chorobowość
Chorobowość jest miarą epidemiologiczną określającą liczbę osób chorych na daną chorobę w określonej populacji w danym czasie, zazwyczaj wyrażaną jako wskaźnik na 1000, 10 000 lub 100 000 osób. Jest to istotny parametr w ocenie stanu zdrowia publicznego, który pozwala na monitorowanie rozpowszechnienia chorób w populacji.
W przeciwieństwie do zapadalności, która mierzy liczbę nowych przypadków choroby w danym okresie, chorobowość uwzględnia wszystkie istniejące przypadki, zarówno nowe, jak i wcześniej zdiagnozowane. Wskaźnik ten jest szczególnie przydatny w ocenie obciążenia systemu opieki zdrowotnej oraz planowaniu alokacji zasobów medycznych.
Chorobowość może być wyrażana jako chorobowość punktowa (prevalence) – liczba chorych w określonym momencie, lub jako chorobowość okresowa – liczba chorych w określonym przedziale czasowym. Wskaźnik ten jest kluczowy w badaniach epidemiologicznych i stanowi podstawę do formułowania strategii zdrowia publicznego oraz programów profilaktycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Agenezja pochwy – Zapobieganie i profilaktyka
Agenezja pochwy jest wrodzoną wadą rozwojową, najczęściej związaną z zespołem Mayera-Rokitansky’ego-Küstera-Hausera (MRKH) oraz zespołem całkowitej niewrażliwości na androgeny. Pomimo braku możliwości bezpośredniej profilaktyki, kluczowe jest poradnictwo genetyczne, zwłaszcza u pacjentek z rodzinną historią zaburzeń różnicowania płci. Zaleca się unikanie ekspozycji na czynniki teratogenne, takie jak toksyny, dym papierosowy i zanieczyszczenia środowiskowe, a także prowadzenie zdrowego stylu życia, w tym zbilansowanej diety i unikanie używek w okresie ciąży. Diagnostyka powinna uwzględniać ocenę współistniejących wad wrodzonych oraz zapewnienie wsparcia psychospołecznego, a także omówienie opcji reprodukcyjnych, takich jak adopcja czy surogacja.
agenezja pochwy, anomalia narządów płciowych, chorobowość, czynniki środowiskowe, dilator pochwowy, doradca genetyczny, infekcja przenoszona drogą płciową, podejście wielodyscyplinarne, poradnictwo genetyczne, poradnictwo psychospołeczne, powikłanie, środowisko pochwy, substancja teratogenna, surogacja, wada rozwojowa, wada wrodzona, zdrowy styl życia, zespół Mayera-Rokitansky’ego-Küstera-Hausera, zespół niewrażliwości na androgeny - Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja tasiemcem – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie po infekcji Enterobius vermicularis jest bardzo dobre, przy skuteczności leczenia sięgającej 90-100%. Kluczowe jest przeprowadzenie terapii u wszystkich członków rodziny lub osób z bliskiego otoczenia, co zapobiega reinfekcji i ułatwia eliminację pasożyta. Infekcja zwykle przebiega łagodnie, a najczęstszym objawem jest świąd okołoodbytowy nasilający się nocą. Rzadkie powikłania obejmują ektopowe migracje pasożyta do narządów takich jak pochwa, jajowody, otrzewna czy wątroba, zwłaszcza u pacjentów z uszkodzoną integralnością ściany jelita. Zakażenie wiąże się z 28-68% wzrostem ryzyka zapalenia wyrostka robaczkowego, a eozynofilia nie koreluje jednoznacznie z ciężkością choroby.
bezwzględna liczba eozynofilów, chorobowość, enterobioza, Enterobius vermicularis, eozynofilia, infekcja owsikami, migracja pasożytów, nadkażenie bakteryjne, nawrót, obszar endemiczny, otrzewna miednicy, ponowne zakażenie, sieć większa, środek zapobiegawczy, świąd okołoodbytowy, zakażenie ektopowe, zakażenie wtórne, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalna choroba jelit - Leksykon chorób i schorzeń
Akromegalia – Epidemiologia
Akromegalia to rzadka choroba endokrynologiczna charakteryzująca się nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu (GH) i wtórnym wzrostem stężenia IGF-1. Epidemiologia akromegalii wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i demograficzne, z częstością występowania od 2,8 do 13,7 przypadków na 100 000 osób, a w niektórych badaniach przesiewowych nawet do 1000 przypadków na milion. Roczna zapadalność wynosi od 0,2 do 1,1 na 100 000 osób, z medianą wieku diagnozy w piątej dekadzie życia (40,5-47 lat) i opóźnieniem diagnostycznym wynoszącym 7-10 lat. Dane wskazują na możliwe różnice płciowe w przebiegu choroby, z wyższą śmiertelnością u kobiet. W 7 głównych rynkach (USA, Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania, Kanada) liczba zdiagnozowanych przypadków wzrosła do około 60 000 w 2023 roku, z rocznym wskaźnikiem wzrostu 0,95%.
badanie przesiewowe, choroba endokrynologiczna, choroba sercowo-naczyniowa, chorobowość, choroby współistniejące, cukrzyca typu 2, gruczolak, gruczolak przysadki, hipogonadyzm, hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu, kolonoskopia przesiewowa, leczenie neurochirurgiczne, makrogruczolak, mikrogruczolak, nadciśnienie, niedoczynność przysadki, niedoczynność tarczycy, nowotwór układu pokarmowego, nowotwór złośliwy, polip jelita grubego, radioterapia, rak jelita grubego, rak okrężnicy, standaryzowany współczynnik zachorowalności, zapadalność - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia odżywiania – Epidemiologia
Zaburzenia odżywiania stanowią istotny problem zdrowia publicznego, charakteryzujący się zróżnicowanym rozpowszechnieniem w zależności od płci, wieku, grup etnicznych i czynników społeczno-kulturowych. Globalne rozpowszechnienie wynosi od 2,2% do 4,6% w różnych regionach, z wyższą częstością u kobiet (8,60%) niż u mężczyzn (4,07%). Najczęstsze zaburzenia to OSFED (39,5-44,2% przypadków), anoreksja (0,09-0,16%), bulimia (0,05-0,32%) oraz zaburzenie z napadami objadania się (0,26-0,96%). Wysokie ryzyko występuje w grupie wiekowej 15-19 lat, gdzie nawet 12% nastolatków doświadcza zaburzeń odżywiania. Zaburzenia te wiążą się z wysoką śmiertelnością, szczególnie anoreksja (SMR 5,86; 95% CI: 4,17-8,26) oraz znacznym obciążeniem psychicznym i somatycznym, w tym współwystępowaniem zaburzeń psychicznych (80% przypadków) i somatycznych (np. cukrzyca, osteoporoza). Pandemia COVID-19 przyczyniła się do wzrostu częstości i nasilenia objawów, a roczne wskaźniki zapadalności w siłach zbrojnych wzrosły o 79% w latach 2017-2021.
anoreksja, badania przesiewowe, badanie antropometryczne, badanie bliźniąt, białaczka OUN, bulimia, chorobowość, dokumentacja medyczna, epidemiologia, klinicysta szpitalny, napady objadania się, niedociśnienie ortostatyczne, OSFED, osteoporoza, PCOS, terapia rodzinna, transpłciowość, uzależnienie od substancji, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie odżywiania, zaburzenie psychiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 1 – Epidemiologia
Neurofibromatoza typu 1 (NF1) jest jednym z najczęstszych zaburzeń jednogenowych, z częstością występowania szacowaną na około 1 na 2000-3000 żywych urodzeń, a chorobowością około 1 na 3164 osób (95% CI: 1 na 2132-1 na 4712). Około 50% przypadków wynika z nowych mutacji, głównie pochodzenia ojcowskiego, a pozostałe są dziedziczone autosomalnie dominująco. NF1 charakteryzuje się pełną penetracją u dorosłych, ale objawy nasilają się z wiekiem, a choroba skraca oczekiwaną długość życia o 10-20 lat. Do najważniejszych powikłań należą nowotwory złośliwe osłonek nerwów obwodowych (MPNST) z dożywotnim ryzykiem 10-12%, a także zwiększone ryzyko raka piersi przed 50. rokiem życia. Występuje także zwiększona śmiertelność i zachorowalność, z rocznym współczynnikiem zgonów 9,3 na 100 000 i ryzykiem zgonu 3,10 razy wyższym niż w populacji ogólnej.
badanie okulistyczne, choroba Huntingtona, choroba Tay-Sachsa, choroba von Recklinghausena, chorobowość, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, dziedziczenie autosomalnie dominujące, glejak nerwu wzrokowego, guzek Lischa, MRI całego ciała, mukowiscydoza, mutacja genetyczna, nadzór medyczny, nerwiakowłókniak splotowaty, neurofibromatoza typu 1, nowotwór osłonek nerwów obwodowych, powikłanie, pozytonowa tomografia emisyjna, rak piersi, rezonans magnetyczny mózgu, rzucawka, stan przedrzucawkowy, udar krwotoczny, zaburzenie jednogenowe, zaburzenie neurorozwojowe, zespół HELLP, złośliwy nowotwór osłonek nerwów obwodowych - Leksykon chorób i schorzeń
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszym zapaleniem naczyń u osób >50 r.ż., charakteryzującym się ryzykiem powikłań niedokrwiennych, w tym trwałej utraty wzroku. Średni czas od pojawienia się objawów do rozpoznania wynosi około 9 tygodni, co podkreśla konieczność szybkiej diagnostyki i wdrożenia leczenia glikokortykosteroidami, które znacząco poprawia rokowanie i zmniejsza ryzyko powikłań. Czynniki ryzyka powikłań to m.in. zaawansowany wiek, nadciśnienie tętnicze, małopłytkowość, niedokrwistość oraz zajęcie dużych naczyń. Leczenie przeciwzakrzepowe przed diagnozą może mieć działanie ochronne. Nawroty choroby są częste, zwłaszcza u pacjentów <75 r.ż., kobiet i osób z zajęciem dużych naczyń, co wymaga monitorowania i dostosowania terapii.
