działanie teratogenne
Działanie teratogenne oznacza szkodliwy wpływ czynników zewnętrznych na rozwijający się płód, prowadzący do powstania wad wrodzonych. Czynniki teratogenne mogą zaburzać prawidłowy rozwój embrionu i płodu, szczególnie w okresie organogenezy (między 3. a 8. tygodniem ciąży), kiedy kształtują się narządy płodu.
Do substancji o udokumentowanym działaniu teratogennym należą niektóre leki (np. talidomid, izotretynoina, warfaryna, niektóre leki przeciwpadaczkowe), alkohol etylowy, narkotyki, metale ciężkie, a także czynniki fizyczne (promieniowanie jonizujące) oraz niektóre infekcje (np. różyczka, cytomegalia, toksoplazmoza). Wpływ teratogenny zależy od dawki czynnika, czasu ekspozycji oraz okresu rozwoju płodu.
W praktyce klinicznej istotna jest klasyfikacja leków według kategorii FDA (A, B, C, D, X) określająca potencjalne ryzyko teratogenne. Lekarz przepisujący leki kobietom w wieku rozrodczym powinien zawsze rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach. Niektóre substancje teratogenne mogą powodować poważne malformacje nawet przy jednorazowej ekspozycji w krytycznym okresie rozwoju.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Captopril Jelfa 50 mg
Kaptopril, jako inhibitor ACE, jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na udokumentowane toksyczne działanie na płód, w tym zaburzenia czynności nerek, małowodzie oraz opóźnienie kostnienia kości czaszki. W pierwszym trymestrze stosowanie kaptoprilu nie jest zalecane z powodu potencjalnego, choć niejednoznacznego, ryzyka teratogennego. W przypadku potwierdzenia ciąży u pacjentki przyjmującej kaptopril, konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i wdrożenie alternatywnej terapii przeciwnadciśnieniowej o ustalonym profilu bezpieczeństwa. Monitorowanie płodu powinno obejmować badania ultrasonograficzne nerek i czaszki, a noworodki powinny być poddane ścisłej kontroli parametrów hemodynamicznych, zwłaszcza ciśnienia tętniczego, w celu wczesnego wykrycia niedociśnienia, hiperkaliemii oraz niewydolności nerek.
działanie teratogenne, ekspozycja na leki, funkcja nerek, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperkaliemia, inhibitor ACE, małowodzie, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, opóźnienie kostnienia czaszki, przenikanie do mleka, układ sercowo-naczyniowy, ultrasonografia nerek, zaburzenia rytmu serca - Leksykon substancji czynnych
Gancyklowir – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Gancyklowir wykazuje istotne działanie mutagenne, klastogenne oraz rakotwórcze potwierdzone w badaniach przedklinicznych na modelach zwierzęcych i komórkowych. Mutagenność stwierdzono w testach na komórkach chłoniaka myszy przy dawce 7500-krotnie wyższej niż ekspozycja u pacjentów stosujących Virgan, natomiast działanie klastogenne potwierdzono w teście mikrojąderkowym u myszy przy dawce dożylnej 50 mg/kg, co odpowiada 15000-krotnie wyższemu stężeniu w osoczu niż u ludzi. Długotrwała ekspozycja doustna myszy na dawkę 20 mg/kg (50-krotnie wyższą niż u pacjentów) wykazała działanie rakotwórcze. Ponadto gancyklowir wykazuje toksyczność na układ rozrodczy, powodując zaburzenia płodności i teratogenność u zwierząt, z hamowaniem czynności gonad przy dawkach wielokrotnie przekraczających ekspozycję kliniczną (od 12- do 3000-krotnych). U samców myszy obserwowano zaburzenia rozrodczości przy dawce 60-krotnie wyższej, a u królików teratogenność przy dawce 100-krotnie wyższej niż u pacjentów stosujących Virgan.
badanie genotoksyczności, czynnik rakotwórczy, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie toksyczne, ekspozycja ogólnoustrojowa, gancyklowir, komórki chłoniaka myszy, mutagenność, potencjał mutagenny, test mikrojąderkowy, toksyczność miejscowa, toksyczność reprodukcyjna, układ rozrodczy męski, układ rozrodczy żeński, zaburzenie płodności, zahamowanie spermatogenezy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Carmustine Accordpharma 300 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa karmustyny wykazały jej istotne działanie embriotoksyczne i teratogenne w modelach zwierzęcych, w dawkach odpowiadających klinicznym stosowanym u ludzi. U szczurów i królików zaobserwowano negatywny wpływ na rozwój embrionalny, co wskazuje na potencjalne ryzyko dla kobiet w ciąży lub planujących ciążę. Ponadto karmustyna zaburzała płodność samców szczura przy dawkach wyższych niż terapeutyczne, co sugeruje ryzyko upośledzenia funkcji rozrodczych u mężczyzn poddawanych terapii. Badania wykazały także działanie kancerogenne karmustyny u szczurów i myszy przy dawkach klinicznych, co podkreśla możliwość indukcji nowotworów wtórnych u pacjentów leczonych tym lekiem.
badanie przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie teratogenne, karmustyna, kriokonserwacja nasienia, nowotwór wtórny, płodność, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa leku, toksyczność rozwojowa, wpływ na rozrodczość, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Trelema 200 mg
Stosowanie lakozamidu (Trelema) u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących wymaga szczegółowej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Lekarze powinni omówić z pacjentkami planowanie rodziny, metody antykoncepcji oraz potencjalne ryzyko związane z terapią w ciąży, podkreślając, że częstość wad rozwojowych u dzieci kobiet z padaczką jest 2-3-krotnie wyższa niż w populacji ogólnej (około 3%). Nagłe przerwanie leczenia jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby. Dane kliniczne dotyczące lakozamidu w ciąży są ograniczone; badania przedkliniczne nie wykazały działania teratogennego u zwierząt, jednak obserwowano toksyczność zarodkową przy dawkach toksycznych dla samic. Lakozamid powinien być stosowany w ciąży tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko dla płodu, a w przypadku zajścia w ciążę konieczna jest ponowna ocena terapii.
