Działania niepożądane leku Clexane

Enoksaparyna sodowa, będąca substancją czynną leku Clexane, została przebadana u ponad 15 000 pacjentów w różnych badaniach klinicznych, obejmujących szerokie spektrum wskazań terapeutycznych. Działania niepożądane enoksaparyny zostały szczegółowo udokumentowane podczas tych badań oraz w okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

W trakcie prowadzonych badań klinicznych, najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi enoksaparyny sodowej były krwotoki, małopłytkowość oraz trombocytoza. Profil bezpieczeństwa leku Clexane podczas przedłużonego leczenia zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową nie różni się od profilu obserwowanego w standardowym leczeniu ZŻG i ZP.²

W okresie po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej w związku z leczeniem enoksaparyną.³

Klasyfikacja działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono systematyczne zestawienie działań niepożądanych leku Clexane w oparciu o ich częstość występowania oraz przynależność do poszczególnych układów i narządów. W klasyfikacji zastosowano następującą terminologię częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (niemożliwa do określenia na podstawie dostępnych danych).⁴

Ciężkie krwawienia

Powikłania krwotoczne o charakterze ciężkim odnotowano u nie więcej niż 4,2% pacjentów, głównie pacjentów po zabiegach chirurgicznych. W niektórych przypadkach krwawienia te zakończyły się zgonem. U pacjentów chirurgicznych krwotok klasyfikowano jako ciężki, jeśli: spowodował istotne klinicznie zdarzenie lub towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl, lub wymagał przetoczenia 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze kwalifikowano jako poważne.⁵

Ryzyko wystąpienia krwawienia zwiększa się przy współistnieniu następujących czynników: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę.⁶

Tabela działań niepożądanych leku Clexane

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Krwawienia

Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są powikłania krwotoczne. Ciężkie krwawienia raportowano u maksymalnie 4,2% pacjentów, głównie po zabiegach chirurgicznych. Krwawienia mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych (np. wybroczyny podskórne) do ciężkich i zagrażających życiu (np. krwotoki wewnątrzczaszkowe i zaotrzewnowe). W niektórych przypadkach dochodzi do krwawień śmiertelnych.⁷

Kryteria kwalifikacji powikłania krwotocznego jako ciężkiego u pacjentów chirurgicznych obejmują:

• wywołanie istotnego klinicznie zdarzenia
• spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl
• konieczność przetoczenia 2 lub więcej jednostek preparatów krwiopochodnych

⁸

Zaburzenia hematologiczne

Wśród zaburzeń hematologicznych najczęściej zgłaszane są: małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi) oraz trombocytoza (zwiększenie liczby płytek krwi). W rzadkich przypadkach może wystąpić małopłytkowość immunoalergiczna z towarzyszącą zakrzepicą. Powikłanie to może prowadzić do zawału narządu lub niedokrwienia kończyny.⁹

Odnotowano również przypadki niedokrwistości związanej z krwawieniem, co jest bezpośrednim następstwem krwawień podczas terapii enoksaparyną.¹⁰

Reakcje nadwrażliwości

Enoksaparyna może wywoływać reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu, od często występujących łagodnych reakcji alergicznych po rzadkie, ale poważne reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego.¹¹

Zaburzenia wątroby

Bardzo często podczas terapii enoksaparyną obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, głównie aminotransferaz przekraczające trzykrotnie górną granicę normy. Zjawisko to zazwyczaj ma charakter przejściowy i nie wymaga przerwania leczenia. Rzadziej może dojść do uszkodzenia komórek wątroby (niezbyt często) lub cholestatycznego uszkodzenia wątroby (rzadko).¹²

Zaburzenia neurologiczne

Rzadko, ale poważnym powikłaniem jest krwiak okołordzeniowy (lub krwiak w kanale kręgowym), który może prowadzić do różnego stopnia deficytów neurologicznych, włącznie z długotrwałym lub trwałym porażeniem. Jest to szczególnie istotne u pacjentów poddawanych znieczuleniu zewnątrzoponowemu lub podpajęczynówkowemu.¹³

Reakcje skórne

Enoksaparyna może wywoływać różnorodne reakcje skórne, od często występujących objawów, takich jak pokrzywka, świąd i rumień, po rzadziej spotykane pęcherzowe zapalenie skóry, zapalenie naczyń skóry czy martwicę skóry (zwykle w miejscu wstrzyknięcia). W rzadkich przypadkach odnotowano łysienie. W okresie po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGRP).¹⁴

Reakcje w miejscu podania

W miejscu wstrzyknięcia enoksaparyny często obserwuje się krwiak, ból oraz inne reakcje, takie jak obrzęk, krwotok, stan zapalny czy reakcje nadwrażliwości. Mogą również wystąpić guzki zapalne w miejscu wstrzyknięcia, które nie są otorbionymi zbiornikami enoksaparyny – objawy te zwykle ustępują samoistnie po kilku dniach i nie wymagają odstawienia leku.¹⁵

Niezbyt często dochodzi do miejscowego podrażnienia lub martwicy skóry w miejscu wstrzyknięcia.¹⁶

Inne działania niepożądane

Podczas długotrwałego stosowania enoksaparyny (powyżej 3 miesięcy) rzadko może rozwinąć się osteoporoza. Do rzadkich powikłań należy również hiperkaliemia (zwiększone stężenie potasu we krwi).¹⁷