Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Wirus różyczki

Wpływ wirusa różyczki na płodność

Według dostępnych danych klinicznych, zarówno dla szczepionki Priorix jak i Priorix-Tetra zawierających żywy atenuowany wirus różyczki (szczep Wistar RA 27/3), nie przeprowadzono kompleksowych badań oceniających wpływ tych preparatów na płodność. Szczepionka Priorix, zawierająca m.in. komponentę wirusa różyczki w dawce nie mniejszej niż 10^3,0 CCID₅₀, nie była oceniana w badaniach dotyczących płodności.¹ Podobnie, nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu szczepionki Priorix-Tetra na płodność.²

Wirus różyczki a ciąża

Przeciwwskazania do szczepienia w czasie ciąży

Kobiety w okresie ciąży nie powinny być szczepione preparatami zawierającymi żywy atenuowany wirus różyczki (szczep Wistar RA 27/3). Dotyczy to zarówno szczepionki Priorix, jak i Priorix-Tetra.^{3 4} Jest to spowodowane teoretycznym ryzykiem transmisji wirusa różyczki na płód, pomimo użycia atenuowanego szczepu.

Bezpieczeństwo szczepionek zawierających wirus różyczki

Chociaż teoretycznie nie można wykluczyć ryzyka dla płodu, istotnym jest fakt, że nie zostały dotychczas udokumentowane przypadki uszkodzenia płodu po podaniu szczepionek zawierających komponenty przeciwko różyczce kobietom w okresie ciąży.^{5 6}

Doświadczenia kliniczne wskazują, że nie zgłoszono żadnego przypadku zespołu różyczki wrodzonej u ponad 3500 nieświadomych wczesnej ciąży, podatnych na zakażenie kobiet, którym podano szczepionkę zawierającą komponentę różyczki.⁷ Ta obserwacja jest istotna z klinicznego punktu widzenia i wskazuje na niskie ryzyko rzeczywistego wpływu szczepionkowego wirusa różyczki na rozwój płodu.

Postępowanie w przypadku nieświadomego zaszczepienia

W przypadku nieumyślnego podania szczepionki zawierającej komponentę wirusa różyczki kobiecie nieświadomej swojej ciąży, nie jest to wskazanie do przerwania ciąży.⁸ Lekarz powinien poinformować pacjentkę o braku udokumentowanych przypadków zespołu różyczki wrodzonej w takiej sytuacji, co powinno zmniejszyć niepokój związany z przypadkowym szczepieniem podczas ciąży.

Zalecenia dotyczące planowania ciąży

Kobietom w wieku rozrodczym, które otrzymały szczepionkę zawierającą żywy atenuowany wirus różyczki, należy zalecić unikanie zajścia w ciążę przez okres 1 miesiąca od zaszczepienia.^{9 10} Jest to okres, w którym teoretycznie możliwe jest namnażanie się wirusa szczepionkowego w organizmie. Ta informacja powinna być rutynowo przekazywana każdej pacjentce w wieku rozrodczym przed szczepieniem.

Kobiety planujące ciążę powinny zostać poinformowane przez lekarza o konieczności opóźnienia tej decyzji o minimum miesiąc od momentu otrzymania szczepionki zawierającej wirus różyczki.^{11 12}

Wirus różyczki a karmienie piersią

Dane kliniczne dotyczące stosowania w okresie laktacji

Dane dotyczące stosowania szczepionek zawierających żywy atenuowany wirus różyczki w okresie karmienia piersią są ograniczone. W przypadku szczepionki Priorix istnieją tylko ograniczone doniesienia dotyczące jej stosowania w okresie laktacji.¹³ Jeśli chodzi o szczepionkę Priorix-Tetra, brak jest odpowiednich danych dotyczących jej stosowania u kobiet karmiących piersią.¹⁴

Transmisja wirusa poprzez mleko matki

Badania przeprowadzone u kobiet karmiących piersią, które zostały zaszczepione żywą, atenuowaną szczepionką przeciw różyczce po porodzie, wykazały możliwość wydzielania wirusów szczepionkowych wraz z mlekiem i przenoszenia ich na dziecko karmione piersią.¹⁵ Jest to istotna informacja, którą lekarz powinien przekazać pacjentce rozważającej szczepienie w okresie karmienia piersią.

Mimo potencjalnej transmisji wirusa, w dostępnym piśmiennictwie nie ma dowodów na wystąpienie klinicznych objawów choroby u dzieci karmionych piersią przez matki, które otrzymały szczepionkę zawierającą wirus różyczki.¹⁶

Szczególne uwagi dla dzieci z obniżoną odpornością

Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, gdy dziecko karmione piersią ma obniżoną odporność. W takim przypadku lekarz powinien przeprowadzić indywidualną analizę korzyści i ryzyka wynikającego ze szczepienia matki preparatem zawierającym żywy atenuowany wirus różyczki.¹⁷ U pacjentów z immunosupresją teoretycznie istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia objawów chorobowych po ekspozycji na wirus szczepionkowy, dlatego należy dokładnie rozważyć zasadność szczepienia matki karmiącej takie dziecko.

Istotne jest, aby lekarz świadomie podjął decyzję o szczepieniu matki karmiącej piersią, uwzględniając indywidualną sytuację kliniczną i stan zdrowia dziecka, szczególnie w kontekście jego funkcji immunologicznych.