wiązanie z białkami osocza
Wiązanie z białkami osocza to zjawisko farmakologiczne polegające na odwracalnym łączeniu się leków lub innych substancji z białkami obecnymi w osoczu krwi. Najważniejszymi białkami wiążącymi leki są albuminy oraz α1-kwaśna glikoproteina, choć w procesie tym mogą uczestniczyć również lipoproteiny i globuliny.
Stopień wiązania z białkami osocza wpływa na biodostępność, dystrybucję i eliminację leków. Tylko niezwiązana (wolna) frakcja leku jest farmakologicznie aktywna i może przenikać przez błony komórkowe, oddziaływać z receptorami i ulegać metabolizmowi. Leki silnie wiążące się z białkami (>90%) charakteryzują się zazwyczaj dłuższym czasem półtrwania, mniejszą objętością dystrybucji i wolniejszą eliminacją.
Wiązanie z białkami osocza ma istotne znaczenie kliniczne, szczególnie w kontekście interakcji lekowych. Leki konkurujące o te same miejsca wiązania mogą wypierać się wzajemnie, prowadząc do zwiększenia stężenia wolnej frakcji i potencjalnego nasilenia działania lub toksyczności. Zjawisko to jest szczególnie ważne u pacjentów z hipoalbuminemią, niewydolnością nerek, wątroby lub w stanach patologicznych zmieniających stężenie białek osocza.
W praktyce klinicznej parametr wiązania z białkami osocza jest uwzględniany przy ustalaniu dawkowania, szczególnie leków o wąskim indeksie terapeutycznym. Monitorowanie stężenia całkowitego i wolnego leku może być niezbędne w przypadku substancji silnie wiążących się z białkami, zwłaszcza przy współistnieniu czynników modyfikujących to wiązanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simvachol 10 mg
Symwastatyna w formie tabletek powlekanych (SIMVACHOL) jest prolekiem, który w wątrobie ulega hydrolizie do aktywnego beta-hydroksykwasu, silnego inhibitora reduktazy HMG-CoA. Po podaniu doustnym wykazuje dobrą absorpcję, jednak biodostępność aktywnej formy w osoczu jest niska (<5% dawki), co wynika z intensywnego efektu pierwszego przejścia w wątrobie. Maksymalne stężenie aktywnego metabolitu osiągane jest w ciągu 1-2 godzin, a pokarm nie wpływa na wchłanianie leku. Symwastatyna i jej metabolity wiążą się z białkami osocza w ponad 95%, co ma znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Metabolizm odbywa się głównie przez izoenzym CYP3A4, a eliminacja następuje głównie z kałem (60% dawki) oraz w mniejszym stopniu z moczem (13% dawki w ciągu 96 godzin). Okres półtrwania beta-hydroksykwasu wynosi średnio 1,9 godziny.
absorpcja z przewodu pokarmowego, BCRP, beta-hydroksykwas, biodostępność leku, Breast Cancer Resistance Protein, charakterystyka produktu leczniczego, CYP3A4, czas do stężenia maksymalnego, dysfagia, gen SLCO1B1, interakcja lekowa, OATP1B1, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, polimorfizm genetyczny, przepływ krwi przez wątrobę, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, symwastatyna, transporter błonowy, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bramitob 300 mg/4 ml
Tobramycyna podawana w formie roztworu do nebulizacji u pacjentów z mukowiscydozą charakteryzuje się niską biodostępnością ogólnoustrojową wynoszącą około 9,1% dawki podanej wziewnie, z czego około 10% masy leku odkłada się w płucach. Po inhalacji pierwszej dawki 300 mg produktu Bramitob, średnie stężenie tobramycyny w plwocinie wynosiło 695,6 µg/g (zakres 36-2638 µg/g), a po 20 tygodniach leczenia utrzymywało się na podobnym poziomie 716,9 µg/g (zakres 40-2530 µg/g), co wskazuje na brak kumulacji leku. Stężenie tobramycyny w plwocinie szybko maleje, osiągając około 14% wartości początkowej już po 2 godzinach od inhalacji. Wiązanie leku z białkami osocza jest niskie (<10%), co sprzyja jego lokalnemu działaniu w drogach oddechowych.
