przeszczep komórek macierzystych szpiku kostnego
Przeszczep komórek macierzystych szpiku kostnego (HSCT – Hematopoietic Stem Cell Transplantation) to procedura medyczna polegająca na podaniu pacjentowi zdrowych komórek macierzystych, które mają zdolność do odtworzenia prawidłowo funkcjonującego układu krwiotwórczego i immunologicznego. Źródłem komórek macierzystych może być szpik kostny, krew obwodowa po mobilizacji lub krew pępowinowa.
Wyróżniamy dwa główne rodzaje przeszczepów: autologiczny (komórki pobierane są od samego pacjenta) oraz allogeniczny (komórki pochodzą od dawcy). Przeszczep autologiczny stosuje się głównie w chorobach nowotworowych układu krwiotwórczego, takich jak szpiczak mnogi czy niektóre chłoniaki. Przeszczep allogeniczny jest wskazany w leczeniu ostrych białaczek, zespołów mielodysplastycznych, ciężkiej anemii aplastycznej oraz niektórych wrodzonych zaburzeń odporności.
Procedura przeszczepu obejmuje etap kondycjonowania (chemioterapia i/lub radioterapia), którego celem jest eradykacja choroby nowotworowej oraz immunosupresja umożliwiająca przyjęcie przeszczepu. Następnie podaje się zawiesinę komórek macierzystych drogą dożylną. Komórki te migrują do szpiku kostnego, gdzie zagnieżdżają się i rozpoczynają proces odnowy układu krwiotwórczego.
Po przeszczepie allogenicznym pacjent wymaga ścisłego monitorowania pod kątem powikłań, z których najpoważniejsze to choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD), infekcje oportunistyczne oraz nawrót choroby podstawowej. Leczenie immunosupresyjne jest niezbędne dla zapobiegania reakcji GvHD, jednak zwiększa ryzyko infekcji, dlatego opieka nad pacjentem wymaga zachowania delikatnej równowagi immunologicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Półpasiec – Epidemiologia
Półpasiec (herpes zoster, HZ) jest wynikiem reaktywacji wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV), z częstością występowania od 1,2 do 3,4 przypadków na 1000 osobolat u młodszych osób, a u pacjentów powyżej 65. roku życia wzrasta do 3,9-11,8 na 1000 osobolat. Ryzyko zachorowania w ciągu życia wynosi około 25-30%, zwiększając się do 50% u osób powyżej 80 lat. Głównym czynnikiem ryzyka jest wiek, a także immunosupresja, która zwiększa ryzyko zachorowania nawet 20-100-krotnie. Powikłania występują u 13-26% pacjentów, z neuralgią popółpaścową (PHN) jako najczęstszym powikłaniem, szczególnie u osób starszych (częstość PHN u osób 70-79 lat wynosi 235 na 100 000). Hospitalizacje dotyczą 1-4% chorych, a zgony są rzadkie, z częstością 0,017-0,465 na 100 000 osobolat, głównie u osób starszych i immunosupresyjnych. Epidemiologia półpaśca wykazuje regionalne różnice, z częstością 3-5 przypadków na 1000 osobolat w Ameryce Północnej, Europie i regionie Azji i Pacyfiku, a dane z Azji Południowo-Wschodniej, Ameryki Łacińskiej i Afryki są ograniczone.
ból neuropatyczny, choroba autoimmunologiczna, choroba nowotworowa, cukrzyca, HIV, hospitalizacja, immunosupresja, lek immunosupresyjny, nadzór epidemiologiczny, narodowy program szczepień, neuralgia popółpaścowa, obniżona odporność, odporność komórkowa, osobolata, półpasiec, przeszczep komórek macierzystych szpiku kostnego, reaktywacja wirusa, rekombinowana szczepionka przeciwko półpaścowi, szczepienie przeciwko ospie wietrznej, szczepienie przeciwko półpaścowi, szczepionka Shingrix, układ krwiotwórczy, wirus ospy wietrznej i półpaśca, wysypka, żywy atenuowany wirus - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak hodgkina (choroba hodgkina) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Chłoniak Hodgkina to rzadki, monoklonalny nowotwór układu limfoidalnego, charakteryzujący się obecnością komórek Reed-Sternberga i wysokim wskaźnikiem wyleczalności (pełna remisja u 75-90% pacjentów, >90% 10-letnie przeżycie). Choroba najczęściej dotyczy osób w wieku 20-40 lat oraz powyżej 60 roku życia i rozpoczyna się w węzłach chłonnych szyi, klatki piersiowej lub pach. Leczenie opiera się na chemioterapii (schematy ABVD, MOPP, Stanford V), radioterapii, immunoterapii (brentuximab vedotin, nivolumab, pembrolizumab) oraz przeszczepie szpiku kostnego. Kluczowa jest kompleksowa ocena pacjenta, monitorowanie objawów choroby i skutków ubocznych terapii, a także edukacja i wsparcie psychospołeczne. Pielęgniarka onkologiczna odgrywa istotną rolę w zarządzaniu objawami, zapobieganiu infekcjom, wsparciu żywieniowym i koordynacji opieki interdyscyplinarnej.
chemioterapia, choroba Gravesa, choroba Hodgkina, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, immunoterapia, izolacja odwrotna, kanał limfatyczny, klasyczny chłoniak Hodgkina, komórka Reed-Sternberga, limfadenopatia, morfologia krwi, nawrót choroby, neutropenia, niedoczynność tarczycy, nowotwór monoklonalny, preparat krwiopochodny, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep komórek macierzystych szpiku kostnego, przeszczep szpiku kostnego, radioterapia, remisja, terapia celowana, układ limfoidalny, węzeł chłonny, wtórny nowotwór, zakażenie grzybicze, zapalenie śluzówki