Działania niepożądane
Wirus różyczki

Działania niepożądane wirusa różyczki

Wirus różyczki znajduje się w składzie szczepionek łączonych, takich jak Priorix (szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce, żywa) oraz Priorix-Tetra (szczepionka przeciw odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej, żywa). W obu preparatach wykorzystywany jest żywy atenuowany wirus różyczki szczepu Wistar RA 27/3 w stężeniu nie mniejszym niż 10^3,0 CCID₅₀ na dawkę. ¹²

Działania niepożądane związane z wirusem różyczki mogą wystąpić jako reakcja na sam antygen wirusowy lub w wyniku interakcji z innymi składnikami szczepionki. Choć wirus zawarty w szczepionkach jest atenuowany, wciąż może wywoływać pewne objawy kliniczne, które jednak są łagodniejsze i mniej częste niż w przypadku zakażenia dzikim wirusem różyczki. ³

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Profil bezpieczeństwa szczepionek zawierających atenuowany wirus różyczki został dokładnie zbadany w licznych próbach klinicznych. W badaniach nad szczepionką Priorix uczestniczyło około 12 000 osób, a nad Priorix-Tetra – ponad 4 000 dzieci w wieku od 9 do 27 miesięcy. ⁴⁵

Działania niepożądane w badaniach klinicznych monitorowano przez okres 42 dni po szczepieniu, co pozwoliło na dokładną ocenę profilu bezpieczeństwa. ⁶⁷

Miejscowe działania niepożądane

Do najczęstszych działań niepożądanych związanych z podaniem szczepionek zawierających wirus różyczki należą reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Zaczerwienienie w miejscu podania występuje bardzo często (≥ 1/10) w przypadku obu szczepionek, co czyni je jednym z najczęstszych działań niepożądanych. ⁸⁹

Ból w miejscu wstrzyknięcia występuje bardzo często przy podaniu Priorix-Tetra, natomiast w przypadku Priorix pojawia się często po pierwszej dawce i bardzo często po drugiej dawce. Obrzęk w miejscu podania obserwuje się często przy obu szczepionkach. ¹⁰¹¹

Ogólnoustrojowe działania niepożądane

Gorączka jest bardzo częstym ogólnoustrojowym działaniem niepożądanym (≥ 1/10) występującym po szczepieniu szczepionkami zawierającymi wirus różyczki. Podwyższona temperatura ciała mierzona w odbytnicy ≥ 38°C lub pod pachą/w ustach ≥ 37,5°C pojawia się bardzo często, natomiast wyższa gorączka (mierzona w odbytnicy > 39,5°C lub pod pachą/w ustach > 39°C) występuje często. ^{39,5°C; mierzona pod pachą lub w ustach > 39°C)”>1239,5°C; pod pachą/w ustach >39°C)”>13}

Warto zauważyć, że po podaniu pierwszej dawki skojarzonej szczepionki przeciw odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej (Priorix-Tetra) obserwowano częstsze występowanie gorączki (około 1,5 raza), w porównaniu z równoczesnym podaniem oddzielnych szczepionek przeciw MMR i przeciw ospie wietrznej w różne miejsca ciała. ¹⁴

Wysypka jest częstym działaniem niepożądanym (≥1/100 do <1/10) występującym po szczepieniu preparatami zawierającymi wirus różyczki. ¹⁵¹⁶

Zaburzenia układu nerwowego

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) po podaniu szczepionek zawierających wirus różyczki mogą wystąpić drgawki gorączkowe. ¹⁷¹⁸

W przypadku szczepionki Priorix-Tetra przeprowadzono retrospektywną analizę danych dotyczących ryzyka występowania drgawek gorączkowych u dzieci w wieku 9-30 miesięcy. Badanie wykazało, że w okresie największego ryzyka (5-12 dni po pierwszej dawce) częstość występowania drgawek gorączkowych wynosiła 2,18-6,19 na 10 000 osób, w porównaniu do 0,49-2,55 na 10 000 osób w grupie kontrolnej, która otrzymała oddzielne szczepionki. Oznacza to, że może wystąpić jeden dodatkowy przypadek drgawek gorączkowych na około 2747-5882 osób zaszczepionych szczepionką Priorix-Tetra. ¹⁹

Rzadkie poważne działania niepożądane

W ramach monitorowania po wprowadzeniu szczepionek do obrotu odnotowano szereg poważnych działań niepożądanych o częstości występowania trudnej do oszacowania ze względu na dobrowolny charakter zgłoszeń. Do tych rzadkich, ale potencjalnie poważnych reakcji związanych z wirusem różyczki należą: ²⁰²¹

• Zaburzenia neurologiczne: zapalenie mózgu, zapalenie móżdżku, objawy przypominające zapalenie móżdżku (przejściowe zaburzenia chodu i przejściowa ataksja), zespół Guillain-Barré, poprzeczne zapalenie rdzenia kręgowego, zapalenie nerwów obwodowych, udar mózgu ²²²³
• Zaburzenia krwi i układu chłonnego: małopłytkowość, plamica małopłytkowa ²⁴²⁵
• Zaburzenia układu immunologicznego: reakcje alergiczne, w tym reakcje anafilaktyczne ²⁶²⁷
• Zaburzenia naczyniowe: zapalenie naczyń ²⁸²⁹
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: rumień wielopostaciowy ³⁰³¹
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: ból stawów, zapalenie stawów ³²³³
• Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, objawy przypominające różyczkę ³⁴³⁵

W kontekście zapalenia mózgu, które zostało zgłoszone z częstością mniejszą niż 1 na 10 milionów dawek, należy podkreślić, że ryzyko wystąpienia zapalenia mózgu po szczepieniu jest znacznie niższe niż ryzyko zapalenia mózgu w przebiegu naturalnego zakażenia wirusem różyczki, które wynosi około 1 na 6000 przypadków. ³⁶

Specyficzne zagrożenia związane z wirusem różyczki

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że przypadkowe donaczyniowe podanie szczepionki zawierającej wirus różyczki może wywołać ciężką reakcję, a nawet wstrząs. W takiej sytuacji konieczne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiednich działań leczniczych, których zakres zależy od ciężkości reakcji. ³⁷

Tabela działań niepożądanych związanych z wirusem różyczki

<sup data-drug="Priorix" data-section="Działania niepożądane" title="Tabelaryczny wykaz działań niepożądanych […] Działania niepożądane wymienione są zgodnie z częstością występowania: Bardzo często ≥ 1/10 Często ≥ 1/100 do <1/10 Niezbyt często ≥ 1/1000 do <1/100 Rzadko ≥ 1/10 000 do 38<sup data-drug="Priorix-Tetra" data-section="Działania niepożądane" title="Tabelaryczna lista działań niepożądanych […] Zgłoszone działania niepożądane wymienione są zgodnie z następującą częstością występowania: Bardzo często (≥ 1/10) Często (≥1/100 do <1/10) Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Bardzo rzadko (39

Porównanie ryzyka działań niepożądanych z ryzykiem powikłań po zakażeniu dzikim wirusem różyczki

Poważne działania niepożądane po szczepieniu szczepionkami zawierającymi wirus różyczki występują niezwykle rzadko. Warto podkreślić, że ryzyko wystąpienia poważnych powikłań po szczepieniu jest znacznie niższe niż ryzyko powikłań po zakażeniu dzikim wirusem różyczki. ⁴⁰

Przykładowo, zapalenie mózgu po szczepieniu zgłaszano z częstością mniejszą niż 1 na 10 milionów dawek, podczas gdy ryzyko zapalenia mózgu w następstwie naturalnego zakażenia wirusem różyczki wynosi około 1 na 6 000 przypadków. To oznacza, że naturalne zakażenie wirusem różyczki niesie ze sobą ponad 1600 razy większe ryzyko zapalenia mózgu niż szczepienie. ⁴¹

Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na konieczność ciągłego monitorowania stosunku korzyści do ryzyka stosowania szczepionek zawierających wirus różyczki, istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Zgłoszenia mogą być dokonywane przez osoby należące do fachowego personelu medycznego za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego. ⁴²⁴³

Systematyczne zbieranie danych o działaniach niepożądanych po wprowadzeniu szczepionek do obrotu pozwala na identyfikację rzadkich zdarzeń, które mogą nie być wykryte w badaniach klinicznych z uwagi na ograniczoną liczebność populacji badanej. ⁴⁴⁴⁵