biodostępność doustna, Bramitob, depozycja płucna, dystrybucja leku, działanie ogólnoustrojowe, faza eliminacji, mukowiscydoza, nebulizacja, nebulizator, odkrztuszanie plwociny, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, podanie dożylne, podanie ogólnoustrojowe, przesączanie kłębuszkowe, roztwór do nebulizacji, stężenie w plwocinie, stężenie w surowicy krwi, tobramycyna, wchłanianie ogólnoustrojowe, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne - Leksykon substancji czynnych
Trifaroten – Właściwości farmakokinetyczne
Trifaroten, substancja czynna kremu Aklief (50 µg/g), wykazuje niską ogólnoustrojową ekspozycję po miejscowym stosowaniu u pacjentów z trądzikiem pospolitym, zarówno dorosłych, jak i pediatrycznych (10-17 lat). W badaniu klinicznym, po aplikacji około 2 g kremu raz dziennie przez 30 dni na twarz, ramiona, klatkę piersiową i górną część pleców, mierzalne stężenia trifarotenu w osoczu stwierdzono u 37% dorosłych (Cmax <5-10 pg/mL, AUC0-24h 75-104 pg·h/mL) oraz u 18% pacjentów pediatrycznych (Cmax <5-9 pg/mL, AUC0-24h 89-106 pg·h/mL). Stan stacjonarny osiągnięto po 2 tygodniach terapii, bez przewidywanej kumulacji leku przy długotrwałym stosowaniu. Trifaroten penetruje skórę zgodnie z rozkładem wykładniczym, przenikając od warstwy rogowej naskórka do skóry właściwej, co jest kluczowe dla jego działania miejscowego. W osoczu wykazuje bardzo wysokie (>99,9%) wiązanie z białkami, bez istotnego wiązania z erytrocytami.
AUC, białko transportowe, CYP2B6, cytochrom P450, ekspozycja ogólnoustrojowa, interakcja farmakokinetyczna, izoenzymy cytochromu P450, krem Aklief, maksymalne stężenie w osoczu, mikrosomy wątroby, penetracja tkankowa, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, trądzik pospolity, transportery efflux, transportery leków, transportery wychwytu, trifaroten, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie ogólnoustrojowe, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bilastyna Hitaxa 20 mg
Bilastyna, podawana doustnie w dawce 20 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) po około 1,3 godziny oraz średnią biodostępnością na poziomie 61%. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek 5-220 mg, umiarkowane do wysokie wiązanie z białkami osocza (84-90%) oraz brak kumulacji przy stosowaniu przewlekłym. Bilastyna jest substratem P-glikoproteiny (P-gp) i OATP, jednak nie wykazuje istotnego hamowania tych transporterów w stężeniach terapeutycznych (IC50 ≥ 300 µM). Metabolizm leku jest minimalny, nie indukuje ani nie hamuje izoenzymów CYP450, a eliminacja odbywa się głównie w postaci niezmienionej – 66,5% z kałem i 28,3% z moczem. Okres półtrwania wynosi średnio 14,5 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek, białka nośnikowe, białka transportujące, biodostępność bilastyny, cytochrom P450, czas półtrwania, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka liniowa, P-glikoproteina, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą stężeń, polipeptydy transportujące aniony organiczne, przewlekła pokrzywka, stężenie leku w osoczu, stężenie maksymalne w osoczu, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Enarenal 5 mg
Enalapryl maleinian, podawany doustnie, charakteryzuje się biodostępnością około 60% oraz czasem osiągnięcia maksymalnego stężenia w surowicy wynoszącym około 1 godziny. Metabolizowany w wątrobie do aktywnego enalaprylatu, którego maksymalne stężenie pojawia się po około 4 godzinach, wykazuje około 60% wiązania z białkami osocza. Okres półtrwania enalaprylatu wynosi średnio 11 godzin, co umożliwia dawkowanie 1-2 razy na dobę. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z wydalaniem około 60% dawki w moczu (40% jako enalaprylat, 20% jako enalapryl). Stan stacjonarny osiągany jest po 4 dniach regularnej terapii przy prawidłowej funkcji nerek.
