Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sód walproinian

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania sodu walproinianu

Terapia z zastosowaniem sodu walproinianu wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne działania niepożądane. W rzadkich przypadkach rozpoczęcie leczenia tym lekiem przeciwpadaczkowym może prowadzić do zwiększenia częstości napadów padaczkowych lub wystąpienia nowego typu napadów. Zjawisko to obserwuje się szczególnie podczas modyfikacji jednocześnie stosowanego innego leku przeciwpadaczkowego, wystąpienia interakcji farmakokinetycznych, toksyczności (manifestującej się jako choroba wątroby lub encefalopatia) lub w przypadku przedawkowania.¹²

Ciężkie uszkodzenie wątroby

Podczas terapii sodu walproinianem opisywano przypadki ciężkiego uszkodzenia wątroby, które niekiedy kończyły się zgonem. Szczególnie narażone na wystąpienie tych zaburzeń są określone grupy pacjentów:³⁴

• niemowlęta i dzieci poniżej 3 lat życia z ciężką padaczką
• pacjenci otrzymujący politerapię przeciwpadaczkową
• chorzy z padaczką i współistniejącym uszkodzeniem mózgu
• pacjenci z opóźnionym rozwojem psychomotorycznym
• osoby z wrodzonymi zaburzeniami metabolicznymi, w szczególności:
  • zaburzeniami mitochondrialnymi (np. niedobór karnityny)
  • zaburzeniami cyklu mocznikowego
  • mutacjami POLG
  • genetycznymi chorobami zwyrodnieniowymi

⁵⁶

Warto podkreślić, że u dzieci powyżej 3 lat częstość występowania zaburzeń czynności wątroby zmniejsza się znacząco i progresywnie wraz z wiekiem. W większości przypadków dysfunkcję wątroby obserwowano w pierwszych 6 miesiącach leczenia, najczęściej między 2 a 12 tygodniem terapii, szczególnie podczas stosowania kilku leków przeciwpadaczkowych jednocześnie.⁷⁸

Objawy uszkodzenia wątroby

Wczesna diagnoza uszkodzenia wątroby opiera się głównie na objawach klinicznych. Lekarz powinien zwrócić szczególną uwagę na dwa typy objawów, które mogą poprzedzać żółtaczkę, zwłaszcza u pacjentów należących do grup ryzyka:⁹¹⁰

1. Niespecyficzne objawy ogólne o nagłym początku, takie jak:
   • osłabienie
   • brak apetytu
   • senność
   • powtarzające się wymioty
   • bóle brzucha
2. Nawrót napadów padaczkowych mimo właściwie prowadzonego leczenia

¹¹¹²

Pacjent lub jego rodzina (w przypadku dziecka) powinni zostać poinformowani o konieczności natychmiastowej konsultacji lekarskiej w przypadku wystąpienia takich objawów. Poza badaniem klinicznym niezbędne jest również sprawdzenie laboratoryjnych parametrów czynności wątroby.¹³¹⁴

Monitorowanie czynności wątroby

Przed rozpoczęciem terapii sodu walproinianem oraz podczas pierwszych 6 miesięcy leczenia należy okresowo monitorować czynność wątroby. W przypadku modyfikacji jednocześnie stosowanych leków, które mają wpływ na funkcję wątroby (zwiększenie dawki lub dodanie nowego preparatu), należy wznowić monitorowanie parametrów wątrobowych.¹⁵¹⁶

Szczególne ryzyko uszkodzenia wątroby występuje podczas jednoczesnego stosowania z walproinianem:¹⁷¹⁸

• salicylanów
• innych leków przeciwpadaczkowych (np. kanabidiolu)

Spośród rutynowych badań laboratoryjnych największe znaczenie mają testy oceniające syntezę białek, szczególnie czas protrombinowy (PT). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego czasu protrombinowego, zwłaszcza gdy towarzyszą mu inne nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych, należy przerwać leczenie walproinianem sodu.¹⁹²⁰

Do innych nieprawidłowości laboratoryjnych sugerujących uszkodzenie wątroby należą:²¹²²

• znaczące zmniejszenie stężenia fibrynogenu
• obniżenie stężenia czynników krzepnięcia
• podwyższenie stężenia bilirubiny
• wzrost aktywności aminotransferaz

W przypadku jednoczesnego stosowania salicylanów należy również przerwać ich podawanie, ponieważ leki te mają tę samą drogę przemian metabolicznych co walproinian sodu.²³²⁴

Parametry monitorowania czynności wątroby