Właściwości farmakokinetyczne
Siarczan neomycyny

Charakterystyka farmakodynamiczna siarczanu neomycyny

Siarczan neomycyny jest aminoglikozydowym antybiotykiem stosowanym miejscowo, występującym m.in. w kroplach do oczu Maxitrol w stężeniu 3500 j.m./ml oraz w plastrze do prób prowokacyjnych TRUE Test 36 w dawce 600 mikrogramów/cm² (486 mikrogramów/płatek). Ze względu na specyfikę stosowania (głównie miejscowe) i mechanizm działania, właściwości farmakokinetyczne siarczanu neomycyny różnią się od typowych antybiotyków podawanych ogólnoustrojowo.¹

Wchłanianie siarczanu neomycyny

Farmakokinetyka neomycyny wykazuje cechy charakterystyczne dla grupy antybiotyków aminoglikozydowych. Badania przeprowadzone na zdrowych mężczyznach, którym aplikowano maść zawierającą 0,5% siarczanu neomycyny na nieuszkodzoną skórę (w ilości do 47,7 g), wykazały, że przy pozostawieniu produktu na skórze przez 6 godzin nie stwierdzano wykrywalnych stężeń neomycyny w surowicy krwi. Oznacza to, że wchłanianie siarczanu neomycyny przez nieuszkodzoną skórę jest minimalne lub nie występuje wcale.²

Należy zauważyć, że w przypadku preparatu Maxitrol, który jest stosowany w postaci kropli do oczu, neomycyna podawana jest bezpośrednio na błonę śluzową oka. Badania farmakokinetyczne dla tego konkretnego sposobu podania nie zostały szczegółowo opisane w dostępnych danych, jednak można przypuszczać, że wchłanianie przez spojówkę i rogówkę oka również jest ograniczone, podobnie jak w przypadku stosowania na nieuszkodzoną skórę.³

Dystrybucja siarczanu neomycyny

Ze względu na minimalne wchłanianie siarczanu neomycyny przez nieuszkodzoną skórę i błony śluzowe, dystrybucja systemowa tego antybiotyku jest bardzo ograniczona lub nie występuje. W dostępnych danych brak jest szczegółowych informacji na temat wiązania z białkami osocza czy objętości dystrybucji siarczanu neomycyny w przypadku stosowania miejscowego.⁴

Metabolizm siarczanu neomycyny

W dostępnych danych brak jest szczegółowych informacji dotyczących metabolizmu siarczanu neomycyny po podaniu miejscowym. Ze względu na minimalne wchłanianie systemowe, prawdopodobnie metabolizm ogólnoustrojowy jest nieistotny klinicznie w przypadku stosowania miejscowego na skórę lub do oka.⁵

Eliminacja siarczanu neomycyny

Badania przeprowadzone na zdrowych mężczyznach, którym aplikowano maść zawierającą 0,5% siarczanu neomycyny na nieuszkodzoną skórę i pozostawiano ją przez 6 godzin, wykazały brak wykrywalnych stężeń neomycyny w moczu. Oznacza to, że eliminacja nerkowa po podaniu miejscowym jest minimalna lub nie występuje, co jest zgodne z danymi na temat minimalnego wchłaniania systemowego.⁶

Porównanie z innymi składnikami preparatu Maxitrol

W preparacie Maxitrol siarczan neomycyny (3500 j.m./ml) występuje w połączeniu z deksametazonem (1 mg/ml) i siarczanem polimyksyny B (6000 j.m./ml). Warto zauważyć, że właściwości farmakokinetyczne tych substancji również wykazują pewne podobieństwa i różnice w kontekście stosowania miejscowego.⁷

Porównanie wchłaniania

W przeciwieństwie do siarczanu neomycyny, deksametazon wykazuje pewien stopień wchłaniania po podaniu miejscowym do oka. Badania u pacjentów po chirurgicznym zabiegu usunięcia zaćmy wykazały, że maksymalne stężenie deksametazonu w cieczy wodnistej, wynoszące około 30 ng/ml, występowało po upływie 2 godzin od zakroplenia 0,1% zawiesiny.⁸

Z kolei w przypadku siarczanu polimyksyny B, podobnie jak w przypadku siarczanu neomycyny, wchłanianie przez błony śluzowe jest słabe i zmienne lub nie występuje w ogóle. W surowicy pacjentów, którym podawano miejscowo polimyksynę B na duże powierzchnie ran oparzeniowych, na spojówki i do zatok szczękowych nie stwierdzano obecności tego antybiotyku w wykrywalnych stężeniach.⁹

Porównanie dystrybucji i metabolizmu

Deksametazon, w przypadku wchłonięcia do krwiobiegu, wiąże się z albuminami surowicy w około 77% – 84%. Jego klirens mieści się w zakresie od 0,111 l/h/kg do 0,225 l/h/kg, a objętość dystrybucji wynosi od 0,576 l/kg do 1,15 l/kg. Metabolizowany jest głównie do 6-β-hydroksydeksametazonu, przy czym około 60% zastosowanej dawki wydalana jest w postaci tego metabolitu.¹⁰

W przypadku siarczanu neomycyny i siarczanu polimyksyny B, jak wspomniano wcześniej, ze względu na minimalne wchłanianie systemowe, dane dotyczące dystrybucji i metabolizmu po podaniu miejscowym są bardzo ograniczone lub niedostępne.^{11 12}

Porównanie eliminacji

Deksametazon charakteryzuje się względnie krótkim okresem półtrwania w osoczu, wynoszącym 3-4 godziny. Po osiągnięciu stężenia maksymalnego, stężenie deksametazonu stopniowo się zmniejsza. Eliminowany jest z ustroju na drodze transformacji metabolicznej, przy czym około 60% dawki ulega eliminacji z moczem w postaci 6-β-hydroksydeksametazonu. W moczu nie stwierdza się obecności niezmienionego deksametazonu.¹³

W przypadku siarczanu neomycyny, jak wspomniano wcześniej, nie stwierdzano obecności wykrywalnych stężeń w moczu po podaniu miejscowym na nieuszkodzoną skórę. Podobnie, nie stwierdzano obecności polimyksyny B w wykrywalnych stężeniach w moczu u pacjentów, którym podawano miejscowo antybiotyk na duże powierzchnie ran oparzeniowych, na spojówki i do zatok szczękowych.^{14 15}

Podsumowanie i implikacje kliniczne

Siarczan neomycyny charakteryzuje się minimalnymi właściwościami farmakokinetycznymi po podaniu miejscowym. Jego wchłanianie przez nieuszkodzoną skórę i błony śluzowe jest bardzo ograniczone lub nie występuje wcale, co skutkuje brakiem wykrywalnych stężeń w surowicy krwi i moczu.¹⁶

Ta charakterystyka farmakokinetyczna ma istotne implikacje kliniczne. Minimalny stopień wchłaniania systemowego oznacza, że ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych jest bardzo niewielkie przy stosowaniu miejscowym siarczanu neomycyny w produktach takich jak Maxitrol czy TRUE Test 36. Jednakże, należy pamiętać, że siarczan neomycyny może wywoływać reakcje alergiczne u osób uczulonych, co jest wykorzystywane w diagnostycznych testach płatkowych (TRUE Test 36).¹⁷

Biorąc pod uwagę minimalne wchłanianie systemowe, działanie siarczanu neomycyny ogranicza się głównie do miejsca aplikacji, co jest pożądane w przypadku leczenia miejscowych infekcji bakteryjnych, np. w preparacie Maxitrol stosowanym w okulistyce.¹⁸