Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Siarczan neomycyny

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania siarczanu neomycyny

Siarczan neomycyny, jako substancja z grupy antybiotyków aminoglikozydowych, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Lekarze powinni być świadomi licznych ograniczeń oraz środków ostrożności związanych z tą substancją, zwłaszcza przy jej aplikacji ocznej, jak w przypadku leku Maxitrol, czy w testach płatkowych, jak TRUE Test 36.¹

Nadwrażliwość i reakcje alergiczne

U części pacjentów może wystąpić nadwrażliwość na miejscowo stosowane antybiotyki aminoglikozydowe, w tym siarczan neomycyny. Manifestacja kliniczna reakcji nadwrażliwości może być zróżnicowana – od objawów miejscowych do uogólnionych, takich jak:²

• Rumień
• Świąd
• Pokrzywka
• Wysypka skórna
• Reakcje anafilaktyczne lub anafilaktoidalne
• Reakcje pęcherzowe

³

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe przerwanie stosowania preparatu zawierającego siarczan neomycyny. Należy podkreślić, że miejscowa aplikacja neomycyny może prowadzić do uczuleń skórnych.⁴

Nadwrażliwość krzyżowa na antybiotyki aminoglikozydowe

Istotnym aspektem przy stosowaniu siarczanu neomycyny jest możliwość rozwoju nadwrażliwości krzyżowej na inne antybiotyki aminoglikozydowe. U pacjentów, u których wystąpiła nadwrażliwość na miejscowo stosowaną neomycynę, należy uwzględnić potencjalne ryzyko wystąpienia nadwrażliwości na inne antybiotyki aminoglikozydowe, zarówno stosowane miejscowo, jak i systemowo.⁵

Toksyczność systemowa neomycyny

Stosowanie siarczanu neomycyny ogólnie lub miejscowo na otwarte rany czy uszkodzoną skórę wiązało się z występowaniem poważnych działań niepożądanych, w tym:⁶

• Nefrotoksyczność – uszkodzenie funkcji nerek
• Ototoksyczność – uszkodzenie narządu słuchu
• Neurotoksyczność – toksyczny wpływ na układ nerwowy

⁷

Mimo że nie raportowano takich działań przy miejscowym zastosowaniu do oczu, zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności w przypadku równoczesnego stosowania systemowych aminoglikozydów.⁸

Oporność drobnoustrojów i nadkażenia

Długotrwałe stosowanie antybiotyków, takich jak siarczan neomycyny, może prowadzić do rozwoju mikroorganizmów niewrażliwych, w tym grzybów. W przypadku wystąpienia nadkażenia konieczne jest przerwanie terapii preparatem zawierającym siarczan neomycyny i wdrożenie leczenia alternatywnego.⁹

Specjalne ostrzeżenia przy stosowaniu preparatu Maxitrol

W przypadku stosowania kropli do oczu Maxitrol, zawierających siarczan neomycyny, zaleca się po podaniu uciśnięcie przewodu nosowo-łzowego lub delikatne zamknięcie powieki. Zabieg ten pomaga zmniejszyć wchłanianie systemowe substancji leczniczych podawanych do oka, co redukuje ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych.¹⁰

Interakcje z kortykosteroidami przy stosowaniu ocznym

Przy stosowaniu preparatów złożonych zawierających siarczan neomycyny i kortykosteroidy (jak w przypadku Maxitrol) należy uwzględnić dodatkowe ryzyko związane z kortykosteroidami. Długotrwałe stosowanie kortykosteroidów do oczu może powodować:¹¹

• Nadciśnienie oczne
• Jaskrę z uszkodzeniem nerwu wzrokowego
• Osłabienie ostrości widzenia
• Zaburzenia pola widzenia
• Tworzenie się tylnej zaćmy podtorebkowej

¹²

U pacjentów wymagających długotrwałego stosowania kortykosteroidów do oczu w połączeniu z siarczanem neomycyny należy rutynowo i często dokonywać pomiaru ciśnienia śródgałkowego. Jest to szczególnie ważne u pacjentów pediatrycznych, ponieważ ryzyko indukowanego kortykosteroidami nadciśnienia ocznego może być u nich większe i może wystąpić szybciej niż u dorosłych.¹³

Istotnym czynnikiem ryzyka jest współistnienie innych chorób – ryzyko rozwoju nadciśnienia ocznego oraz tworzenia się zaćmy jest wyższe u pacjentów cierpiących jednocześnie na inne choroby, np. cukrzycę.¹⁴

Zakażenia oka a stosowanie siarczanu neomycyny z kortykosteroidami

Kortykosteroidy stosowane w preparatach z siarczanem neomycyny mogą zmniejszać odporność i ułatwiać rozwój opornych zakażeń bakteryjnych, grzybiczych, pasożytniczych lub wirusowych oraz maskować kliniczne objawy zakażenia.¹⁵

U pacjentów z uporczywym owrzodzeniem rogówki należy brać pod uwagę możliwość zakażenia grzybiczego. W przypadku wystąpienia grzybiczego zakażenia rogówki leczenie kortykosteroidami powinno zostać przerwane.¹⁶

Gojenie uszkodzeń rogówki

Kortykosteroidy stosowane miejscowo do oczu w preparatach z siarczanem neomycyny mogą opóźniać gojenie się uszkodzeń rogówki. Miejscowo stosowane niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą spowalniać i opóźniać proces gojenia. Jednoczesne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych z miejscowo stosowanymi steroidami może zwiększać ryzyko wystąpienia problemów z gojeniem.¹⁷

W schorzeniach przebiegających ze ścieńczeniem rogówki lub twardówki stwierdzono występowanie perforacji w związku ze stosowaniem miejscowo działających steroidów, co musi być uwzględnione przy równoczesnym podawaniu siarczanu neomycyny w preparatach złożonych.¹⁸

Ograniczenia stosowania siarczanu neomycyny w chorobach oczu

Nie zaleca się używania soczewek kontaktowych w czasie leczenia zapalenia lub zakażenia oka preparatami zawierającymi siarczan neomycyny. W przypadku stosowania u pacjentów chorych na jaskrę, czas leczenia powinien być ograniczony do dwóch tygodni, o ile dłuższe stosowanie nie ma wyraźnego uzasadnienia. W takich przypadkach ciśnienie wewnątrzgałkowe powinno być rutynowo kontrolowane.¹⁹

Ostrzeżenia dotyczące stosowania siarczanu neomycyny w testach płatkowych

W przypadku testów płatkowych zawierających siarczan neomycyny, jak TRUE Test 36, należy pamiętać, że substancje testujące rzadko mogą wywołać uczulenie. Wystąpienie reakcji po 10 dniach lub później może świadczyć o nabyciu nadwrażliwości kontaktowej.²⁰

Należy unikać sytuacji powodujących nadmierne pocenie się oraz ekspozycji na światło słoneczne części ciała, na którą naklejony jest plaster z siarczanem neomycyny. Opalenizna może zmniejszać reaktywność testu płatkowego i powodować uzyskanie wyników fałszywie ujemnych.²¹

W przypadku testów płatkowych z siarczanem neomycyny nie należy stosować ich na skórę w miejscu zmian trądzikowych, blizn, ognisk zapalnych lub innych zmian, które mogłyby wpływać na wyniki testu.²²

Zespół nadwrażliwości skóry pleców (ang. angry back) jest stanem nadreaktywności spowodowanym przez zapalenie skóry w innej części ciała lub przez silnie dodatnią reakcję skórną. Należy szczególnie uważać na wyniki testu u pacjentów, u których wystąpią liczne dodatnie wyniki testu na poszczególne substancje, w tym siarczan neomycyny. W celu weryfikacji wyników fałszywie dodatnich może być konieczne powtórzenie testu po pewnym czasie.²³

Zastosowanie testów płatkowych z siarczanem neomycyny u pacjentów, u których uprzednio występowały reakcje anafilaktoidalne powinno być dokładnie rozważone.²⁴

Postępowanie w przypadku reakcji alergicznych na siarczan neomycyny

W przypadku wystąpienia silnej reakcji pod wpływem testu płatkowego z siarczanem neomycyny można zastosować miejscowo kortykosteroidy. W sporadycznych przypadkach może być konieczne zastosowanie kortykosteroidów o działaniu ogólnym.²⁵