AUC, bioaktywacja, biodostępność, dysfagia, enalapryl maleinianu, enalaprylat, hemodializa, klirens dializacyjny, klirens kreatyniny, niewydolność nerek, okres półtrwania, pacjenci dializowani, przenikanie do mleka kobiecego, stan stacjonarny, stężenie maksymalne leku, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie nerkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simvacard 20 20 mg
Symwastatyna, będąca inhibitorem reduktazy HMG-CoA, jest podawana w formie nieaktywnego laktonu, który ulega in vivo konwersji do aktywnego beta-hydroksykwasu. Po podaniu doustnym charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, jednak jej biodostępność systemowa jest niska (<5% dawki). Maksymalne stężenie aktywnego metabolitu osiągane jest w ciągu 1-2 godzin. Lek wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (>95%) oraz jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, co ma istotne znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Eliminacja symwastatyny odbywa się zarówno przez nerki (13% dawki w moczu), jak i przewód pokarmowy (60% dawki w kale), a okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 1,9 godziny. Wchłanianie leku nie jest istotnie modyfikowane przez posiłek, a farmakokinetyka po jednorazowym i wielokrotnym podaniu pozostaje stabilna, co umożliwia przewidywalność efektów terapeutycznych.
BCRP, beta-hydroksykwas, białko oporności raka piersi, biodostępność systemowa, CYP3A4, cytochrom P450 3A4, hydroliza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja lekowa, konwersja in vivo, lakton nieaktywny, OATP1B1, okres półtrwania, polimorfizm genu SLCO1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pro-lek, profil farmakokinetyczny, rabdomioliza, stężenie inhibitora, symwastatyna, transporter błonowy, wiązanie z białkami osocza, właściwość farmakokinetyczna, wychwyt wątrobowy, wydalanie nerkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vetira 1000 mg
Lewetyracetam, substancja czynna Vetira, charakteryzuje się liniowym profilem farmakokinetycznym z całkowitą biodostępnością bliską 100% po podaniu doustnym oraz szybkim osiąganiem stężenia maksymalnego (Cmax) w osoczu po około 1,3 godziny. Po pojedynczej dawce 1000 mg Cmax wynosi około 31 μg/ml, a po dawce wielokrotnej 1000 mg dwa razy na dobę wzrasta do 43 μg/ml. Lek wykazuje niskie (<10%) wiązanie z białkami osocza i objętość dystrybucji 0,5-0,7 l/kg. Metabolizm lewetyracetamu jest minimalny, głównie przez enzymatyczną hydrolizę do nieaktywnego metabolitu ucb L057, bez udziału cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Okres półtrwania u dorosłych wynosi 7±1 godzin, a klirens całkowity 0,96 ml/min/kg, z dominującym wydalaniem nerkowym (ok. 95% dawki). Wydalanie jest skorelowane z klirensem kreatyniny, co wymaga dostosowania dawki u pacjentów z niewydolnością nerek, zwłaszcza w stadium schyłkowym, gdzie okres półtrwania może wydłużyć się do 25 godzin, a dializa usuwa około 51% leku w trakcie 4-godzinnej sesji.
biodostępność, cytochrom P450, filtracja kłębuszkowa, glukuronidacja kwasu walproinowego, glukuronylotransferaza, hydroksylacja pierścienia pirolidynowego, hydroksylaza epoksydowa, hydroliza acetamidowa, hydroliza enzymatyczna, indukcja enzymatyczna, klirens kreatyniny, klirens leku, lek przeciwpadaczkowy, monitorowanie stężenia leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, padaczka, profil farmakokinetyczny, reabsorpcja kanalikowa, schyłkowa niewydolność nerek, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, terapia skojarzona, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ibandronic acid Synthon 50 mg
Kwas ibandronowy w dawce 50 mg doustnie charakteryzuje się szybkim wchłanianiem w górnym odcinku przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenia w osoczu w czasie 0,5-2 godzin (mediana 1 godzina) u pacjentów na czczo. Bezwzględna dostępność biologiczna wynosi około 0,6%, jednak jest istotnie obniżana przez obecność pokarmu – przyjmowanie leku ze standardowym śniadaniem zmniejsza biodostępność o około 90%, a 2 godziny po posiłku o około 75%. Zaleca się podawanie leku po co najmniej 6-godzinnym poście nocnym oraz powstrzymanie się od jedzenia przez minimum 30 minut po podaniu. Kwas ibandronowy wykazuje wysokie powinowactwo do tkanki kostnej (40-50% dawki krążącej jest wychwytywane przez kości) oraz silne wiązanie z białkami osocza (~87%), co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Nie ulega metabolizmowi enzymatycznemu, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki w postaci niezmienionej oraz przez wychwyt do kości. Końcowy okres półtrwania wynosi 10-60 godzin, a całkowity klirens plasuje się w zakresie 84-160 ml/min, z klirensem nerkowym około 60 ml/min u zdrowych kobiet po menopauzie.
absorpcja leku, biodostępność leku, cytochrom P-450, dostępność biologiczna, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka leku, hipoproteinemia, izoenzym P-450, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, kwas ibandronowy, łagodna niewydolność nerek, maksymalne stężenie w osoczu, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, stężenie w osoczu, stężenie wolnego leku, tabletka powlekana, tkanka kostna, układ enzymatyczny, umiarkowana niewydolność nerek, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaroxaban Medreg 20 mg
Rywaroksaban charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) w 2-4 godziny. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg niezależnie od posiłku, natomiast dla dawki 20 mg na czczo jest niższa (66%), ale wzrasta o 39% przy podaniu z posiłkiem, co uzasadnia zalecenie przyjmowania dawek 15 mg i 20 mg z jedzeniem. Farmakokinetyka jest liniowa do dawki 15 mg na dobę, a zmienność osobnicza wynosi 30-40%. Rywaroksaban silnie wiąże się z białkami osocza (92-95%), ma umiarkowaną objętość dystrybucji (Vss około 50 l u dorosłych, u dzieci zależną od masy ciała). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz hydrolizę amidów, a eliminacja odbywa się w połowie przez nerki (w tym 1/3 w postaci niezmienionej) i połowie z kałem. Okres półtrwania u dorosłych wynosi 5-9 godzin (u osób starszych 11-13 godzin), a klirens około 10 l/h. U dzieci klirens i Vss są zależne od masy ciała, a okres półtrwania skraca się wraz z wiekiem (od 1,6 h u niemowląt do 4,2 h u młodzieży).
AUC, BCRP, biodostępność, Cmax, CYP2J2, CYP3A4, czynnik Xa, farmakokinetyka populacyjna, farmakokinetyka rywaroksabanu, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, przesączanie kłębuszkowe, przewód pokarmowy, rywaroksaban, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zakrzepica żył głębokich, zgłębnik żołądkowy, zmienność osobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – MEL MAX 15 mg
Meloksykam, substancja czynna leku MEL FORTE 15 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną na poziomie 89%. Czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) wynosi około 2 godziny dla zawiesiny doustnej oraz 5-6 godzin dla tabletek i kapsułek. Stan równowagi farmakokinetycznej osiągany jest w ciągu 3-5 dni, a stężenia w osoczu w stanie równowagi dla dawek 7,5 mg i 15 mg wynoszą odpowiednio 0,4-1,0 μg/ml oraz 0,8-2,0 μg/ml. Meloksykam wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (99%, głównie albuminami) oraz małą objętość dystrybucji (średnio 11 l). Lek przenika do mazi stawowej, osiągając około 50% stężenia osoczowego, co jest istotne dla jego działania przeciwzapalnego. Podawanie leku podczas posiłku nie wpływa na jego wchłanianie.
5′-hydroksymetylomeloksykam, 5′-karboksymeloksykam, biodostępność, biotransformacja wątrobowa, CYP 2C9, CYP 3A4, cytochrom P450, działanie przeciwzapalne, farmakokinetyka liniowa, inhibitor enzymatyczny, klirens osoczowy, maź stawowa, meloksykam, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, schyłkowa niewydolność nerek, stan równowagi farmakodynamicznej, stężenie osoczowe, wiązanie z białkami osocza, wolna frakcja leku, zawiesina doustna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Requip-Modutab 2 mg
Ropinirol, zawarty w preparacie Requip-Modutab w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, charakteryzuje się biodostępnością około 50% (36-57%) oraz Tmax wynoszącym 6-10 godzin. Po doustnym podaniu obserwuje się liniową farmakokinetykę w zakresie terapeutycznym, z okresem półtrwania eliminacji około 6 godzin. Lek wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (10-40%) oraz dużą objętość dystrybucji (~7 L/kg), co wynika z jego wysokiej lipofilności. Metabolizm ropinirolu odbywa się głównie przez izoenzym CYP1A2, a metabolity są wydalane głównie z moczem; główny metabolit ma znacznie słabsze działanie dopaminergiczne (co najmniej 100-krotnie). Wysokotłuszczowy posiłek zwiększa ekspozycję na lek (AUC o 20%, Cmax o 44%) i opóźnia Tmax o 3 godziny, jednak zmiany te nie mają istotnego znaczenia klinicznego.
biodostępność, choroba Parkinsona, cytochrom P450, czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego, działanie dopaminergiczne, efekt terapeutyczny, farmakokinetyka, farmakokinetyka liniowa, formulacja o przedłużonym uwalnianiu, hemodializa, izoenzym CYP1A2, klirens, lipofilność, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, ropinirol, stężenie maksymalne, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, wiązanie z białkami osocza, zmienność międzyosobnicza - Leksykon substancji czynnych
Bemiparyna sodowa – Właściwości farmakokinetyczne
Bemiparyna sodowa charakteryzuje się liniową kinetyką pierwszego rzędu, z wysoką biodostępnością po podaniu podskórnym wynoszącą 96%. Maksymalna aktywność hamująca czynnik Xa w osoczu osiągana jest po 2-3 godzinach dla dawek profilaktycznych (2500 j.m. i 3500 j.m.) oraz po 3-4 godzinach dla dawek terapeutycznych (5000-12500 j.m.). Maksymalne wartości aktywności anty-Xa wahają się od 0,34 ± 0,08 j.m./mL dla dawki 2500 j.m. do 2,03 ± 0,25 j.m./mL dla dawki 12500 j.m. Aktywność anty-IIa jest nieobecna przy dawkach profilaktycznych i 5000 j.m., pojawiając się na poziomie 0,01 j.m./mL dopiero przy dawkach ≥7500 j.m. Okres półtrwania wynosi 5-6 godzin, co umożliwia wygodne, jednokrotne dawkowanie dobowo. Brak jest szczegółowych danych dotyczących wiązania z białkami osocza, metabolizmu i dróg eliminacji u ludzi.
aktywność anty-IIa, aktywność anty-Xa, bemiparyna sodowa, biotransformacja, ciężkie zaburzenie czynności nerek, czynnik Xa, dawka profilaktyczna, dawka terapeutyczna, drogi eliminacji, hamowanie czynnika Xa, kinetyka liniowa pierwszego rzędu, klirens kreatyniny, metoda amidolityczna, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą AUC, profil farmakokinetyczny, symulacja farmakokinetyczna, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Teriflunomide Pharmascience 14 mg
Teriflunomid, podawany doustnie w dawce 14 mg, charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością (~100%) oraz Tmax wynoszącym 1-4 godziny po podaniu wielokrotnym. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek 7-14 mg, z powolnym osiąganiem stanu stacjonarnego (95% po około 100 dniach) i znaczną kumulacją (współczynnik kumulacji AUC ~34). Teriflunomid wiąże się silnie z albuminą (>99%), a jego objętość dystrybucji po podaniu dożylnym wynosi około 11 litrów. Metabolizm jest umiarkowany, obejmujący hydrolizę, utlenianie, N-acetylację i sprzęganie z siarczanami. Eliminacja zachodzi głównie przez wydalanie z żółcią (37,5% z kałem) i moczem (22,6%), z okresem półtrwania około 19 dni. W przypadku konieczności szybkiego usunięcia leku stosuje się procedury z cholestyraminą (8 g lub 4 g trzy razy dziennie) lub węglem aktywowanym (50 g dwa razy dziennie), które skutecznie redukują stężenie teriflunomidu w osoczu o ponad 98% w ciągu 11 dni.
biodostępność, cholestyramina, dystrybucja leku, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka populacyjna, hydroliza, klirens, N-acetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, procedura szybkiej eliminacji, sekrecja bezpośrednia, sprzęganie z siarczanami, stężenie stanu stacjonarnego, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, transporter BCRP, wchłanianie zwrotne, węgiel aktywowany, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza