Przedawkowanie
Erytromycyna

Przedawkowanie erytromycyny – charakterystyka zagrożeń

Erytromycyna, jako antybiotyk z grupy makrolidów, w przypadku przedawkowania może wywoływać specyficzne objawy toksyczne. Ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych zależy od drogi podania, dawki oraz postaci farmaceutycznej produktu zawierającego tę substancję. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę zagrożeń związanych z przedawkowaniem różnych preparatów erytromycyny.¹

Ogólnoustrojowe objawy przedawkowania erytromycyny

Przedawkowanie erytromycyny podawanej ogólnoustrojowo (doustnie lub dożylnie) może prowadzić do charakterystycznych objawów klinicznych. Do najczęściej występujących należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz ototoksyczność. W przypadku produktów Davercin i Erythromycinum TZF objawy przedawkowania obejmują:^{2 3}

• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka
• Zaburzenia słuchu: od przejściowego niedosłuchu do całkowitej głuchoty

^{4 5}

W przypadku leku Erythromycinum Intravenosum TZF (erytromycyna w postaci laktobionianu do podawania dożylnego) przedawkowanie może prowadzić do nasilonych objawów gastroenterologicznych (szczególnie nudności i wymiotów) oraz poważnych zaburzeń słuchu, mogących manifestować się jako głuchota.⁶

Przedawkowanie preparatów miejscowych zawierających erytromycynę

W przypadku produktów zawierających erytromycynę do stosowania miejscowego na skórę, ryzyko wystąpienia ogólnych objawów przedawkowania jest znacznie mniejsze ze względu na ograniczone wchłanianie systemowe substancji czynnej. Przykładowo, produkt Aknemycin w postaci maści, przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami, powoduje wchłanianie erytromycyny w ilości zbyt małej, aby mogło wystąpić ogólne działanie toksyczne.⁷

W przypadku produktu Zineryt (kompleks erytromycyny z cynku octanem), niebezpieczeństwo przypadkowego przedawkowania jest znikome z uwagi na postać farmaceutyczną produktu. Należy jednak zauważyć, że przypadkowe połknięcie całej zawartości opakowania tego produktu mogłoby spowodować głównie objawy ostrego zatrucia etanolem, który jest składnikiem rozpuszczalnika produktu.⁸

Warto podkreślić, że dla produktu Aknemycin Plus (zawierającego erytromycynę i tretynoinę) brak jest danych dotyczących objawów przedawkowania.⁹

Postępowanie w przypadku przedawkowania erytromycyny

W przypadku przedawkowania erytromycyny, niezależnie od postaci farmaceutycznej, należy zastosować następujące zasady postępowania:^{10 11}

1. Natychmiastowe przerwanie podawania antybiotyku
2. Monitorowanie podstawowych czynności życiowych:
   • Oddech
   • Tętno
   • Ciśnienie krwi
3. Wdrożenie leczenia objawowego w zależności od występujących dolegliwości

^{12 13}

Istotną informacją kliniczną jest fakt, że erytromycyna nie jest usuwana z organizmu w procesie hemodializy lub dializy otrzewnowej, co ma znaczenie w planowaniu leczenia ciężkiego przedawkowania.^{14 15}

Tabela objawów przedawkowania erytromycyny

Istotne różnice w ryzyku przedawkowania różnych preparatów erytromycyny

Ryzyko i konsekwencje przedawkowania różnią się znacząco w zależności od postaci farmaceutycznej i drogi podania produktów zawierających erytromycynę:^{16 17}

• Preparaty doustne i dożylne (Davercin, Erythromycinum TZF, Erythromycinum Intravenosum TZF) – wyższe ryzyko działań ogólnoustrojowych przy przedawkowaniu
• Preparaty miejscowe (Aknemycin, Aknemycin Plus, Zineryt) – niewielkie ryzyko toksyczności ogólnej ze względu na ograniczone wchłanianie systemowe
• Preparaty z dodatkowym ryzykiem (Zineryt) – dodatkowe zagrożenie zatrucia etanolem w przypadku spożycia

^{18 19}

W przypadku preparatów miejscowych zawierających erytromycynę, takich jak Aknemycin maść, nie zgłoszono żadnego przypadku przedawkowania, co potwierdza niskie ryzyko systemowe związane z tą formą podania.²⁰