiazyd, kumulacja leku, marskość wątroby, nadwrażliwość, przesączanie kłębuszkowe, reakcja nadwrażliwości, sulfonamid, trymestr ciąży, układ renina-angiotensyna-aldosteron, walsartan, walsartan z hydrochlorotiazydem, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zastój żółci - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Vortemyel 1 mg
Bortezomib, inhibitor proteasomu stosowany w leczeniu onkologicznym (produkt leczniczy Vortemyel), wymaga szczególnej ostrożności u pacjentek w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących piersią. Ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne, pacjenci obu płci muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez co najmniej 3 miesiące po jej zakończeniu. Dane kliniczne dotyczące ekspozycji na bortezomib w ciąży są ograniczone, a badania na zwierzętach (szczury, króliki) nie wykazały negatywnego wpływu na rozwój zarodka i płodu przy maksymalnych tolerowanych dawkach, jednak brak jest danych dotyczących wpływu na przebieg porodu i rozwój pourodzeniowy potomstwa. Stosowanie bortezomibu w ciąży jest przeciwwskazane, chyba że korzyści kliniczne dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, a pacjentka musi być poinformowana o potencjalnym zagrożeniu. Karmienie piersią jest bezwzględnie przeciwwskazane podczas terapii z powodu braku danych o przenikaniu leku do mleka i ryzyka działań niepożądanych u niemowląt.
badanie teratogenne, bortezomib, działanie niepożądane, działanie teratogenne, inhibitor proteasomu, leczenie onkologiczne, maksymalna tolerowana dawka, metoda antykoncepcji, mleko kobiece, Program Zapobiegania Ciąży, przeciwwskazanie do karmienia piersią, rozwój zarodka, talidomid, terapia skojarzona, Vortemyel, wada wrodzona, zachowanie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fluconazole Aurobindo 100 mg
Dane przedkliniczne dotyczące flukonazolu wskazują na brak istotnego potencjału rakotwórczego, mimo że u samców szczurów poddanych dawkom 5 i 10 mg/kg mc./dobę (około 2-7-krotność dawki terapeutycznej u ludzi) zaobserwowano zwiększoną częstość gruczolaków wątrobowokomórkowych. Testy mutagenności in vitro i in vivo, w tym badania na szczepach Salmonella typhimurium, komórkach L5178Y oraz limfocytach ludzkich (do 1000 μg/ml), nie wykazały genotoksycznego działania flukonazolu. Ponadto, doustne i pozajelitowe podawanie flukonazolu w dawkach do 20 mg/kg mc./dobę nie wpływało negatywnie na płodność szczurów obu płci.
badanie cytogenetyczne in vivo, badanie przedkliniczne, działanie teratogenne, flukonazol, gruczolak wątrobowokomórkowy, kostnienie twarzoczaszki, limfocyt, opóźnienie kostnienia, płodność, potencjał rakotwórczy, przebieg porodu, przeżywalność noworodków, rozszczep podniebienia, rozwój zarodkowo-płodowy, Salmonella typhimurium, śmiertelność zarodków, stężenie estrogenów, test mutagenności, układ kielichowo-miedniczkowy, wada płodu - Leksykon substancji czynnych
Kromoglikan sodowy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kromoglikan sodowy, substancja czynna preparatu Allergocrom dostępnego w postaci kropli do oczu o stężeniu 20 mg/ml, jest stosowany w leczeniu objawów alergicznych. Wieloletnie doświadczenie kliniczne nie wykazało działania teratogennego tej substancji, co jest istotne w kontekście bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych. Mimo to, ze względu na brak szczegółowych danych oraz obecność chlorku benzalkoniowego (0,05 mg/ml) jako substancji pomocniczej, zaleca się indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży. Decyzja o terapii powinna uwzględniać nasilenie objawów alergicznych oraz potencjalne ryzyko dla płodu, a także monitorowanie stanu klinicznego pacjentki i ewentualnych działań niepożądanych.
