reakcja anafilaktyczna
Reakcja anafilaktyczna (anafilaksja) to nagła, ciężka, systemowa reakcja alergiczna o potencjalnie zagrażającym życiu charakterze. Występuje w wyniku ekspozycji na alergen u osoby wcześniej uczulonej. Do najczęstszych czynników wywołujących należą pokarmy (szczególnie orzechy, skorupiaki), leki (antybiotyki, NLPZ), jad owadów oraz lateks.
Patofizjologicznie anafilaksja polega na masywnym uwolnieniu mediatorów zapalnych (m.in. histamina, leukotrieny) z komórek tucznych i bazofilów. Prowadzi to do rozszerzenia naczyń, zwiększenia ich przepuszczalności, skurczu oskrzeli i innych objawów. Klinicznie manifestuje się wielonarządowo – charakterystyczne są objawy skórne (pokrzywka, obrzęk), oddechowe (duszność, obrzęk krtani), sercowo-naczyniowe (spadek ciśnienia, tachykardia) oraz żołądkowo-jelitowe (wymioty, biegunka).
Leczenie anafilaksji wymaga natychmiastowego działania. Lekiem pierwszego rzutu jest adrenalina podana domięśniowo, najlepiej w przednio-boczną część uda. Dodatkowo stosuje się tlenoterapię, płynoterapię, leki przeciwhistaminowe i glikokortykosteroidy. Każdy pacjent po przebytej anafilaksji powinien zostać zaopatrzony w ampułkostrzykawkę z adrenaliną oraz przeszkolony w jej stosowaniu. Kluczowe jest również ustalenie czynnika wywołującego i jego unikanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – EpiPen Senior 0,3 mg/dawkę
EpiPen Senior to preparat zawierający 300 mikrogramów (0,3 mg) epinefryny w pojedynczej iniekcji 0,3 ml, klasyfikowany w grupie leków pobudzających serce (ATC: C01CA24). Epinefryna, jako amina katecholowa, działa poprzez stymulację receptorów alfa- i beta-adrenergicznych, co skutkuje dodatnim efektem chronotropowym i inotropowym na serce, zwiększeniem rzutu serca oraz poprawą krążenia wieńcowego. W układzie oddechowym lek wywołuje rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli, zmniejszenie oporu dróg oddechowych oraz redukcję świstów i duszności, co jest kluczowe w leczeniu ostrych reakcji anafilaktycznych. Krótki czas działania epinefryny wynika z szybkiej inaktywacji i eliminacji metabolitów przez nerki, co wymaga natychmiastowego podania i ewentualnego powtórzenia dawki w przypadku utrzymujących się objawów.
amina katecholowa, biotransformacja, bronchodylatacja, działanie inotropowe, efekt chronotropowy, epinefryna, krążenie wieńcowe, obrzęk dróg oddechowych, pirosiarczyn sodu, reakcja anafilaktyczna, receptory adrenergiczne, receptory alfa-adrenergiczne, receptory beta-1, rozkurcz oskrzeli, rzut serca, skurcz oskrzeli, świsty oddechowe, węzeł zatokowo-przedsionkowy, współczulny układ nerwowy, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon substancji czynnych
Cefiksym – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Cefiksym, jako cefalosporynowy antybiotyk beta-laktamowy, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z historią nadwrażliwości na penicyliny ze względu na ryzyko reakcji krzyżowej, w tym anafilaksji. U pacjentów z zaawansowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 20 ml/min) konieczne jest ostrożne dawkowanie i monitorowanie funkcji nerek, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, polimyksyna B, kolistyna czy diuretyki pętlowe. Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania cefiksymu u dzieci i młodzieży z upośledzoną czynnością nerek, dlatego nie zaleca się jego podawania w tej grupie.
alergia krzyżowa, antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk beta-laktamowy, biegunka poantybiotykowa, cefalosporyna, cefiksym, Clostridium, Clostridium difficile, diuretyk pętlowy, flora bakteryjna jelita, furosemid, klirens kreatyniny, kolistyna, lek hamujący perystaltykę jelit, lek nefrotoksyczny, nadwrażliwość na penicylinę, niewydolność nerek, polimyksyna B, reakcja anafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, toksyczna nekroliza naskórka, zespół nadwrażliwości lekowej, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dotagraf multidose
Produkt leczniczy Dotagraf multidose (0,5 mmol/ml, roztwór do wstrzykiwań) jest środkiem kontrastowym zawierającym gadolin, który należy podawać wyłącznie dożylnie, ze względu na przeciwwskazanie do podania dooponowego i ryzyko miejscowych reakcji nietolerancji w przypadku wynaczynienia. Podczas badania MRI z użyciem Dotagraf multidose konieczne jest stosowanie standardowych środków ostrożności, w tym wykluczenie pacjentów z implantami ferromagnetycznymi, kardiostymulatorami, pompami infuzyjnymi, stymulatorami nerwów, implantami ślimakowymi oraz podejrzeniem obecności ciał obcych, zwłaszcza w oku. Reakcje nadwrażliwości, zarówno alergiczne (w tym anafilaktyczne), jak i niealergiczne, mogą wystąpić natychmiastowo (do 60 minut) lub późno (do 7 dni) po podaniu, a ich ryzyko jest niezależne od dawki i może pojawić się już po pierwszym podaniu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wcześniejszymi reakcjami na środki kontrastowe zawierające gadolin, astmą (zwłaszcza niewyrównaną) oraz u osób stosujących beta-adrenolityki, ze względu na zwiększone ryzyko i nasilenie reakcji nadwrażliwości.
astma niewyrównana, badanie MRI, dostęp żylny, implant ślimakowy, klirens nerkowy, kwas gadoterynowy, lek beta-adrenolityczny, napad padaczkowy, nerkopochodne włóknienie układowe, ostra niewydolność nerek, podanie dooponowe, przeszczepienie wątroby, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, środek kontrastowy zawierający gadolin, wynaczynienie, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu – Przeciwwskazania stosowania
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) w formie inaktywowanej stanowi podstawę szczepionek takich jak Encepur Adults (1,5 mcg/0,5 ml), Encepur K (0,75 mcg/0,25 ml), FSME-IMMUN Junior (1,2 mcg/0,25 ml) oraz FSME-IMMUN dla dorosłych (2,4 mcg/0,5 ml). Bezwzględnym przeciwwskazaniem do ich podania jest nadwrażliwość na inaktywowany wirus lub inne składniki szczepionki, w tym formaldehyd, aminoglikozydy (neomycyna, gentamycyna, chlorotetracyklina), siarczan protaminy oraz białka jaja kurzego (albumina jaja kurzego w Encepur, białka kurze w FSME-IMMUN). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z ciężką alergią anafilaktyczną na białka jaja kurzego, dla których szczepienie jest bezwzględnie przeciwwskazane. Ponadto, wystąpienie powikłań po wcześniejszej dawce wymaga wstrzymania dalszych szczepień do czasu wyjaśnienia ich etiologii i konsultacji specjalistycznej.
