Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Wirus różyczki

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania wirusa różyczki

Szczepionki zawierające atenuowany wirus różyczki wymagają szczególnej uwagi podczas ich stosowania ze względu na potencjalne ryzyko związane z ich podaniem. Personel medyczny powinien być świadomy wszystkich niezbędnych środków ostrożności, aby zapewnić pacjentom bezpieczeństwo podczas stosowania szczepionek przeciw różyczce.¹

Identyfikowalność produktu

W przypadku szczepionek zawierających wirus różyczki (Priorix, Priorix-Tetra) niezbędne jest zapewnienie pełnej identyfikowalności produktu. Personel medyczny powinien skrupulatnie zapisywać nazwę oraz numer serii podawanego preparatu w dokumentacji medycznej pacjenta, co ma kluczowe znaczenie dla monitorowania bezpieczeństwa stosowania szczepionek zawierających żywe atenuowane wirusy różyczki.^{2 3}

Ryzyko reakcji anafilaktycznych

Podobnie jak w przypadku wszystkich szczepionek podawanych w formie iniekcji, istnieje ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznej po podaniu preparatów zawierających wirus różyczki. Z tego powodu konieczne jest zapewnienie pacjentowi fachowej opieki medycznej bezpośrednio po szczepieniu oraz dostępu do odpowiednich środków leczniczych na wypadek wystąpienia nagłej reakcji alergicznej.^{4 5}

Dezynfekcja skóry przed podaniem

Szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowe przygotowanie miejsca iniekcji. Alkohol oraz inne środki dezynfekujące stosowane do odkażania skóry muszą całkowicie odparować przed podaniem szczepionki zawierającej wirus różyczki. Jest to konieczne, ponieważ środki te mogą inaktywować atenuowane wirusy obecne w szczepionce, co może prowadzić do zmniejszenia jej skuteczności.^{6 7}

Odpowiedź immunologiczna

Należy mieć świadomość, że nie wszystkie zaszczepione osoby mogą wytworzyć ochronny poziom przeciwciał przeciwko wirusowi różyczki. Dotyczy to szczególnie niemowląt szczepionych w pierwszym roku życia, które mogą nie wytworzyć wystarczającej odpowiedzi immunologicznej z powodu obecności przeciwciał matczynych w ich organizmie.^{8 9}

Przenoszenie wirusa różyczki

Istotnym aspektem dotyczącym bezpieczeństwa stosowania szczepionek zawierających wirus różyczki jest możliwość przeniesienia wirusa szczepionkowego. Wydalanie wirusa różyczki do gardła może występować od 7 do 28 dni po szczepieniu, ze szczytem wydalania około 11. dnia. Pomimo tego, nie ma dowodów na transmisję tych wydalonych wirusów na osoby podatne na zachorowanie.^{10 11}

Udokumentowano jednak przeniesienie wirusa różyczki na niemowlęta poprzez mleko matki oraz transmisję przez łożysko, niemniej nie ma dowodów na wystąpienie klinicznych objawów choroby w takich przypadkach.¹²

Trombocytopenia

Trombocytopenia związana ze szczepieniem przeciwko różyczce wymaga szczególnej uwagi klinicznej. U osób z już istniejącą trombocytopenią lub z trombocytopenią w wywiadzie po szczepieniu przeciwko wirusowi różyczki istnieje ryzyko nasilenia lub nawrotu choroby po podaniu szczepionki. Przypadki nasilenia lub nawrotu trombocytopenii były zgłaszane po podaniu pierwszej dawki żywych szczepionek przeciwko różyczce, aczkolwiek trombocytopenia związana ze szczepieniem jest rzadka i zasadniczo samoograniczająca.¹³

U takich pacjentów konieczne jest dokładne rozważenie stosunku korzyści do ryzyka wynikającego ze szczepienia. Pacjentów tych należy szczepić z zachowaniem szczególnej ostrożności, zalecana jest podskórna droga podania szczepionki.^{14 15}

Pacjenci z zaburzeniami odporności

Szczepienie pacjentów z zaburzeniami odporności stanowi oddzielne wyzwanie kliniczne. Można rozważyć szczepienie preparatami zawierającymi wirus różyczki u pacjentów z określonymi rodzajami niedoborów odporności, gdy korzyści przewyższają ryzyko. Dotyczy to m.in. pacjentów z bezobjawowym zakażeniem HIV, niedoborem podklas IgG, wrodzoną neutropenią, przewlekłą chorobą ziarniakową oraz chorobami przebiegającymi z niedoborem dopełniacza.^{16 17}

Pacjenci z niedoborami odporności, u których nie stwierdza się przeciwwskazań do szczepienia, mogą reagować słabiej niż osoby z prawidłową czynnością układu immunologicznego. W związku z tym, pomimo prawidłowego podania szczepionki, niektóre z tych osób mogą zachorować na różyczkę w przypadku kontaktu z patogenem. Pacjentów tych należy starannie monitorować pod kątem występowania objawów różyczki.^{18 19}

Potencjalne reakcje niepożądane

Po podaniu szczepionki zawierającej wirus różyczki może wystąpić utrata przytomności (omdlenie), szczególnie u młodzieży, jako reakcja psychogenna na ukłucie igłą. Mogą temu towarzyszyć objawy neurologiczne, takie jak przemijające zaburzenia widzenia, parestezje oraz toniczno-kloniczne ruchy kończyn podczas odzyskiwania przytomności. Istotne jest przestrzeganie odpowiednich procedur, aby zapobiec urazom podczas omdleń.^{20 21}

Ryzyko drgawek gorączkowych

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku podawania szczepionek zawierających wirus różyczki osobom z zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego, u których istnieje ryzyko występowania drgawek gorączkowych lub z drgawkami w wywiadzie rodzinnym. Pacjenci z drgawkami gorączkowymi w wywiadzie powinni być ściśle monitorowani po szczepieniu.²²

W przypadku szczepionki Priorix-Tetra zaobserwowano zwiększone ryzyko wystąpienia gorączki i drgawek gorączkowych w okresie od 5 do 12 dni po podaniu pierwszej dawki, w porównaniu z jednoczesnym podaniem szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz osobno przeciw ospie wietrznej. Częstość występowania gorączki jest zazwyczaj wyższa po podaniu pierwszej dawki szczepionki zawierającej wirusa różyczki.²³

Uwagi dodatkowe

Należy podkreślić, że szczepionki zawierające wirus różyczki w żadnym przypadku nie mogą być podawane donaczyniowo.^{24 25}

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Szczepionki Priorix i Priorix-Tetra zawierają kwas para-aminobenzoesowy, który może powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego) i wyjątkowo skurcz oskrzeli.^{26 27}

Szczepionki te zawierają również fenyloalaninę, która może być szkodliwa dla pacjentów z fenyloketonurią (PKU). Zawartość fenyloalaniny wynosi 334 mikrogramy w każdej dawce szczepionki Priorix oraz 583 mikrogramy w każdej dawce szczepionki Priorix-Tetra.^{28 29}

Zawartość sodu i potasu w szczepionkach jest poniżej 1 mmol na dawkę (23 mg sodu i 39 mg potasu), co pozwala uznać je za „wolne od sodu” i „wolne od potasu”.^{30 31}