Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Erytromycyna

Wpływ erytromycyny na ciążę, laktację i płodność

Erytromycyna jest antybiotykiem makrolidowym stosowanym w różnych postaciach – zarówno do stosowania ogólnego (tabletki, zawiesiny, roztwory do infuzji), jak i miejscowego (maści, płyny na skórę). Informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania erytromycyny u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz wpływu na płodność różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej oraz drogi podania leku.^{1 2}

Wpływ na ciążę

Bezpieczeństwo stosowania erytromycyny w czasie ciąży różni się w zależności od postaci leku. Produkty do stosowania miejscowego zawierające wyłącznie erytromycynę (jak Aknemycin maść) mogą być stosowane przez kobiety w ciąży, ponieważ substancja czynna stosowana na skórę nie wchłania się do organizmu w ilościach znaczących. Wystąpienie działań niepożądanych u dziecka w okresie życia płodowego przy takiej postaci farmaceutycznej jest mało prawdopodobne.³

Produkty zawierające erytromycynę w połączeniu z tretynoiną (Aknemycin Plus) są przeciwwskazane u kobiet w ciąży oraz planujących ciążę. W przypadku zastosowania tego produktu w trakcie ciąży lub gdy pacjentka zajdzie w ciążę podczas stosowania leku, leczenie musi zostać przerwane. Przeciwwskazanie to wynika z obecności w składzie pochodnej witaminy A – tretynoiny.⁴

Produkty lecznicze zawierające erytromycynę do stosowania ogólnoustrojowego (Davercin, Erythromycinum TZF, Erythromycinum Intravenosum TZF) mogą być podawane kobietom w ciąży jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności. Dostępne badania epidemiologiczne dotyczące ryzyka ciężkich wad wrodzonych po zastosowaniu makrolidów, w tym erytromycyny, podczas ciąży, dostarczają sprzecznych wyników. W niektórych badaniach obserwacyjnych notowano przypadki wad sercowo-naczyniowych po leczeniu produktami leczniczymi zawierającymi erytromycynę we wczesnym okresie ciąży.^{5 6 7}

W przypadku produktu Zineryt (erytromycyna z octanem cynku), również nie zaleca się stosowania w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety wymaga stosowania erytromycyny. W oparciu o dane dotyczące stosowania doustnej erytromycyny przypuszcza się, że erytromycyna może powodować wady wrodzone, takie jak wady układu sercowo-naczyniowego i zwężenie odźwiernika, gdy jest podawana podczas ciąży.⁸

Erytromycyna a bariera łożyskowo-płodowa

Erytromycyna przenika przez barierę łożyska, ale stężenia, jakie osiąga w osoczu płodu, są zwykle małe.^{9 10 11}

Ryzyko przerostowego zwężenia odźwiernika

Zgłaszano przypadki, w których narażenie matki na antybiotyki makrolidowe, w tym erytromycynę, w okresie 10 tygodni od porodu może się wiązać z większym ryzykiem występowania przerostowego zwężenia odźwiernika u niemowląt (IHPS, ang. infantile hypertrophic pyloric stenosis).^{12 13 14}

Badania na zwierzętach

Badania przeprowadzone na ciężarnych samicach szczurów, otrzymujących doustnie od 7. do 20. dnia ciąży cykliczny węglan erytromycyny w dawce 50 mg/kg mc., nie wykazały teratogennego ani embriotoksycznego działania leku na pierwszą i drugą generację zwierząt. Również u myszy i królików doustnie podawany cykliczny węglan erytromycyny, w dawkach wielokrotnie wyższych od przeciętnie stosowanych u ludzi, nie miał wpływu na zapłodnienie, nie powodował uszkodzeń płodu oraz nie wpływał na przebieg ciąży u badanych zwierząt.¹⁵

Badania na zwierzętach wykazały, że erytromycyna nie stanowi zagrożenia dla płodu.^{16 17}

W odniesieniu do produktu Zineryt, badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję.¹⁸

Wpływ na laktację

Erytromycyna przenika do mleka ludzkiego, co ma znaczenie w przypadku preparatów do stosowania ogólnoustrojowego.^{19 20}

W przypadku preparatów do stosowania ogólnoustrojowego (Davercin, Erythromycinum TZF, Erythromycinum Intravenosum TZF), erytromycynę można podawać kobietom karmiącym piersią jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności.^{21 22 23}

Podczas stosowania produktu Aknemycin maść u kobiet karmiących piersią, w celu uniknięcia doustnego przyjęcia erytromycyny przez niemowlę, nie można dopuścić do kontaktu ust niemowlęcia z leczoną powierzchnią ciała.²⁴

W przypadku stosowania produktu Aknemycin Plus podczas karmienia piersią należy zachować szczególną ostrożność. W celu uniknięcia bezpośredniego kontaktu produktu leczniczego ze skórą noworodka, w okresie karmienia piersią nie należy stosować produktu leczniczego Aknemycin Plus na piersi.²⁵

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz powinien przekazać powyższe informacje pacjentkom w ciąży lub karmiącym piersią, uwzględniając następujące aspekty:

• Formę farmaceutyczną produktu zawierającego erytromycynę (maść, płyn na skórę, tabletki, zawiesina, roztwór do infuzji)
• Obecność dodatkowych substancji czynnych (np. tretynoina w Aknemycin Plus)
• Miejsce stosowania preparatów miejscowych (szczególnie w przypadku kobiet karmiących piersią)
• Stosunek korzyści do ryzyka przy stosowaniu erytromycyny ogólnoustrojowo w okresie ciąży i karmienia piersią
• Ryzyko wystąpienia wad wrodzonych i przerostowego zwężenia odźwiernika u niemowląt

²⁶

Podsumowanie dot. stosowania erytromycyny

• Preparaty do stosowania miejscowego zawierające wyłącznie erytromycynę (Aknemycin maść) – mogą być stosowane przez kobiety w ciąży i karmiące piersią (z zachowaniem ostrożności)
• Preparaty do stosowania miejscowego zawierające erytromycynę i tretynoinę (Aknemycin Plus) – przeciwwskazane u kobiet w ciąży i planujących ciążę; u kobiet karmiących piersią stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności, unikając aplikacji na piersi
• Preparaty do stosowania ogólnoustrojowego (Davercin, Erythromycinum TZF, Erythromycinum Intravenosum TZF) – stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności
• Preparat Zineryt (erytromycyna z octanem cynku) – nie stosować w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety wymaga podania erytromycyny

^{27 28}