albumina jaja kurzego, chlorotetracyklina, fibroblasty kurze, fibroblasty zarodków kurzych, formaldehyd, kleszczowe zapalenie mózgu, nadwrażliwość na składniki szczepionki, nadwrażliwość na substancję czynną, niepożądany odczyn poszczepienny, odpowiedź immunologiczna, ostra faza choroby, przeciwwskazanie bezwzględne, przeciwwskazanie względne, reakcja anafilaktyczna, siarczan gentamycyny, siarczan neomycyny, siarczan protaminy, szczepionka przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu, uogólniona reakcja poszczepienna, wirus kleszczowego zapalenia mózgu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Memantine Vipharm 20 mg
Przed rozpoczęciem terapii memantyną chlorowodorkiem (Memantine Vipharm, 20 mg tabletki powlekane) należy wykluczyć bezwzględne przeciwwskazania, przede wszystkim nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Reakcje alergiczne mogą obejmować spektrum od łagodnych zmian skórnych do ciężkich anafilaksji. Istotnym aspektem jest obecność laktozy jednowodnej w dawce 299,50 mg na tabletkę, co wymaga ostrożności u pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, ze względu na ryzyko wystąpienia objawów nietolerancji, takich jak bóle brzucha, wzdęcia czy biegunka.
ból brzucha, dziedziczna nietolerancja galaktozy, laktoza jednowodna, leczenie objawowe, Memantine Vipharm, memantyny chlorowodorek, nadwrażliwość, niedobór laktazy typu Lapp, nietolerancja laktozy, objawy nietolerancji, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Vitaminum E 400 mg Hasco 400 mg
Preparat Vitaminum E 400 mg HASCO w formie kapsułek miękkich jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na witaminę E (int-rac-α-Tocopherylis acetas, all-rac-α-tokoferylu octan) oraz na składniki pomocnicze, w tym olej arachidowy pochodzący z orzeszków ziemnych, co stanowi istotne ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaktycznych. Ponadto, stosowanie preparatu jest niewskazane u osób z niedoborem witaminy K ze względu na potencjalne nasilenie zaburzeń krzepnięcia i zwiększone ryzyko krwawień, zwłaszcza w kontekście jednoczesnego stosowania leków przeciwzakrzepowych. Kapsułki o dawce 400 mg witaminy E wymagają ostrożności w doborze pacjentów, a w przypadku trudności w połykaniu należy rozważyć alternatywne formy farmaceutyczne.
antyoksydant, dysfagia, kapsułka miękka, krzepnięcie krwi, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór witaminy K, olej arachidowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, ryzyko krwawienia, uczulenie na orzeszki ziemne, Vitaminum E, witamina E, wywiad alergologiczny, zaburzenia krzepnięcia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Helicid 40 40 mg
HELICID 40 zawiera 40 mg omeprazolu w postaci soli sodowej (42,6 mg soli sodowej omeprazolu) i jest dostępny jako proszek do sporządzania roztworu do infuzji. Omeprazol wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęstsze działania niepożądane (1-10%) to bóle głowy, ból brzucha, zaparcia, biegunka, wzdęcia oraz nudności i wymioty, zwykle przejściowe i nie wymagające przerwania leczenia. Rzadkie, ale istotne klinicznie działania obejmują leukopenię, trombocytopenię, agranulocytozę, pancytopenię, reakcje nadwrażliwości (w tym anafilaksję), hiponatremię, hipomagnezemię z wtórną hipokalcemii i hipokaliemią, a także ciężkie skórne reakcje nadwrażliwości (SCAR) takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczna martwica naskórka (TEN), DRESS i AGEP, które wymagają natychmiastowej interwencji.
agranulocytoza, ciężkie skórne działania niepożądane, encefalopatia wątrobowa, ginekomastia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, kandydoza przewodu pokarmowego, leukopenia, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, omeprazol, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezje, polipy dna żołądka, reakcja anafilaktyczna, reakcja polekowa z eozynofilią, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, sól sodowa omeprazolu, toczeń rumieniowaty podostry skórny, toksyczna rozpływna martwica naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia smaku, zapalenie cewkowo-śródmiąższowe, zapalenie wątroby, zawroty głowy błędnikowe, zawroty głowy ośrodkowe, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Azibiot 500 mg
Lek Azibiot 500 mg zawiera 500 mg azytromycyny dwuwodnej i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na azytromycynę, erytromycynę, inne antybiotyki makrolidowe (np. klarytromycynę, roksytromycynę, spiramycynę) oraz antybiotyki ketolidowe (np. telitromycynę). Stosowanie u takich pacjentów może prowadzić do poważnych reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. Ponadto, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancje pomocnicze, zwłaszcza laktozę jednowodną, co jest istotne u osób z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
antybiotyk ketolidowy, antybiotyk makrolidowy, azytromycyna, azytromycyna dwuwodna, duszność, erytromycyna, klarytromycyna, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na leki, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, roksytromycyna, spiramycyna, tabletka powlekana, telitromycyna, wysypka, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zolaxa Rapid 20 mg
Lek Zolaxa Rapid, zawierający olanzapinę w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, posiada istotne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na olanzapinę lub substancje pomocnicze, w tym aspartam (E 951), którego zawartość w tabletkach wynosi od 0,35 mg w dawce 5 mg do 1,40 mg w dawce 20 mg. Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować objawy skórne oraz ciężkie reakcje anafilaktyczne, co wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia terapii objawowej. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania lub predyspozycjami do jej rozwoju, ze względu na potencjalne ryzyko zaostrzenia choroby lub wywołania ostrego ataku jaskry, co jest szczególnie istotne u osób starszych, z nadwzrocznością lub dodatnim wywiadem rodzinnym.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Danengo 75 mg
Dabigatran eteksylan, stosowany w dawkach 150 mg lub 220 mg na dobę, wykazuje dobrze udokumentowany profil bezpieczeństwa oparty na danych klinicznych obejmujących około 64 000 pacjentów, z czego 35 000 otrzymywało ten lek. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, występujące u około 14% pacjentów, z dużymi krwawieniami obserwowanymi u mniej niż 2%. Krwawienia mogą dotyczyć różnych układów i narządów, w tym krwotoków wewnątrzczaszkowych, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego oraz skóry. W badaniach klinicznych po alloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego częstość dużych krwawień wynosiła 1,3% dla dawki 150 mg i 1,8% dla dawki 220 mg, porównywalnie do 1,5% w grupie leczonej enoksaparyną. Ryzyko krwawień jest zwiększone u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek, stosujących leki wpływające na hemostazę lub silne inhibitory glikoproteiny P (P-gp). W przypadku niekontrolowanego krwawienia dostępny jest swoisty czynnik odwracający działanie dabigatranu – idarucyzumab.
agranulocytoza, alloplastyka stawu biodrowego, alloplastyka stawu kolanowego, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antagonista witaminy K, dabigatran eteksylan, duże krwawienie, dysfagia, enoksaparyna, hematokryt, hemoglobina, hiperbilirubinemia, idarucyzumab, krwawienie z rany, krwiomocz, krwioplucie, krwotok do przewodu pokarmowego, krwotok układu moczowo-płciowego, krwotok wewnątrzczaszkowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, nawrót ŻChZZ, nefropatia związana z leczeniem przeciwzakrzepowym, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, powikłanie krwotoczne, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, zespół ciasnoty międzypowięziowej, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rivaroxaban APC 20 mg
Rywaroksaban, oceniany w 19 badaniach fazy III u 69 608 dorosłych oraz w 3 badaniach (fazy II i III) u 412 pacjentów pediatrycznych, wykazuje profil bezpieczeństwa zgodny z mechanizmem działania jako bezpośredni inhibitor czynnika Xa. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, w tym krwawienia z nosa (4,5%) i przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość krwawień różni się w zależności od wskazania: w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego krwawienia wystąpiły u 6,8% pacjentów, a anemia u 5,9%, natomiast w leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej krwawienia odnotowano u 23%, a anemię u 1,6%. Ryzyko krwawień jest zwiększone u pacjentów z niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym oraz stosujących inne leki wpływające na hemostazę. Objawy powikłań krwotocznych obejmują osłabienie, bladość, zawroty głowy, duszność, a w ciężkich przypadkach mogą prowadzić do zgonu lub powikłań takich jak zespół ciasnoty przedziałów powięziowych i niewydolność nerek.
aloplastyka stawu biodrowego, ból w klatce piersiowej, cholestaza, dławica piersiowa, hemoglobina hematokryt, hemostaza, hipoperfuzja, inhibitor czynnika Xa, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwioplucie, krwotok mózgowy, krwotok oczny, krwotok podspojówkowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadpłytkowość, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość pokrwotoczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, przezskórna interwencja wieńcowa, reakcja anafilaktyczna, rywaroksaban, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hadmuliv 200 mg + 500 mg
Badania kliniczne wykazały, że stosowanie kombinacji ibuprofenu z paracetamolem nie zwiększa ryzyka działań niepożądanych w porównaniu z monoterapią tymi lekami. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i obejmują nudności, wymioty, biegunkę, ból brzucha oraz objawy dyspeptyczne. Istnieje ryzyko poważnych powikłań, takich jak choroba wrzodowa, perforacja czy krwawienie z przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Dawkowanie ibuprofenu do 2400 mg/dobę wiąże się z niewielkim wzrostem ryzyka tętniczych zdarzeń zatorowo-zakrzepowych, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu. Ponadto, stosowanie NLPZ może powodować obrzęki, nadciśnienie tętnicze oraz niewydolność serca.
agranulocytoza, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, ibuprofen, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek, martwica wątroby, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk, ostra niewydolność wątroby, ostre zapalenie wątroby, pancytopenia, paracetamol, perforacja, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, udar mózgu, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyń, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zatorowość tętnicza, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Depo-Provera 150 mg/ml
Medroksyprogesteronu octan, substancja czynna preparatu Depo-Provera (150 mg/ml), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, sklasyfikowanych według terminologii MedDRA i częstości występowania. Do bardzo często występujących (≥10%) należą bóle głowy, nerwowość oraz zmiany masy ciała (zarówno wzrost, jak i spadek). Często (≥1%, <10%) obserwuje się depresję, zmniejszenie popędu płciowego, zawroty głowy, żylaki, dolegliwości żołądkowo-jelitowe (ból brzucha, nudności, wzdęcia), trądzik, łysienie, wysypkę, ból pleców, upławy, tkliwość piersi, bolesne miesiączkowanie, astenię oraz zatrzymanie płynów. Rzadkie, ale istotne działania niepożądane obejmują zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną, reakcje anafilaktyczne, osteoporozę z ryzykiem złamań oraz rzadkie przypadki raka piersi. Medroksyprogesteron wpływa również na układ rozrodczy, powodując zaburzenia miesiączkowania (nieregularne krwawienia, brak miesiączki, krwotoki), zaburzenia owulacji, zmiany w gruczołach sutkowych (tkliwość, mlekotok, guzki) oraz inne dolegliwości, takie jak torbiele jajnika czy suchość pochwy.
anorgazmia, ból głowy, brak owulacji, drgawki, dysfonia, gęstość mineralna kości, krwotok maciczny, lipodystrofia nabyta, łysienie, medroksyprogesteronu octan, migrena, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, ostuda, parestezja, porażenie nerwu VII, progestagen, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, ropień, rozrost błony śluzowej macicy, rozstępy skórne, tachykardia, terminologia MedDRA, torbiel jajnika, trądzik, wskaźnik gęstości mineralnej kości, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie psychiczne, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawroty głowy, zespół napięcia przedmiesiączkowego, złamanie osteoporotyczne, zmniejszenie tolerancji glukozy, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Duexon (25 mcg + 250 mcg)/dawkę odmierzoną
Lek Duexon to preparat wziewny zawierający salmeterol (25 µg/dawkę) oraz flutykazon propionian w trzech dawkach: 50 µg, 125 µg oraz 250 µg na dawkę odmierzoną. Salmeterol jest długo działającym β2-agonistą, a flutykazon propionian to kortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym. Przeciwwskazaniem bezwzględnym do stosowania leku jest nadwrażliwość na substancje czynne lub składniki pomocnicze. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się wysypką, świądem, paradoksalnym skurczem oskrzeli, obrzękiem naczynioruchowym czy reakcjami anafilaktycznymi. Ze względu na farmakologiczne właściwości obu składników, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego, nieleczonymi infekcjami dróg oddechowych, ciężką niewyrównaną niewydolnością wątroby oraz gruźlicą płuc (aktywna lub nieaktywna).
aerozol inhalacyjny, beta2-agonista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, działanie immunosupresyjne, flutykazon, gruźlica płuc, infekcja grzybicza, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, kontrola glikemii, kortykosteroid, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, nadwrażliwość na substancje czynne, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, salmeterol, skurcz oskrzeli, układ sercowo-naczyniowy, wywiad alergiczny, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Esogno 3 mg
Eszopiklon stosowany w dawkach 1-3 mg u dorosłych pacjentów wykazuje profil działań niepożądanych oparty na badaniach klinicznych obejmujących 1626 pacjentów leczonych eszopiklonem oraz 858 pacjentów otrzymujących placebo. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zaburzenia smaku (nieprzyjemny smak), a także ból głowy, senność, suchość w ustach, zawroty głowy i nudności, występujące u mniej niż 10% pacjentów. Działania niepożądane obejmują również zaburzenia psychiczne (nerwowość, depresja, lęk, zaburzenia pamięci, amnezja wsteczna), neurologiczne (ataksja, parestezje), okulistyczne (zamglone widzenie u osób starszych), naczyniowe (migrena, nadciśnienie), żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności), skórne (wysypka, świąd) oraz mięśniowo-szkieletowe (ból pleców, kurcze nóg). Amnezja wsteczna i złożone zachowania podczas snu (somnambulizm) stanowią istotne ryzyko, szczególnie u osób w podeszłym wieku.
