Właściwości farmakodynamiczne
Wirus różyczki

Właściwości farmakodynamiczne wirusa różyczki

Wirus różyczki (szczep Wistar RA 27/3) jest jednym z podstawowych składników szczepionek przeciw różyczce, takich jak Priorix i Priorix-Tetra. Stanowi on żywy atenuowany szczep produkowany w hodowli ludzkich komórek diploidalnych (MRC-5), którego minimalne stężenie w dawce szczepionki wynosi nie mniej niż 10^3,0 CCID₅₀ (wyznaczona statystycznie ilość wirusa mogąca w wyniku zaszczepienia zakazić 50% hodowli komórkowej).¹²

Immunogenność wirusa różyczki

Wirus różyczki zawarty w szczepionkach charakteryzuje się wysoką immunogennością, co potwierdzają badania kliniczne. Szczepienie pojedynczą dawką szczepionki Priorix, zawierającej wirus różyczki, indukowało wytwarzanie przeciwciał przeciw różyczce u 100% uprzednio seronegatywnych zaszczepionych. Co istotne, dwa lata po szczepieniu pierwotnym wskaźniki serokonwersji utrzymywały się na poziomie 100% dla różyczki.³

W przypadku szczepienia dzieci w wieku od 9 do 10 miesięcy, wskaźniki serokonwersji dla różyczki wynosiły 100%, co potwierdza wysoką immunogenność tego szczepu wirusowego nawet u młodszych niemowląt.⁴

Utrzymywanie się odpowiedzi immunologicznej

Szczególnie ważną właściwością szczepu Wistar RA 27/3 wirusa różyczki jest długotrwałe utrzymywanie się odpowiedzi immunologicznej. W badaniach długoterminowych wykazano, że po podaniu szczepionki Priorix-Tetra (zawierającej ten sam szczep wirusa różyczki) wskaźniki seropozytywności dla przeciwciał przeciwko różyczce utrzymywały się na wysokim poziomie przez wiele lat. Po 2-letnim okresie obserwacji 100% zaszczepionych wykazywało seropozytywność dla przeciwciał przeciw różyczce (przy poziomie granicznym ≥ 10 IU/ml). Podobnie wysokie wskaźniki seropozytywności obserwowano po 6 latach (98,4%) i 10 latach (97,2%) od zaszczepienia.⁵

Skuteczność kliniczna

Chociaż brak bezpośrednich danych dotyczących skuteczności ochronnej szczepionki zawierającej wirus różyczki, immunogenność jest akceptowana jako wskaźnik skuteczności ochronnej. Wysoki wskaźnik serokonwersji oraz długotrwałe utrzymywanie się przeciwciał przeciwko różyczce świadczą o skutecznej ochronie przed zakażeniem tym wirusem.⁶

Odpowiedź immunologiczna u różnych grup wiekowych

Dzieci w wieku 12 miesięcy i starsze

W badaniach klinicznych z udziałem dzieci w wieku od 12 miesięcy do 2 lat wykazano, że wirus różyczki zawarty w szczepionce Priorix jest wysoce immunogenny, indukując serokonwersję u 100% uprzednio seronegatywnych zaszczepionych.⁷

Dzieci w wieku od 9 do 10 miesięcy

W przypadku dzieci w wieku od 9 do 10 miesięcy, wirus różyczki zawarty w szczepionkach Priorix lub Priorix-Tetra również wykazuje wysoką immunogenność. W badaniu klinicznym przeprowadzonym w Azji (w Singapurze) u dzieci w wieku 9-10 miesięcy, współczynniki serokonwersji dla różyczki były podobne do obserwowanych u dzieci w wieku 12-24 miesięcy w innych badaniach klinicznych.⁸

Należy jednak zauważyć, że niemowlęta w czasie pierwszego roku życia mogą nie odpowiedzieć prawidłowo na komponenty zawarte w szczepionce z powodu możliwej interferencji przeciwciał matczynych. Dlatego druga dawka szczepionki powinna zostać podana w ciągu 3 miesięcy po pierwszej dawce, aby zapewnić optymalną odpowiedź immunologiczną.⁹¹⁰

Młodzież i dorośli

Bezpieczeństwo i immunogenność wirusa różyczki u młodzieży i osób dorosłych nie były szczegółowo badane w badaniach klinicznych.¹¹ Podobnie, nie przeprowadzono badań klinicznych w celu oceny immunogenności szczepionki Priorix-Tetra u pacjentów w wieku powyżej 6 lat.¹²

Wpływ drogi podania na immunogenność

Wirus różyczki zawarty w szczepionkach wykazuje porównywalną immunogenność zarówno przy podaniu podskórnym, jak i domięśniowym. W badaniach klinicznych, ograniczona liczba pacjentów otrzymała szczepionkę Priorix domięśniowo, a wskaźniki serokonwersji wobec różyczki (jak również odry i świnki) były porównywalne do tych obserwowanych w przypadku podskórnej drogi podania.¹³

Również w przypadku szczepionki Priorix-Tetra, immunogenność i bezpieczeństwo podania domięśniowego były oceniane w trakcie jednego badania porównawczego, w którym 328 dzieci w wieku 11-21 miesięcy otrzymało domięśniowo lub podskórnie dwie dawki szczepionki. Badanie wykazało porównywalną immunogenność oraz profil bezpieczeństwa po stosowaniu obu dróg podania.¹⁴

Znaczenie drugiej dawki szczepionki

Druga dawka szczepionki zawierającej wirus różyczki indukuje wyższe współczynniki serokonwersji i/lub poziomy przeciwciał. Dane wykazują, że druga dawka antygenu różyczki (podobnie jak w przypadku innych antygenów szczepionkowych) działa przypominająco, wzmacniając odpowiedź immunologiczną.¹⁵

Schemat dwudawkowy jest szczególnie ważny w przypadku najmłodszych dzieci (w wieku 9-10 miesięcy), u których pierwsza dawka może nie wywołać pełnej odpowiedzi immunologicznej ze względu na interferencję z przeciwciałami matczynymi. W takim przypadku podanie drugiej dawki szczepionki w ciągu 3 miesięcy po pierwszej dawce zapewnia optymalną odpowiedź immunologiczną.¹⁶

Odpowiedź immunologiczna po szczepieniu przypominającym

Odpowiedź immunologiczna na wirus różyczki zawarty w szczepionce Priorix-Tetra podawanej jako druga dawka szczepienia przeciw odrze, śwince i różyczce dzieciom w wieku od 24 miesięcy do 6 lat była również badana. Wskaźniki seropozytywności wyniosły 100% dla przeciwciał przeciwko różyczce, niezależnie od wcześniejszego schematu szczepienia (szczepionka MMR lub szczepionka MMR podawana jednocześnie z żywą, atenuowaną szczepionką przeciw ospie wietrznej).¹⁷

Korelacja immunogenności z ochroną kliniczną

Mimo iż brak bezpośrednich danych dotyczących skuteczności ochronnej szczepionek zawierających wirus różyczki, immunogenność jest powszechnie akceptowana jako wskaźnik skuteczności ochronnej. Wysoki wskaźnik serokonwersji oraz długotrwałe utrzymywanie się przeciwciał przeciwko różyczce na poziomie ≥ 10 IU/ml u ponad 97% zaszczepionych nawet po 10 latach od szczepienia świadczą o skutecznej i trwałej ochronie immunologicznej.¹⁸¹⁹