Interakcje
Erytromycyna

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Erytromycyna należy do antybiotyków makrolidowych, których metabolizm zachodzi głównie w wątrobie z udziałem systemu monooksygenaz zależnych od cytochromu P-450. Jako inhibitor enzymatyczny, erytromycyna hamuje aktywność enzymów wątrobowych, co może wpływać zarówno na jej własny metabolizm, jak i na metabolizm innych leków stosowanych równocześnie.¹

Interakcje lekowe wpływające na metabolizm

Erytromycyna, hamując aktywność cytochromu P-450, może znacząco wpływać na metabolizm wielu leków, co prowadzi do zmiany ich stężenia w organizmie i potencjalnego nasilenia działania farmakologicznego lub toksyczności. Dotyczy to m.in. takich substancji jak: mizolastyna, bromokryptyna, heksorbital, midazolam, takrolimus, triazolam, kwas walproinowy, ryfabutyna oraz zopiklon.²

Z drugiej strony, produkty lecznicze indukujące cytochrom CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, ziele dziurawca) mogą przyspieszać metabolizm erytromycyny, co prowadzi do zmniejszenia jej stężenia we krwi i osłabienia działania przeciwbakteryjnego. Co istotne, zwiększona aktywność zaindukowanych enzymów zmniejsza się stopniowo przez 2 tygodnie po odstawieniu leków indukujących cytochrom CYP3A4. Z tego powodu erytromycyny nie należy podawać podczas leczenia induktorami cytochromu CYP3A4 i przez 2 tygodnie po ich odstawieniu.³

Interakcje z lekami wpływającymi na układ sercowo-naczyniowy

Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu erytromycyny z lekami, które mogą wydłużać odstęp QT w zapisie EKG, ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca. Do tej grupy należą:⁴

• Hydroksychlorochina i chlorochina – mogą prowadzić do wystąpienia zaburzeń rytmu serca i poważnych sercowo-naczyniowych zdarzeń niepożądanych⁵
• Leki przeciwarytmiczne klasy I (dyzopiramid, chinidyna, prokainamid) – może wystąpić wydłużenie odstępu QT i ryzyko częstoskurczu komorowego⁶
• Cisapryd – erytromycyna zwiększa jego stężenie w surowicy, co może powodować zmiany w zapisie EKG (wydłużenie odstępu QT) oraz zaburzenia rytmu serca, takie jak częstoskurcz komorowy, migotanie komór i zaburzenia rytmu typu torsade de pointes⁷
• Antagoniści receptora histaminowego H1 (terfenadyna, astemizol, mizolastyna) – erytromycyna może zmienić ich metabolizm, co prowadzi do zwiększenia ich stężenia we krwi i ryzyka ciężkich zaburzeń rytmu serca, w tym zatrzymania pracy serca, zaburzeń typu torsade de pointes i innych arytmii komorowych⁸

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Zgłaszano przypadki nasilonego działania przeciwzakrzepowego podczas jednoczesnego stosowania erytromycyny z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak warfaryna, acenokumarol czy rywaroksaban. Leki zmniejszające krzepliwość krwi, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, mogą znacznie wydłużyć czas protrombinowy i zwiększyć ryzyko krwawienia. Podczas jednoczesnego stosowania erytromycyny i leków przeciwzakrzepowych zaleca się regularne kontrolowanie czasu protrombinowego.⁹¹⁰

Interakcje z inhibitorami reduktazy HMG-CoA

Stosowanie erytromycyny jest przeciwwskazane u pacjentów przyjmujących inhibitory reduktazy HMG-CoA, zwłaszcza lowastatynę i symwastatynę. Erytromycyna zwiększa stężenie tych leków, co może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak rabdomioliza, która była zgłaszana w rzadkich przypadkach u pacjentów stosujących te leki jednocześnie.¹¹

Interakcje z innymi lekami

Erytromycyna wchodzi w istotne interakcje farmakokinetyczne z wieloma innymi grupami leków:

• Teofilina – erytromycyna zwiększa jej stężenie w surowicy, co prowadzi do nasilenia toksyczności. Zaleca się monitorowanie stężenia teofiliny w surowicy i w razie konieczności zmniejszenie jej dawki.¹²
• Digoksyna – erytromycyna zwiększa jej wchłanianie i stężenie w surowicy¹³
• Cyklosporyna – erytromycyna zwiększa jej stężenie i nasila nefrotoksyczność¹⁴
• Karbamazepina – erytromycyna może hamować jej metabolizm wątrobowy; podczas jednoczesnego podawania może być konieczne zmniejszenie dawki karbamazepiny nawet o 50%¹⁵
• Fenytoina, alfentanyl, metyloprednizolon, benzodiazepiny – erytromycyna może nasilać ich toksyczność¹⁶
• Triazolobenzodiazepiny (triazolam, alprazolam) i inne benzodiazepiny – erytromycyna zmniejsza ich klirens, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia ich działania farmakologicznego¹⁷
• Zopiklon – erytromycyna może zmniejszać jego klirens, co może prowadzić do nasilenia działania farmakodynamicznego¹⁸

Interakcje z alkaloidami sporyszu

Jednoczesne podawanie erytromycyny z ergotaminą lub dihydroergotaminą może prowadzić do ostrego zatrucia alkaloidami sporyszu, objawiającego się skurczem naczyń obwodowych i zaburzeniami czucia. W skrajnych przypadkach może dojść do niedokrwienia ośrodkowego układu nerwowego, kończyn i innych tkanek.¹⁹²⁰

Interakcje z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi

Erytromycyna może zmniejszać skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych oraz zwiększać ryzyko hepatotoksyczności. Niektóre antybiotyki mogą zakłócać hydrolizę bakteryjną koniugatów steroidowych w jelicie, co wpływa na reabsorpcję niesprzężonych steroidów, zmniejszając stężenie aktywnych składników hormonalnych. Pacjentkę należy poinformować o konieczności stosowania dodatkowych metod antykoncepcji podczas leczenia erytromycyną.²¹²²

Interakcje z kortykosteroidami

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania erytromycyny z kortykosteroidami podawanymi ogólnoustrojowo i wziewnie, metabolizowanymi głównie przez CYP3A. Istnieje ryzyko zwiększenia ogólnego wpływu kortykosteroidów na organizm, dlatego podczas jednoczesnego stosowania zaleca się ściśle obserwować, czy u pacjenta nie występują działania niepożądane charakterystyczne dla kortykosteroidów działających ogólnoustrojowo.²³

Interakcje z lomitapidem

Jednoczesne podawanie erytromycyny i lomitapidu jest przeciwwskazane ze względu na możliwość znaczącego zwiększenia aktywności aminotransferaz, co może prowadzić do uszkodzenia wątroby.²⁴

Interakcje z kolchicyną

Jednoczesne podawanie erytromycyny i kolchicyny może zwiększać toksyczność kolchicyny, prowadząc do nasilenia jej działań niepożądanych.²⁵

Interakcje z innymi antybiotykami

Erytromycyna in vitro działa antagonistycznie w stosunku do bakteriobójczych antybiotyków z grupy beta-laktamów (np. penicyliny, cefalosporyny). Ponadto wykazuje działanie antagonistyczne w stosunku do klindamycyny, linkomycyny, chloramfenikolu, a także streptomycyny, tetracyklin i kolistyny.²⁶

Interakcje z preparatami do stosowania na skórę

W przypadku erytromycyny stosowanej miejscowo na skórę (preparat Aknemycin Plus), należy unikać jednoczesnego stosowania innych leków na skórę ze względu na ryzyko zaostrzenia podrażnień skóry.²⁷

Podrażnienie skóry występujące podczas stosowania preparatu Aknemycin Plus może ulec nasileniu na skutek działania promieniowania UV (światło słoneczne, lampy kwarcowe, solarium), promieniowania RTG lub kąpieli w słonej lub chlorowanej wodzie.²⁸

Interakcje z alkoholem

W dostępnych danych klinicznych nie opisano bezpośrednich interakcji erytromycyny z alkoholem (etanolem). Jednakże należy zwrócić uwagę, że niektóre postacie farmaceutyczne erytromycyny (np. Aknemycin w postaci płynu na skórę) zawierają znaczne ilości alkoholu jako substancji pomocniczej, co może zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych związanych z etanolem przy jednoczesnym spożywaniu napojów alkoholowych.

Ponadto, podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii erytromycyną może teoretycznie osłabiać efekt leczniczy antybiotyku oraz zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i wątroby. Nie zaleca się zatem spożywania alkoholu podczas leczenia erytromycyną.

Tabela interakcji erytromycyny z innymi substancjami leczniczymi