albuminuria, aminotransferaza, amnezja wsteczna, ataksja, biegunka, ból głowy, depersonalizacja, depresja oddechowa, derealizacja, eozynofilia, eszopiklon, hipokaliemia, kamień nerkowy, kurcz nogi, leukopenia, miastenia, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na światło, napad padaczkowy, niedokrwistość hipochromowa, nieprawidłowe myślenie, nieprzyjemny smak, niestrawność, nietrzymanie moczu, nudność, objaw odstawienny, obrzęk naczynioruchowy, omam, osłabienie mięśni, parestezja, podwójne widzenie, reakcja anafilaktyczna, reakcja paradoksalna, senność, somnambulizm, suchość w ustach, szum uszny, uzależnienie fizyczne, zaburzenie pamięci, zaburzenie smaku, zaburzenie węchu, zamglone widzenie, zapalenie jelita grubego, zapalenie żołądka, zawrót głowy, zespół odstawienny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Miconal 20 mg/g
Żel Miconal zawiera 20 mg mikonazolu na 1 g preparatu i może wywoływać działania niepożądane, które jednak występują bardzo rzadko (<1/10 000). Do najpoważniejszych należą reakcje anafilaktyczne, nadwrażliwość oraz obrzęk naczynioruchowy, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. W obrębie skóry i tkanki podskórnej mogą pojawić się pokrzywka, kontaktowe zapalenie skóry, wysypka, rumień, świąd oraz uczucie palenia w miejscu aplikacji. Reakcje miejscowe, takie jak podrażnienie, zaczerwienienie, obrzęk, ból lub świąd, również klasyfikowane są jako bardzo rzadkie. Lek zawiera substancje pomocnicze, takie jak dimetylosulfotlenek (50 mg/g), glikol propylenowy (200 mg/g), alkohol benzylowy (100 mg/g) oraz alkohol etylowy (410 mg/g), które mogą nasilać penetrację składników i wywoływać podrażnienia lub reakcje alergiczne, szczególnie u osób predysponowanych.
alergen kontaktowy, alkohol benzylowy, alkohol etylowy, bąbel pokrzywkowy, dimetylosulfotlenek, glikol propylenowy, kontaktowe zapalenie skóry, Miconal, mikonazol, monitoring działań niepożądanych, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tkanki podskórnej, pieczenie skóry, pochodna imidazolu, pokrzywka, preparat przeciwgrzybiczy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja w miejscu podania, rumień, świąd, wysypka, zaburzenie skóry, zaburzenie układu immunologicznego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Losartan Genoptim 50 mg
Losartan potasowy, substancja czynna leku Losartan Genoptim, został oceniony w licznych badaniach klinicznych obejmujących ponad 3000 dorosłych z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym, 177 dzieci i młodzieży (6-16 lat), ponad 9000 pacjentów z nadciśnieniem i przerostem lewej komory, ponad 7700 z przewlekłą niewydolnością serca oraz ponad 1500 z cukrzycą typu 2 i białkomoczem. Najczęstszym działaniem niepożądanym były zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia. Profil bezpieczeństwa różni się w zależności od wskazań i populacji, z istotnym ryzykiem zaburzeń czynności nerek, w tym niewydolności, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka, co jest zwykle odwracalne po odstawieniu leku. Hiperkaliemia występowała często, szczególnie u pacjentów z cukrzycą typu 2 i nefropatią (9,9% vs 3,4% w grupie placebo przy stężeniu potasu >5,5 mmol/l). Inne działania niepożądane obejmowały niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy z potencjalnym zagrożeniem życia, oraz rzadkie przypadki rabdomiolizy.
białkomocz, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, cukrzyca typu 2, dławica piersiowa, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, kołatanie serca, losartan potasowy, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, nefropatia, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niewydolność nerek, nudności, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, plamica Schoenleina-Henocha, pokrzywka, przerost lewej komory, przewlekła niewydolność serca, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, senność, świąd, szum uszny, udar naczyniowy mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wymioty, wysypka, zaburzenia snu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie erekcji, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dessette mono 75 mcg
Dessette mono, zawierający 75 mikrogramów dezogestrelu, jest jednoskładnikowym doustnym środkiem antykoncepcyjnym z grupy progestagenów, charakteryzującym się niemal całkowitym zahamowaniem owulacji. Najczęstszym działaniem niepożądanym są nieregularne krwawienia, występujące u około 50% pacjentek, zróżnicowane pod względem częstotliwości i długości trwania. Po kilku miesiącach stosowania częstość krwawień ulega zmniejszeniu. Inne często obserwowane działania niepożądane (≥ 2,5%) to trądzik, zmiany nastroju (w tym depresja), ból piersi, nudności oraz niewielkie zwiększenie masy ciała związane z retencją płynów. Rzadziej występują zakażenia pochwy, bóle głowy, zmniejszenie libido, wymioty, zaburzenia skórne, torbiele jajników oraz uczucie zmęczenia. W rzadkich przypadkach mogą pojawić się poważne reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne.
ból głowy, ból piersi, bolesna miesiączka, brak miesiączki, chloasma, ciąża pozamaciczna, depresyjny nastrój, dysmenorrhea, galactorrhea, krwawienie z pochwy, łysienie, mastopatia, mlekotok, nieregularne krwawienie, nietolerancja soczewek kontaktowych, nowotwór hormonozależny, nudność, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retencja płynów, rumień guzkowy, tkliwość gruczołów sutkowych, torbiel jajnika, trądzik, udar mózgu, wysypka, zaburzenie skórne, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zahamowanie owulacji, zakażenie pochwy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zmiana nastroju, zmniejszenie popędu płciowego - Leksykon substancji czynnych
Alergoidy pyłków roślin – Interakcje
Alergoidy pyłków roślin, będące substancją czynną produktu Allergovit, dostępne są w stężeniach 1000 TU/ml (A) oraz 10 000 TU/ml (B). W trakcie immunoterapii alergenowej z użyciem tych preparatów istotne są interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo leczenia. Leki przeciwhistaminowe, kortykosteroidy oraz stabilizatory komórek tucznych mogą maskować wczesne objawy reakcji alergicznych, utrudniając ocenę tolerancji dawki i wymagając modyfikacji dawkowania. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu beta-blokerów i inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE-I), które mogą nasilać reakcje anafilaktyczne i osłabiać działanie adrenaliny, co komplikuje postępowanie w nagłych przypadkach. Ponadto, spożycie alkoholu w dniu iniekcji jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilonych reakcji miejscowych i systemowych oraz potencjalne zaburzenia metabolizmu leków ratunkowych.
adrenalina, alergen reagujący krzyżowo, alergoid pyłków roślin, beta-bloker, degranulacja mastocytów, immunoterapia alergenowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, kortykosteroid, krople oczne, lek przeciwalergiczny, lek przeciwhistaminowy, przepuszczalność naczyń krwionośnych, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, stabilizator komórek tucznych - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Targocid 200 mg
Lek Targocid, zawierający teikoplaninę w dawkach 200 mg i 400 mg, dostępny jest w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, infuzji lub roztworu doustnego. Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na teikoplaninę lub substancje pomocnicze preparatu. Ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaktycznych, konieczne jest dokładne zebranie wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych reakcji na antybiotyki glikopeptydowe. Każda fiolka zawiera 200 mg lub 400 mg teikoplaniny rozpuszczonej w 3,0 ml roztworu, co należy uwzględnić przy doborze dawki i drogi podania.