AUC, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ekspozycja na lakozamid, ekspozycja na lek, epilepsja, karmienie piersią, lakozamid, leczenie przeciwpadaczkowe, lek przeciwpadaczkowy, padaczka, płodność, politerapia, przenikanie do mleka kobiecego, toksyczność zarodkowa, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Etuxor 60 mg
Etorykoksyb w dawce 60 mg (Etuxor) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (1,6 mg/tabletkę). Szczególną ostrożność należy zachować u osób z reakcjami nadwrażliwości na NLPZ, takimi jak skurcz oskrzeli, ostry nieżyt nosa, polipy nosa, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka oraz inne reakcje alergiczne. Leku nie należy stosować u pacjentów z aktywną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, krwawieniem z przewodu pokarmowego oraz zapaleniem błony śluzowej jelit. Ponadto, przeciwwskazania obejmują ciężką niewydolność wątroby (albumina < 25 g/l, wynik ≥ 10 pkt w skali Child-Pugh) oraz ciężką niewydolność nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min).
choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, działanie teratogenne, etorykoksyb, inhibitor cyklooksygenazy-2, klasyfikacja NYHA, klirens kreatyniny, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, laktoza jednowodna, miażdżyca naczyń obwodowych, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na etorykoksyb, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja laktozy, obrzęk naczynioruchowy, ostry nieżyt nosa, pokrzywka, polip nosa, przemijające niedokrwienie mózgu, skala Child-Pugh, skurcz oskrzeli, tabletka powlekana, udar mózgu, zamknięcie przewodu tętniczego, zapalenie błony śluzowej jelit, zastoinowa niewydolność mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Formetic 850 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa metforminy chlorowodorku, substancji czynnej preparatu Formetic 850 mg, wykazały brak istotnych działań niepożądanych w konwencjonalnych testach farmakologicznych, obejmujących układ sercowo-naczyniowy, oddechowy oraz ośrodkowy układ nerwowy. Długoterminowe badania toksyczności po wielokrotnym podaniu nie ujawniły efektów toksycznych, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania leku zgodnie z zaleceniami. Testy genotoksyczności, w tym mutacje genowe in vitro, aberracje chromosomowe oraz uszkodzenia DNA in vivo, dały wyniki negatywne, wskazując na brak potencjału genotoksycznego metforminy. Ponadto, badania rakotwórczości nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów nawet przy długotrwałej ekspozycji na substancję.
aberracja chromosomowa, badanie genotoksyczności, bezpieczeństwo farmakologiczne, cukrzyca typu 2, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, metformina chlorowodorek, mutacja genowa in vitro, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał genotoksyczny, rozrodczość, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność wielokrotnego podania, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie DNA, wada rozwojowa, życie płodowe - Leksykon substancji czynnych
N,N-2-dimetyloamino-2-propanol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Substancja N,N-2-dimetyloamino-2-propanol, składnik kompleksu inozyny pranobeksu w preparacie Eloprine, wykazuje niski profil toksyczności w badaniach ostrej, podostrej i przewlekłej toksyczności na różnych gatunkach zwierząt (myszy, szczury, psy, koty, małpy). Maksymalna badana dawka wynosiła 1500 mg/kg mc./dobę, co stanowi 50-krotność dawki terapeutycznej stosowanej u ludzi (100 mg/kg mc./dobę). Wartość LD50 była znacznie wyższa niż dawki kliniczne, potwierdzając szeroki margines bezpieczeństwa. Długoterminowe badania na myszach i szczurach nie wykazały działania rakotwórczego, a testy mutagenności in vivo i in vitro (na ludzkich limfocytach) nie potwierdziły właściwości mutagennych substancji.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, badanie toksykologiczne, dawka śmiertelna LD50, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, inozyna pranobeksu, limfocyt krwi obwodowej, margines bezpieczeństwa, N, N-2-dimetyloamino-2-propanol, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rozwój embrionalny, rozwój płodowy, teratogenność, toksyczność okołoporodowa, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, zaburzenia czynności reprodukcyjnych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Perindanor 8 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne peryndoprylu wykazały, że po doustnym podaniu u zwierząt doświadczalnych głównym narządem docelowym była nerka, gdzie obserwowano odwracalne uszkodzenia. Analizy genotoksyczności, przeprowadzone zarówno in vitro, jak i in vivo, nie potwierdziły działania mutagennego leku. W badaniach reprodukcyjnych na szczurach, myszach, królikach i małpach nie stwierdzono bezpośredniego działania embriotoksycznego ani teratogennego peryndoprylu, jednak jako inhibitor ACE może on wywoływać niekorzystne efekty w późnym okresie rozwoju płodu, takie jak śmierć płodu, wady wrodzone, uszkodzenia nerek oraz zwiększoną śmiertelność okołoporodową i poporodową. Nie zaobserwowano natomiast wpływu na płodność u samców i samic szczurów.
badanie in vitro, badanie in vivo, działanie embriotoksyczne, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, inhibitor enzymu konwertującego angiotensynę, model zwierzęcy, nefrotoksyczność, peryndopryl, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, śmiertelność okołoporodowa, toksyczność przewlekła, uszkodzenie nerek, wada wrodzona