Działania niepożądane atorwastatyny (Atoris): analiza kliniczna

Atorwastatyna (produkt leczniczy Atoris) jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA stosowanym w terapii zaburzeń lipidowych. Jak każdy lek, może powodować działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania. Poniższa analiza przedstawia szczegółowy profil bezpieczeństwa leku na podstawie danych klinicznych oraz doświadczeń postmarketingowych.¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

W badaniach klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów (8 755 otrzymujących atorwastatynę i 7 311 otrzymujących placebo), ze średnim okresem leczenia wynoszącym 53 tygodnie, 5,2% pacjentów w grupie leczonej atorwastatyną w porównaniu do 4,0% w grupie placebo przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych.²

Częstość występowania działań niepożądanych sklasyfikowano według następujących kategorii:<sup data-drug="Atoris" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych zdefiniowano w następujący sposób: często (≥1/100, <1/10); niezbyt często (≥1/1 000, <1/100); rzadko (≥1/10 000, <1/1 000); bardzo rzadko (3

• Często: ≥1/100 do <1/10 pacjentów
• Niezbyt często: ≥1/1 000 do <1/100 pacjentów
• Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1 000 pacjentów
• Bardzo rzadko: <1/10 000 pacjentów
• Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Zaburzenia parametrów laboratoryjnych

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania atorwastatyny jest monitorowanie parametrów laboratoryjnych. W trakcie terapii obserwowano zwiększenie stężenia aminotransferaz w surowicy, które zwykle miało charakter łagodny i przemijający, niewymagający przerwania leczenia. Istotne klinicznie (>3 razy powyżej górnej granicy normy – GGN) zwiększenie stężenia aminotransferaz wystąpiło u 0,8% pacjentów przyjmujących atorwastatynę. Zmiany te były zależne od wielkości dawki i odwracalne u wszystkich pacjentów.^{3 razy GGN) zwiększenie stężenia aminotransferaz w surowicy wystąpiło u 0,8% pacjentów przyjmujących atorwastatynę. Było ono zależne od wielkości dawki leku i odwracalne u wszystkich pacjentów.”>4}

Zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) w surowicy przekraczające 3-krotnie górną granicę normy zanotowano u 2,5% pacjentów przyjmujących atorwastatynę, co jest zgodne z profilem innych inhibitorów reduktazy HMG-CoA. Zwiększenie aktywności CK powyżej 10-krotnej wartości górnej granicy normy wystąpiło u 0,4% pacjentów otrzymujących atorwastatynę.⁵

Szczegółowy profil działań niepożądanych atorwastatyny

Poniższa tabela przedstawia pełny profil działań niepożądanych atorwastatyny z uwzględnieniem częstości występowania oraz opisu klinicznego. Dane te opracowano na podstawie wyników badań klinicznych oraz doświadczeń po wprowadzeniu leku do obrotu.⁶

Działania niepożądane w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Profil bezpieczeństwa atorwastatyny w populacji pediatrycznej (dzieci i młodzież w wieku 10-17 lat) jest generalnie zbliżony do profilu obserwowanego u dorosłych. Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi, niezależnie od oceny związku przyczynowego, były zakażenia.⁷

W badaniu trwającym trzy lata nie stwierdzono istotnego klinicznie wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe na podstawie oceny dojrzewania i rozwoju według skali Tannera oraz pomiarów wzrostu i masy ciała.⁸

Baza danych bezpieczeństwa klinicznego zawiera informacje o 520 pacjentach pediatrycznych leczonych atorwastatyną, w tym:<sup data-drug="Atoris" data-section="Działania niepożądane" title="Baza danych bezpieczeństwa klinicznego zawiera dane dotyczące 520 dzieci i młodzieży leczonych atorwastatyną, spośród których 7 pacjentów było w wieku 9

• 7 pacjentów w wieku <6 lat
• 121 pacjentów w wieku 6-9 lat
• 392 pacjentów w wieku 10-17 lat

Na podstawie dostępnych danych częstość, rodzaj i nasilenie działań niepożądanych u dzieci są podobne jak u pacjentów dorosłych.¹⁰

Działania niepożądane związane z grupą inhibitorów HMG-CoA

Oprócz specyficznych dla atorwastatyny działań niepożądanych, należy również zwrócić uwagę na efekty uboczne charakterystyczne dla całej grupy inhibitorów reduktazy HMG-CoA. Należą do nich:^{30 kg/m², zwiększone stężenie triglicerydów, nadciśnienie tętnicze w wywiadzie).”>11}

• Zaburzenia funkcji seksualnych – problemy z potencją, zmniejszenie libido
• Depresja – obniżenie nastroju, utrata zainteresowań, zaburzenia snu i apetytu
• Śródmiąższowa choroba płuc – rzadkie przypadki, zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia, mogące objawiać się dusznością, kaszlem i pogorszeniem tolerancji wysiłku
• Cukrzyca – ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 zależy od obecności czynników ryzyka, takich jak:
  • Stężenie glukozy we krwi na czczo ≥5,6 mmol/l
  • BMI >30 kg/m²
  • Zwiększone stężenie triglicerydów
  • Nadciśnienie tętnicze w wywiadzie

Monitorowanie bezpieczeństwa po wprowadzeniu do obrotu

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.¹²

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹³

Zalecenia kliniczne dotyczące monitorowania bezpieczeństwa

W związku z profilem działań niepożądanych atorwastatyny, zaleca się regularną kontrolę parametrów wątrobowych oraz monitorowanie objawów miopatii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju rabdomiolizy, takimi jak zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy czy jednoczesne stosowanie leków mogących wchodzić w interakcje z atorwastatyną.

Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności zgłaszania objawów takich jak niewyjaśnione bóle mięśniowe, tkliwość lub osłabienie mięśni, zwłaszcza jeśli towarzyszą im objawy ogólne (gorączka, złe samopoczucie) lub ciemne zabarwienie moczu, które mogą wskazywać na rozwój rabdomiolizy.