antybiotyk glikopeptydowy, charakterystyka produktu leczniczego, droga parenteralna, infuzja, nadwrażliwość na teikoplaninę, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, roztwór doustny, Targocid, teikoplanina, wankomycyna, wstrzyknięcie, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Symibace 2,5 mg
Symibace (cylazapryl) w dawce 2,5 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, substancje pomocnicze (w tym 58,912 mg laktozy jednowodnej w tabletce) oraz inne inhibitory ACE. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest występowanie dziedzicznego lub idiopatycznego obrzęku naczynioruchowego, a także epizodów obrzęku podczas wcześniejszej terapii inhibitorami ACE, ze względu na ryzyko zagrażającego życiu obrzęku twarzy, kończyn, języka czy krtani. Lek jest także absolutnie przeciwwskazany w II i III trymestrze ciąży z powodu ryzyka poważnych wad rozwojowych płodu, a stosowanie w I trymestrze wymaga ostrożnej oceny korzyści i ryzyka. Ponadto, jednoczesne stosowanie z aliskirenem jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą lub GFR <60 ml/min/1,73 m², a terapia cylazaprylem nie powinna być rozpoczynana wcześniej niż 36 godzin po zakończeniu leczenia sakubitrylem z walsartanem ze względu na ryzyko obrzęku naczynioruchowego.
afereza LDL, aliskiren, choroba tkanki łącznej, cylazapryl, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, GFR, hipotensja pierwszej dawki, idiopatyczny obrzęk naczynioruchowy, inhibitor ACE, laktoza jednowodna, małowodzie, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna, sakubitryl z walsartanem, trymestr ciąży, układ renina-angiotensyna-aldosteron - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Auroxetyn
Atomoksetyna, stosowana w leczeniu ADHD, wiąże się z ryzykiem wystąpienia zachowań samobójczych, szczególnie u dzieci i młodzieży, co wymaga starannej obserwacji pacjentów rozpoczynających terapię. U pacjentów z wadami serca odnotowano przypadki nagłej śmierci, dlatego lek należy stosować ostrożnie po konsultacji kardiologicznej. Atomoksetyna może powodować przyspieszenie tętna średnio o mniej niż 10 uderzeń/min oraz wzrost ciśnienia tętniczego średnio o mniej niż 5 mmHg, jednak u 8-12% dzieci i młodzieży oraz 6-10% dorosłych obserwowano zmiany tętna o ≥20 uderzeń/min i ciśnienia o 15-20 mmHg, które u części pacjentów (15-26% dzieci i młodzieży, 27-32% dorosłych) utrzymywały się lub nasilały. Przed leczeniem konieczne jest wykonanie szczegółowego wywiadu i badań układu krążenia oraz regularne monitorowanie tętna i ciśnienia co najmniej co 6 miesięcy, z uwzględnieniem siatek centylowych u dzieci i obowiązujących wytycznych u dorosłych.
ADHD, atomoksetyna, choroba układu krążenia, chwiejność emocjonalna, ciężkie zaburzenie depresyjne, ciśnienie tętnicze, enzym wątrobowy, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze, nagła śmierć, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność wątroby, pobudzenie maniakalne, przerost mięśnia sercowego, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, stan lękowy, stężenie bilirubiny, tachykardia, tętno, uszkodzenie wątroby, zaburzenie naczyń mózgowych, zachowanie samobójcze, zespół Tourette’a, zespół wydłużonego odstępu QT, żółtaczka - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Carbetocin Mercapharm 100 mcg/ml
Karbetocyna jest bezwzględnie przeciwwskazana w okresie ciąży, zwłaszcza do indukcji porodu, co należy wyraźnie zakomunikować pacjentce. W przypadku kobiet karmiących piersią, karbetocyna nie wykazuje istotnego wpływu na laktację, a niewielkie ilości przenikające do mleka ulegają enzymatycznemu rozkładowi w przewodzie pokarmowym niemowlęcia, co eliminuje konieczność ograniczania karmienia. Działania niepożądane karbetocyny są zbliżone do tych obserwowanych po oksytocynie i różnią się w zależności od drogi podania: dożylne (np. podczas cięcia cesarskiego) wiąże się z częstymi objawami takimi jak uczucie ciepła, ból głowy, niedociśnienie tętnicze, nudności czy tachykardia, natomiast domięśniowe podanie podczas porodu siłami natury może powodować m.in. ból głowy, zawroty głowy, dreszcze, gorączkę oraz rzadziej bradykardię i reakcje nadwrażliwości.
arytmia, ból w klatce piersiowej, bradykardia, cięcie cesarskie, diureza, dreszcze, duszność, hamowanie laktacji, hipertoniczny skurcz, hiponatremia, indukcja porodu, karbetocyna, karmienie piersią, krwotok poporodowy, mleko kobiece, nadmierne pocenie, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, oksytocyna, pęknięcie macicy, reakcja anafilaktyczna, świąd, tachykardia, uderzenia gorąca, wydłużenie odstępu QT, zatrucie wodne, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie moczu - Leksykon substancji czynnych
Linkomycyna – Działania niepożądane
Linkomycyna, dostępna w formie roztworu do wstrzykiwań i infuzji 300 mg/ml oraz kapsułek 500 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących różne układy i narządy. Najczęstsze objawy dotyczą układu pokarmowego i obejmują biegunkę, nudności oraz wymioty, z potencjalnie zagrażającym życiu rzekomobłoniastym zapaleniem jelit wywołanym przez Clostridium difficile (częstość nieznana). Linkomycyna może również indukować poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak pancytopenia, agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, neutropenia, leukopenia oraz plamica małopłytkowa (częstość nieznana), wymagające regularnego monitorowania morfologii krwi. Ponadto, obserwuje się reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, obrzęk naczynioruchowy i zespół choroby posurowiczej, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.
agranulocytoza, Clostridium difficile, hepatotoksyczność, jałowy ropień, leukopenia, Lincocin, linkomycyna, megacolon toksyczne, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, nieprawidłowe wyniki wątrobowe, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, pęcherzowe zapalenie skóry, plamica małopłytkowa, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie okrężnicy, zatrzymanie krążenia, zespół choroby posurowiczej, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Wirus różyczki – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Szczepionki zawierające atenuowany wirus różyczki, takie jak Priorix i Priorix-Tetra, wymagają szczególnej uwagi ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznych oraz konieczność zapewnienia pełnej identyfikowalności produktu poprzez dokumentację nazwy i numeru serii. Przed podaniem należy zadbać o całkowite odparowanie środków dezynfekujących, aby nie inaktywowały wirusa, co mogłoby obniżyć skuteczność szczepienia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z trombocytopenią, u których istnieje ryzyko nasilenia lub nawrotu choroby, a także u osób z zaburzeniami odporności, gdzie szczepienie jest możliwe tylko po ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Warto podkreślić, że zawartość fenyloalaniny w dawce wynosi 334 µg w Priorix i 583 µg w Priorix-Tetra, co jest istotne dla pacjentów z fenyloketonurią (PKU). Zawartość sodu i potasu jest poniżej 1 mmol na dawkę (odpowiednio 23 mg i 39 mg), co klasyfikuje szczepionki jako wolne od tych jonów.