badanie obrazowe, chorobowość, glikokortykosteroid, iniekcja steroidowa, leczenie przeciwzakrzepowe, lek immunosupresyjny, małopłytkowość, metotreksat, nadciśnienie tętnicze, nawrót choroby, niedokrwistość, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osłabienie mięśni, osteoporoza, powikłanie oczne, rezonans magnetyczny, szybka ścieżka diagnostyczna, terapia celowana, tocilizumab, toksyczność, udar mózgu, ultrasonografia, utrata wzroku, wskaźnik śmiertelności, zajęcie dużych naczyń, zapalenie dużych naczyń, zapalenie naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Migrena – Epidemiologia
Migrena jest powszechnym zaburzeniem neurologicznym o globalnym rozpowszechnieniu wynoszącym 14-15%, z wyraźną przewagą u kobiet (~20%) w porównaniu do mężczyzn (~10%). Występuje najczęściej w wieku 30-49 lat, z szczytem zachorowań na migrenę z aurą u dziewcząt w wieku 12-13 lat (14,1/1000 osobolat) oraz bez aury między 14 a 17 rokiem życia (18,9/1000 osobolat). Migrena przewlekła, definiowana jako ból głowy ≥15 dni/miesiąc, dotyka 1,4-2,2% populacji i wiąże się z większym obciążeniem chorobowym oraz częstszym, lecz często nieskutecznym leczeniem. Epidemiologia wskazuje na istotne różnice regionalne i etniczne, np. najwyższe rozpowszechnienie wśród rdzennych Amerykanów (18,4%) i najniższe u Amerykanów azjatyckiego pochodzenia (11,3%). Migrena jest trzecią najważniejszą przyczyną lat życia skorygowanych niepełnosprawnością (DALY) wśród chorób neurologicznych, odpowiadając za 4,9% globalnego obciążenia chorobowego i generując znaczne koszty ekonomiczne, np. ponad 13 mld USD rocznie w USA z powodu utraty produktywności.
bezdech senny, ból głowy, chorobowość, ciąża, cykl miesiączkowy, demencja, depresja, hiperintensywność istoty białej, klinicysta szpitalny, lek przeciwbólowy, menopauza, Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy, migrena, migrena bez aury, migrena hemiplegiczna, migrena podstawna, migrena przedsionkowa, migrena przewlekła, migrena z aurą, napad migrenowy, opioid, pierwotny ból głowy, udar, upośledzenie funkcji poznawczych, wahanie hormonalne, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie równowagi, zachorowalność, zawał mózgu, zawrót głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Polimiozyt – Epidemiologia
Polimiozyt, jako rzadka idiopatyczna miopatia zapalna, charakteryzuje się częstością występowania na poziomie 0,5-8,4 przypadków na milion populacji rocznie oraz chorobowością 5-22 przypadków na 100 000 osób. W badaniu amerykańskim w hrabstwie Olmsted częstość występowania wynosiła 0,41 na 100 000 (95% CI 0,08-0,73), a chorobowość 3,45 na 100 000 (95% CI 0,00-7,35). Choroba dotyka głównie dorosłych w wieku 30-50 lat, ze szczytem zachorowań w grupach 35-44 i 55-64 lat, z wyraźną predylekcją do kobiet (stosunek 2:1). Epidemiologia wykazuje zróżnicowanie geograficzne i etniczne, z wyższą częstością w populacji czarnoskórej USA (stosunek 5:1 w porównaniu do białych) oraz niższą w populacji japońskiej. Współistniejące choroby autoimmunologiczne, takie jak toczeń czy reumatoidalne zapalenie stawów, oraz choroba śródmiąższowa płuc (ILD) znacząco wpływają na rokowanie i śmiertelność.
bimodalny rozkład wieku, choroba autoimmunologiczna, choroba śródmiąższowa płuc, choroba współistniejąca, chorobowość, częstość występowania, czynnik ryzyka, dysfagia, idiopatyczna miopatia zapalna, miopatia zapalna, nadzór epidemiologiczny, objawy pozamięśniowe, polimiozyt, populacja pediatryczna, powikłanie płucne, rejestr choroby, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, twardzina, wskaźnik przeżywalności, wskaźnik śmiertelności, współchorobowość, zajęcie serca, zapalenie mięśni, zapalenie skórno-mięśniowe, zespół antysyntetazowy, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba behçeta – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Choroba Behçeta to przewlekłe, nawracające zapalenie naczyń o zmiennym przebiegu, którego rokowanie zależy od wielu czynników klinicznych i terapeutycznych. Kluczowe predyktory korzystnego przebiegu to przestrzeganie zaleceń terapeutycznych, leczenie trwające ponad 6 lat oraz osiągnięcie remisji w ciągu pierwszych 2 lat od rozpoczęcia terapii. Terapia infliksymabem jest szczególnie skuteczna w przypadku zajęcia jelitowego, redukując ryzyko niegojących się owrzodzeń, zwłaszcza gdy OB jest podwyższone (≥24 mm/h) lub zmiany lokalizują się w okolicy krętniczo-kątniczej i okrężnicy. Negatywne czynniki rokownicze obejmują płeć męską, otyłość, ciężki przebieg choroby przy rozpoznaniu, młodszy wiek zachorowania (≤7 lat), nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych (zwiększające ryzyko złego rokowania 8,5-krotnie) oraz zaawansowany wiek z niepełnosprawnością przy zajęciu neurologicznym.
amyloidoza nerek, choroba Behçeta, chorobowość, czynnik prognostyczny, deficyt neurologiczny, infliksymab, lek modyfikujący przebieg choroby, OB, owrzodzenie jelitowe, perforacja jelit, remisja, terapia steroidowa, tętniak tętnicy płucnej, tętniak tętnicy wieńcowej, udar mózgu, zajęcie narządu wzroku, zajęcie neurologiczne, zajęcie OUN, zajęcie przewodu pokarmowego, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń krwionośnych, zdrowy tryb życia - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (SCD) jest dziedzicznym zaburzeniem hemoglobiny, które znacząco wpływa na długość życia pacjentów, choć rokowanie uległo poprawie, zwłaszcza u dzieci. Wczesne objawy, takie jak zapalenie palców (dactylitis), ciężka niedokrwistość (Hb <7 g/dl) oraz leukocytoza bez infekcji, pojawiające się w pierwszych dwóch latach życia, stanowią istotne markery prognostyczne ciężkiej postaci choroby. Mediana długości życia w badaniu Cooperative Study of Sickle Cell Disease wynosiła 48 lat dla kobiet i 42 lata dla mężczyzn, jednak nowsze dane wskazują na nieco krótsze przeżycie (42 lata u kobiet, 38 lat u mężczyzn), choć zdarzają się przypadki pacjentów dożywających ponad 80 lat. Nefropatia sierpowatokrwinkowa (SCN), występująca u około 12% dorosłych pacjentów (średni wiek 37 lat), jest kluczowym czynnikiem zwiększającym śmiertelność, szczególnie u osób powyżej 60 roku życia, a jej wczesne wykrycie jest utrudnione przez prawidłowe eGFR i późne badania przesiewowe.
białe krwinki, chorobowość, czerwona krwinka, czynnik ryzyka, dactylitis, dawkowanie leku, EGFR, hemoglobina, hydroksymocznik, L-glutamina, leukocytoza, mutacja genu hemoglobiny, nefropatia sierpowatokrwinkowa, niedokrwistość, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niewydolność narządów, przeszczep szpiku kostnego, przewlekła choroba nerek, rozmaz krwi, śmiertelność, terapia genowa, wskaźnik prognostyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzone wady serca – Epidemiologia
Wrodzone wady serca (CHD) stanowią najczęstszy typ wad wrodzonych, dotykając około 1% żywych urodzeń globalnie, z regionalnymi różnicami w częstości występowania: w Europie 8,2/1000, w USA 6,9/1000, a w Azji nawet 9,3/1000 żywych urodzeń. Najczęstsze wady to ubytek przegrody międzykomorowej (VSD, ~32%), ubytek przegrody międzyprzedsionkowej (ASD, ~30%) oraz przetrwały przewód tętniczy (PDA, ~10%). W USA żyje około 2,4 mln osób z CHD, z czego 1,4 mln to dorośli, a 1 mln dzieci; 300 000 cierpi na ciężkie wady. Przeżywalność dzieci z niekrytycznymi wadami wynosi około 95% do 18 roku życia, a z krytycznymi 69%. Czynniki ryzyka śmiertelności obejmują płeć męską, obecność zespołów genetycznych, nadciśnienie płucne, diagnozę prenatalną oraz brak interwencji chirurgicznej. W ostatnich dekadach obserwuje się 40% wzrost liczby osób żyjących z CHD w USA, głównie w populacji dorosłych (60%).
ADHD, aneuploidia, autyzm, chorobowość, cukrzyca, dwupłatkowa zastawka aortalna, heterotaksja, mutacja autosomalnie dominująca, mutacja de novo, nadciśnienie, nadciśnienie płucne, nagłe zatrzymanie krążenia, niepełnosprawność, nieprawidłowość chromosomowa, nieprawidłowość genetyczna, nietolerancja wysiłku, niewydolność serca, opóźnienie rozwojowe, przetrwały przewód tętniczy, specjalistyczna opieka zdrowotna, tetralogia Fallota, trisomia 13, trisomia 18, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, udar, wada sinicza, wrodzona wada serca, wspólny pień tętniczy, zaburzenie poznawcze, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie uczenia się, zespół Downa, zespół hipoplazji lewego serca, zespół Turnera, złożona wada serca - Leksykon chorób i schorzeń
Uchyłek zenkera – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w uchyłku Zenkera jest uzależnione od metody leczenia, wieku pacjenta oraz chorób współistniejących. Klasyczna diwertikulektomia z miotomią mięśnia pierścienno-gardłowego zapewnia natychmiastową ulgę u 90-100% pacjentów, z długoterminowym wskaźnikiem nawrotów 2-33%, śmiertelnością 0-9,5% oraz chorobowością 4-47%, obejmującą powikłania takie jak zapalenie śródpiersia czy uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego. Endoskopowa diwertikulektomia ze staplerem charakteryzuje się podobną skutecznością (94-100% ulgi), ale niższą śmiertelnością (0-1%) i chorobowością 10-31%, z możliwymi powikłaniami jak krwawienie czy perforacja przełyku. Najnowsze dane wskazują, że przezoralne staplerowanie uchyłka osiąga długoterminowy wskaźnik powodzenia na poziomie 76%, z lepszymi wynikami u pacjentów ≥70 lat (P=0,038) oraz korzystnym profilem bezpieczeństwa.
chorobowość, choroby współistniejące, diwertikulektomia, dysfagia, krwawienie, krwiak, miotomia mięśnia pierścienno-gardłowego, objawy oddechowe, perforacja przełyku, perforacja uchyłka, regurgitacja, remisja, uchyłek Zenkera, uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego, zabieg chirurgiczny, zapalenie śródpiersia, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Valsartan Reddy 320 mg
Walsartan, będący antagonistą receptora angiotensyny II podtypu AT₁, wykazuje wysoką selektywność i skuteczność w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca oraz po zawale mięśnia sercowego. Jego mechanizm działania opiera się na blokadzie receptora AT₁, co prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego bez wpływu na częstość tętna, z efektem utrzymującym się przez 24 godziny po podaniu dawki. Walsartan nie powoduje typowego dla inhibitorów ACE kaszlu, co potwierdzają badania kliniczne (2,6% vs. 7,9% częstości kaszlu). W badaniach nefroprotekcyjnych (MARVAL, DROP) wykazano istotne zmniejszenie wydalania albumin w moczu u pacjentów z cukrzycą typu 2 i mikroalbuminurią, z redukcją albuminurii o 36-44% przy dawkach 160-320 mg/dobę. W badaniu VALIANT walsartan był równie skuteczny jak kaptopryl w redukcji śmiertelności po zawale mięśnia sercowego, a w badaniu Val-HeFT zmniejszył ryzyko hospitalizacji z powodu niewydolności serca o 27,5%, poprawiając jednocześnie objawy i jakość życia pacjentów.
albuminuria, antagonista receptora angiotensyny II, bradykinina, chorobowość, działanie hipotensyjne, działanie nefroprotekcyjne, działanie przeciwnadciśnieniowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperkaliemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, kanał jonowy, kininaza II, konwertaza angiotensyny, lewokomorowa niewydolność skurczowa, mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niewydolność serca, ostre uszkodzenie nerek, podwójna blokada układu RAA, przewlekła choroba nerek, receptor angiotensyny II, receptor AT1, rozkurczowe ciśnienie tętnicze, skurczowe ciśnienie tętnicze, substancja P, terapia skojarzona, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zawał mięśnia sercowego, złożony punkt końcowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół raynauda – Epidemiologia
Zespół Raynauda to zaburzenie naczyniowe o częstości występowania w populacji ogólnej wynoszącej 3-5%, z wyższą zapadalnością u kobiet (stosunek 9:1). Średnia częstość pierwotnego zespołu Raynauda wynosi 4,85% (95% CI 2,08-8,71%), a roczna zapadalność 0,25% (95% CI 0,19-0,32%). Choroba najczęściej ujawnia się między 15. a 30. rokiem życia, a jej przebieg jest zwykle łagodny i symetryczny. Wtórny zespół Raynauda, stanowiący 10-20% przypadków, wiąże się z chorobami tkanki łącznej (np. twardziną układową – 84-90%, toczniem rumieniowatym układowym – 10-30%) oraz ekspozycją zawodową na wibracje i niskie temperatury. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, dodatni wywiad rodzinny, palenie tytoniu oraz migreny, a także obecność przeciwciał ANA i nieprawidłowości w kapilaroskopii, które predysponują do progresji do postaci wtórnej.
bliznowacenie, choroba autoimmunologiczna, choroba reumatologiczna, choroba tkanki łącznej, chorobowość, kapilaroskopia wałów paznokciowych, martwica niedokrwienna, mieszana choroba tkanki łącznej, migrena, owrzodzenie cyfrowe, peptyd związany z genem kalcytoniny, pierwotny zespół Raynauda, przeciwciała przeciwjądrowe, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz naczyń krwionośnych, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, wtórny zespół Raynauda, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie wielomięśniowe, zespół Raynauda, zespół Sjögrena, zespół wibracyjny, zgorzel - Leksykon chorób i schorzeń
Mukowiscydoza – Epidemiologia
Mukowiscydoza (CF) jest najczęstszą dziedziczną chorobą genetyczną w populacji kaukaskiej, charakteryzującą się postępującym uszkodzeniem układu oddechowego i pokarmowego. Współczynnik zachorowalności w populacjach europejskich wynosi obecnie około 1/3000 do 1/6000 żywych urodzeń, z różnicami etnicznymi: 1/3000-4000 u kaukaskich, 1/9200-9500 u Latynosów, 1/15000-17000 u Afroamerykanów oraz 1/31000 u Azjatów. Diagnostyka opiera się na badaniach przesiewowych noworodków (NBS), które umożliwiają wczesne wykrycie u ponad 75% pacjentów do 2. roku życia. Odkrycie genu CFTR umożliwiło wprowadzenie terapii modulatorowych oraz poprawę rokowania, co skutkuje medianą przeżycia około 50 lat w krajach rozwiniętych (np. 44,4 lata w Irlandii, 47,4 w USA, 52,1 w Kanadzie). Epidemiologia CF różni się geograficznie, z najwyższą zapadalnością w Europie (8-12/100 000 mieszkańców) i najniższą w Azji, gdzie choroba jest często niedodiagnozowana. W krajach arabskich mediana przeżycia wynosi 10-20 lat, co podkreśla potrzebę lepszej diagnostyki i opieki.
badania przesiewowe nosicieli, badania przesiewowe noworodków, badanie kohortowe, CFTR, choroba wątroby związana z mukowiscydozą, chorobowość, ciężkość choroby, dysfunkcja płuc, funkcja płuc, gen CFTR, hepatomegalia, lek immunosupresyjny, mukowiscydoza, mutacja F508del, niedrożność smółkowa, niewydolność trzustki, przeszczepienie narządów, rak jelita grubego, standaryzowany współczynnik zapadalności, status społeczno-ekonomiczny, testy funkcji wątroby, układ oddechowy, układ pokarmowy, współczynnik zachorowalności - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybiec pierścieniowy – Epidemiologia
Grzybiec pierścieniowy (Granuloma annulare, GA) to rzadka dermatoza o nieznanej etiologii, z roczną zapadalnością wynoszącą 0,04% (37,9/100 000 osobolat) i chorobowością 0,06% (58,3/100 000 osobolat), według najnowszych badań Barbieri i wsp. z 2021 roku. Choroba wykazuje wyraźną predylekcję do kobiet (stosunek 2,8:1) oraz najwyższą częstość występowania w piątej dekadzie życia, z różnicami w rozkładzie wiekowym zależnymi od postaci klinicznej (np. postać ograniczona u osób <30 lat, uogólniona z bimodalnym rozkładem wieku). GA występuje we wszystkich grupach etnicznych, jednak zapadalność jest wyższa u osób rasy białej (48,2/100 000 osobolat) niż czarnej (21,3/100 000 osobolat). Czas trwania zmian jest zmienny, od 2 miesięcy do 2 lat w większości przypadków, ale w postaci uogólnionej może trwać do 10 lat, z nawrotami u około 40% dzieci.
chorobowość, choroby tarczycy, cukrzyca typu 1, czynniki wyzwalające, ekspozycja na promieniowanie UV, granuloma annulare, grzybiec pierścieniowy, hipercholesterolemia, nawrotowość choroby, niedoczynność tarczycy, nowotwory hematologiczne, patofizjologia, predylekcja, remisja samoistna, sarkoidoza, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakażenie HIV, zakażenie SARS-CoV-2, zapadalność, zapalenie błony naczyniowej oka, zespół Sweeta - Leksykon chorób i schorzeń
Kaszel – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przewlekły kaszel stanowi istotne wyzwanie kliniczne ze względu na jego długoterminowe utrzymywanie się u około 50% pacjentów po 5 latach od diagnozy. Czynniki prognostyczne złego rokowania obejmują przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa, chorobę refluksową przełyku, łagodną nadreaktywność dróg oddechowych na histaminę oraz silną reaktywność kaszlową na hipertoniczny roztwór soli. Wysoki wskaźnik masy ciała (BMI), brak atopii, brak zwierząt domowych oraz współistniejące schorzenia (astma, POChP, refluks) korelują z utrzymującym się upośledzeniem jakości życia. Zespół nadwrażliwości kaszlowej (CHS) jest kluczowym elementem patofizjologii przewlekłego kaszlu, a nowe terapie, takie jak antagonisty receptorów P2X3 (np. gefapiksant) oraz inne molekuły (eliapiksant, filapiksant, BLU-5937, sivopiksant), wykazują obiecujące wyniki w leczeniu opornego kaszlu. W astmie eozynofile w plwocinie oraz wskaźnik kaszlu są niezależnymi predyktorami kontroli choroby, a fenotypy eozynofilowo-neutrofilowe wpływają na ryzyko zaostrzeń.
antagonista receptora P2X3, biomarker diagnostyczny, choroba refluksowa przełyku, chorobowość, dysfunkcja opuszkowa, ekstubacja, gefapiksant, hipertoniczny roztwór soli, nadreaktywność dróg oddechowych, niewyjaśniony przewlekły kaszel, odruch kaszlowy, oporny przewlekły kaszel, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekły kaszel, reaktywność kaszlowa, reguła predykcyjna, remisja, stwardnienie zanikowe boczne, wskaźnik masy ciała, zaostrzenie astmy, zapalenie błony śluzowej nosa, zespół nadwrażliwości kaszlowej - Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwy guz mózgu (rak mózgu) – Epidemiologia
Złośliwe guzy mózgu, stanowiące około 3% wszystkich nowotworów, charakteryzują się wysoką śmiertelnością i niską pięcioletnią przeżywalnością, która wynosi średnio 35,7%, a dla glejaka wielopostaciowego jedynie 6,9% z medianą przeżycia 8 miesięcy. Współczynnik zapadalności na złośliwe guzy mózgu i OUN wynosi około 6,89 na 100 000 osób rocznie, z wyższą częstością u mężczyzn (5,37/100 000) niż u kobiet (3,59/100 000), a szczyt zachorowań przypada na wiek 65-74 lata. Glejak wielopostaciowy stanowi około 47,7% wszystkich złośliwych guzów mózgu, a inne istotne typy to gwiaździaki, wyściółczaki, skąpodrzewiaki oraz pierwotne chłoniaki OUN. Epidemiologia wykazuje zróżnicowanie geograficzne i etniczne, z wyższą zapadalnością w krajach rozwiniętych i w populacji kaukaskiej. Nowotwory mózgu są drugą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych u dzieci i młodzieży, a także znaczącym problemem zdrowotnym wśród osób starszych. Wskaźniki śmiertelności są podwyższone nie tylko z powodu samego nowotworu, ale także z powodu chorób serca (SMR=5,3), chorób naczyniowych mózgu (SMR=13,17) i innych przyczyn.
biomarker molekularny, centralny rejestr guzów mózgu, choroba naczyniowa mózgu, choroba serca, chorobowość, czynnik ryzyka, glejak, glejak wielopostaciowy, guz wewnątrzczaszkowy, guz zarodkowy, gwiaździak, opieka paliatywna, oponiak, ośrodkowy układ nerwowy, pierwotny chłoniak OUN, pierwotny guz mózgu, posocznica, promieniowanie jonizujące, rdzeniak, skąpodrzewiak, telomer leukocytów, wskaźnik przeżywalności, współczynnik zapadalności, wyściółczak, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha, złośliwy guz mózgu - Leksykon chorób i schorzeń
Zawroty głowy – Epidemiologia
Zawroty głowy, w tym vertigo, stanowią istotny problem kliniczny z roczną częstością występowania zawrotów głowy u dorosłych na poziomie 15-20%, a vertigo około 5% (zapadalność 1,4%). Częstość ta wzrasta z wiekiem, osiągając nawet 40% u osób powyżej 40. roku życia, z wyraźną predylekcją do płci żeńskiej (2-3-krotnie wyższą niż u mężczyzn). Najczęstszą przyczyną obwodowych zawrotów głowy jest łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy (BPPV), które stanowią 26-30% przypadków vertigo, z całożyciową częstością występowania 2,4%, roczną 1,6% i zapadalnością 0,6%. BPPV dotyka głównie osoby w wieku 50-60 lat, z przewagą kobiet (stosunek 2-3:1) i częstszym zajęciem prawego ucha. Migrena przedsionkowa występuje u około 0,89-2,7% populacji, z trzykrotnie wyższą częstością u kobiet, natomiast choroba Meniera ma częstość około 0,51%. Zapalenie nerwu przedsionkowego, trzecie pod względem częstości obwodowe zaburzenie przedsionkowe, ma roczną zapadalność 3,5-15,5 na 100 000 osób, z szczytem zachorowań w wieku 40-50 lat.
badania obrazowe mózgu, BPPV, chorobowość, choroby układu sercowo-naczyniowego, częstość występowania, depresja, infekcja dróg oddechowych, infekcja enterowirusowa, kanał półkolisty tylny, klinicyści szpitalni, migrena przedsionkowa, oddział ratunkowy, osteoporoza, otolaryngologia, przeciwciała IgM, uraz głowy, vertigo, współchorobowość, zaburzenia przedsionkowe, zaburzenia równowagi, zapadalność, zapalenie nerwu przedsionkowego, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń – Epidemiologia
Granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń (GPA) to rzadka choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się martwiczym zapaleniem naczyń małego i średniego kalibru oraz tworzeniem ziarniniaków, najczęściej zajmująca górne i dolne drogi oddechowe oraz nerki. Światowa roczna zapadalność wynosi 5-20 przypadków na milion mieszkańców, z wyższą częstością w chłodniejszych regionach i populacjach północnoeuropejskich (np. Wielka Brytania: 11,8-14/milion/rok, Polska: 4,9/milion/rok). Częstość występowania waha się od 3 do 250 przypadków na milion, z najwyższą w Wielkiej Brytanii (250/milion). GPA dotyka głównie osoby w wieku 45-60 lat, z przewagą mężczyzn u dorosłych (1,5:1) i kobiet u dzieci (2:1). Diagnostyka opiera się na objawach klinicznych, badaniach obrazowych, wykrywaniu PR3-ANCA (obecnych u 90% pacjentów z uogólnioną postacią) oraz biopsji potwierdzającej martwicze zapalenie naczyń i ziarniniaki. Choroba manifestuje się najczęściej zajęciem górnych dróg oddechowych (85%), nerek (75%), oczu (15-60%) oraz układu pokarmowego i mięśniowo-stawowego. Bez leczenia GPA jest śmiertelna w ciągu roku, natomiast terapia immunosupresyjna znacząco poprawia rokowanie, choć nawroty występują u ponad 50% pacjentów.
badanie obrazowe, biopsja, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, chorobowość, drogi oddechowe, granulomatoza z wieloogniskowym zapaleniem naczyń, hipogammaglobulinemia, incydent zakrzepowo-zatorowy, kłębuszkowe zapalenie nerek, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, leukopenia, manifestacja kliniczna, martwicze zapalenie naczyń, mikroskopowe zapalenie naczyń, neutropenia, PR3-ANCA, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, remisja, reumatoidalne zapalenie stawów, schyłkowa niewydolność nerek, Staphylococcus aureus, stwardnienie rozsiane, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zapalenie tarczycy Hashimoto, zespół Sjögrena, ziarniniak, ziarniniakowate zapalenie, ziarniniakowatość Wegenera - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Candepres HCT 16 mg + 12,5 mg
Candepres HCT to lek z grupy antagonistów receptora angiotensyny II (AT1) w połączeniu z diuretykiem tiazydowym hydrochlorotiazydem (kod ATC: C09DA06). Kandesartan cyleksetyl, prolek szybko przekształcany do aktywnej formy, selektywnie blokuje receptor AT1, co prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego bez efektów ubocznych charakterystycznych dla inhibitorów ACE, takich jak kaszel. Hydrochlorotiazyd zwiększa wydalanie sodu, chlorków i wody, jednocześnie zmniejszając objętość osocza i opór obwodowy, co potęguje efekt hipotensyjny. Połączenie tych substancji wykazuje synergistyczne działanie, skutkując dawkozależnym, długotrwałym obniżeniem ciśnienia tętniczego (np. redukcja o 22/15 mmHg przy dawce 32 mg kandesartanu + 12,5 mg hydrochlorotiazydu) bez kompensacyjnego wzrostu częstości akcji serca. Pełny efekt terapeutyczny osiągany jest po około 4 tygodniach stosowania, a lek charakteryzuje się stabilnym profilem działania przez całą dobę przy podawaniu raz na dobę.
antagonista receptora angiotensyny II, chorobowość, ciśnienie tętnicze, diuretyk tiazydowy, dysfagia, działanie przeciwnadciśnieniowe, efekt hipotensyjny, hiperkaliemia, hipokaliemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, kandesartan cyleksetyl, konwertaza angiotensyny, lek moczopędny, nadciśnienie łagodne, nadciśnienie tętnicze, nefropatia, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie tętnicze, nowotwór złośliwy wargi, opór obwodowy, ostre uszkodzenie nerek, powikłania sercowo-naczyniowe, przerost narządów, przewlekła choroba nerek, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, receptor angiotensyny II typu 1, udar mózgu, zaburzenie czynności lewej komory, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół samotnego owrzodzenia odbytnicy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół samotnego owrzodzenia odbytnicy (SRUS) to rzadkie, łagodne schorzenie związane z defekacją, charakteryzujące się przewlekłym przebiegiem i znaczną chorobowością, w tym utrzymującym się krwawieniem z odbytnicy (BPR). Badania wskazują, że obecność bólu brzucha (p=0,008) oraz nieprawidłowego stolca (p=0,002) są istotnymi czynnikami predykcyjnymi utrzymującego się krwawienia, co ma kluczowe znaczenie dla stratifikacji ryzyka i planowania intensywnego monitorowania oraz terapii. Przewlekłe objawy, takie jak nawracające krwawienia, ból brzucha i zaburzenia defekacji, wpływają negatywnie na jakość życia pacjentów, podkreślając potrzebę skutecznych metod leczenia.
- Leksykon chorób i schorzeń
Erytromelalgia – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Erytromelalgia to rzadki zespół kliniczny charakteryzujący się triadą objawów: zaczerwienieniem, podwyższoną temperaturą i bólem kończyn. Choroba wykazuje zróżnicowaną prognozę zależną od typu (pierwotna vs wtórna), nasilenia objawów, wieku zachorowania oraz odpowiedzi na leczenie. U pacjentów z erytromelalgią obserwuje się wyższą śmiertelność i chorobowość w porównaniu z populacją ogólną, jednak rzadko prowadzi ona do zgonu. Przebieg choroby jest przewlekły, z tendencją do progresji, zwłaszcza w pierwotnej erytromelalgii, gdzie często dochodzi do oporności na blokery kanałów sodowych. Powikłania obejmują wtórne uszkodzenia tkanek (owrzodzenia, martwica, zgorzelina), zachowania samookaleczające oraz niepełnosprawność z powodu chronicznego bólu i uszkodzeń.
ból chroniczny, chorobowość, choroby współistniejące, czynniki wyzwalające, erytromelalgia, erytromelalgia idiopatyczna, erytromelalgia wtórna, nasilenie objawów, niepełnosprawność, obniżenie jakości życia, odpowiedź na leczenie, pierwotna erytromelalgia, przewlekły przebieg choroby, silny ból, spontaniczna remisja, strategie radzenia sobie, triada objawów erytromelalgii, uszkodzenie tkanek, wtórna erytromelalgia, wtórne powikłania - Leksykon chorób i schorzeń
Postępujące porażenie nadrdzeniowe – Epidemiologia
Postępujące porażenie nadrdzeniowe (PSP) to rzadkie, neurodegeneracyjne zaburzenie ruchowe o śmiertelnym przebiegu, z medianą przeżycia około 4,9 lat od diagnozy (95% CI 3,6-6,1). Chorobowość PSP waha się w literaturze od 1,39 do 17,9 na 100 000 osób, z metaanalizą wskazującą na 6,92 (4,33-11,06) na 100 000. Zapadalność wynosi 0,81 (0,48-1,37) na 100 000 osobolat, z przewagą mężczyzn (stosunek 1,5:1) i średnim wiekiem zachorowania około 63 lat. PSP stanowi 4-6% przypadków parkinsonizmu, będąc drugim najczęstszym po chorobie Parkinsona. Diagnostyka jest utrudniona przez częste błędne rozpoznania (ponad 50% przypadków początkowo diagnozowanych jako choroba Parkinsona), a mediana czasu od objawów do diagnozy wynosi około 3-4,2 lat. Główne czynniki ryzyka to wiek powyżej 60 lat oraz czynniki środowiskowe, takie jak ekspozycja na annonacynę (z owoców Annonaceae) i metale przemysłowe, a także nadciśnienie tętnicze. Genetycznie, najsilniejszym czynnikiem ryzyka jest haplotyp H1/H2 w genie MAPT (OR≈5,5), a nowe dane wskazują na rolę wariantów w genie C4A.
badanie asocjacyjne całego genomu, badanie kliniczne, beta-blokery, biomarker diagnostyczny, choroba Alzheimera, choroba Creutzfeldta-Jakoba, choroba Parkinsona, chorobowość, depresja, dysfagia, gen MAPT, haplotyp, infekcja, nadciśnienie tętnicze, oddział ratunkowy, parkinsonizm, płyn mózgowo-rdzeniowy, postępujące porażenie nadrdzeniowe, specjalista zaburzeń ruchu, statyny, terapia modyfikująca przebieg choroby, upadek, wózek inwalidzki, zaburzenie poznawcze, zaburzenie ruchu, zapadalność, złoty standard diagnostyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba sercowo-naczyniowa – Epidemiologia
Choroby sercowo-naczyniowe (CVD) pozostają główną przyczyną zgonów na świecie, odpowiadając za około 17,9 miliona zgonów rocznie, co stanowi 32% wszystkich zgonów globalnie. W USA w 2022 roku z powodu chorób serca zmarło 702 880 osób (1 na 5 zgonów), a około 82,6 miliona osób cierpi na CVD. W Europie CVD odpowiadają za 4,1 miliona zgonów rocznie, z wyraźnym gradientem wyższej śmiertelności w Europie Wschodniej. Kluczowymi czynnikami ryzyka są nadciśnienie tętnicze (odpowiedzialne za prawie 10 milionów zgonów rocznie), hipercholesterolemia, palenie tytoniu, cukrzyca, otyłość, niezdrowa dieta, brak aktywności fizycznej oraz czynniki psychologiczne (depresja, stres). Koszty ekonomiczne CVD w USA wyniosły około 422,3 miliarda dolarów w latach 2019-2020. Pomimo spadku wskaźników umieralności w wielu krajach, globalna liczba zgonów rośnie z powodu starzenia się populacji.
choroba niezakaźna, choroba serca, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wieńcowa, chorobowość, cukrzyca, czynnik psychologiczny, dane epidemiologiczne, depresja, diagnoza medyczna, elektroniczna dokumentacja medyczna, elektroniczna kartoteka medyczna, hipercholesterolemia, lęk, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, modyfikowalny czynnik ryzyka, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, otyłość, palenie tytoniu, profilaktyka wtórna, śmiertelność sercowo-naczyniowa, system opieki zdrowotnej, udar mózgu, zachorowalność, zawał serca - Leksykon chorób i schorzeń
Stwardnienie zanikowe boczne – Epidemiologia
Stwardnienie zanikowe boczne (ALS) to postępująca, śmiertelna choroba neurodegeneracyjna charakteryzująca się utratą neuronów ruchowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Epidemiologia ALS wskazuje na zachorowalność na poziomie 1-2,6 przypadków na 100 000 osobo-lat oraz chorobowość 4-6 przypadków na 100 000 osób, z wyższymi wskaźnikami w Europie (2,1-3,8/100 000 osobo-lat) i niższymi w Azji (0,6-1,2/100 000 osobo-lat). W USA chorobowość wynosi 5,0-5,2/100 000 osób, a w 2015 roku zdiagnozowano tam 16 583 pacjentów. Średni wiek zachorowania to 51-66 lat, z przewagą mężczyzn (stosunek mężczyzn do kobiet 1:1 do 2:1). Sporadyczne ALS stanowi 90-95% przypadków, a rodzinne 5-10%. Przeżywalność po diagnozie wynosi średnio 24-50 miesięcy, a około 10% pacjentów żyje ponad 10 lat. Wzrost liczby przypadków ALS prognozuje się na 69% do 2040 roku, głównie z powodu starzenia się populacji.
choroba Alzheimera, choroba Lou Gehriga, choroba nerwowo-mięśniowa, choroba neurodegeneracyjna, choroba Parkinsona, chorobowość, dysfagia, jakość życia związana ze zdrowiem, kora mózgowa, neuron ruchowy, opóźnienie diagnostyczne, osłabienie kończyn, osobolata, pień mózgu, początek opuszkowy, przeżywalność, rdzeń kręgowy, starzenie się populacji, stwardnienie zanikowe boczne, wizualna skala analogowa, zachorowalność - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba charcota-mariego-tootha – Epidemiologia
Choroba Charcota-Mariego-Tootha (CMT) jest najczęstszą dziedziczną neuropatią obwodową o globalnej częstości występowania szacowanej na około 1 przypadek na 2500-3300 osób, co odpowiada około 2,6 miliona chorych na świecie. Epidemiologia CMT wykazuje znaczne zróżnicowanie regionalne, z chorobowością wahającą się od 9,7 do 82,3 na 100 000 mieszkańców (np. Norwegia 82,3/100 000, Serbia 9,7/100 000). Pod względem genetycznym wyróżnia się głównie typy CMT1 (demielinizacyjny, 37,5-84% przypadków, zapadalność ~15/100 000), w tym CMT1A (około 70% CMT1, 10,5/100 000) oraz CMT2 (aksonalny, 12-35,9%, zapadalność ~7/100 000). CMTX stanowi 10-20% przypadków. Różnice w rozpowszechnieniu mutacji genetycznych, takich jak duplikacja PMP22 (19,6% w Norwegii) czy mutacje w genach Cx32, MPZ i MFN2, podkreślają heterogenność choroby. Epidemiologia uwzględnia także zmienność w zależności od płci i wieku, z wyższą chorobowością u mężczyzn i wzrostem częstości w starszych grupach wiekowych (np. 19,1/100 000 u osób 75+ lat w Belgradzie).
badanie diagnostyczne, badanie epidemiologiczne, badanie kliniczne, choroba Charcota-Mariego-Tootha, chorobowość, częstość występowania, dysfagia, mutacja genetyczna, nerw ruchowy, neuropatia obwodowa dziedziczna, niedodiagnozowanie, obciążenie chorobą, polineuropatia, prawdopodobieństwo przeżycia, przewodnictwo nerwowe, wskaźnik chorobowości, zapadalność - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Epidemiologia
Przewlekła białaczka szpikowa (PBSz) to nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się niekontrolowaną proliferacją granulocytów, stanowiący około 15% białaczek u dorosłych. Roczna zapadalność wynosi 0,7-1,3/100 000 mieszkańców, z medianą wieku diagnozy około 57-66 lat i przewagą zachorowań u mężczyzn (wskaźniki w USA: 2,5 u mężczyzn i 1,5 u kobiet na 100 000). Choroba jest rzadka u dzieci (1/1 000 000 poniżej 18 r.ż.). Wprowadzenie inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI) znacząco poprawiło przeżywalność, obecnie porównywalną z populacją ogólną, choć względna przeżywalność u pacjentów >70 lat pozostaje obniżona. Wskaźniki zapadalności rosną średnio o 1,0% rocznie (2013-2022), a umieralności spadają o 0,7% rocznie (2014-2023). PBSz definiuje obecność chromosomu Philadelphia i genu fuzyjnego BCR-ABL1, kluczowych dla diagnostyki i terapii TKI.
badanie przesiewowe, chorobowość, chromosom Philadelphia, ekspozycja na promieniowanie, gen fuzyjny BCR-ABL1, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa, komórka białaczkowa, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, nadzór epidemiologiczny, nowotwór krwi, nowotwór mieloproliferacyjny, odpowiedź molekularna, oporność na leczenie, populacja pediatryczna, proliferacja granulocytów, przewlekła białaczka szpikowa, śmiertelność, status społeczno-ekonomiczny, szpik kostny, translokacja chromosomowa, wskaźnik zapadalności - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba buergera – Epidemiologia
Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans, TAO) to zapalne schorzenie naczyń małego i średniego kalibru, niezwiązane z miażdżycą, o wyraźnym związku z paleniem tytoniu. Epidemiologia TAO uległa znacznym zmianom, z wyraźnym spadkiem rozpowszechnienia w krajach rozwiniętych, np. w USA z 104 do 12,6-20 przypadków na 100 000 mieszkańców, co przypisuje się zmniejszeniu palenia i zaostrzeniu kryteriów diagnostycznych. Choroba dotyka głównie młodych dorosłych (20-45 lat), częściej mężczyzn (stosunek 3:1), choć obserwuje się wzrost zachorowań wśród kobiet (8-23%). Rozpowszechnienie jest wyraźnie zróżnicowane geograficznie: w Europie Zachodniej 0,5-5,6%, w Indiach 45-63%, w Korei i Japonii 16-66%, a wśród Żydów aszkenazyjskich w Izraelu nawet około 80%. Wskaźniki zapadalności i rozpowszechnienia w Azji wykazują tendencję spadkową (np. Japonia: z 7,95 do 5,58 na 100 000 w latach 2000-2010; Korea: z 11,1 do 8,43 na 100 000 w latach 2006-2017), podczas gdy na Tajwanie odnotowano wzrost z 0,26 do 0,65 na 100 000 w latach 2002-2011. Choroba ma znaczną chorobowość, a kontynuacja palenia wiąże się z wysokim ryzykiem amputacji (43% w ciągu 7,6 lat), podczas gdy zaprzestanie palenia pozwala uniknąć amputacji u 94% pacjentów.
amputacja, badanie populacyjne, badanie retrospektywne, choroba Buergera, choroba naczyń obwodowych, choroba współistniejąca, chorobowość, czynnik socjoekonomiczny, diagnostyka różnicowa, e-papieros, hospitalizacja, miażdżyca, nadzór epidemiologiczny, remisja, riketsjozy, schorzenie naczyniowe, sezonowość, thromboangiitis obliterans, wskaźnik przeżywalności, wskaźnik rozpowszechnienia, wskaźnik zapadalności, Żydzi aszkenazyjscy - Leksykon chorób i schorzeń
Opryszczka narządów płciowych – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Opryszczka narządów płciowych jest chorobą wrzodziejącą skóry i błon śluzowych okolicy anogenitalnej, charakteryzującą się latencją oraz okresową reaktywnością kliniczną i subkliniczną. Pierwotne zakażenia HSV-1 i HSV-2 różnią się epidemiologią i rokowaniem – HSV-1 coraz częściej odpowiada za pierwotne zakażenia genitalne, zwłaszcza w kontekście kontaktów oralno-genitalnych, podczas gdy HSV-2 jest związany z większą liczbą partnerów seksualnych. Nawracające epizody opryszczki mają zwykle łagodniejszy przebieg i dłuższe odstępy między nawrotami. W badaniu z Rotterdamu w latach 1996-2001, 52% pierwotnych zakażeń genitalnych było wywołanych przez HSV-1, co potwierdza globalne trendy epidemiologiczne.
chorobowość, gojenie, HSV-1, HSV-2, latencja, następstwo neurologiczne, nawrót, niekorzystny wynik, okolica anogenitalna, opryszczka narządów płciowych, poradnictwo pacjenta, powikłanie, śmiertelność jednoroczna, wirus opryszczki pospolitej, zakażenie ośrodkowego układu nerwowego, zakażenie OUN, zakaźność, zapalenie mózgu - Leksykon chorób i schorzeń
Pierwotne stwardnienie boczne – Epidemiologia
Pierwotne stwardnienie boczne (PLS) to rzadka, neurodegeneracyjna choroba charakteryzująca się selektywnym uszkodzeniem górnego neuronu ruchowego przy zachowanym dolnym neuronie ruchowym. Epidemiologia PLS wskazuje na zapadalność na poziomie 0,1-0,6 przypadków na 100 000 osób rocznie oraz chorobowość 1-9 przypadków na 100 000 osób, z przewagą mężczyzn (stosunek 2:1 do 4:1) i średnim wiekiem zachorowania około 50 lat. Diagnostyka opiera się na kryteriach klinicznych wymagających co najmniej 2-letniej progresji objawów górnego neuronu ruchowego, a w praktyce obserwacja trwa zwykle 3-4 lata, aby wykluczyć ALS. Brak specyficznych biomarkerów i nakładanie się symptomów z ALS oraz dziedziczną paraparetyką spastyczną utrudniają rozpoznanie. W USA szacuje się obecnie 300-500 pacjentów z PLS, jednak dane te mogą być niedoszacowane. Wyzwania epidemiologiczne obejmują rzadkość choroby, zmieniające się kryteria diagnostyczne oraz ograniczone badania populacyjne, co podkreśla potrzebę międzynarodowej współpracy i tworzenia rejestrów pacjentów.
badanie kliniczne, biomarker, choroba neuronu ruchowego, chorobowość, diagnostyka różnicowa, dolny neuron ruchowy, dziedziczna paraplegia spastyczna, fizykoterapia, górny neuron ruchowy, nadzór epidemiologiczny, neuron ruchowy, patofizjologia, pierwotne stwardnienie boczne, postępujący zanik mięśni, proces neurodegeneracyjny, progresja choroby, skala PLSFRS, ślinotok, spastyczność, stwardnienie zanikowe boczne, terapia zajęciowa, toksyna botulinowa, wspomaganie oddychania, zapadalność, żywienie dojelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół hipoplastycznego lewego serca – Epidemiologia
Zespół hipoplastycznego lewego serca (HLHS) to rzadka, ale krytyczna wada wrodzona serca, stanowiąca 2-3% wszystkich wrodzonych wad serca i 6-9% krytycznych wad wymagających interwencji w okresie noworodkowym. Częstość występowania HLHS wynosi od 0,16 do 0,36 na 1000 żywych urodzeń, z przewagą płci męskiej (stosunek 1,5:1). Epidemiologia wskazuje na spadek częstości występowania HLHS u żywo urodzonych dzieci (np. z 15,4 do 8,4 na 100 000 urodzeń w Szwecji), co wiąże się ze wzrostem wykrywalności prenatalnej (z 27% do 63%) i zwiększoną liczbą terminacji ciąży (z 19% do 56%). HLHS odpowiada za znaczną śmiertelność noworodkową: 23% zgonów sercowych w pierwszym tygodniu życia i 25-40% wszystkich zgonów noworodkowych z powodu wad serca, jeśli pozostanie nieleczone. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne (mutacje w genach NOTCH1, HAND1, zespoły genetyczne jak Turner, trisomie 13 i 18) oraz środowiskowe, choć te ostatnie nie zostały jednoznacznie zidentyfikowane. HLHS może występować jako wada izolowana (40%) lub w połączeniu z innymi anomaliami sercowo-naczyniowymi i pozasercowymi.
chorobowość, delecja, diagnostyka prenatalna, hipoplazja lewej komory, leczenie chirurgiczne, lek przeciwdrobnoustrojowy, lek wazoaktywny, mutacja genu, nieprawidłowość chromosomowa, niewydolność serca, niska masa urodzeniowa, operacja Norwooda, opóźnienie rozwojowe, poród przedwczesny, problem neurorozwojowy, samoistne poronienie, schorzenie endokrynologiczne, terminacja ciąży, translokacja, trisomia 13, trisomia 18, ultrasonografia płodu, wentylacja mechaniczna, wrodzona wada serca, wskaźnik śmiertelności, zabieg paliatywny, zaburzenie genetyczne, zespół genetyczny, zespół hipoplastycznego lewego serca, zespół Holta-Orama, zespół Noonana, zespół Smitha-Lemliego-Opitza, zespół Turnera, zgon wewnątrzmaciczny, żywe urodzenie - Leksykon chorób i schorzeń
Entropion – Epidemiologia
Entropion, definiowany jako podwinięcie powieki do wewnątrz, jest schorzeniem okulistycznym o częstości występowania około 2% w populacji ogólnej, ze wzrostem do 2,1% u osób powyżej 60. roku życia, a nawet do 7,6-11% u pacjentów powyżej 80 lat. Częstość występowania jest wyższa u kobiet (2,4%) niż u mężczyzn (1,9%) oraz różni się etnicznie – entropion inwolucyjny dotyczy 2,4% osób rasy białej i 0,8% rasy czarnej. Schorzenie występuje częściej obustronnie niż jednostronnie (3:1). Główne typy entropionu to inwolucyjny (najczęstszy, 78,57% przypadków), bliznowaty (związany m.in. z jaglicą – zakażeniem Chlamydia trachomatis), spastyczny oraz wrodzony (bardzo rzadki). Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, w tym testach takich jak snap-back, dystrakcji powieki, cyfrowej ewersji oraz orbicularis override test. W przypadku entropionu bliznowatego wskazane są badania w kierunku infekcji i chorób autoimmunologicznych.
badanie kliniczne, biomikroskopia, Chlamydia trachomatis, chorobowość, ektropion inwolucyjny, entropion bliznowaty, entropion inwolucyjny, entropion spastyczny, entropion wrodzony, infekcja oka, jaglica, mięsień okrężny oka, owrzodzenie rogówki, płytka tarczkowa, podwinięcie powieki, skala VAS, ślepota zakaźna, test cyfrowej ewersji, test dystrakcji powieki, trichiasis, uszkodzenie rogówki, utrata wzroku - Leksykon chorób i schorzeń
Niewydolność serca – Epidemiologia
Niewydolność serca (NS) stanowi istotny problem zdrowia publicznego, dotykając globalnie około 64 miliony osób, z rosnącą tendencją w USA, gdzie przewiduje się wzrost liczby chorych z 6,7 miliona obecnie do 11,4 miliona do 2050 roku. Epidemiologia NS wykazuje zróżnicowanie demograficzne: wyższe wskaźniki u osób powyżej 75. roku życia (>10%), u osób czarnoskórych oraz u mężczyzn, choć rozpowszechnienie jest podobne u obu płci ze względu na dłuższe przeżycie kobiet. Wyróżnia się trzy typy NS według frakcji wyrzutowej lewej komory: HFrEF (~30%), HFmrEF (12-13%) oraz HFpEF (50-58%), z rosnącym udziałem HFpEF, szczególnie u pacjentów z cukrzycą typu 2. Globalne rozpowszechnienie NS wynosi 8,52 na 1000 mieszkańców, z najwyższymi wskaźnikami w Azji Wschodniej, Ameryce Północnej i Europie Zachodniej. Mimo spadku standaryzowanych wskaźników zapadalności, bezwzględna liczba nowych przypadków wzrosła o 12% w ostatniej dekadzie, a śmiertelność związana z NS rośnie, szczególnie wśród młodszych dorosłych i mniejszości etnicznych.
chorobowość, dysfunkcja rozkurczowa, dysfunkcja rozkurczowa lewej komory, dysfunkcja skurczowa lewej komory, frakcja wyrzutowa lewej komory, kardiomiopatia dziedziczna, migotanie przedsionków, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, nadzór epidemiologiczny, niewydolność serca, niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową, niewydolność serca z pośrednią frakcją wyrzutową, niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową, obniżona frakcja wyrzutowa, przewlekła choroba nerek, stadium A niewydolności serca, umieralność, wskaźniki śmiertelności, zapadalność, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba neuronu ruchowego (chnr) – Epidemiologia
Choroba neuronu ruchowego (CHNR) to rzadkie, postępujące schorzenie neurodegeneracyjne obejmujące neurony ruchowe w mózgu i rdzeniu kręgowym, z globalną zapadalnością wynoszącą średnio 1,9-2,6 przypadków na 100 000 osób rocznie oraz chorobowością około 4,5-6 na 100 000. W Europie zapadalność jest wyższa (ok. 2,6/100 000), a w krajach azjatyckich niższa (0,7-0,8/100 000). Występują znaczące różnice regionalne, np. w Wielkiej Brytanii chorobowość wynosi około 8,8/100 000, a w USA 5,2/100 000. CHNR częściej dotyka mężczyzn (stosunek 1,5-2:1) i osoby powyżej 50. roku życia, ze szczytem zapadalności między 70 a 79 rokiem życia. Najczęstszą formą jest ALS (ok. 90% przypadków), a pozostałe to PLS, PMA i HSP. Czynniki ryzyka obejmują płeć męską, wiek, predyspozycje genetyczne oraz potencjalne narażenia środowiskowe, takie jak chemikalia rolnicze, palenie tytoniu czy służba wojskowa. Warto zauważyć, że wyższy wskaźnik masy ciała (BMI ≥30 kg/m²) wiąże się z 20% niższym ryzykiem CHNR.
biomarker, choroba neuronu ruchowego, chorobowość, czynnik ryzyka, dziedziczna parapareza spastyczna, mutacja genetyczna, narażenie na chemikalia, neuron ruchowy, pierwotne stwardnienie boczne, postępujący zanik mięśni, progresja choroby, rdzeń kręgowy, remisja choroby, ryzyko zachorowania, śpiączka, stwardnienie zanikowe boczne, wskaźnik masy ciała, zapadalność, zespół klinicystów - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba whipple’a – Epidemiologia
Choroba Whipple’a, wywoływana przez Tropheryma whipplei, jest rzadką, ogólnoustrojową infekcją o częstości występowania od 0,3 do 9,8 przypadków na 1 milion osób w zależności od regionu (np. 9,8/milion w USA, 1-3/milion w Europie). Najczęściej diagnozowana jest u osób w wieku 40-69 lat, ze średnim wiekiem rozpoznania 49-60 lat, z tendencją do wzrostu zachorowań u pacjentów ≥65 lat (24,4-39,2/milion). Choroba dotyka głównie populację kaukaską (98%), z przewagą mężczyzn (stosunek 8-9:1), choć nowsze dane wskazują na bardziej wyrównany rozkład płci. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję zawodową na glebę i zwierzęta (rolnicy, budowlańcy), a także predyspozycje genetyczne związane z antygenami HLA-B27 (26% pacjentów) oraz HLA-DRB1*13 i DQB1*06. Nosicielstwo T. whipplei jest znacznie częstsze niż choroba, wykrywane u 0,6-11% populacji, co wskazuje na konieczność dodatkowych czynników immunologicznych do rozwoju pełnoobjawowej infekcji.
allel HLA, antybiotyk, antybiotykoterapia, antygen HLA-B27, badanie endoskopowe, badanie PCR, choroba ogólnoustrojowa, choroba reumatyczna, choroba Whipple’a, chorobowość, częstość występowania, czynnik środowiskowy, diagnoza choroby, ilościowa PCR, immunosupresja, inhibitor TNF, lek immunosupresyjny, manifestacja kliniczna, metotreksat, nawrót choroby, nosicielstwo, odporność komórkowa, test diagnostyczny, transmisja choroby, transmisja fekalno-oralna, transmisja kropelkowa, Tropheryma whipplei, zajęcie OUN, zapadalność - Leksykon chorób i schorzeń
Schistosomatoza (bilharcjoza) – Epidemiologia
Schistosomatoza, wywoływana przez przywry z rodzaju Schistosoma, pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego w krajach tropikalnych i subtropikalnych, dotykając ponad 240 milionów osób globalnie, z około 253,8 milionami wymagającymi prewencyjnej chemioterapii, w tym 135 milionami dzieci w wieku szkolnym. Choroba występuje endemicznie w 78 krajach, głównie w Afryce Subsaharyjskiej (85-90% przypadków), Ameryce Południowej, Karaibach, na Bliskim Wschodzie oraz w Azji Południowo-Wschodniej. Najważniejsze gatunki patogenne to S. haematobium (schistosomatoza układu moczowo-płciowego), S. mansoni (jelitowa) oraz S. japonicum (azjatycka). Transmisja jest ściśle związana z kontaktem z wodą zarażoną cerkariami, a ryzyko zakażenia jest największe u dzieci i młodzieży (10-19 lat), osób pracujących w wodzie oraz mieszkańców obszarów wiejskich i podmiejskich. Wskaźniki chorobowości mogą przekraczać 50% w niektórych populacjach, a intensywność infekcji koreluje z częstotliwością ekspozycji na zakażone zbiorniki wodne.
- Leksykon chorób i schorzeń
Brodawki narządów płciowych – Epidemiologia
Brodawki narządów płciowych (kłykciny kończyste) są jedną z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową, wywoływaną przez HPV, głównie typy 6 i 11, które odpowiadają za około 90% przypadków. Roczna zapadalność wynosi około 1% populacji, z częstością występowania 10-20% wśród osób aktywnych seksualnie, a kliniczne objawy pojawiają się u około 1%. Najwyższa zapadalność obserwowana jest u osób w wieku 17-33 lat, ze szczytem w grupie 20-24 lat (kobiety 6,3/1000 osobolat, mężczyźni 2,9/1000 osobolat). Czynniki ryzyka obejmują liczbę partnerów seksualnych, zakażenie HIV (OR 7,14; 95% CI 2,41-28,7), palenie tytoniu oraz współistniejące zakażenia HPV. Epidemiologia wskazuje na wzrost częstości występowania w ostatnich dekadach, jednak wprowadzenie szczepień przeciw HPV (Gardasil, Gardasil 9) znacząco zmniejszyło zapadalność, np. w Australii o 90% u osób w wieku 15-20 lat w ciągu 10 lat od wdrożenia programu szczepień. Szczepienia zalecane są do 26 roku życia, z możliwością rozszerzenia do 45 lat, co stanowi kluczową strategię profilaktyczną.
brodawka anogenitalna, brodawka narządów płciowych, choroba przenoszona drogą płciową, chorobowość, Gardasil, Gardasil 9, HPV, HPV typu 16, immunizacja, kłykcina kończysta, nawracająca brodawczakowatość dróg oddechowych, nowotwór głowy i szyi, obciążenie psychospołeczne, prezerwatywa, rak odbytu, rak szyjki macicy, szczepienie przeciwko HPV, szczepionka 9-walentna, szczepionka czterowalentna, typ HPV, upośledzona odporność, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie chlamydiowe, zakażenie HPV, zapadalność - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół churga-straussa – Epidemiologia
Zespół Churga-Straussa, obecnie określany jako eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń z zapaleniem wielonaczyniowym (EGPA), to rzadkie, układowe zapalenie naczyń małych i średnich, charakteryzujące się astmą, eozynofilią oraz martwiczym zapaleniem naczyń. Chorobowość EGPA wynosi od 10,7 do 14 przypadków na milion dorosłych, a roczna zachorowalność waha się od 0,5 do 4,2 przypadków na milion osób, z wyższą zapadalnością u pacjentów z astmą (około 67/milion). Występuje zróżnicowanie geograficzne – najwyższa chorobowość odnotowana jest w Norwegii (30,4/milion), a najwyższa zachorowalność w USA (4/milion). Średni wiek zachorowania to 38-54 lata, z medianą około 40-50 lat, bez wyraźnej przewagi płciowej, choć w niektórych populacjach obserwuje się różnice. U dzieci EGPA jest niezwykle rzadka, ale cechuje się wyższą częstością kardiomiopatii i nacieków płucnych. Pozytywny wynik ANCA stwierdza się u około 40% dorosłych i 25% dzieci, z dominacją MPO-ANCA, co koreluje z różnymi fenotypami klinicznymi.
ANCA, choroba Kawasakiego, choroba żołądkowo-jelitowa, chorobowość, eozynofilia, eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń, kardiomiopatia, kłębuszkowe zapalenie nerek, kortykosteroidy, martwicze zapalenie naczyń, mononeuropatia mnoga, nacieki płucne, narażenie na krzemionkę, neuropatia obwodowa, niewydolność sercowo-płucna, plamica, podwyższony poziom IgE, śmiertelność, układowe zapalenie naczyń, zachorowalność, zajęcie nerek, zajęcie OUN, zajęcie płuc, zajęcie serca, zajęcie układu nerwowego, zapalenie naczyń IgA, zapalenie żołądkowo-jelitowe, zespół Churga-Straussa - Leksykon chorób i schorzeń
Pęcherzyca pęcherzowa – Epidemiologia
Pęcherzyca pęcherzowa (BP) to najczęstsza autoimmunologiczna choroba pęcherzowa o podłożu podnaskórkowym, charakteryzująca się rosnącą zapadalnością, szczególnie w populacji osób starszych. Roczna zapadalność w populacji ogólnej wynosi od 2,4 do 23 przypadków na milion, z wyraźnym wzrostem u osób powyżej 80 roku życia (190-312 przypadków na milion) i najwyższą częstością w wieku 90-99 lat (81,9 na 100 000 w Szwecji). Wzrost zapadalności w ostatnich dwóch dekadach (1,9- do 4,3-krotny) przypisuje się starzeniu się populacji, ekspozycji na leki, poprawie diagnostyki klinicznej i laboratoryjnej. W 2020 roku w siedmiu głównych rynkach (USA, Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania, Japonia) zdiagnozowano 124 517 przypadków BP, z prognozowanym wzrostem przy CAGR 0,96% do 2030 roku. Choroba dotyka głównie osoby w wieku 70-80 lat, bez istotnych różnic płciowych, choć niektóre badania wskazują na nieznaczną przewagę kobiet (np. 56% przypadków w USA w 2020 roku). Epidemiologia różni się regionalnie, z wyższą zapadalnością w Europie (2,5-42,8/milion) niż w Azji (2,6-7,5/milion).
choroba autoimmunologiczna pęcherzowa, choroba neurodegeneracyjna, choroba Parkinsona, choroba wieńcowa, choroba współistniejąca, chorobowość, ciężki przebieg choroby, cukrzyca, demencja, dysfagia, fototerapia, inhibitor DPP-4, łuszczyca, nadciśnienie tętnicze, osteoporoza, padaczka, pęcherzyca pęcherzowa, przewlekła choroba nerek, reakcja autoimmunologiczna, standaryzowany wskaźnik umieralności, stwardnienie rozsiane, udar mózgu - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie lękowe społeczne (fobia społeczna) – Epidemiologia
Zaburzenie lękowe społeczne (fobia społeczna) jest trzecim najczęstszym zaburzeniem psychicznym po depresji i zaburzeniach związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, charakteryzującym się przewlekłym przebiegiem i znacznym upośledzeniem funkcjonowania. Epidemiologia wskazuje na globalne rozpowszechnienie 30-dniowe około 1,3%, 12-miesięczne od 2,4% do 7,9%, a życiowe od 4,0% do 13,3%. W USA roczne rozpowszechnienie wynosi około 7%, a życiowe 12,1-13,3%. Zaburzenie częściej dotyka kobiety (stosunek 1,5:1 do 2,2:1) i rozpoczyna się zwykle w wieku około 13 lat, z 50% przypadków rozwijających się do 11 roku życia. Współwystępowanie z innymi zaburzeniami psychicznymi jest powszechne (70-80%), w tym z depresją (19%) i zaburzeniami związanymi z używaniem substancji (17%). Fobia społeczna powoduje istotne upośledzenie funkcjonowania w pracy (63%), życiu społecznym (77%) i rodzinnym (68%), a pacjenci tracą średnio 24,7 dni pracy rocznie.
ADHD, chorobowość, fobia specyficzna, fobia społeczna, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, nawrót objawów, podstawowa opieka zdrowotna, przemoc emocjonalna, SSRI, substancja psychoaktywna, tendencja samobójcza, terapia poznawczo-behawioralna, uogólniona fobia społeczna, uogólnione zaburzenie lękowe, upośledzenie funkcjonowania, zaburzenie depresyjne, zaburzenie lękowe społeczne, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zaburzenie związane z używaniem substancji - Leksykon chorób i schorzeń
Zwyrodnienie korowo-podstawne (zespół korowo-podstawny) – Epidemiologia
Zwyrodnienie korowo-podstawne (CBD) to rzadkie, postępujące zaburzenie neurodegeneracyjne, charakteryzujące się zanikiem obszarów mózgu odpowiedzialnych za przetwarzanie informacji i kontrolę ruchu. Zachorowalność na CBD wynosi około 0,6-0,9 przypadków na 100 000 osób rocznie, a choroba stanowi 4-6% przypadków parkinsonizmu. Średni wiek wystąpienia objawów to około 64 lata, z typowym zakresem 50-70 lat, a średni czas przeżycia od wystąpienia symptomów wynosi 6-8 lat. Diagnostyka kliniczna jest trudna, z dokładnością rozpoznania przedśmiertnego na poziomie 25-56%, co wynika z klinicznej i patologicznej heterogeniczności oraz podobieństwa objawów do innych zaburzeń neurologicznych. Patologia CBD odpowiada za około 32% przypadków zespołu korowo-podstawnego (CBS), z pozostałymi przypadkami związanymi m.in. z postępującym porażeniem nadjądrowym (PSP) i chorobą Alzheimera.
autopsja, białko tau, biomarker molekularny, choroba Alzheimera, choroba Creutzfeldta-Jakoba, choroba Lewy’ego, choroba naczyniowa mózgu, choroba neuronu ruchowego, choroba Parkinsona, choroba Picka, chorobowość, dysfagia, nietrzymanie moczu, otępienie czołowo-skroniowe, parkinsonizm, pierwotna postępująca afazja, posocznica, postępujące porażenie nadjądrowe, tauopatia, unieruchomienie, zaburzenie neurodegeneracyjne, zachłystowe zapalenie płuc, zachorowalność, zakażenie dróg moczowych, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zespół czołowo-behawioralno-przestrzenny, zespół korowo-podstawny, zwyrodnienie korowo-podstawne - Leksykon chorób i schorzeń
Gorączka reumatyczna – Epidemiologia
Gorączka reumatyczna (ARF) oraz choroba reumatyczna serca (RHD) pozostają istotnym problemem zdrowia publicznego, szczególnie w krajach o niskich i średnich dochodach oraz w populacjach marginalizowanych. Globalnie szacuje się ponad 15 milionów przypadków RHD, z 282 000 nowych przypadków i 233 000 zgonów rocznie, a średnia zapadalność na ARF wynosi 19 na 100 000 dzieci w wieku szkolnym. Wysokie wskaźniki zapadalności obserwuje się m.in. wśród rdzennych Australijczyków (153-380/100 000 dzieci w wieku 5-14 lat) oraz Maorysów w Nowej Zelandii (46,1/100 000 dzieci w wieku 5-14 lat). Epidemiologia RHD wykazuje regionalne zróżnicowanie, z największym obciążeniem w Afryce, regionie Pacyfiku, Ameryce Łacińskiej, Bliskim Wschodzie i Azji. Czynniki ryzyka obejmują przeludnienie, niski status społeczno-ekonomiczny, ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej, wiek 5-15 lat oraz nieleczone zakażenia paciorkowcowe gardła. Choroba reumatyczna serca częściej dotyka kobiety, u których ryzyko jest 1,6-2 razy wyższe, co wiąże się m.in. z wpływem ciąży i czynnikami hormonalnymi.
badanie echokardiograficzne, badanie epidemiologiczne, badanie przesiewowe echokardiograficzne, benzylopenicylina G, choroba reumatyczna serca, chorobowość, gorączka reumatyczna, kryteria diagnostyczne, lata życia skorygowane o niepełnosprawność, nadzór epidemiologiczny, niedostateczne zgłaszanie, obciążenie chorobą, paciorkowiec beta-hemolizujący, paciorkowiec grupy A, profilaktyka antybiotykowa, rejestr chorób, zakażenie paciorkowcowe gardła, zapadalność, zapalenie gardła paciorkowcowe - Leksykon chorób i schorzeń
Takayasu arteritis – Epidemiologia
Takayasu arteritis (TAK) to przewlekłe zapalenie dużych naczyń, głównie aorty i jej odgałęzień oraz tętnic płucnych, o zróżnicowanej częstości występowania geograficznego. Najwyższa chorobowość odnotowana jest w Japonii (40/milion), podczas gdy w USA wynosi 0,9/milion. Średnia światowa zapadalność to około 2,6/milion rocznie, z regionalnymi różnicami: Japonia i Korea 1-2/milion, Europa 0,4-1,5/milion, Polska 0,92/milion. Choroba dotyka głównie kobiety (80-90% przypadków, stosunek kobiet do mężczyzn średnio 9:1) i osoby młode, ze szczytem zachorowań w wieku 15-30 lat. Występują różnice etniczne w lokalizacji zmian naczyniowych, np. u Japończyków częściej zajęty jest łuk aorty, a u Hindusów aorta brzuszna. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, zwłaszcza angiografii i rezonansie magnetycznym, które pozwalają ocenić zwężenia i zmiany zapalne naczyń.
angiografia, aorta, aorta brzuszna, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, choroba bez tętna, chorobowość, chromanie przestankowe, dyskomfort w klatce piersiowej, gorączka, gruźlica, incydent naczyniowo-mózgowy, łuk aorty, nadciśnienie tętnicze, niedomykalność aortalna, niewydolność serca, nowotwór hematologiczny, parametr zapalny, pogorszenie widzenia, rezonans magnetyczny, Takayasu arteritis, tętniak aorty, tętnica płucna, tętnica podobojczykowa, zakrzepica płucna, zapadalność, zapalenie naczyń, zastoinowa niewydolność serca, złe samopoczucie, zwężenie naczyń, zwężenie tętnicy nerkowej