Allergocrom, chlorek benzalkoniowy, działania niepożądane, działanie teratogenne, farmakoterapia, funkcje reprodukcyjne, karmienie piersią, kromoglikan sodowy, krople do oczu, objawy alergiczne, pierwszy trymestr ciąży, płodność, przenikanie do mleka matki, roztwór izotoniczny, substancja pomocnicza, wiek rozrodczy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Temozolomide Fair-Med 5 mg
Temozolomid, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 5 mg, 20 mg, 100 mg, 140 mg, 180 mg oraz 250 mg, wykazuje działanie teratogenne i genotoksyczne, co stanowi istotne ograniczenie jego stosowania u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u mężczyzn planujących potomstwo. Badania przedkliniczne na zwierzętach (szczury, króliki) przy dawce 150 mg/m² powierzchni ciała potwierdziły ryzyko uszkodzenia płodu, co skutkuje przeciwwskazaniem do stosowania leku w ciąży. Brak danych klinicznych dotyczących przenikania temozolomidu do mleka kobiecego wymaga od pacjentek przerwania karmienia piersią na czas terapii. Kluczowym elementem jest także stosowanie skutecznej antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym podczas całego okresu leczenia.
antykoncepcja, badanie przedkliniczne, bezpłodność nieodwracalna, dane kliniczne, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, kapsułka twarda, karmienie piersią, kriokonserwacja nasienia, lek przeciwnowotworowy, przeciwwskazanie, przenikanie do mleka kobiecego, ryzyko teratogenne, skutek uboczny, świadoma zgoda pacjenta, temozolomid, terapia temozolomidem, wiek rozrodczy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kostarox 120 mg
Przedkliniczne badania etorykoksybu, substancji czynnej Kostaroxu, nie wykazały genotoksyczności, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowego stosowania leku. W badaniach kancerogenności u myszy nie stwierdzono działania rakotwórczego, natomiast u szczurów poddanych dawkom ponad dwukrotnie wyższym niż dawka terapeutyczna u ludzi (90 mg/dobę) zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy. Mechanizm ten jest specyficzny dla szczurów i związany z indukcją enzymów CYP w wątrobie, która nie występuje u ludzi, co ogranicza kliniczne znaczenie tych wyników. Badania toksyczności ujawniły dawkozależne owrzodzenia przewodu pokarmowego u szczurów, zarówno przy ekspozycji przekraczającej, jak i porównywalnej do dawki terapeutycznej u ludzi, a u psów stwierdzono zmiany nerkowe i przewodu pokarmowego przy wyższych stężeniach leku.
badanie toksyczności, dawka terapeutyczna, deformacja układu kostnego płodu, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, narażenie układowe, nieprawidłowości nerek, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał kancerogenny, przenikanie do mleka, rozwój prenatalny, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, wada układu sercowo-naczyniowego, wczesne poronienie - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Antiprost 5 mg
Finasteryd, będący inhibitorem 5α-reduktazy typu II, hamuje konwersję testosteronu do dihydrotestosteronu (DHT) i jest stosowany wyłącznie u mężczyzn w dawce 5 mg (produkt Antiprost). Lek ten jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet, zwłaszcza w ciąży lub mogących zajść w ciążę, ze względu na ryzyko poważnych wad rozwojowych zewnętrznych narządów płciowych u płodów męskich. Niewielkie ilości finasterydu wykrywane są w nasieniu pacjentów, co wymaga zachowania ostrożności i minimalizacji ekspozycji partnerki na kontakt z nasieniem w przypadku ciąży. Tabletki powlekane zabezpieczają przed bezpośrednim kontaktem z substancją czynną, jednak naruszenie ich integralności (przełamanie, rozkruszenie) stwarza ryzyko absorpcji finasterydu przez skórę, co jest szczególnie niebezpieczne dla kobiet w ciąży.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Cinacalcet Accord 60 mg
Badania przedkliniczne cynakalcetu, składnika aktywnego leku Cinacalcet Accord, wykazały brak działania teratogennego przy dawkach do 0,4 maksymalnej dawki ludzkiej (180 mg/dobę) u królików oraz do 4,4-krotności dawki ludzkiej u szczurów. Nie stwierdzono zaburzeń płodności u samców i samic przy ekspozycji do 4-krotności dawki 180 mg/dobę, choć margines bezpieczeństwa przy dawce klinicznej 360 mg/dobę jest ograniczony. U ciężarnych szczurów odnotowano nieznaczne zmniejszenie masy ciała i spożycia pokarmu oraz zmniejszoną masę ciała płodów przy dawkach wywołujących ciężką hipokalcemii u matek. Cynakalcet przenika przez łożysko u królików. Nie wykazano działania genotoksycznego ani rakotwórczego, jednak margines bezpieczeństwa jest ograniczony ze względu na hipokalcemiczne działanie w modelach zwierzęcych.
czerwone krwinki, densytometria kości, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, hipokalcemia, kanał KATP, płytka wzrostu, przenikanie przez łożysko, przenośnik serotoniny, receptor wapniowy, składnik aktywny, teratogenność, węzły chłonne, wtórna nadczynność przytarczyc, zaćma, zmętnienie soczewki