atenuowany wirus różyczki, bezobjawowe zakażenie HIV, drgawka gorączkowa, fenyloketonuria, niedobór dopełniacza, niedobór podklas IgG, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, parestezja, podskórna droga podania, przewlekła choroba ziarniakowa, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, środek dezynfekujący, szczepionka MMR, szczepionka Priorix, szczepionka przeciw różyczce, trombocytopenia, wrodzona neutropenia, zaburzenie odporności - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ceftriaxon AptaPharma 2 g
Ceftriakson, antybiotyk z grupy cefalosporyn III generacji, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się eozynofilię, leukopenię, małopłytkowość, biegunki, wysypki oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych. W zakresie hematologicznym mogą wystąpić granulocytopenia i niedokrwistość (≥1/1000 do <1/100), a rzadko zaburzenia krzepnięcia (<1/1000). Poważne, choć rzadkie, są niedokrwistość hemolityczna i agranulocytoza (częstość nieznana). Reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny, mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji. W układzie nerwowym często występują bóle i zawroty głowy, a encefalopatia i drgawki zdarzają się sporadycznie. W obrębie przewodu pokarmowego często pojawiają się biegunka, nudności i wymioty, a rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego związane z Clostridium difficile wymaga wyrównania gospodarki wodno-elektrolitowej. Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych jest częste, natomiast powstawanie strątów w pęcherzyku żółciowym, żółtaczka jąder podkorowych mózgu (kernicterus) oraz zapalenie wątroby występują z nieznaną częstością, szczególnie u dzieci przy dawkach przekraczających standardowe (nawet do 30%).
agranulocytoza, cefalosporyna trzeciej generacji, cholestatyczne zapalenie wątroby, Clostridium difficile, cukromocz, encefalopatia, enzymy wątrobowe, eozynofilia, galaktozemia, granulocytopenia, grzybica narządów płciowych, kernicterus, krwiomocz, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, ostra uogólniona osutka krostkowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, skąpomocz, skurcz oskrzeli, strąty w nerkach, strąty w pęcherzyku żółciowym, test Coombsa, toksyczna nekroliza naskórka, vertigo, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia krzepnięcia, zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Avasart 80 mg
Avasart 80 mg, zawierający walsartan, jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca oraz u pacjentów po zawale mięśnia sercowego. Profil bezpieczeństwa walsartanu jest dobrze poznany i nie wykazuje zależności od dawki, czasu leczenia, płci, wieku ani rasy. Działania niepożądane różnią się w zależności od podstawowej choroby pacjenta. U pacjentów z niewydolnością serca częściej obserwuje się hiperkaliemię (niezbyt często), zawroty głowy (często), niedociśnienie tętnicze i ortostatyczne (często), a także niewydolność i zaburzenia czynności nerek (często). U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym działania niepożądane takie jak bóle brzucha i kaszel występują niezbyt często. W obu grupach mogą pojawić się reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy, wysypka i świąd o nieznanej częstości. Monitorowanie elektrolitów, parametrów nerkowych i wątrobowych jest kluczowe podczas terapii.
azot mocznikowy, choroba posurowicza, enzymy wątrobowe, hematokryt, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kontrolowane badania kliniczne, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, stężenie bilirubiny, stężenie hemoglobiny, walsartan, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zwiększenie stężenia kreatyniny - Leksykon leków
Działania niepożądane – AntyGrypin COMPLEX 500 mg + 200 mg + 4 mg
Lek AntyGrypin COMPLEX zawiera paracetamol (500 mg), kwas askorbinowy (200 mg) oraz maleinian chlorofenaminy (4 mg). Paracetamol, choć powszechnie stosowany, może wywoływać rzadkie działania niepożądane, takie jak niedokrwistość niehemolityczna, zahamowanie czynności szpiku, małopłytkowość, obrzęki, ostre i przewlekłe zapalenie trzustki, krwotoki, niewydolność i martwica wątroby, żółtaczka oraz ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka). Chlorofenamina wykazuje działania niepożądane zależne od dawki, w tym depresję OUN (senność, nudności, osłabienie mięśniowe), dyskinezy, zaburzenia koordynacji, nieostre widzenie, suchość błon śluzowych, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zatrzymanie moczu, a także rzadkie reakcje hematologiczne (agranulocytoza, leukopenia) i immunologiczne (reakcje anafilaktyczne, nadwrażliwość na światło).
agranulocytoza, AntyGrypin COMPLEX, cholestaza, depresja ośrodkowego układu nerwowego, dyskineza, hepatotoksyczność, hipotensja, krwawienie międzymiesiączkowe, kwas askorbowy, leukopenia, maleinian chlorofenaminy, małopłytkowość, martwica wątroby, nefropatia, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość niehemolityczna, niewydolność wątroby, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie błędnika, paracetamol, parestezja, pęcherzowy rumień wielopostaciowy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hedussin 33 mg/4 ml
Lek Hedussin w postaci syropu (33 mg/4 ml) zawierający suchy wyciąg z liści bluszczu (Hedera helix L., folium) wykazuje działania niepożądane, które należy monitorować ze względu na ich częstość i potencjalną ciężkość. Najczęściej obserwowane są reakcje alergiczne klasyfikowane jako często występujące (≥1/100 do <1/10), obejmujące pokrzywkę, wysypkę skórną, reakcje anafilaktyczne oraz duszność. W przypadku wystąpienia duszności lub reakcji anafilaktycznej konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia przeciwalergicznego. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i biegunka, występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) i mogą prowadzić do zaburzeń elektrolitowych oraz odwodnienia, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka. W przypadku ciężkich działań niepożądanych leczenie należy przerwać, a pacjent powinien być poddany odpowiedniej ocenie klinicznej.
bąbel skórny, biegunka, ciężkie działanie niepożądane, duszność, działanie niepożądane, dziedziczna nietolerancja fruktozy, farmakoterapia, Hedera helix, nudność, odwodnienie, pokrzywka, produkt biobójczy, produkt leczniczy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, sorbitol, wyciąg z liści bluszczu, wymioty, wyrób medyczny, wysypka skórna, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zaburzenie żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Micafungin Day Zero
Mykafungina wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, w tym istotnego wzrostu aktywności enzymów wątrobowych AlAT i AspAT oraz stężenia bilirubiny całkowitej przekraczającego 3-krotnie górną granicę normy. Badania przedkliniczne wykazały rozwój ognisk zmienionych hepatocytów i nowotworów wątrobowokomórkowych u szczurów po co najmniej 3 miesiącach terapii, przy ekspozycji zbliżonej do klinicznej u ludzi, co wskazuje na potencjalne ryzyko karcynogenne. Zaleca się regularne monitorowanie parametrów wątrobowych oraz wczesne przerwanie leczenia w przypadku utrzymującego się istotnego wzrostu AlAT/AspAT, zwłaszcza u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, przewlekłymi chorobami wątroby o charakterze przednowotworowym oraz u dzieci poniżej 1 roku życia, które są bardziej podatne na uszkodzenie wątroby. Dodatkowo, mykafungina może wywoływać poważne reakcje anafilaktyczne, skórne reakcje złuszczające (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka) oraz powikłania hemolityczne, wymagające natychmiastowego przerwania terapii i intensywnego monitorowania.
Mykafungina może również negatywnie wpływać na funkcję nerek, prowadząc do niewydolności nerek, co wymaga regularnej oceny czynności nerek podczas leczenia. W przypadku jednoczesnego stosowania z lekami hepatotoksycznymi lub genotoksycznymi, a także z syrolimusem, nifedypiną czy itrakonazolem, konieczne jest ścisłe monitorowanie objawów toksyczności i ewentualna korekta dawek. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym podawaniu mykafunginy i dezoksycholanu amfoterycyny B, ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności. W populacji pediatrycznej częstość działań niepożądanych jest wyższa niż u dorosłych, co wymaga zwiększonej czujności. Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na fiolkę, co umożliwia stosowanie u pacjentów na diecie niskosodowej.
aktywność AlAT AspAT, choroba nerek, choroba wątroby noworodków, dezoksycholan amfoterycyny B, działanie niepożądane, itrakonazol, lek hepatotoksyczny, marskość wątroby, Micafungin, mykafungina, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nifedypina, nowotwór wątrobowokomórkowy, ogniska zmienione hepatocytów, ostra hemoliza śródnaczyniowa, parametry wątrobowe, powikłanie hemolityczne, reakcja anafilaktyczna, syrolimus, toksyczna nekroliza naskórka, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby, wrodzony niedobór enzymatyczny, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie wątroby, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lopacut 2 mg
Chlorowodorek loperamidu, substancja czynna leku Lopacut 2 mg, wykazuje profil działań niepożądanych oceniony na podstawie 31 badań klinicznych obejmujących 3076 pacjentów dorosłych i dzieci powyżej 12 lat oraz 607 dzieci w wieku od 10 dni do 13 lat. Najczęściej obserwowane działania niepożądane w leczeniu ostrej biegunki to zaparcia (2,7%), wzdęcia z oddawaniem wiatrów (1,7%), bóle głowy (1,2%) i nudności (1,1%), natomiast w przewlekłej biegunce dominują wzdęcia (2,8%), zaparcia (2,2%), nudności (1,2%) i zawroty głowy (1,2%). Rzadkie, ale poważne działania obejmują reakcje alergiczne, w tym anafilaksję, ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona), niedrożność jelit, toksyczne rozszerzenie okrężnicy oraz ostre zapalenie trzustki. Objawy neurologiczne takie jak utrata świadomości, osłupienie czy zaburzenia koordynacji wymagają natychmiastowego przerwania leczenia i konsultacji lekarskiej.
ból głowy, chlorowodorek loperamidu, kolka brzuszna, niedrożność jelit, nudność, obniżony poziom świadomości, obrzęk naczynioruchowy, ostra biegunka, ostre zapalenie trzustki, pokrzywka, porażenna niedrożność jelit, przedawkowanie leku, przewlekła biegunka, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rozdęcie brzucha, rumień wielopostaciowy, suchość w ustach, szok anafilaktyczny, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, utrata świadomości, wysypka pęcherzowa, wzdęcia, zaburzenie koordynacji, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawrót głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zwężenie źrenicy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aspirin Pro 500 mg
Kwas acetylosalicylowy (ASA) stosowany w dawce 500 mg wykazuje istotne działania niepożądane, z których najważniejsze to zwiększone ryzyko krwawień i krwotoków, wynikające z nieodwracalnej inhibicji cyklooksygenazy płytkowej i hamowania agregacji płytek przez okres 7-10 dni. Ryzyko krwawień utrzymuje się do 4-8 dni po odstawieniu leku, co ma znaczenie przy planowaniu zabiegów chirurgicznych. Najczęstsze krwawienia obejmują epistaxis, krwawienia z dziąseł, purpurę, krwawienia z przewodu pokarmowego (w tym jawne i utajone) oraz rzadkie, ale ciężkie krwawienia wewnątrzczaszkowe. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują ból brzucha, chorobę wrzodową z możliwością perforacji oraz enteropatię zwężeniową jelit, szczególnie przy długotrwałej terapii wysokimi dawkami ASA. Ryzyko powikłań gastroenterologicznych wzrasta u osób starszych, z chorobą wrzodową, stosujących jednocześnie inne NLPZ, glikokortykosteroidy lub leki przeciwzakrzepowe.
agregacja płytek krwi, astma aspirynowa, astma oskrzelowa, choroba wrzodowa żołądka, efekt przeciwpłytkowy, encefalopatia, enteropatia zwężeniowa jelit, epistaxis, filtracja kłębuszkowa, glikokortykosteroid, hematemeza, inhibicja cyklooksygenazy płytkowej, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z dziąseł, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, melena, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, ostre uszkodzenie nerek, polip nosa, prostaglandyna nerkowa, purpura, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retencja sodu, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, stłuszczenie wątroby, tinnitus, triada aspirynowa, układ krzepnięcia, uszkodzenie wątroby, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie neurologiczne, zespół Reye’a, zwiększenie enzymów wątrobowych - Leksykon substancji czynnych
Trombina – Działania niepożądane
Trombina ludzka, stosowana w klejach tkankowych takich jak Artiss czy Tisseel, może wywoływać szerokie spektrum działań niepożądanych, od łagodnych reakcji miejscowych po ciężkie, zagrażające życiu powikłania ogólnoustrojowe. Najczęściej obserwowane są reakcje nadwrażliwości i alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, duszność, bradykardia, tachykardia, a także reakcje anafilaktyczne i szok anafilaktyczny. Szczególnie narażeni są pacjenci poddawani powtarzanym podaniom trombiny oraz osoby uczulone na aprotyninę lub inne składniki preparatu. Ponadto, donaczyniowe podanie trombiny niesie ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zakrzepica żyły pachowej (często), zator tętniczy, zator tętnicy mózgowej oraz zawał mózgu (niezbyt często). Zator powietrzny, zwłaszcza przy użyciu rozpylaczy z nieprawidłowym ciśnieniem lub zbyt bliskiej odległości, stanowi poważne zagrożenie życia.
bradykardia, duszność, klej tkankowy, niedociśnienie, niedrożność jelit, nudność, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciało, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, rumień, skurcz oskrzeli, świąd, szok anafilaktyczny, tachykardia, torbiel skórna, trombina, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zawał mózgu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Budixon Neb 0,25 mg/ml
Podczas kwalifikacji pacjenta do terapii zawiesiną do nebulizacji Budixon Neb (0,25 mg/ml lub 0,50 mg/ml) kluczowe jest wykluczenie przeciwwskazań, przede wszystkim nadwrażliwości na budezonid lub substancje pomocnicze. Lek zawiera zmikronizowany budezonid i jest dostępny w dwóch stężeniach, co pozwala na indywidualne dostosowanie dawki. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się jako wysypka, pokrzywka, świąd, skurcz oskrzeli, duszność, a w skrajnych przypadkach anafilaksja. Wystąpienie tych objawów wymaga natychmiastowego przerwania terapii i wdrożenia odpowiedniego leczenia objawowego.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Corhydron 25 25 mg
Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu wymaga stopniowego odstawiania, aby uniknąć ostrej niewydolności kory nadnerczy, która stanowi poważne zagrożenie życia. Działania niepożądane leku zostały sklasyfikowane według systemu MedDRA i obejmują szeroki zakres objawów, takich jak zaburzenia immunologiczne (np. reakcje anafilaktyczne), endokrynologiczne (np. zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci, wtórne zahamowanie osi przysadkowo-nadnerczowej), metaboliczne (ujemny bilans azotowy), psychiczne (omamy, psychozy, euforia), neurologiczne (napady drgawek, zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe), okulistyczne (jaskra wtórna, zaćma podtorebkowa), kardiologiczne (arytmie związane z hipokaliemią, nagłe zatrzymanie krążenia), naczyniowe (zakrzepy, zatory tłuszczowe), żołądkowo-jelitowe (wrzód żołądka, perforacja jelit), skórne (rozstępy, hirsutyzm, reakcje nadwrażliwości), mięśniowo-szkieletowe (osteoporoza, miopatia posteroidowa) oraz ogólne (retencja sodu i płynów, hipokaliemia). Częstość występowania większości działań niepożądanych jest nieznana, co podkreśla konieczność monitorowania pacjentów pod kątem tych powikłań.
alkaloza hipokaliemiczna, hipercholesterolemia, hipokaliemia, hirsutyzm, hydrokortyzon, jałowa martwica głowy kości udowej, jaskra wtórna, kardiomiopatia przerostowa, leukocytoza, limfopenia, martwicze zapalenie naczyń, miażdżyca naczyń, miopatia posteroidowa, obrzęk naczynioruchowy, oś przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostra niewydolność nadnerczy, parestezja, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, rzekomy guz mózgu, tarcza zastoinowa, trombocytopenia, ujemny bilans azotowy, wytrzeszcz, zaćma podtorebkowa, zakrzep z zatorem, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność krążenia, zator tłuszczowy, zespół Cushinga, zespół z odstawienia, zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego, zwiększone ciśnienie śródgałkowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sugammadex Juta 100 mg/ml
Sugammadex Juta (100 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze. Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować objawy od miejscowych zmian skórnych po ciężkie reakcje systemowe, takie jak anafilaksja. W przypadku wcześniejszych reakcji alergicznych na sugammadeks, ponowne podanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane. Preparat dostępny jest w fiolkach 2 ml (200 mg sugammadeksu) oraz 5 ml (500 mg sugammadeksu), a przeciwwskazania dotyczą wszystkich dawek. Produkt charakteryzuje się pH 7-8 oraz osmolalnością 300-500 mOsm/kg.
- Leksykon substancji czynnych
Heparyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Heparyna, jako lek przeciwzakrzepowy, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, oraz poważnych powikłań takich jak trombocytopenia indukowana heparyną (HIT) typu II. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów takich jak pokrzywka, świszczący oddech, spadek ciśnienia tętniczego czy reakcje anafilaktyczne, a w przypadku ich wystąpienia natychmiast przerwać terapię. Szczególną uwagę należy zwrócić na grupy wysokiego ryzyka, w tym pacjentów z chorobami wątroby, pooperacyjnych, noworodków oraz osób z zespołem rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC), gdzie konieczne jest wczesne wykrywanie objawów DIC i regularne badania krzepnięcia. W przypadku jednoczesnego stosowania innych leków przeciwzakrzepowych wskazany jest ścisły nadzór i częste monitorowanie parametrów hemostazy.
anemia hemolityczna, bandażowanie nóg, czynnik zakaźny, erytropoeza, heparyna, kontaktowe zapalenie skóry, kwas sorbowy, leczenie przeciwzakrzepowe, lek przeciwzakrzepowy, metylu parahydroksybenzoesan, niedobór odporności, niewydolność serca, parametry krzepnięcia krwi, parwowirus B19, pokrzywka, pokrzywka uogólniona, pończochy uciskowe, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, spadek ciśnienia tętniczego, stwardnienie podskórne, świszczący oddech, trombocytopenia indukowana heparyną, wirusowe zapalenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wrzód skórny, wstrząs anafilaktyczny, wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, zapalenie skóry, zapalenie zakrzepowe żył, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cefuroxim-MIP 1500 mg 1500 mg
Lek Cefuroxim-MIP w dawkach 750 mg i 1500 mg, stosowany do wstrzykiwań i infuzji, posiada bezwzględne przeciwwskazania obejmujące potwierdzoną nadwrażliwość na cefuroksym, inne cefalosporyny oraz antybiotyki beta-laktamowe (penicyliny, monobaktamy, karbapenemy), szczególnie w przypadku wcześniejszych reakcji anafilaktycznych. Preparat zawiera znaczące ilości sodu: 42 mg w dawce 750 mg oraz 83 mg w dawce 1500 mg, co wymaga ostrożności u pacjentów na diecie niskosodowej. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergologicznego, aby wykluczyć ryzyko reakcji krzyżowych i ciężkich powikłań alergicznych.
cefuroksym, Cefuroxim-MIP, charakterystyka produktu leczniczego, ciężka nadwrażliwość, dieta niskosodowa, duszność, karbapenem, monobaktam, nadwrażliwość na antybiotyk beta-laktamowy, nadwrażliwość na antybiotyki cefalosporynowe, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, obrzęk twarzy, opcja terapeutyczna, penicylina, postępowanie przeciwwstrząsowe, proszek do sporządzania roztworu, przeciwwskazanie do stosowania, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, spadek ciśnienia tętniczego, wysypka skórna, wywiad alergologiczny - Leksykon chorób i schorzeń
Ukąszenie przez pająka – Patofizjologia i mechanizm
Ukąszenia pająków mogą prowadzić do różnorodnych reakcji klinicznych, zależnych od gatunku pająka, ilości wprowadzonego jadu oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Jady pająków działają głównie neurotoksycznie lub nekrotycznie. Neurotoksyny, takie jak α-latrotoksyna w jadzie czarnej wdowy (Latrodectus), powodują masowe uwalnianie neuroprzekaźników (m.in. acetylocholiny, dopaminy, norepinefryny), co skutkuje silnymi, bolesnymi skurczami mięśni, bólem, ślinotokiem, nadciśnieniem i innymi objawami neurologicznymi. Z kolei jad pająka pustelnika (Loxosceles) zawiera sfingomielinazę D i inne enzymy, które aktywują układ dopełniacza i powodują martwicę tkanek, hemolizę wewnątrznaczyniową oraz reakcje zapalne, prowadząc do charakterystycznych zmian skórnych i potencjalnie ciężkich objawów ogólnoustrojowych, takich jak DIC, niewydolność nerek czy hemoliza. Objawy ogólnoustrojowe latrodektyzmu i loksoscelizmu mogą obejmować m.in. ból mięśni, gorączkę, nudności, wymioty, nadciśnienie, a w ciężkich przypadkach niewydolność oddechową lub krążeniową.
anafilaksja, cyklooksygenaza-2, fosfolipaza D, hemoliza, hemoliza wewnątrznaczyniowa, jad neurotoksyczny, jad pająka, kanały sodowe, kanały wapniowe, kompleks atakujący błonę, kwas arachidonowy, latrodektyzm, loksoscelizm, martwica tkanki, neuroprzekaźniki, niedokrwistość hemolityczna, potencjał czynnościowy, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja ogólnoustrojowa, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, skurcz mięśni, ukąszenie pająka, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego