aminotransferaza
Aminotransferazy to enzymy wewnątrzkomórkowe katalizujące reakcje przenoszenia grup aminowych z aminokwasów na ketokwasy, odgrywające kluczową rolę w metabolizmie aminokwasów. Najważniejsze z punktu widzenia diagnostyki medycznej są aminotransferaza alaninowa (ALT) oraz aminotransferaza asparaginianowa (AST).
ALT występuje głównie w hepatocytach, a podwyższenie jej stężenia w surowicy krwi jest czułym wskaźnikiem uszkodzenia wątroby. AST jest obecna w wielu tkankach, w tym w wątrobie, mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych i nerkach, przez co jest mniej swoista dla patologii wątroby niż ALT.
Oznaczanie aktywności aminotransferaz ma fundamentalne znaczenie w diagnostyce chorób wątroby, w tym wirusowego zapalenia wątroby, toksycznego uszkodzenia wątroby, stłuszczenia wątroby, marskości oraz nowotworów. Wskaźnik De Ritisa (stosunek AST/ALT) dostarcza dodatkowych informacji diagnostycznych – wartość powyżej 1 może sugerować alkoholowe uszkodzenie wątroby lub zaawansowaną chorobę wątroby.
Interpretacja wyników powinna uwzględniać kontekst kliniczny, ponieważ aktywność aminotransferaz może być podwyższona również w innych stanach, takich jak zawał mięśnia sercowego, rabdomioliza, czy choroby mięśni. Normalizacja wcześniej podwyższonych wartości aminotransferaz jest zazwyczaj dobrym wskaźnikiem prognostycznym odpowiedzi na leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvagen 20
Symwastatyna wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko miopatii, rabdomiolizy oraz miastenii, zwłaszcza przy dawkach 80 mg/dobę, gdzie częstość miopatii wynosi do 1,0%. Ryzyko to jest zwiększone u pacjentów pochodzenia azjatyckiego, u których częstość miopatii wynosi 0,24%, oraz u nosicieli allelu C genu SLCO1B1 (do 15% ryzyka u homozygot). Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza przy wartościach przekraczających 5-krotność górnej granicy normy (GGN). Przed rozpoczęciem terapii należy ocenić czynniki ryzyka, takie jak wiek >65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny lub fibraty oraz uzależnienie od alkoholu. W przypadku wystąpienia objawów miopatii lub znacznego wzrostu CK, leczenie symwastatyną powinno zostać przerwane.
aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, białko transportujące aniony organiczne, cholesterol LDL, ciężka hipercholesterolemia, cukrzyca, daptomycyna, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, miastenia, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niacyna, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, OATP1B1, ostra niewydolność nerek, powikłanie sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, symwastatyna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Entecavir Polpharma 0,5 mg
Entekawir, stosowany w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 1720 pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane to bóle głowy (9%), zmęczenie (6%), zawroty głowy (4%) oraz nudności (3%). Zaobserwowano również zaostrzenia zapalenia wątroby manifestujące się wzrostem aktywności aminotransferaz (AlAT), które u pacjentów wcześniej nieleczonych analogami nukleozydów przekraczały ponad 10-krotnie górną granicę normy u 2% leczonych entekawirem. Wartości laboratoryjne wskazują na podwyższenie aktywności AlAT ponad 3-krotnie u 5% pacjentów, a także wzrost aktywności lipazy ponad 3-krotnie u 11% pacjentów. Profil bezpieczeństwa pozostaje stabilny przy terapii trwającej do 96 tygodni, jednak konieczna jest okresowa kontrola czynności wątroby ze względu na ryzyko zaostrzeń i możliwe poważne reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktoidalne.
adefowir dipiwoksyl, albumina, aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, amylaza, analog nukleozydu, antygen HBe, bilirubina całkowita, ból głowy, dekompensacja wątroby, dyspepsja, entekawir, HAART, koinfekcja HIV-HBV, kwasica mleczanowa, lamiwudyna, lipaza, nadwrażliwość, neutropenia, niewyrównana czynność wątroby, płytki krwi, rak wątrobowokomórkowy, reakcja anafilaktoidalna, skala Child-Pugh, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodorowęglany we krwi, wyrównana czynność wątroby, zaostrzenie zapalenia wątroby, zawrót głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fraxiparine 2850 j.m. a.Xa/0,3 ml
Fraxiparine (nadroparyna wapniowa) jest lekiem przeciwzakrzepowym, którego najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia o różnej lokalizacji, występujące bardzo często (≥1/10), w tym poważne krwiaki rdzeniowe. Rzadko (≥1/10,000 do <1/1000) może powodować małopłytkowość, w tym heparynowo-zależną, oraz trombocytozę, co wymaga monitorowania liczby płytek krwi. Bardzo rzadko (<1/10,000) obserwuje się eozynofilię, reakcje nadwrażliwości (obrzęk naczynioruchowy, reakcje skórne, reakcje rzekomo-anafilaktyczne), przemijającą hiperkaliemię związaną z hamowaniem wydzielania aldosteronu, priapizm oraz martwicę skóry w miejscu wstrzyknięcia. Często (≥1/100 do <1/10) występuje przemijające zwiększenie aktywności aminotransferaz, a bardzo często (≥1/10) małe krwiaki i reakcje miejscowe w miejscu podania.
aminotransferaza, ból głowy, eozynofilia, hiperkaliemia, krwiak, krwiak rdzeniowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, martwica skóry, mechanizm działania, migrena, nadroparyna wapniowa, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tkanki miękkiej, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, priapizm, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, rumień, świąd, trombocytoza, układ krzepnięcia, wysypka, zaburzenie gospodarki wapniowo-fosforanowej, zwapnienie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirfenidon Zentiva
Stosowanie pirfenidonu wymaga rygorystycznego monitorowania parametrów wątrobowych, w tym aktywności aminotransferaz AlAT, AspAT oraz stężenia bilirubiny, zgodnie z harmonogramem: przed rozpoczęciem terapii, następnie co miesiąc przez pierwsze 6 miesięcy, a później co 3 miesiące przez cały okres leczenia. Wzrost aktywności aminotransferaz w zakresie >3 do <5 × górnej granicy normy (GGN) bez hiperbilirubinemii i objawów uszkodzenia wątroby wymaga wykluczenia innych przyczyn, ścisłego monitorowania oraz rozważenia zmniejszenia dawki lub czasowego przerwania terapii. W przypadku jednoczesnego wzrostu aminotransferaz >3 do <5 × GGN z hiperbilirubinemią lub objawami uszkodzenia wątroby, a także przy aktywności ≥5 × GGN, konieczne jest trwałe przerwanie leczenia. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasa B wg Childa-Pugha) ekspozycja na lek wzrasta o 60%, co wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP1A2. Pirfenidon jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.
AlAT, aminotransferaza, anoreksja, AspAT, bilirubina, galaktozemia, hiperbilirubinemia, hiponatremia, inhibitor CYP1A2, klasyfikacja Childa-Pugha, nadwrażliwość na światło, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvagen 20 mg
Atorvagen, zawierający atorwastatynę wapniową trójwodną, wykazuje działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, klasyfikowane od bardzo rzadkich (<1/10 000) do częstych (1-10%). Najczęściej obserwuje się podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3x ULN u 0,8% pacjentów) oraz kinazy kreatynowej (>3x ULN u 2,5%, >10x ULN u 0,4%), co jest odwracalne i zależne od dawki. Do częstych działań należą m.in. zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, reakcje alergiczne, hiperglikemia, ból głowy, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby. Rzadziej występują małopłytkowość, neuropatia obwodowa, zapalenie wątroby, miopatia, rabdomioliza, a bardzo rzadko ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka) i anafilaksja. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko rabdomiolizy i niewydolności wątroby, które mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne.
aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna wapniowa trójwodna, cholestaza, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, skala Tannera, śródmiąższowa choroba płuc, tendinopatia, toksyczna nekroliza naskórka, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone STADA
Abirateron STADA, zawierający octan abirateronu w dawkach 250 mg i 500 mg, działa poprzez hamowanie enzymu CYP17, co prowadzi do wzrostu stężeń mineralokortykosteroidów i może wywoływać nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię oraz zastój płynów. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów w celu hamowania wydzielania ACTH i minimalizacji tych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zwłaszcza z niewydolnością serca (klasy III-IV wg NYHA), frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) < 50%, niekontrolowanym nadciśnieniem, ciężką lub niestabilną dusznicą bolesną oraz po niedawnym zawale mięśnia sercowego. Monitorowanie parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, stężenie potasu w osoczu oraz objawy zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii istnieje ryzyko wydłużenia odstępu QT, co wymaga oceny czynności serca i ewentualnego odstawienia leku.
aminotransferaza, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, cytotoksyczna chemioterapia, dławica piersiowa, echokardiografia, enzym wątrobowy, frakcja wyrzutowa lewej komory, frakcja wyrzutowa serca, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, hamowanie CYP17, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, kortykosteroid, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, octan abirateronu, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atoris 80 mg
Atorwastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA stosowany w leczeniu zaburzeń lipidowych, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów oraz doświadczeniach postmarketingowych. W badaniach tych 5,2% pacjentów leczonych atorwastatyną przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, reakcje alergiczne, hiperglikemia, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Istotne klinicznie podwyższenie aminotransferaz (>3x GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 3-krotnej normy u 2,5%, z czego 0,4% miało wartości przekraczające 10-krotność normy. Działania niepożądane obejmują również rzadkie, ale poważne stany, takie jak rabdomioliza, miopatia immunozależna, reakcje anafilaktyczne oraz ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona).
aktywność CK, aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna, badanie kliniczne, cholestaza, cukrzyca typu 2, defekacja, dyspepsja, działanie niepożądane, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, leukocyturia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, parametr laboratoryjny, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, profil bezpieczeństwa, rabdomioliza, reakcja alergiczna, śródmiąższowa choroba płuc, tendinopatia, toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atorvastatin Medical Valley
Stosowanie atorwastatyny (Atorvastatin Medical Valley) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, spożywających duże ilości alkoholu oraz u osób z podwyższoną aktywnością aminotransferaz. Monitorowanie czynności wątroby jest obligatoryjne przed i w trakcie terapii, a w przypadku utrzymania aktywności aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy (GGN) zaleca się redukcję dawki lub odstawienie leku. W badaniu SPARCL odnotowano zwiększone ryzyko udarów krwotocznych u pacjentów po udarze niedokrwiennym lub TIA leczonych atorwastatyną w dawce 80 mg, szczególnie u osób z wcześniejszym udarem krwotocznym lub zawałem lakunarnym, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Ponadto, atorwastatyna może wywoływać poważne działania niepożądane mięśniowe, w tym rabdomiolizę z aktywnością kinazy kreatynowej (CK) przekraczającą 10-krotność GGN, mioglobinemią i mioglobinurią, co może prowadzić do niewydolności nerek. Zaleca się badanie CK przed rozpoczęciem terapii u pacjentów z czynnikami ryzyka (np. zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, choroby mięśniowe, wcześniejsze działania niepożądane statyn). Przeciwwskazaniem do rozpoczęcia leczenia jest aktywność CK >5 razy GGN.
aminotransferaza, ból mięśniowy, choroba niedokrwienna serca, dziedziczna nietolerancja galaktozy, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia, miastenia oczna, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, przejściowy atak niedokrwienny, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, udar krwotoczny, udar mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie mięśni, zawał lakunarny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Benzylopenicylina – Działania niepożądane
Benzylopenicylina (penicylina G) jest beta-laktamowym antybiotykiem o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu licznych zakażeń bakteryjnych. Pomimo wysokiej skuteczności, jej stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości. Najpoważniejsze reakcje to nadwrażliwość, w tym wstrząs anafilaktyczny (bardzo rzadko), obrzęk naczynioruchowy (rzadko) oraz zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (bardzo rzadko). Często obserwuje się reakcje skórne, takie jak pokrzywka, świąd i wysypki, a także zaburzenia hematologiczne: neutropenię, eozynofilię, trombocytopenię i niedokrwistość hemolityczną, szczególnie przy dużych dawkach. Neurologiczne objawy obejmują bóle głowy, pobudzenie, splątanie, a w rzadkich przypadkach poprzeczne zapalenie rdzenia czy śpiączkę. U pacjentów z niewydolnością nerek i przy dużych dawkach benzylopenicyliny potasowej istnieje ryzyko hiperkaliemii z objawami zatrucia potasem.
aminotransferaza, antybiotyk beta-laktamowy, arytmia, astma oskrzelowa, benzylopenicylina, bezdech, choroba posurowicza, Clostridioides difficile, eozynofilia, fosfataza alkaliczna, hiperkaliemia, hipoksja, kandydoza, kiła, krwiomocz, limfadenopatia, małopłytkowość, mioliza, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nieżyt naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy, pęcherz neurogenny, pęcherzowe złuszczające zapalenie skóry, penicylina G, pokrzywka, poprzeczne zapalenie rdzenia, rabdomioliza, reakcja Jarischa-Herxheimera, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia rytmu serca, zakrzepowe zapalenie żył, zatrucie potasem, zespół Hoignè, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Riluzol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Riluzol, substancja czynna leku Teglutik 5 mg/ml (zawiesina doustna), wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza przy aktywności aminotransferaz AlAT (SGPT) i AspAT (SGOT) do 3-krotności górnej granicy normy (GGN) oraz podwyższonym stężeniu bilirubiny i/lub GGTP. Przeciwwskazaniem jest jednoczesne podwyższenie kilku parametrów wątrobowych, szczególnie bilirubiny. Monitorowanie aktywności AlAT jest kluczowe: co miesiąc przez pierwsze 3 miesiące, następnie co 3 miesiące do końca roku, a później regularnie. Leczenie należy przerwać, jeśli AlAT przekroczy 5-krotność GGN, bez możliwości ponownego wdrożenia terapii. Pacjenci powinni zgłaszać gorączkę, która wymaga badania liczby leukocytów; w przypadku neutropenii konieczne jest natychmiastowe odstawienie riluzolu.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Moxinea 400 mg
Moksyfloksacyna w dawce 400 mg (preparat Moxinea) jest antybiotykiem chinolonowym, którego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań ze względu na ryzyko poważnych powikłań. Bezwzględnie przeciwwskazana jest u pacjentów z nadwrażliwością na moksyfloksacynę, inne chinolony oraz substancje pomocnicze, zwłaszcza barwniki E 110 i E 124. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego, w tym z wrodzonym lub nabytym wydłużeniem odstępu QT, hipokaliemią, bradykardią klinicznie istotną, niewydolnością serca ze zmniejszoną frakcją wyrzutową oraz objawowymi zaburzeniami rytmu serca w wywiadzie, ze względu na ryzyko groźnych arytmii. Równoczesne stosowanie moksyfloksacyny z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT jest przeciwwskazane.
aminotransferaza, antybiotyk chinolonowy, arytmia komorowa, bradykardia, chinolon, choroba ścięgien, czerwień koszenilowa, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, hipokaliemia, klasyfikacja Child-Pugh, nadwrażliwość na moksyfloksacynę, nadwrażliwość na składniki, niewydolność serca, niewydolność wątroby, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, ścięgno Achillesa, tabletka powlekana, tendinopatia, układ mięśniowo-szkieletowy, wrodzone wydłużenie odstępu QT, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego, zerwanie ścięgna, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Poltram Combo 37,5 mg + 325 mg
Poltram Combo, zawierający 37,5 mg tramadolu chlorowodorku oraz 325 mg paracetamolu w tabletkach powlekanych, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować szczególnie na początku terapii. Najczęściej (>10%) obserwuje się nudności, zawroty głowy, senność oraz hipoglikemię. Zaburzenia psychiczne, takie jak splątanie, zmienność nastrojów, lęk, nerwowość, euforia i zaburzenia snu, występują często (1-10%), natomiast depresja, omamy, koszmary senne, niepamięć oraz uzależnienie pojawiają się niezbyt często (0,1-1%). Rzadko mogą wystąpić objawy neurologiczne, takie jak drżenie, ataksja, drgawki czy omdlenia. Ponadto, działania niepożądane o nieznanej częstości obejmują m.in. zaburzenia widzenia, szumy uszne, kołatania serca, tachykardię, nadciśnienie, duszność, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, podwyższenie aminotransferaz, reakcje skórne, albuminurię oraz zaburzenia mikcji.
agranulocytoza, albuminuria, aminotransferaza, anafilaksja, ataksja, bradykardia, depresja, drgawka, duszność, dysfagia, hipoglikemia, hipoprothrombinemia, koszmar senny, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, niestrawność, nudność, obrzęk naczynioruchowy, omam, paracetamol, parestezja, senność, splątanie, świąd, szum uszny, tachykardia, tramadol chlorowodorek, trombocytopenia, uzależnienie, wymioty, zaburzenie mikcji, zaburzenie snu, zaparcie, zawrót głowy, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Abiral 500 mg
Lek Abiral (octan abirateronu) w dawce 1000 mg (2 tabletki po 500 mg) podawany jest raz na dobę na pusty żołądek, co jest kluczowe dla optymalizacji biodostępności i minimalizacji ryzyka nadmiernej ekspozycji na substancję czynną. Terapia wymaga skojarzenia z prednizonem lub prednizolonem w dawce 5 mg/dobę w mHSPC oraz 10 mg/dobę w mCRPC. U pacjentów bez kastracji chirurgicznej konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. Monitorowanie parametrów biochemicznych obejmuje aminotransferazy (co 2 tygodnie przez 3 miesiące, następnie co miesiąc), ciśnienie tętnicze, stężenie potasu (utrzymanie ≥ 4,0 mM), oraz ocenę zastojów płynów, szczególnie u pacjentów z ryzykiem niewydolności serca, gdzie częstotliwość kontroli jest zwiększona. W przypadku toksyczności stopnia ≥ 3, w tym hepatotoksyczności, nadciśnienia i hipokaliemii, leczenie należy przerwać i wznowić po ustąpieniu objawów do stopnia 1 lub wartości wyjściowych.
aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, analog LHRH, ciężkie zaburzenia wątroby, ciśnienie tętnicze, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hormon luteinizujący, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, mineralokortykosteroid, nadciśnienie tętnicze, obrzęk, octan abirateronu, oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, prednizon, retencja płynów, skala Child-Pugh, stężenie potasu, tabletka powlekana, umiarkowane zaburzenia wątroby, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Bluefish AB 20 mg
Atorwastatyna, będąca inhibitorem reduktazy HMG-CoA, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na badaniach klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 5,2% w grupie atorwastatyny versus 4,0% w grupie placebo. Istotne klinicznie podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3x GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a zwiększenie kinazy kreatynowej (>3x GGN) u 2,5%, z czego 0,4% miało wzrost >10x GGN. Działania niepożądane obejmują m.in. często występujące zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, reakcje alergiczne, hiperglikemię, bóle mięśni i stawów, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, wzdęcia, nudności, biegunka) oraz podwyższone wyniki badań czynności wątroby i kinazy kreatynowej. Rzadziej obserwuje się małopłytkowość, neuropatię obwodową, zapalenie wątroby, miopatię, rabdomiolizę oraz reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona.
aminotransferaza, amnezja, anafilaksja, atorwastatyna, cholestaza, cukrzyca, enzymy wątrobowe, ginekomastia, glukoza na czczo, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, triglicerydy, zaburzenie smaku, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon substancji czynnych
Symetykon – Działania niepożądane
Symetykon, stosowany w leczeniu objawów związanych z nadmiernym gromadzeniem się gazów w przewodzie pokarmowym, charakteryzuje się ogólnie dobrym profilem bezpieczeństwa. W badaniach klinicznych działania niepożądane występują rzadko i najczęściej dotyczą reakcji nadwrażliwości skórnej, takich jak pokrzywka, wysypka, rumień, świąd, alergiczne zapalenie skóry oraz obrzęk naczynioruchowy. Bardzo rzadko obserwuje się ciężkie reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny. Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, wzdęcia i nadmierne oddawanie gazów, występują niezbyt często i są zwykle łagodne. Preparaty złożone, np. Clensia (symetykon z makrogolem i elektrolitami), mogą powodować przejściowy dyskomfort w jamie brzusznej, który ustępuje po modyfikacji dawkowania.
alergiczne zapalenie skóry, aminotransferaza, bąbel pokrzywkowy, biegunka, ból głowy, cytolityczne zapalenie wątroby, demencja, duszność, dyskomfort jamy brzusznej, dyspepsja, encefalopatia, fosfataza alkaliczna, hiperkalciuria, hipermagnezemia, hipofosfatemia, hipokalcemia, makrogol, nadmierne gromadzenie gazów, niewydolność nerek, nudność, obrzęk naczynioruchowy, oddawanie gazów, osteodystrofia, osteomalacja, podrażnienie odbytu, pokrzywka, postępowanie przeciwwstrząsowe, profil bezpieczeństwa, przewód pokarmowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, świąd, symetykon, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka skórna, wzdęcie, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaparcie, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – AGARTHA 50 mg
Lek AGARTHA zawiera 50 mg wildagliptyny i był badany u 3784 pacjentów w różnych schematach dawkowania, w tym 2264 w monoterapii oraz 1520 w terapii skojarzonej. Dawkowanie obejmowało 50 mg raz na dobę (1102 pacjentów) oraz 100 mg na dobę (2682 pacjentów). Profil działań niepożądanych był generalnie łagodny i przemijający, bez konieczności przerwania terapii. Nie zaobserwowano istotnej korelacji między występowaniem działań niepożądanych a wiekiem, etnicznością, czasem leczenia czy dawką. Rzadko zgłaszano zaburzenia czynności wątroby, w tym zapalenie wątroby, które miały najczęściej bezobjawowy przebieg i ustępowały po odstawieniu leku. W badaniach kontrolowanych do 24 tygodni częstość wzrostu aktywności enzymów wątrobowych (AlAT lub AspAT) powyżej 3-krotnej górnej granicy normy wynosiła 0,2% dla dawki 50 mg raz dziennie, 0,3% dla dawki 50 mg dwa razy dziennie oraz 0,2% dla leków porównawczych.
aminotransferaza, badanie kliniczne, badanie z podwójnie ślepą próbą, cholestaza, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, górna granica normy, inhibitor ACE, leczenie skojarzone, monoterapia, obrzęk naczynioruchowy, parametr wątrobowy, przebieg bezobjawowy, wildagliptyna, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie wątroby, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ketokonazol
Ketokonazol (Ketokonazol Polfarmex, 200 mg tabletki) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Przed rozpoczęciem terapii należy ocenić czynność wątroby u pacjentów z zaburzeniami wątroby, chorobą alkoholową lub stosujących inne leki hepatotoksyczne. Monitorowanie enzymów wątrobowych jest zalecane przed leczeniem, po 2 tygodniach oraz co miesiąc podczas terapii trwającej dłużej niż 14 dni. W przypadku objawów uszkodzenia wątroby (np. żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu, jasne stolce) konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i tygodniowe monitorowanie czynności wątroby przez minimum 2 miesiące. U pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami wątroby może być konieczne zmniejszenie dawki. Ketokonazol nie powinien być stosowany w leczeniu grzybiczych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych ze względu na słabą penetrację do OUN.
aminotransferaza, choroba alkoholowa, czynność wątroby, duszność, hepatotoksyczność, inhibitor reduktazy HMG-CoA, ketokonazol, miopatia, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja disulfiramowa, statyna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Romazic
Rozuwastatyna (produkt Romazic) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych dotyczących nerek, mięśni i wątroby. Dawka 40 mg wiąże się z większą częstością występowania proteinurii kanalikowej oraz ciężkich działań niepożądanych nerkowych. Miopatia, bóle mięśni, rabdomioliza (zwłaszcza przy dawkach >20 mg) oraz immunozależna miopatia martwicza (IMNM) to potencjalne powikłania, które wymagają monitorowania aktywności kinazy kreatynowej (CK). Nie należy rozpoczynać terapii, jeśli CK przekracza 5-krotność górnej granicy normy (GGN). Ryzyko miotoksyczności zwiększają m.in. zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, wiek >70 lat, nadużywanie alkoholu oraz jednoczesne stosowanie fibratów, kwasu nikotynowego czy inhibitorów proteaz. W przypadku wystąpienia objawów uszkodzenia mięśni lub znacznego wzrostu CK (>5 x GGN) leczenie należy przerwać. Po ustąpieniu objawów możliwe jest ponowne wprowadzenie leku w najmniejszej dawce pod ścisłą kontrolą.
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, brak laktazy, cukrzyca, cyklosporyna, gemfibrozyl, genetycznie uwarunkowana choroba mięśni, hipercholesterolemia, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek przeciwgrzybiczy z grupy azoli, lek z grupy fibratów, miopatia, niedociśnienie, niedoczynność tarczycy, niekontrolowana padaczka, nietolerancja galaktozy, posocznica, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi, śródmiąższowe zapalenie płuc, zaburzenie czynności nerek, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Teva Pharmaceuticals Polska 40 mg
Profil bezpieczeństwa atorwastatyny (Atorvox) opiera się na danych z badań klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 5,2% w grupie leczonej atorwastatyną versus 4,0% w grupie placebo. Najważniejszymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia wątroby, z istotnym klinicznie (>3-krotnym wzrostem GGN) podwyższeniem aminotransferaz u 0,8% pacjentów, oraz zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, w tym wzrost aktywności kinazy kreatynowej (>3 razy GGN) u 2,5% pacjentów, a poważniejsze (>10 razy GGN) u 0,4%. Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży (10-17 lat) jest zbliżony do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe w badaniu trwającym 3 lata.
aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna, cholestaza, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, rabdomioliza, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, triglicerydy, zaburzenie mięśniowo-szkieletowe, zaburzenie wątroby, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vesanoid
Tretynoina (Vesanoid) jest stosowana w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej (APL) i wymaga ścisłego nadzoru specjalisty hematologa lub onkologa ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Podczas terapii konieczne jest monitorowanie profilu hematologicznego, parametrów układu krzepnięcia, funkcji wątroby, stężenia cholesterolu, trójglicerydów oraz wapnia w surowicy. Wskazane jest utrzymanie stężenia płytek krwi powyżej 30-50 x 10^9/L oraz fibrynogenu powyżej 100-150 mg/dL, z codziennym oznaczaniem tych parametrów w fazie indukcyjnej. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu różnicowania (differentiation syndrome, DS), występującego u około 26% pacjentów, objawiającego się gorączką, dusznością, niewydolnością oddechową, niedociśnieniem i obrzękami, wymagającego natychmiastowego leczenia deksametazonem 10 mg i ewentualnego przerwania terapii. Hiperleukocytoza (WBC ≥ 5 x 10^9/L) zwiększa ryzyko DS i wymaga zastosowania chemioterapii antracyklinowej lub hydroksymocznika w leczeniu skojarzonym z trójtlenkiem arsenu.
acetazolamid, aminotransferaza, antykoncepcja, aprotynina, działanie teratogenne, fibrynogen, guz rzekomy mózgu, hepatotoksyczność, hiperleukocytoza, kortykosteroid, kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy, lek przeciwfibrynolityczny, nadciśnienie śródczaszkowe, neutrofilowe zapalenie skóry, ostra białaczka promielocytowa, retynoid, sorbitol, tarcza zastoinowa, torsade de pointes, transfuzja płytek krwi, tretynoina, trójtlenek arsenu, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia krzepnięcia, zespół różnicowania, zespół Sweeta - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Esetin
Stosowanie ezetymibu (Esetin) w terapii skojarzonej ze statynami wymaga szczegółowego monitorowania funkcji wątroby, ze względu na ryzyko wzrostu aktywności aminotransferaz ≥ 3x powyżej górnej granicy normy (GGN). Przed rozpoczęciem terapii należy wykonać ocenę czynności wątroby, a następnie kontynuować regularne badania zgodnie z wytycznymi dla stosowanej statyny. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami wątroby lub podwyższonym ryzykiem uszkodzenia wątroby. Esetin zawiera 63 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
aminotransferaza, badanie IMPROVE-IT, choroba wieńcowa, enzymy wątrobowe, ezetymib, funkcja wątroby, laktoza jednowodna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostry zespół wieńcowy, parametry wątrobowe, przewlekła choroba nerek, statyna, symwastatyna, terapia skojarzona, uszkodzenie wątroby, zaburzenia funkcji wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amertil Bio 10 mg
Cetyryzyna, będąca selektywnym antagonistą obwodowych receptorów H1, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa przy dawce 10 mg stosowanej u dorosłych i dzieci powyżej 6 miesięcy. W badaniach klinicznych na ponad 3200 pacjentach najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi o częstości ≥1% były senność (9,63% vs 5,0% placebo), ból głowy (7,42% vs 8,07%), suchość błony śluzowej jamy ustnej (2,09% vs 0,82%) oraz zmęczenie (1,63% vs 0,95%). U dzieci w wieku 6 miesięcy do 12 lat najczęstsze działania niepożądane to biegunka (1,0% vs 0,6%), senność (1,8% vs 1,4%) oraz zmęczenie (1,0% vs 0,3%). Senność miała zazwyczaj nasilenie łagodne do umiarkowanego, a badania psychomotoryczne nie wykazały istotnego wpływu na funkcje OUN w zalecanych dawkach. Sporadycznie zgłaszano objawy antycholinergiczne, takie jak trudności w oddawaniu moczu czy zaburzenia akomodacji, mimo braku aktywności cholinolitycznej cetyryzyny.
aktywność psychomotoryczna, aminotransferaza, antagonista receptorów H1, bezsenność, bilirubina, cetyryzyna, czynność wątroby, drgawka, dyskineza, dystonia, działanie cholinolityczne, enzym wątrobowy, fosfataza alkaliczna, lek antycholinergiczny, małopłytkowość, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, placebo, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, senność, substancja czynna, suchość błony śluzowej, tachykardia, tik, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wysypka polekowa, zaburzenie akomodacji oka, zaburzenie psychiczne, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie gardła, zatrzymanie moczu, zawrót głowy, zwiększenie apetytu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Suvardio 40 mg
Rozuwastatyna (substancja czynna leku Suvardio) wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się głównie łagodnymi i przemijającymi działaniami niepożądanymi, z mniej niż 4% pacjentów przerywających terapię z tego powodu. Częstość występowania działań niepożądanych jest zależna od dawki, przy czym dawka 40 mg wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poważnych zdarzeń, takich jak rabdomioliza, ciężkie uszkodzenia nerek oraz wzrost aktywności aminotransferaz. Najczęściej obserwowane działania obejmują zaburzenia metaboliczne (cukrzyca u ≥1/100 do <1/10 pacjentów z czynnikami ryzyka), bóle mięśniowe (≥1/100 do <1/10), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, ból brzucha, zaparcia) oraz podwyższenie enzymów wątrobowych (aminotransferazy, częstość ≥1/1000 do <1/100). Rzadziej notowano miopatię, rabdomiolizę, zaburzenia hematologiczne (małopłytkowość), reakcje alergiczne, zaburzenia neurologiczne i psychiczne, a także zmiany skórne, w tym ciężkie reakcje jak zespół Stevensa-Johnsona i DRESS.
aktywność CK, aminotransferaza, astenia, białkomocz, ginekomastia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwiomocz, małopłytkowość, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, polineuropatia, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, rozuwastatyna, śródmiąższowa choroba płuc, zaburzenia funkcji seksualnych, zaburzenia oka, zaburzenia wątroby, zapalenie mięśni, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tatica
Abirateron, stosowany w leczeniu zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zastoju płynów, wynikających z podwyższonego stężenia mineralokortykosteroidów po hamowaniu enzymu CYP17. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów (np. prednizonu lub prednizolonu) w celu ograniczenia wydzielania ACTH i zmniejszenia działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zwłaszcza z niewydolnością serca (klasy III/IV wg NYHA), frakcją wyrzutową lewej komory poniżej 50%, niestabilną dławicą piersiową, arytmiami czy niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego. Monitorowanie parametrów takich jak ciśnienie krwi, stężenie potasu w osoczu oraz objawy zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii obserwowano wydłużenie odstępu QT, co wymaga oceny czynności serca i ewentualnej modyfikacji terapii.
abirateron, aminotransferaza, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, cytotoksyczna chemioterapia, dławica piersiowa, dusznica bolesna, echokardiografia, enzym CYP17, enzym wątrobowy, frakcja wyrzutowa lewej komory, frakcja wyrzutowa serca, gęstość kości, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, kortykosteroid, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, stężenie potasu w osoczu, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego, zawał serca, zdarzenie zakrzepowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Torvacard 40
Atorwastatyna (lek Torvacard) wymaga ścisłego monitorowania funkcji wątroby i mięśni podczas terapii. Przed rozpoczęciem leczenia oraz okresowo należy oceniać aktywność aminotransferaz i kinazy kreatynowej (CK), zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby, nadużywających alkoholu, z zaburzeniami czynności nerek, niedoczynnością tarczycy, chorobami mięśni lub w podeszłym wieku. W przypadku aktywności aminotransferaz przekraczającej 3-krotnie górną granicę normy (GGN) lub CK >5 razy GGN, konieczne jest rozważenie redukcji dawki lub odstawienia leku. Szczególną ostrożność należy zachować przy dawce 80 mg atorwastatyny, ze względu na zwiększone ryzyko udarów krwotocznych, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszym udarem krwotocznym lub zawałem lakunarnym. Ponadto, istnieje ryzyko miopatii, zapalenia mięśni i rabdomiolizy, charakteryzującej się CK >10 razy GGN, mioglobinemią i mioglobinurią, co może prowadzić do niewydolności nerek.
aminotransferaza, atorwastatyna, ból mięśniowy, cukrzyca, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia, miastenia oczna, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, osłabienie mięśni, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, udar krwotoczny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie mięśni, zawał lakunarny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Roswera 5 mg
Przedawkowanie rozuwastatyny, substancji czynnej leku Roswera, stanowi poważny stan kliniczny wymagający natychmiastowej interwencji medycznej i indywidualnego podejścia terapeutycznego. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy wdrożyć leczenie objawowe oraz podtrzymujące funkcje życiowe, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania parametrów laboratoryjnych, takich jak aktywność aminotransferaz (ALT, AST), kinazy kreatynowej (CK), stężenie kreatyniny, mocznika, eGFR oraz elektrolitów (potas, wapń, fosforany). Regularne badania pozwalają na wczesne wykrycie powikłań, takich jak hepatotoksyczność, miopatia, rabdomioliza z mioglobinurią oraz ostra niewydolność nerek. Objawy przedawkowania obejmują m.in. podwyższenie enzymów wątrobowych, bóle mięśniowe, osłabienie, zaburzenia neurologiczne oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe, które wymagają odpowiedniego leczenia objawowego i, w ciężkich przypadkach, hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii.
aminotransferaza, czynność wątroby, EGFR, enzym wątrobowy, fosfataza alkaliczna, hemodializa, hepatotoksyczność, kinaza kreatynowa, kreatynina, leczenie objawowe, mioglobinuria, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, panel wątrobowy, parestezja, rabdomioliza, rozuwastatyna, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imatinib Altan 400 mg
Profil toksyczności imatynibu oceniany w badaniach nieklinicznych na szczurach, psach, małpach i królikach wykazał wielonarządowe działania niepożądane, w tym zmiany hematologiczne o nasileniu łagodnym do umiarkowanego oraz uszkodzenia wątroby i nerek. U psów obserwowano ciężkie uszkodzenia wątroby po 2-tygodniowej ekspozycji, natomiast u małp stwierdzono nefrotoksyczność z podwyższonym BUN i kreatyniną. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów dawka 60 mg/kg (zbliżona do maksymalnej dawki klinicznej 800 mg/dobę w przeliczeniu na powierzchnię ciała) powodowała zmniejszenie masy jąder, obniżenie ruchliwości plemników oraz zwiększoną utratę poimplantacyjną płodów. Działanie teratogenne ujawniono przy dawkach ≥ 100 mg/kg, obejmujące defekty kostne czaszki. W badaniach długoterminowych na szczurach dawki 30-60 mg/kg mc./dobę wiązały się z występowaniem nowotworów w nerkach, pęcherzu moczowym, jelicie cienkim i innych narządach, przy czym NOEL ustalono na 15 mg/kg mc./dobę, odpowiadającej około 0,5-krotności ekspozycji klinicznej (AUC) u ludzi po dawce 400-800 mg/dobę.
aberracja chromosomowa, aminotransferaza, azot mocznikowy we krwi, brodawczak gruczołu napletkowego, brodawczak pęcherza moczowego, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, gruczolakorak jelita cienkiego, kardiomiopatia, klastogen, martwica komórek wątrobowych, mutagenność, niewydolność serca, NOAEL, ogniskowa mineralizacja, organogeneza, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rak nerki, rozrost przewodów żółciowych, rozstrzeń jam serca, rozwój przed- i pourodzeniowy, spermatogeneza, szpik kostny, teratogenność, toksyczność po podaniu wielokrotnym, uszkodzenie nerki, utrata poimplantacyjna płodu, zmiana hematologiczna, zwyrodnienie cewek nerkowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clexane 8000 j.m. (80 mg)/0,8 ml
Enoksaparyna sodowa, substancja czynna leku Clexane, była badana u ponad 15 000 pacjentów w różnych wskazaniach klinicznych, wykazując profil bezpieczeństwa zgodny z oczekiwaniami. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są powikłania krwotoczne, występujące u maksymalnie 4,2% pacjentów, zwłaszcza po zabiegach chirurgicznych, z kryteriami ciężkości obejmującymi spadek hemoglobiny ≥2 g/dl lub konieczność przetoczenia ≥2 jednostek krwi. Obserwowano również małopłytkowość, trombocytozę oraz rzadkie przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą, mogącej prowadzić do zawału narządu lub niedokrwienia kończyny. Profil bezpieczeństwa u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową leczonych przewlekle na zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną nie różni się od standardowego leczenia. Wśród innych działań niepożądanych często występują reakcje alergiczne, bóle głowy, a także bardzo częste jest przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy.
aminotransferaza, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, Clexane, enoksaparyna sodowa, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwiak w kanale kręgowym, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, martwica skóry, niedokrwistość pokrwotoczna, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, powikłanie krwotoczne, reakcja anafilaktyczna, trombocytoza, wstrząs anafilaktyczny, wybroczyna podskórna, zaburzenie hemostazy, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Torvacard neo 80 mg
Lek Torvacard Neo zawierający atorwastatynę jest stosowany w terapii hipercholesterolemii oraz profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych. Dane z badań klinicznych obejmujących ponad 16 000 pacjentów przez średnio 53 tygodnie wskazują, że 5,2% pacjentów przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to hiperglikemia (często), bóle mięśni, stawów i kończyn (często), zaburzenia żołądkowo-jelitowe takie jak zaparcia, wzdęcia, niestrawność, nudności i biegunka (często), a także podwyższenie aktywności aminotransferaz i kinazy kreatynowej (często). Rzadziej występują małopłytkowość, zapalenie wątroby, rabdomioliza, reakcje alergiczne, w tym anafilaksja, oraz poważne reakcje skórne jak zespół Stevensa-Johnsona. Wśród działań niepożądanych neurologicznych dominują bóle głowy (często) oraz parestezje i neuropatia obwodowa (rzadko). Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży (10-17 lat) jest zbliżony do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe.
aminotransferaza, anafilaksja, anoreksja, artralgia, atorwastatyna, bezsenność, ból gardła i krtani, cholestaza, choroba sercowo-naczyniowa, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, krwawienie z nosa, leukocyturia, małopłytkowość, mialgia, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawrót głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atoris 30 mg
Profil działań niepożądanych atorwastatyny został szczegółowo opisany na podstawie danych z badań klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 5,2% w grupie atorwastatyny versus 4,0% w grupie placebo. Najczęściej obserwowane działania niepożądane o częstości ≥1/100 to zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, hiperglikemia, bóle mięśniowo-szkieletowe (bóle mięśni, stawów, kończyn, kurcze mięśni, obrzęk stawów, ból pleców), bóle głowy, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (zaparcia, wzdęcia, dyspepsja, nudności, biegunka) oraz nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby i podwyższenie aktywności kinazy kreatynowej (CK). Istotne klinicznie zwiększenie aminotransferaz (>3x GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a podwyższenie CK >3x GGN u 2,5%, co jest zgodne z profilem innych statyn. Rzadkie, ale poważne działania obejmują miopatię, rabdomiolizę, zapalenie wątroby, cholestazę, anafilaksję oraz ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona).
aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna, ból mięśni, cholestaza, dyspepsja, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, tendencja do krwawień, tendinopatia, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, złe samopoczucie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirfenidone Aurovitas
Stosowanie pirfenidonu wymaga rygorystycznego monitorowania funkcji wątroby, ze szczególnym uwzględnieniem aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz stężenia bilirubiny. Zaleca się badania wyjściowe przed terapią, następnie kontrolę co miesiąc przez pierwsze 6 miesięcy, a później co 3 miesiące. W przypadku wzrostu aktywności aminotransferaz >3 do <5-krotnego powyżej GGN bez hiperbilirubinemii i objawów uszkodzenia wątroby, należy wykluczyć inne przyczyny hepatotoksyczności, monitorować pacjenta i rozważyć modyfikację dawki. Natomiast natychmiastowe odstawienie leku jest wskazane przy wzroście aminotransferaz >5-krotnym lub przy współistniejącej hiperbilirubinemii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby klasy B wg Child-Pugh, u których ekspozycja na pirfenidon wzrasta o 60%, oraz u osób stosujących inhibitory CYP1A2. Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.
aminotransferaza, anoreksja, bilirubina, ciemny mocz, hiperbilirubinemia, hiponatremia, inhibitor CYP1A2, klasyfikacja Child-Pugh, nadwrażliwość na światło, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Leflunomid Egis 10 mg
Leflunomid Egis (10 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które obejmują zaburzenia hematologiczne (leukopenia > 2 G/l, trombocytopenia < 100 G/l, niedokrwistość, a rzadko agranulocytoza), hepatotoksyczność (często podwyższone aminotransferazy, rzadko ciężkie uszkodzenia wątroby), reakcje skórne (wysypka, świąd, rzadko zespół Stevensa-Johnsona), oraz zwiększoną podatność na infekcje, w tym oportunistyczne i ciężkie zakażenia jak posocznica. Częstość występowania działań niepożądanych jest zróżnicowana, od bardzo często do bardzo rzadko, co wymaga systematycznego monitorowania parametrów hematologicznych, funkcji wątroby oraz objawów infekcji u pacjentów leczonych leflunomidem. Dodatkowo obserwuje się zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (np. zapalenie okrężnicy, biegunka), układu nerwowego (parestezje, neuropatia obwodowa), układu sercowo-naczyniowego (łagodny wzrost ciśnienia tętniczego), a także rzadkie, ale poważne powikłania pulmonologiczne, takie jak śródmiąższowe zapalenie płuc i nadciśnienie płucne.
aftowe zapalenie jamy ustnej, agranulocytoza, aminotransferaza, cholestaza, eozynofilia, hepatotoksyczność, hiperlipidemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipourykemia, infekcja oportunistyczna, kinaza kreatynowa, kolagenowe zapalenie okrężnicy, lek immunosupresyjny, leukopenia, limfocytowe zapalenie okrężnicy, łuszczyca krostkowa, mikroskopowe zapalenie okrężnicy, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, parestezja, posocznica, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, wyprysk, zaburzenia hematologiczne, zapalenie naczyń, zapalenie okrężnicy, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zerwanie ścięgna, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Torvalipin
Atorwastatyna (Torvalipin 10 mg, 20 mg, 40 mg) wymaga ścisłego monitorowania czynności wątroby oraz aktywności kinazy kreatynowej (CK) przed i w trakcie terapii, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby, nadużywających alkoholu, czy z czynnikami predysponującymi do miopatii. W przypadku wzrostu aminotransferaz powyżej 3-krotności górnej granicy normy (GGN) lub CK powyżej 5-krotności GGN, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów powyżej 70. roku życia oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów CYP3A4 i innych leków zwiększających ryzyko miopatii, takich jak gemfibrozyl czy niacyna. W przypadku objawów mięśniowych (bóle, osłabienie) należy natychmiast oznaczyć CK i postępować zgodnie z zaleceniami dotyczącymi przerwania terapii, zwłaszcza przy CK >5x GGN lub podejrzeniu rabdomiolizy (CK >10x GGN). Torvalipin jest przeciwwskazany do stosowania z kwasem fusydowym ze względu na ryzyko rabdomiolizy, a w wyjątkowych sytuacjach wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego.
aminotransferaza, ból mięśniowy, cukrzyca, duszność, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor białka transportującego, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia, miastenia oczna, mięsień szkieletowy, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nieproduktywny kaszel, niewydolność nerek, przejściowe niedokrwienie mózgu, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, stężenie glukozy we krwi, udar krwotoczny, udar mózgu, udar niedokrwienny, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie mięśni, zawał jamisty - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Torvalipin
Atorwastatyna (substancja czynna leku Torvalipin) wymaga ścisłego monitorowania czynności wątroby, zwłaszcza u pacjentów z podwyższoną aktywnością aminotransferaz, nadużywających alkoholu lub z chorobami wątroby. W przypadku wzrostu aktywności aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy (GGN) i jej utrzymania się, zaleca się zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Badanie SPARCL wykazało zwiększone ryzyko udarów krwotocznych u pacjentów po udarze niedokrwiennym lub ataku TIA stosujących atorwastatynę w dawce 80 mg, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii. Ponadto, atorwastatyna może powodować działania niepożądane ze strony mięśni, takie jak bóle mięśniowe, zapalenie mięśni, miopatię i rabdomiolizę (aktywność kinazy kreatynowej >10x GGN), a także bardzo rzadko immunozależną miopatię martwiczą (IMNM) wymagającą leczenia immunosupresyjnego.
aminotransferaza, atorwastatyna, choroba wieńcowa, cukrzyca, dziedziczna choroba mięśni, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja lekowa, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek immunosupresyjny, miastenia, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, przejściowe niedokrwienie mózgu, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, triglicerydy, udar krwotoczny, udar mózgu, udar niedokrwienny, zaburzenie czynności wątroby, zawał jamisty - Leksykon leków
Przedawkowanie – Paracetamol Aristo 500 mg
Przedawkowanie paracetamolu jest stanem zagrożenia życia, charakteryzującym się czterofazowym przebiegiem klinicznym, z ryzykiem ciężkiej hepatotoksyczności i niewydolności wielonarządowej. Dawki toksyczne zaczynają się od 6 g u dorosłych oraz 100 mg/kg masy ciała u dzieci, a dawki potencjalnie śmiertelne przekraczają 20-25 g. Wczesne objawy (12-24 h) są niespecyficzne i obejmują nudności, wymioty oraz wzmożoną potliwość, natomiast w fazie III (72-96 h) dochodzi do szczytowego uszkodzenia wątroby, z aktywnością AspAT sięgającą nawet 20 000 U/l. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia paracetamolu w surowicy, które powinna być wykonana do 4 godzin od przyjęcia leku; stężenia powyżej 300 μg/ml po 4 godzinach wiążą się z uszkodzeniem wątroby u 90% pacjentów. Monitorowanie funkcji wątroby (aminotransferazy, bilirubina, czas protrombinowy) jest niezbędne co 24 godziny u pacjentów z objawami hepatotoksyczności.
AlAT, aminotransferaza, AspAT, bilirubina, dawka toksyczna, encefalopatia, hepatotoksyczność, jadłowstręt, martwica kanalików nerkowych, martwica wątroby, N-acetylocysteina, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, płukanie żołądka, protrombina, przedawkowanie paracetamolu, śpiączka, stężenie paracetamolu w osoczu, uszkodzenie mięśnia sercowego, uszkodzenie wątroby, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Toxokarioza – Leczenie
Toksokaroza, wywoływana przez larwy Toxocara canis i Toxocara cati, wymaga zróżnicowanego podejścia terapeutycznego w zależności od postaci klinicznej: trzewnej (VLM), ocznej (OLM) lub neurologicznej (NT). Leczenie toksokarozy trzewnej opiera się na lekach przeciwpasożytniczych, głównie albendazolu w dawce 400 mg dwa razy dziennie przez 5 dni u dorosłych (10-15 mg/kg/dobę u dzieci), z możliwością zastosowania mebendazolu jako alternatywy. W przypadku nasilonych objawów alergicznych stosuje się kortykosteroidy, a leczenie wspomagające obejmuje leki przeciwhistaminowe. W toksokarozie ocznej podstawą terapii są kortykosteroidy (doustnie 0,5-1 mg/kg), cykloplegiki oraz, w wybranych przypadkach, leczenie przeciwpasożytnicze, choć jego skuteczność pozostaje kontrowersyjna. W około 25% przypadków konieczna jest interwencja chirurgiczna, w tym witrektomia, fotokoagulacja laserowa czy krioterapia. W toksokarozie neurologicznej zaleca się dłuższe kursy albendazolu (10-15 mg/kg/dobę przez co najmniej 3 tygodnie) w połączeniu z kortykosteroidami, co pozwala osiągnąć wskaźnik wyleczenia do 81,3% przy 8-tygodniowej terapii.
albendazol, aminotransferaza, błona graniczna zewnętrzna, błona nasiatkówkowa, cykloplegik, eozynofilia, fenbendazol, fotokoagulacja laserowa, iwermektyna, kortykosteroid, krioterapia, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpasożytniczy, lek przeciwrobaczy, mebendazol, odwarstwienie siatkówki, strategia profilaktyczna, toksokaroza neurologiczna, toksokaroza oczna, toksokaroza trzewna, Toxocara canis, Toxocara cati, witrektomia przez pars plana, ziarniniaki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Omacor 1000 mg
Produkt leczniczy Omacor zawiera 1000 mg omega-3 kwasów estry etylowe na kapsułkę, w tym 460 mg EPA i 380 mg DHA, oraz 4 mg D-alfa-tokoferolu jako przeciwutleniacz. W trakcie stosowania obserwowano działania niepożądane, z których najczęstsze to zaburzenia sercowo-naczyniowe, zwłaszcza migotanie przedsionków (częstość ≥1/100 do <1/10), oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak wzdęcia, ból brzucha, zaparcia, biegunka, niestrawność, refluks, nudności i wymioty. Niezbyt często (≥1/1000, ≤1/100) występowały hiperglikemia, dna moczanowa, zawroty głowy, zaburzenia smaku, bóle głowy, niedociśnienie, krwawienia z nosa i przewodu pokarmowego oraz wysypka. Rzadko (≥1/10000, ≤1/1000) notowano reakcje nadwrażliwości, zaburzenia czynności wątroby (wzrost aminotransferaz) i pokrzywkę, a świąd występował z nieustaloną częstością.
alfa-tokoferol, aminotransferaza, arytmia przedsionkowa, ból brzucha, dna moczanowa, dysgeuzja, enzymy wątrobowe, ester etylowy kwasu omega-3, hepatocyt, hiperglikemia, kontrola glikemii, krwawe wymioty, krwawienie z nosa, krwawienie z odbytu, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok z nosa, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, monitorowanie działań niepożądanych, niedociśnienie, perfuzja narządowa, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, smolisty stolec, świąd, udar mózgu, wzdęcie, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie smaku, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie stawów, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Sód walproinian – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Terapia sodem walproinianem wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby, szczególnie u niemowląt i dzieci poniżej 3 lat, pacjentów z politerapią przeciwpadaczkową, uszkodzeniem mózgu, opóźnionym rozwojem psychomotorycznym oraz wrodzonymi zaburzeniami metabolicznymi (np. mutacje POLG, zaburzenia mitochondrialne, cyklu mocznikowego). Uszkodzenia wątroby najczęściej pojawiają się w pierwszych 6 miesiącach leczenia, zwłaszcza między 2 a 12 tygodniem, i mogą manifestować się jako wzrost częstości napadów padaczkowych, encefalopatia, czy objawy kliniczne takie jak osłabienie, brak apetytu, senność, wymioty i bóle brzucha. Wczesne rozpoznanie opiera się na obserwacji objawów klinicznych oraz badaniach laboratoryjnych, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka.
aminotransferaza, bilirubina, ból brzucha, choroba wątroby, ciężkie uszkodzenie wątroby, czas protrombinowy, czynnik krzepnięcia, dysfagia, dysfunkcja wątroby, encefalopatia, fibrynogen, interakcja farmakokinetyczna, kanabidiol, lek przeciwpadaczkowy, mutacja POLG, napad padaczkowy, niedobór karnityny, opóźniony rozwój psychomotoryczny, padaczka, politerapia przeciwpadaczkowa, salicylan, sód walproinianu, wymioty, zaburzenie cyklu mocznikowego, zaburzenie mitochondrialne, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Erytromycyna – Interakcje
Erytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy metabolizowany głównie przez wątrobowy system cytochromu P-450 (CYP3A4), wykazuje silne właściwości inhibitora tego enzymu, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych. Hamowanie CYP3A4 przez erytromycynę może zwiększać stężenia leków takich jak mizolastyna, bromokryptyna, midazolam, takrolimus, triazolam, kwas walproinowy, ryfabutyna czy zopiklon, co zwiększa ryzyko toksyczności i nasilenia działań niepożądanych. Z kolei induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, ziele dziurawca) obniżają stężenie erytromycyny, osłabiając jej efekt przeciwbakteryjny, dlatego jej stosowanie jest przeciwwskazane podczas terapii induktorami oraz przez 2 tygodnie po ich odstawieniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych arytmii serca przy jednoczesnym stosowaniu erytromycyny z lekami wydłużającymi QT, takimi jak hydroksychlorochina, chlorochina, leki przeciwarytmiczne klasy I, cisapryd czy antagoniści receptora H1 (terfenadyna, astemizol, mizolastyna).
acenokumarol, alfentanyl, alkaloid sporyszu, alprazolam, aminotransferaza, antagonista receptora histaminowego, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk makrolidowy, arytmia komorowa, astemizol, benzodiazepina, bromokryptyna, cefalosporyna, chinidyna, chloramfenikol, chlorochina, cisapryd, cyklosporyna, cytochrom CYP3A4, cytochrom P-450, czas protrombinowy, częstoskurcz komorowy, digoksyna, dihydroergotamina, doustny środek antykoncepcyjny, dyzopiramid, enzym wątrobowy, ergotamina, fenytoina, hepatotoksyczność, hydroksychlorochina, inhibitor reduktazy HMG-CoA, karbamazepina, klindamycyna, kolchicyna, kolistyna, kortykosteroid, kwas walproinowy, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwzakrzepowy, linkomycyna, lomitapid, lowastatyna, metyloprednizolon, migotanie komór, mizolastyna, nefrotoksyczność, penicylina, prokainamid, promieniowanie RTG, promieniowanie UV, rabdomioliza, ryfabutyna, ryfampicyna, rywaroksaban, skurcz naczyń obwodowych, streptomycyna, symwastatyna, teofilina, terfenadyna, tetracyklina, torsade de pointes, triazolam, triazolobenzodiazepina, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca, ziele dziurawca, zopiklon - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zahron 10 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Zahron, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla inhibitorów reduktazy HMG-CoA, z działaniami niepożądanymi o charakterze głównie łagodnym i przemijającym. W badaniach klinicznych mniej niż 4% pacjentów przerwało terapię z powodu działań niepożądanych. Częstość występowania działań niepożądanych jest zależna od dawki, przy czym proteinuria kanalikowa występuje u mniej niż 1% pacjentów przy dawkach 10-20 mg i około 3% przy dawce 40 mg, zwykle ustępując podczas kontynuacji leczenia. Obserwuje się również rzadkie przypadki hematurii. Działania niepożądane mięśniowe, takie jak bóle mięśni, miopatia i rabdomioliza, są bardziej powszechne przy dawkach >20 mg, z możliwym wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK), która w większości przypadków jest łagodna i przemijająca; przerwanie terapii jest wskazane przy CK >5 x GGN. Zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych również zależy od dawki i jest zwykle łagodne i bezobjawowe.
aminotransferaza, ból mięśni, cukrzyca typu 2, działanie niepożądane, ginekomastia, hematuria, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią, rozuwastatyna, śródmiąższowa choroba płuc, trombocytopenia, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Polopiryna Max 500 mg
Polopiryna MAX w dawce 500 mg kwasu acetylosalicylowego, stosowana powszechnie w terapii, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które obejmują zaburzenia hematologiczne (małopłytkowość, niedokrwistość mikrokrwotoczną, hemolityczną u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, leukopenię, agranulocytozę, eozynopenię), a także wydłużenie czasu krwawienia i protrombinowego, co zwiększa ryzyko krwawień. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się skurczem oskrzeli, obrzękiem alergicznym, a w ciężkich przypadkach anafilaksją i wstrząsem anafilaktycznym. Neurologiczne powikłania obejmują szumy uszne, zaburzenia słuchu, zawroty głowy oraz ryzyko krwawień wewnątrzczaszkowych. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do narastających bólów głowy.
agranulocytoza, aminotransferaza, astma analgetyczna, białkomocz, bilirubina, choroba wrzodowa, eozynopenia, erytrocyturia, fosfataza alkaliczna, hemoliza, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek nerkowych, martwica komórek wątrobowych, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, nadciśnienie, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niestrawność, niewydolność serca, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie żołądka, perforacja, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, świąd, szumy uszne, toczeń rumieniowaty układowy, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka, zaburzenie słuchu, zapalenie błony śluzowej nosa, zawrót głowy, zgaga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atostat 40 mg
Atorwastatyna (lek Atostat) stosowana w terapii zaburzeń lipidowych wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania: często (>1/100 do <1/10), niezbyt często (>1/1000 do <1/100), rzadko (>1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000) oraz nieznana. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, reakcje alergiczne, hiperglikemię, bóle głowy, bóle mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, wzdęcia, nudności, biegunka) oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz w surowicy (istotne klinicznie u 0,8% pacjentów, >3x GGN). Zwiększenie kinazy kreatynowej (>3x GGN) wystąpiło u 2,5% pacjentów, a znaczne (>10x GGN) u 0,4%. Rzadkie, ale poważne działania obejmują miopatię, rabdomiolizę, zapalenie wątroby, cholestazę, reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona) oraz anafilaksję. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży (10-17 lat) jest podobny do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe.
aktywność CK, aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna, cholestaza, działanie niepożądane, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, neuropatia obwodowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, zaburzenia lipidowe, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Agomelatyna – Dawkowanie i sposób podawania
Agomelatyna jest wskazana w leczeniu dużych epizodów depresyjnych, z dawkowaniem rozpoczynającym się od 25 mg raz na dobę, podawanym doustnie wieczorem przed snem. W przypadku braku poprawy po 2 tygodniach dawkę można zwiększyć do 50 mg/dobę (2 tabletki po 25 mg), jednak wymaga to ścisłego monitorowania czynności wątroby ze względu na ryzyko wzrostu aktywności aminotransferaz. Przed rozpoczęciem terapii należy wykonać badania czynności wątroby i nie rozpoczynać leczenia, jeśli aktywność aminotransferaz przekracza 3-krotnie górną granicę normy. Monitorowanie enzymów wątrobowych powinno odbywać się po 3, 6, 12 i 24 tygodniach leczenia oraz później, jeśli jest to klinicznie wskazane. Leczenie należy przerwać, gdy aktywność aminotransferaz przekroczy 3-krotnie normę lub w przypadku poważnych działań niepożądanych bądź braku skuteczności.
aminotransferaza, aminotransferaza w surowicy, badanie czynności wątroby, charakterystyka produktu leczniczego, ciężkie zaburzenie czynności nerek, duży epizod depresyjny, faza podtrzymująca, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, lek przeciwdepresyjny, nasilenie depresji, objaw depresji, objaw odstawienny, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SNRI, SSRI, tabletka powlekana, terapia agomelatyną, test czynnościowy wątroby, uszkodzenie wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół odstawienny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Singulair 5 5 mg
Singulair 5 mg (montelukast sodowy) został oceniony w szerokich badaniach klinicznych obejmujących około 4000 dorosłych i młodzieży (≥15 lat) oraz 1750 dzieci (6-14 lat). Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były ból głowy u dorosłych i młodzieży oraz ból brzucha u dzieci. Profil bezpieczeństwa pozostawał stabilny podczas długotrwałego stosowania (do 2 lat u dorosłych i 12 miesięcy u dzieci). Po wprowadzeniu do obrotu odnotowano dodatkowe działania niepożądane, m.in. zakażenia górnych dróg oddechowych (bardzo często), biegunka, nudności, wymioty, wysypka i gorączka (często), a także rzadkie przypadki trombocytopenii, reakcji nadwrażliwości, zaburzeń psychicznych i zespołu Churga-Strauss. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowano zgodnie z konwencją: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000).
aminotransferaza, anafilaksja, astma, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, eozynofilia płucna, gorączka, hipoestezja, kołatanie serca, koszmar senny, krwawienie z nosa, kurcz mięśni, mimowolne oddawanie moczu, montelukast sodowy, naciek eozynofilowy wątroby, nadpobudliwość psychoruchowa, napad drgawkowy, niestrawność, nudność, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, siniak, skłonność do krwawień, somnambulizm, suchość błony śluzowej jamy ustnej, świąd, tabletka do rozgryzania i żucia, tabletka powlekana, tik, trombocytopenia, wymioty, wysypka, zaburzenie pamięci, zachowanie agresywne, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie wątroby, zawrót głowy, zespół Churga-Strauss - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simorion
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii objawiającej się bólem mięśni, osłabieniem oraz wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotności górnej granicy normy (GGN). Ryzyko to jest dawkozależne: w badaniach klinicznych częstość miopatii wynosiła 0,03% przy dawce 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. U pacjentów po zawale serca stosujących 80 mg/dobę odsetek ten wzrasta do 1,0%. Dawka 80 mg powinna być zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których niższe dawki nie przynoszą efektu terapeutycznego. Genotyp SLCO1B1 (c.521T>C) znacząco wpływa na ryzyko miopatii, szczególnie u homozygot CC, u których ryzyko wynosi 15% przy dawce 80 mg. Zaleca się rozważenie badania genetycznego przed zastosowaniem najwyższej dawki.
aminotransferaza, białko transportowe OATP, brak laktazy, ciężka hipercholesterolemia, daptomycyna, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, martwicza miopatia o podłożu immunologicznym, miastenia de novo, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, nietolerancja galaktozy, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka